Proponowano juz poddawac uzbrojenie budowlanych czesci zelazobetonowych na¬ prezeniom, poczatkowym w celu przezwy¬ ciezenia szkodliwego dzialania, wywolywa¬ nego przez kurczenie sie betonu, oraz dla zwiekszenia wytrzymalosci tych czesci, Znane dotychczas sposoby poddawania bu¬ dowlanych czesci zelazobetonowych napre¬ zeniu poczatkowemu nie dawaly trwalego polepszenia wlasciwosci tych czesci, ponie¬ waz niska granica sprezystosci stali, zwykle uzywanej na uzbrojenie konstrukcji zela- zobetanowych, pozwalala jedynie na nada¬ nie slabych naprezen poczatkowych tego samego rzedu wielkosci co i granica spre¬ zystosci, wskutek czegoi to naprezenie po¬ czatkowe zanikalo wskutek kurczenia sie betonu jak równiez z innych przyczyn, po¬ wodujacych zmniejszenie naprezenia.Przedmiotem wynalazku niniejszego}%st Apos6b, umozliwriajacy osiaganie trwa- lego ulepszenia czesci budowlanych z zela- zobetonu o -wytrzymalosci znacznie wiek¬ szej, niz wytrzymalosc zwyklych czesci o jednakowym ciezarze, lub tez posiadaj a cych te sama co i te ostatnie wytrzymalosc, lecz mniejszy ciezar.Sposób wedlug wynalazku polega na dobraniu wielkosci poczatkowego napreze¬ nia uzbrojenia, wykonanego ze stali o wy¬ sokiej granicy sprezystosci tak, azeby na¬ prezenia na ciagnienie w konstrukcji zela- zobetonowej, wynikajace z ciezaru wlasne¬ go i z obciazenia ucyttcznegp, przy u* wzglednieniu zanikania fiaiprazoaiia poczat¬ kowego wskutek wieloletniego kurczenia sie draz plastycznego odksztalcania sie pod dzialaniem obciazenia, zostaly zmniejszone do wafrtóesci zerowej lub wartosci nieznacz¬ nej.Poczatkowe naprezenie uzbrojenia mo¬ ze byc wytwarzane za pomoca dbwolnego odpowiedniego przyrzadu, np. podnosni¬ ków (hydratuliczmych lub innych), nakre¬ tek, dzwigni, klinów, kciuków, mechaniz¬ mów do skrecania metalu lub wyginania go w linie lamana, urzadzen do rozszerzania metalu na goraco i tym podobnych urza¬ dzen.Na rysunku fig. 1 przedstawia schema¬ tycznie prosty uklad, który sluzy db na¬ prezania uzbrojenia, 'fig. 2 — przekrój podluzny urzadzenia do formowania bloku prostopadlosciennego, fig. 3 — przekrój wzdluz linii 3 — 3 na fig. 2, fig. 4 — urza¬ dzenie naprezajace dla belki korytkowej, fig. 5 ¦ —"9' przedstawiaja rózne postafcie kotw w uzbrojeniu, fig. 10 — 14 przedsta¬ wiaja rózne postacie wykonania pretów, sluzacych do zwiekszenia przyczepnosci betonu, fig. 15 i 16 przedstawiaja przekrój i widok urzadzenia db naprezania pretów, fig. 17 i 18 przedstawiaja odmiany wykona¬ nia urzadzenia db naprezania pretów, fig. 19 przedstawia widok z góry urzadzenia wedlug fig, 18, fig. 26 przedstawia pnzekrój podluzny urzadzenia do formowarna blo¬ ków w ksztalcie stozków lub ostroslupów, fig. 20a — przekrój poprzeczny wzdluz li¬ nii 20a — 20a na fig. 20, fig. 21 przedsta¬ wia urzadzenie wedlug fig. 20 do formo¬ wania kilku czesci podluznych* fig. 20b — przekrój poprzeczny wzdluz linii 22 — 22 na fig. 21, fig. 22 — przekrój podluzny wal¬ ca, sluzacego do odlewania odsrodkowego, fig. 23 — przekrój poprzeczny wzdluz linii 23 — 23 na fig. 22, fig. 24 przedstawia u- rzadzenie do naprezania uzbrojenia i sci¬ skania betonu po zwiazaniu.Fig. 1 praedstawia w sposób schematy¬ czny prosty pfrfcyrzad do wywolywania na¬ prezen w uzbrojeniu. Prety 4, pierwotnie równolegle db siebie, sa polaczone za po¬ moca ciegien 4a, nadajacych tym pretom postac linii lamanych, oznaczonych na fig. 1 liniami przerywanymi.Staly punkt oparcia, niezbedny przy naprezaniu metalu, moze sie znajdowac badz na sciankach formy odlewniczej wzglednie oslony, badz tez w miejscu leza¬ cym na zewnatrz nich.Fig. 2 i 3 przedstawiaja w sposób sche¬ matyczny przekroje podluzny i poprzeczny urzadzenia db odlewania bloku w ksztalcie prostopadloscianu. Przez forme odlewni¬ cza, której scianki boczne a i b oraz spód c uwidbcziniono na fig. 2, przechodza prety uzbrojenia 5 i 6, zaopatrzone w kotwy 7, 8, 9 i 10 i naprezane za pomoca odpowiednie¬ go przyrzadu, znajdujacego sie po prawej stronie fig. 2, lecz nie przedstawionego na rysunku. Prety te sa utrzymywane w sta¬ nie naprezenia miedzy dwoma wspornikiami A1 i Bx np. za pomoca nakretek. Literami d1 i d2 oznaczono dtwa dynamometry, slu¬ zace do mierzenia sily naprezajacej, dzia- ltajacej na uzbrojenie.Fig. 4 uwidocznia przekrój poprzeczny belki korytkowej 1L W belce tej umiesz- czony jest podnosnik 12, naprezajacy pre* ty 13.Fig. 5 przedstawia! pret 1, polaczony — 2 —kotwa 15 za pomoca stozkowego klina 16 w celu przeniesienia naprezenia preta na beton.Fig. 6 przedstawia prety uzbrojenia za¬ mocowane swymi koncami w dwóch bry¬ lach betonowych 17, sluzacych do sciska¬ nia zalanego miedzy nie betonu, gdy przy¬ rzad, wywolujacy naprezenie pretów zbro¬ jeniowych 1, zofctamie odlaczony. W bry¬ lach tych mozna wykonac otwory 18, poz¬ walajace na oddalanie tych bryl od siebie w celu naprezania pretów 1 za pomoca na¬ rzadu wstawianego w te otwory. Boki for¬ my odlewniczej sa utworzone z dtoróch cze¬ sci, osadzonych miedzy brylami skrajnymi 11 w sposób uwidoczniony na fig. 7.Mozna zastosowac pierscien lub walec metalowy albo betonowy i otoczyc goi lub zamocowac na nim uzbrojenie (fig. 8).Przez nastepne oddalanie tych walców jeden od drugiego osiaga sie naprezenie uzbrojenia. Prety uzbrojenia moga byc rów¬ niez zamocowane na metalowych krazkach 19, nasadzonych na sworznie 20, najko¬ rzystniej nieco stozkowe, przymocowane db scianek formy 21 (fig. 9), przy czym prze- ciwtne konce tych pretów przymocowuje sie do podnosnika hydraulicznego, który sluzy dfe naprezanilai pretów.W celu unikniecia poslizgu naprezonych pretów wzgledlem betonu mozna przyczep¬ nosc betonu i metalu zwiekszyc przez u mieszczenie nai pretach uzbrojenia haczy¬ ków, kapek i tym podobnych czesci pomoc¬ niczych lub tez mozna otoczyc beton uzwo¬ jeniem z drutu lub linki.Mozna równiez prety 52 zaopatrzyc w wystepy 51, 53 (fig. 10 i 11) lub tez w pier¬ scienie 54 z otworem 55 (fig. 12), nakreco¬ ne na prety i polaczone z nimi w sposób dowolny. Wystepy te i gwintowane pier¬ scienie mozna, oczywiscie, stosowac lacz¬ nie iia tym samym plrecie (fig. 13 i 14).Wspomniane wystepy mozna jednocze¬ snie wyzyskac jako punkty zaczepienia podczas naprezania pretów uzbrojenia, a nastepnie moga one sluzyc do zamocowali* tego uzbrojenia! w betonie* Wystepy najlepiej jest rozmiescic na ca¬ lej dlugosci pretów, dobierajac przy tym odstepy miedzy nimi mniejsze niz pitzesuw narzadu, sluzacego db naprezania takiego uzbrojenia.Do naprezania pretów uzbrojenia moga sluzyc wycinki kolowe lub krazki, prowa¬ dzone równolegle lub prostopadle db osi naiprezanego preta.W postaci wykonania urzadzenia we¬ dlug wynalazku, przedstawionej w prze* kroju bocznym na fig. 15 i w widoku na fig. 16, naprezanie preta 52, zaopatrzonego w wystepy 51, odbywa' sie za pomoca wydm* ka kolowego 56. Wycinek ten posiada klin 57, chwytajacy pret 52 za pomoca wide¬ lek 58 i mogacy przesuwac sie w wykroju 59a, wykonanym w sciance 59 formy odlew¬ niczej. Litera A oznaczono wnetrze formy.Przesuwanie wycinka kolowego 56 jest u- skuteczniane za pomoca drazka 60, na któ¬ ry dziala sruba* rozporowa 61, obracana za pomoca czworokatnego lba 62 i wkrecaja¬ ca sie w nakretke 63, zamocowana ma scian¬ ce 64, przylegajacej db formy odlewniczej.W odmianie urzadzenia, przedstawionej na fig. 17, narzad 65, sluzacy do przytrsy* mywania i naprezania preta 52* jest poru¬ szany w kierunku strzalki F1 przez jedno¬ czesne przesuwanie klinów 66 i 67 w kie* runku sftrzalek F2. Klimy te opieraja sie b oporki 68 i 69, wykonanie na bokach farmy.Praktyczne wykonanie tego urzadzenia przedstawiono w przekroju piomowym- na Kg. 18 i w widbku z góry na fig. 19; Na¬ rzad naprezajacy staniowi tu pret 65, zay opatrzony na koncu w zaiczep, który ciagnie pret 52. Kliny 66 i 67 sa lukowe. Narzad 65 jest oparty o ruchomy oporek 70, równo* wazacy naprezenie pretai 52 i zapobiegaja¬ cy wahaniu sie narzadu 65.Nalezy zaznaczyc, ze uzycie powyzej o- pisanych wycinków, klinów lub krazków, o- partych na sciankach formy, umozliwia na* — 3 —prezanie uzbrojenia miedzy dwoma dowol¬ nymi jej punktami* W chwili, gdy naprezenie metalu jest przenoszone ma betom w celu scisniecia! tego ostatniego, czynnosc ta powinna byc regu¬ lowana tak, aby' zapobiec powstawaniu w betonie miejscowych sil nadlmiemych. W tym celu czynnosc te uskutecznia sie badz stopniowo, badbz tez zwalniajac jednocze- snie wszystkie naprezone prety uzbrojenia.Sposób wedlug wynalazku mozna pola¬ czyc ze zmainyimi sposobami otaczania be¬ tonu obreczami, które, polepszajac wytrzy¬ malosc betonu na sciskanie, pozwalaja o- s&agnac najwieksze korzysci, jakie daje sposób wedlug wynalazku. Mozna, rów¬ niez zastosowac beton o duzej wytrzyma¬ losci, beton, poddawany drganiom, beton odwirowywany i podobnego rodzaju.W niektórych przypadkach mozna na¬ prezac jednoczesnie uzbrojenia kilku cze¬ sci zelazobetonowych, umieszczonych na jednej osi (fig. 20 i 21). W przypadku wy¬ twarzania slupów stozkowych lub klino¬ wych, najpierw napreza sie uzbrojenie kil¬ ku kolejnych slupów, a nastepnie uskutecz¬ nia sie sciskamie lub sciaganie czesci uzbro¬ jenia w miejsach najwezszych elf e2, e3 wy¬ twarzanego przedmiotu, stanowiacych jed¬ noczesnie koniec formy. Po tym wstawia sie palaki, kotwy, a w razie potrzeby takze do¬ datkowe uzbrojenie, po czym, po osadzeniu boków formy wlewa sie beton. Po stward¬ nieniu betonu uzbrojenie na kazdym z kon¬ ców poszczególnego slupa obcina sie. We¬ dlug tego sposobu mozna wyrabiac czesci zelazobetonowe, laczone ze soba koncami równiez bez dzielenia formy na czesci, je¬ zeli chodzi o wykonanie czesci o znacznej dlugosci. Czesc te bowiem mozna nastepnie przepilowac lub podzielic w odpowiednich miejscach (fig. 21). Ciecia sa dokonywane wzdluz linii 22 — 22, 23 — 23 itd.Tego rodzaju wyrób czesci o wspólnej osi podluznej moze sie równiez odbywac przez laczenie ze soba uzbrojen poszcze¬ gólnych czesci koncami za pomoca odpo¬ wiednich narzadów, np. haków, które prze¬ nosza naprezenie jedbego uzbrojenia na nastepne.Na fig. 22 i 23 przedstawiono przyklad urzadzenia do wytwarzania czesci zelazo- betonowych przez odwirowywanie. Litera¬ mi Vlf V2, V3, V4 oznaicizonjo podbosniki hydrauliczne, sluzace db naprezania pre¬ tów 25, 26, 27 i 28 w formie walcowej C, która moze byc obracana w sposób znany.Niekiedy korzystne jest sciskanie beto¬ nu nie tylklo wzdluz wytwarzanego przed¬ miotu, lecz takze w trzech kierunkach wza¬ jemnie prostopajdlych. W tym celu dokola pretów uzbrojenia podluznego mozna u- miescic obrecze lub strzemiona. W chwili sciskania betonu przez to podluzne uzbro¬ jenie, poddane naprezeniu poczatkowemu, powstaje rozszerzenie poprzeczne betonu, powodujace naprezenie tych obreczy lub strzemion. Te ostatnie zas dzialaja ze swej strony na beton, który w ten sposób zostaje sciskamy we wszystkich kierunkach.W celu naprezenia Uzbrojenia i sciska¬ nia betonu w jednym lub w kilku kierun¬ kach mozna wyzyskac stale odksztalcenie plastyczne stezonego i stwardnialego beto¬ nu, poddanego znacznym, róznym cisnie¬ niom. Do tego sposobu moze byc np. zasto¬ sowane urzadzenie, przedstawione na fig. 24. Do urzadzenia tego wklada sie betono¬ wy podklad kolejowy. Podklad ten, podle¬ gajacy stezaniu i twardnieniu, jest zaopa¬ trzony w podluzne prety 29 oraz w obrecz, przy czym posiada on równiez wydrazenie osiowe, w które wklada sie worek kauczu¬ kowy 30. W worku tym mozna wytworzyc bardzo znaczne cisnienie, np. rzedu 1 000 kg na cm2. W zewnetrznym worku kauczu¬ kowym 31 wytwarza sie takie samo cisnie¬ nie, jak i w worku 30. Cisnienie natomiast,' wywierane na tlok 32, znajdujacy sie nad tymi workami, zostaje stopniowo zmniej¬ szane. W tych warunkach beton odksztal¬ ca sie plastycznie w kierunku podluznym, 4 —ri&jpirezajac tytrtsimayfn ptety 29 uzbroje¬ nia, Odksztalcenie poprzeczne otrzymuje sie nastepnie przez zmniejszanie cisnienia w worku zewnetrznym. Uzyskane odksztal- cenia sa stale i powoduja naprezenie wszystkich czesci uzbrojenia, a co za tym idzie i scisniecie betonu we wszystkich kie¬ runkach.Rozumie sie samo przez sie, ze mozna wyzej opisany sposób laczyc ze stosowa¬ niem uzbrojenia nie naprezonego oraz u- miesizozac dodatkowe strzemiona. W celu polepszenia wyników, uzyskiwanych wsku¬ tek wynalazku, zaleca sie stosowac beton o duzej odpornosci na sciskanie oraz stal o duzej wytrzymalosci i sprezystosci. Mozna z powodzeniem wykorzystac wszystkie zna¬ ne sposoby, które pozwalaja wytwarzac be¬ ton o najwyzszej odpornosci na sciskanie, a polegajace na dokladnym rozdrabianiu, wstrzasajniu, wirowaniu, otaczaniu obrecza¬ mi oraz na innych czynnosciach. PL