Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia do wprowadzania do pradu wody okre¬ slonych i regulowanych ilosci substancji ziarnistych lub sproszkowanych, przy czym substancje wprowadzane do wody tworza roztwór lub zawiesine.W niektórych dziedzinach techniki, zwlaszcza zas przy stosowaniu niektórych sposobów oczyszczania wody, zachodzi po¬ trzeba rozporzadzania strumieniem wody zawierajacej w postaci roztworu lub zawie¬ siny pewna okreslona i regulowana ilosc substancji wyzej wymienionych. Wprowa¬ dzanie tych substancji do roztworu lub wy¬ twarzanie zawiesiny odbywa sie czesto bar¬ dzo powoli i w sposób niejednostajny; po¬ nadto substancje takie skladaja sie na ogól z czastek o wymiarach bardzo róznych, wskutek czego otrzymanie pradu wody o stalym stezeniu roztworów lub zawiesin ta¬ kich substancji napotyka w praktyce znacz¬ ne trudnosci.Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia umozliwiajacego dawkowanie ziarni¬ stych lub sproszkowanych substancji roz¬ puszczalnych lub nierozpuszczalnych w wodzie; poza tym urzadzenie wedlug wy¬ nalazku umozliwia rozcieranie i ugniatanie tych substancji w wodzie tak, iz stosunek pomiedzy objetoscia wody a objetosciawspomnianych substancji moze byc regulo¬ wanyj dzieki czemu mozna otrzymac ciagly strumien cieczy o regulowanej zawartosci substancji rozpuszczonych lub zawieszo¬ nych.Urzadzenie wedlug wynalazku stanowi przyrzad do rozcierania wyzej wymienio¬ nych cial, przez który przeplywa regulowa¬ ny prad wody i do którego wsypuje sie w sposób ciagly i regulowany substancje, któ¬ re maja byc wprowadzone do roztworu lub z których wytwarza sie zawiesine.Urzadzenie takie odgrywa wazna role zwlaszcza przy sporzadzaniu wody wa¬ piennej* Jest rzecza znana, ze rozpuszczal¬ nosc wapna gaszonego w wodzie w tempe¬ raturze okolo 20°C jest bardzo niewielka; wynosi ona mniej wiecej 1 650 miligramów na litr. Ponadto ziarnka wapna gaszonego, zanurzone w wodzie, która zawiera C02, pokrywaja sie szybko warstewka weglanu wapnia, co jeszcze bardziej utrudnia roz¬ puszczanie sie wapna, poniewaz weglan wapnia jest rozpuszczalny w wodzie za¬ ledwie w ilosci okolo 13 miligramów na litr. Przez rozcieranie tych ziarnek w wo¬ dzie niszczy sie warstewke weglanu wap¬ nia, wskutek czego rozpuszczalnosc ziar¬ nek wapna gaszonego zostaje wydatnie po¬ wiekszona.Wedlug niektórych sposobów oczyszcza¬ nia wody stosuje sie prad wody, zawieraja¬ cy gline w zawiesinie oraz wapno w roztwo¬ rze, przy czym stezenie zawiesiny gliny o- raz roztworu wapna posiada pewna war¬ tosc okreslona, która winna byc regulowa¬ na. Azeby wytworzyc w prosty sposób za¬ wiesine gliny w wodzie wapiennej, przewi¬ dziane jest wedlug wynalazku zastosowa¬ nie dwóch wyzej wspomnianych przyrza¬ dów do rozcierania; do przyrzadów tych wprowadza sie w sposób ciagly i regulowa¬ ny wapno wzglednie gline, przy czym przez oba przyrzady, ustawione w szereg, prze¬ plywa regulowany prad wody.Dawkowanie ziarnistych lub sproszko¬ wanych cial o strukturze niezwiezlej, np. wapna gaszonego lub gliny, w okreslonych ilosciach jest na ogól dosc trudne, ponie¬ waz substancje te sa czesto bardzo niejed¬ norodne, np. czasem sa lepkie, czasem syp¬ kie, wilgotne lub suche. Niejednorodnosc ta daje sie tym bardziej we znaki, im mniejsze sa potrzebne ilosci i im dokladniej musi byc zachowany ich stosunek, co np. ma miejsce zwlaszcza przy sporzadzaniu zawie¬ siny gliny w wodzie wapiennej. Aby osia¬ gnac niezmienny stosunek tych substancji o- raz uzaleznic wzajemnie ilosci dostarczanej wody i substancji, urzadzenie wedlug wy¬ nalazku jest zaopatrzone w silnik o regulo¬ wanej szybkosci biegu, który utrzymuje w ruchu pompe, dostarczajaca wode do przy¬ rzadu rozcierajacego, i zarazem przesuwa srubowo w kierunku osi rure otwarta z obu konców i przesuwajaca sie wskutek tego poprzez warstwe substancji, która ma byc roztarta, a która jest umieszczona w zbior¬ niku znajdujacym sie nad przyrzadem roz¬ cierajacym; rura ta jest zaopatrzona w swej górnej czesci w skrobaczki i sluzy do dostarczania rozcieranej substancji do roz- cieraczki.Azeby uzaleznic od siebie ilosci wody, wapna oraz gliny podczas sporzadzania wody wapiennej, nad rozcieraczka wapna, zasilana woda z pompy, oraz nad rozcie¬ raczka gliny, zasilana woda wychodzaca z rozcieraczki wapna, umieszcza sie zbiornik, przez który przechodzi omawiana juz wy¬ zej rura wykonywaj aca ruch w kierunku swej osi, przy czym szybkosc ruchu pompy oraz srubowe przesuwanie sie obydwóch rur sa rozrzadzane tym samym silnikiem, a zarówno szybkosc biegu silnika, jak i sto¬ sunek tej szybkosci do szybkosci przesu¬ wania sie kazdej z rur moga byc regulo¬ wane.Pompa oraz wspomniane wyzej rury sa poruszane silnikiem za pomoca pedni o re¬ gulowanym stosunku przekladni, np. za po¬ moca krazków stopniowanych lub korby o — 2 —regulowanej dlugosci, dzieki czemu umozli¬ wione jest regulowanie stosunku predkosci biegu pompy i przesuwania sie rur.Aby umozliwic jednoczesny obrót i re¬ gulowane przesuwanie sie rur, rury te sa zwiazane na stale z pionowo ustawiona sruba, wprowadzana w obrót za pomoca poziomego kola zebatego, które jest zaopa¬ trzone w klin, przesuwajacy sie w zlobku, wycietym w srubie równolegle do jej osi, podczas gdy nagwintowanie sruby wchodzi w nakretke, wprowadzana równiez w obrót za pomoca wienca zebatego, przy czym ze¬ spól tych narzadów udziela srubie ruchu róznicowego w kierunku pionowym, uwa¬ runkowanego róznica szybkosci obrotu sru¬ by i nakretki.Rozcieraczka, wytwarzajaca roztwór lub zawiesine wyzej wspomnianych substancji, posiada postac korytka o twardym dnie, po którym slizga sie i toczy sie ciezka krata o zakrzywionej powierzchni dolnej. Krata ta jest zwiazana z dzwignia, wykonywajaca ruchy wahadlowe i polaczona, z pewnym luzem, z ukladem rozrzadczym poruszanym za pomoca silnika o regulowanej szybkosci biegu,, przy czym przewidziane sa nasadki odbojowe, ograniczajace swobode ruchów kraty wzgledem dna korytka w kierunku poziomym.W ten sposób krata moze toczyc sie a zarazem i slizgac sie po dnie koryta, unosic sie ponad to dno i przepuszczac przez sie¬ bie substancje, które rozciera swym cieza¬ rem.Na rysunku przedstawiono dwa przy¬ klady wykonania przedmiotu wynalazku.Fig. 1 przedstawia widok schematyczny u- rzadzenia wedlug wynalazku, fig. 2 — me¬ chanizm wprawiajacy w ruch srubowy ru¬ re rozdzielcza, fig. 3 — skrobaczki rozdzie¬ lacza, fig. 4 — urzadzenie do sporzadzania wody wapiennej, zawierajacej zawiesine gliny, czesciowo w widoku zewnetrznym, czesciowo zas w przekroju, fig. 5 — rozcie- raczke tego urzadzenia wraz z krata w wi¬ doku z góry, fig. 6 — urzadzenie do poru¬ szania kraty, a fig. 7 — urzadzenie do po¬ ruszania pompy.Wedlug fig. 1 — 3, rozcieraczke stano¬ wi korytko 2, posiadajace dno o postaci plyty 2a, na której spoczywa krata cylin¬ dryczna 3; krata jest zaopatrzona w dzwi¬ gnie 4, poruszana za pomoca preta 5 i kor¬ by osadzonej na wale 6, przy czym dzwi¬ gnia jest sprzezona z pretem 5 w miejscu 4a w ten sposób, iz posiada1 ona pewna swo¬ bode ruchów we wszystkich kierunkach.Dzieki takiemu polaczeniu krata moze toczyc sie i slizgac po dnie korytka, moze uderzac o boczne nasadki odbojowe 26 i moze tez unosic sie ponad pewna warstwe substancji, która rozciera swym ciezarem.Korytko 2 jest zasilane z jednej strony ciecza, z drugiej strony zas — substancja doprowadzana do korytka poprzez rure srodkowa 9 rozdzielacza.Rozdzielacz ciala o strukturze niezwie- zlej jest utworzony ze zbiornika cylindrycz¬ nego 10, zawierajacego pewien zapas wspo¬ mnianej substancji, np. wapna niegaszone¬ go. Przez zbiornik ten przechodzi osiowo rura ruchoma 9, umieszczona posrodku zbiornika; z rura ta polaczone sa, np. za pomoca pretów 12, skrobaczki 11 i lla (fig. 3). Rura srodkowa 9 wykonywa ruch obrotowy dookola swej osi i jednoczesnie opuszcza sie stopniowo wzdluz tej osi; skrobaczki posiadaja ksztalt taki, iz prze¬ suwaja ustawicznie substancje, znajdujaca sie w zbiorniku 10, ku srodkowi rury.Szybkosc ruchu obrotowego i opuszcza¬ nia sie w dól rury 9 sa regulowane za pomoca skrzynki biegów 13 umieszczonej u wierzcholka zbiornika i napedzanej walem 6 za pomoca pasa 13a. Slimak 14 napedza¬ ny pasem 13a obraca slimacznice 15, nie- zaklinowana na swej osi obrotu, ale sprze¬ zona przez tarcie z tarcza stozkowa 16, za¬ klinowana na osi 17. Ten sposób sprzeze¬ nia ma na celu umozliwienie poslizgu w ra¬ zie nadmiernego obciazenia. - 3 —Na osi 17 zaklinowane jest kolo zebate 19 zazebiajace sie z kolem 24 zaklinowa¬ nym na osi 20, przy czym kolo 24 zazebia sie z kolei z kolem 25, które tworzy zara¬ zem nakretke, nasrubowywana na srube 23 obracana za pomoca kola zebatego 22; ze¬ by kola 22 wchodza w zlobek 26 oraz za¬ zebiaja sie z kolem 21 zaklinowanym na osi 20. Sruba 23 wykonywa przeto ruch w kie¬ runku pionowym, uwarunkowany róznica szybkosci obrotu kól 22 i 25.Urzadzenie zapadkowe 27 pozwala ko¬ lu zebatemu 21 obracac sie swobodnie do¬ okola osi 20; dzieki temu kolo 22, a razem z nim i sruba 23 nie sa zazebione.Opisane urzadzenie umozliwia obraca¬ nie sruby 23 z szybkoscia zalezna od szyb¬ kosci obrotu slimaka 14, przy czym mozna tez za pomoca odpowiedniego narzadu, np. narzadu 18, poruszanego recznie, podnosic lub opuszczac srube oraz poruszane za po¬ moca niej narzady.Urzadzenie do sporzadzania zawiesiny gliny w wodzie wapiennej jest przedsta¬ wione na fig. 4 — 7. Posiada ono dwa zbiorniki rozdzielcze 31 i 32, z których pierwszy zawiera zapas wapna, drugi zas — zapas gliny, i które sa zaopatrzone w urza¬ dzenie rozdzielcze podobne do opisanego w zwiazku z fig. 1 —-3.Te dwa zbiorniki sa umieszczone ponad dwiema rozcieraczkami 33 i 34, z których pierwsza sluzy do rozpuszczania wapna w wodzie, druga zas — do wprowadzania gli¬ ny w zawiesine.W rozcieraczkach tych poruszaja sie kraty 35 i 36 poruszane za pomoca dzwigni 37 i 38. W rozeieraezce 33 umieszczone sa przegrody 39 i 40 zatrzymujace piane i zmuszajace wapno, wprowadzane do roz¬ cieraczki, do przechodzenia pod krate, któ¬ ra je rozciera.Rozcieraczka ta jest zasilana woda ze zbiornika 41 zasilanego pompa, której dzia¬ lanie opisane bedzie dokladniej w zwiazku z fig. 7. Ze zbiornika 41 woda przeplywa do rozcieraczki 33, w której nastepuje roz¬ puszczenie wapna, po czym otrzymana w ten sposób woda wapienna wyplywa przez otwory 42 (fig. 5). Z rozcieraczki gliny 34 woda wapienna wyplywa przez otwór 43 (fig. 4).Urzadzenia, utrzymujace w ruchu sru¬ bowym rury rozdzielcze zbiorników 31 i 32, sa poruszane za pomoca ukladu krazkóty stopniowanych 44 i 45 napedzanych z kolei walem silnika 46 za pomoca krazków 47.Wal 46 jest poruszany silnikiem elektrycz¬ nym 49 o szybkosci zmiennej za pomoca przekladni. Wal ten sluzy tez, jak to jeszcze bedzie wyjasnione ponizej, do u- trzymywania w ruchu wahadlowym krat oraz do poruszania pompy zasilajacej zbiór- nik 41.Ruchy wahadlowe krat sa im udzielane przez wal 46 za pomoca mimosrodu 50.Mimosród ten dziala za pomoca dzwigni 51 na slizgajace sie poziomo sanki 52 za¬ opatrzone w otwór, w który wchodzi koniec dzwigni 51 poruszajacej krate; koniec dzwigni 51 swobodnie slizga sie we wspom¬ nianym otworze sanek, tak iz krata moze, w razie potrzeby, podnosic sie niece do gó¬ ry.Umieszczona na zewnatrz korba 53 slu¬ zy do szybkiego podnoszenia rury rozdziel¬ czej 9 i skrobaczek U; z drugiej strony pompa jest polaczona z walem silnika 46 za posrednictwem krazka 54 obracanego walem 46 i zaopatrzonego w przebiegajacy wzdluz srednicy zlobek 55, w którym moze byc zamocowany w dowolnym polozeniu koniec preta 56, poruszajacego- tlok pro- wadniczy 57, z którym za pomoca preta 58 polaczony jest tlok pompy 59. Woda, pom¬ powana za pomoca tloka pompy 59, wznosi sie przewodem 60 i wylewa do zbiornika 41, umieszczonego obok rozciefaczki 33.W ten sposób, t. j. przez odpowiednie nastawianie pasa na krazkach stopniowa¬ nych 44 i 45 i przez nastawianie dlugosci suwu tloka pompy za pomoca zlobka 55 w — 4 —krazku 5^/mozna regulowac wzajemny sto¬ sunek ilosciowy wody, wapna i gliny. PL