Przedmiotem niniejszego wynalazku jest smiglo o zmiennym skoku, w którym regu¬ lowanie skoku osiaga sie za pomoca sil, od¬ dzialywajacych na smiglo z zewnatrz.Na smigi dziala przede wszystkim sila odsrodkowa, powstajaca przy obrotach smi¬ gla, oraz nacisk na tylna powierzchnie smig, tworzacych sile pociagowa smigla.Sila odsrodkowa lub skrecajaca stara sie obrócic smigi w polozenie, w którym ich skok posiada najmniejszy wymiar. Wymie¬ nione sily zaleza w pewnym stopniu od szybkosci statku oraz liczby obrotów silni¬ ka, uruchomiajacego smiglo, wobec czego wyzyskuje sie te sily do regulowania sko¬ ku smigla.Wynalazek niniejszy umozliwia regulo¬ wanie skoku smigla dzialaniem wymienio¬ nych sil lub dzialaniem tych sil w polacze¬ niu z innymi silami.Znane sa smigla o zmiennym skoku, w których kazda smiga daje sie obracac na¬ okolo osi nachylonej w stosunku do podluz¬ nej osi tej smigi. Znane sa równiez smigla ze smigami, dajacymi sie obracac naokolo ich osi podluznych, przy czym podstawy smig przylegaja jedna do drugiej, a wysta¬ jace ich brzegi sa polaczone ze soba za po¬ moca pierscienia, otaczajacego je.Smiglo wedlug wynalazku posiada smi¬ gi, których podstawy sa ukosnie sciete w stosunku do ich osi podluznej. Podstawy smig stykaja sie ze soba lub przylegaja do czesci smigla, umieszczonej pomiedzy nimi,przy czym w tyra polozeniu podstawy smig, sa przytrzymywane za pomoca narzadów, polaczonych z walem smigla, które tjmozli- wiaja obrót podstaw smig, jednej wzgledem drugiej.Podstawy smig np. w ksztalcie tarcz po¬ siadaja na obwodzie kryzy, na które zacho¬ dzi pierscien lub podobny narzad, który je otacza. Narzad, oddzielajacy podstawy jednej smigi od podstawy drugiej, moze byc zaopatrzony w lozyska kulkowe, wal¬ kowe lub podobne, zmniejszajace tarcie podczas obrotu podstaw smig w pierscieniu.Przy wykonaniu smigla wedlug wyna¬ lazku polozenie smigla zostaje regulowane dzialaniem sily odsrodkowej, powstajacej przy obrocie smigla oraz naciskiem powie¬ trza na tylna powierzchnie smig, przy czym smiglo otrzymuje polozenie, które odpo¬ wiada jego skokowi przy warunkach, po¬ wstajacych pod dzialaniem wymienionych sil. Przy odmiennym wykonaniu wynalazku stosuje sie do regulowania skoku smigla równiez dzialania dalszych czynników. W tym celu smigi posiadaja komory, do któ¬ rych doprowadza sie sprezony gaz lub ciecz pod cisnieniem, przy czym zmiany preznosci tego' gazu lub cisnienia cieczy sluza do zmian sil obracajacych piasty smig. Przy dalszej odmianie wynalazku stosuje sie czop, przeprowadzony w po¬ przek powierzchni lozyskowych piast, lub wieksza ilosc takich czopów. Czopy te wchodza w rowki lub wydrazenia, wykona¬ ne w piastach, a mianowicie w kierunkach przeciwnych i ukosnie wzgledem drogi przesuwu czopów.Na rysunkach uwidoczniono przyklady wykonania wynalazku. Fig. 1 przedstawia smigloi w widoku z przodu; fig. 2 — w wi¬ doku z boku; figi 3 — ,smigi oddalone nieco jedha od drugiej po zdjeciu pierscienia la¬ czacego ich podstawy; fig. 4 — smigi, któ¬ rych podstawy stykaja sie ze soba i sa na¬ chylone równiez wzgledem osi walu smigla; fig. 5 — smiglo o trzech smigach; fig. 6 — odmienne wykonanie smigla w przekroju poprzecznym; fig. 7 — smiglo wedlug fig. 6 vf widoku z boku i czesciowym przekroju, fig. 8 — odmiane smigla w rzucie pionowym i czesciowym przekroju; a fig. 9 — rzut po¬ ziomy fig. 8.Smiglo (fig. 1 — 3) posiada dwie smigi Ja, Jb, których podstawy 2a, 26 stanowia z nimi jedna calosc lub moga byc wykonane z odmiennego materialu i przymocowane do smig. Podstawy smig posiadaja ksztalt pólkolisty, a ich powiearz.clmie< przylegajace do siebie, sa pochylone wzgledem podluz¬ nej osi smig. Kazda podstawa posiada kry¬ ze 3, przy czym do laczenia ich ze soba slu¬ zy pierscien 4, nasuniety na kryzy 3. Kry¬ zy moga posiadac rowki, w które wchodza odpowiednie wystepy pierscienia. Pierscien 4 sklada sie z dwóch czesci, polaczonych ze soba za pomoca srub i stanowi czesc tar¬ czy 5, przymocowanej do walu silnika.Pierscien 4 moze byc równiez bezposrednio polaczony z walem silnika. Kazda smiga obraca sie wiec jedna wzgledem drugiej przy czym podstawy ich przylegaja do sie¬ bie.Celem wytworzenia ruchów skrecaja¬ cych smigi mozna równiez zaopatrzyc jed¬ na podstawe w trzpien, a druga podstawe w wydrazenie wzglednie rowek i laczyc w ten sposób obie podstawy ze soba. Przy tym wykonaniu smigi otrzymuja dodatko¬ we ruchy, dzieki którym skok jest naj¬ mniejszy, skoro zwiekszenie nacisku na smigi powoduje zwiekszenie dzialania sil¬ nika, podczas gdy przy zmniejszajacym sie nacisku skok zwieksza sie. Dodatkowe ru¬ chy smigi zostaja wywolane za pomoca od¬ powiedniego narzadu, uruchomianego przez kierowce, np. czopa 23, przesuwajacego sie w rowkach 24, 24' tarczy 5 (fig. 8 i 9).Smiglo dziala w sposób nastepujacy.Przy obrocie smigla sily odsrodkowe, oddzialywajace na smigi staraja sie utrzy¬ mywac je w plaszczyznie obrotu (polozenie B na fig. 2). Gdy jednak statek powietrzny — 2 —zmniejsza swa szybkosc lub wykonuje ru¬ chy, które wymagaja wiekszej sily pocia¬ gowej smigla, na smiglo dziala wtedy wiek¬ szy nacisk od tylu, starajacy sie przesuwac smigi naprzód w polozenie A na fig. 2. W tym polozeniu smigi tworza plaska litere V i posiadaja najmniejszy skok.Przy zwiekszeniu szybkosci statku i zblizaniu sie do jego normalnej szybkosci lub tez po dokonaniu ruchów, wymagaja¬ cych wiekszej sily pociagowej smigla, na¬ cisk na smigi od tylu zmniejsza sie, a istnie¬ jace sily odsrodkowe powoduja stopniowe powracanie smig w pierwotne polozenie B (fig. 2). Nachylona plaszczyzna, wzdluz której podstawy smig 2a i 2b przylegaja do siebie, ulatwia podczas tego ruchu obrót smig dookola ich podluznych osi, dzieki czemu skok smigla zmienia sie. Przy locie do góry na tylnac powierzchnie (wewnetrz¬ na) kazdej smigi dziala wiekszy nacisk, który przezwycieza dzialanie sily od¬ srodkowej, wskutek czego smigi prze¬ suwaja sie do przodu w polozenie, w któ¬ rym skok smigla posiada najmniejsza wartosc.W celu ulatwienia takich obrotów smig, stosuje sie np. lozyska kulkowe lub wal¬ kowe, zmniejszajace tarcie pomiedzy przy¬ legajacymi powierzchniami podstaw smig i pomiedzy podstawami a laczacym je pier¬ scieniem.Na fig. 4 uwidoczniono dwie pólkoliste podstawy, przylegajace do siebie, przy czym plaszczyzny przylegania sa pochylo¬ ne nie tylko wzgledem osi smig, lecz tez i wzgledem osi walu smigla.Fig. 5 przedstawia smiglo wedlug wy¬ nalazku, posiadajace trzy smigi la, Ib, lc, których podstawy 2a, 2b, 2c maja ksztalt odcinków kuli. Podstawy te przylegaja do powierzchni rdzenia 7. Kazda z powierzch¬ ni tego rdzenia jest nachylona wzgledem podluznej osi przylegajacej do niej smigi, tak iz przy przesuwaniu sie smig naprzód obracaja sie one naokolo osi podluznej.Podstawy smig wraz z rdzeniem tworza kule, umieszczona w oslonie 8.Dzialanie smigla wedlug fig. 5 jest takie same, jak dzialanie smigla, przedstawio¬ nego na fig. 1—3.W przykladzie wykonania, uwidocznio¬ nym na fig. 6 i 7, podstawa 2a smigi posia¬ da wydrazenie 9, którego boczne sciany u- lozone sa w kierunku promieni podstawy smigi, podczas gdy wydrazenie posiada ksztalt luku, wspólsrodkowego z obwodem tej podstawy. Nasada 10 tarczy 5 wchodzi w wydrazenie 9 i dzieli je na dwie komory oraz uszczelnia dolna komore, zapobiegajac doplywaniu do niej cieczy z komory gór¬ nej. Przewód 11, wykonany w tarczy 5, la¬ czy górna komore z odpowiednim wydra¬ zeniem walu smigla. Podstawa 26 posiada wydrazenie 12 na nasade 13 tarczy 5, pod¬ czas gdy przewód 11 jest polaczony z dol¬ na komora wydrazenia 12. Urzadzenie to dziala w sposób nastepujacy. Przez prze¬ wód 11 do górnej komory wydrazenia 9 i dolnej komory wydrazenia 12 doprowadza sie olej pod cisnieniem, który stara sie zwiekszyc wymiary tych komór i obracac smigi w kierunkach przeciwnych. Podsta¬ wa 2a obraca sie wiec w kierunku obrotu wskazówki zegara, a podstawa 2b w kie¬ runku przeciwnym. Obroty podstaw ogra¬ niczaja tylne scianki komór, stykajace sie z narzadami 10 i 13.Dolna komora wydrazenia 9 i górna ko¬ mora wydrazenia 12 moga byc tak zamknie¬ te, by podczas obrotu podstaw smig powie¬ trze w tych gomorach bylo sprezane, sta¬ wiajac opór obrotowi podstaw i powodujac ich powrót w pierwotne polozenie, gdy ci¬ snienie oleju ustanie. Zamiast tego wyko¬ nania w podstawach smig mozna stosowac otwory, laczace komory z powietrzem, ota¬ czajacym je i wytwarzajacym dzialanie ha¬ mujace, oraz zaopatrzyc podstawy smig w odpowiednie sprezyny lub podobne na¬ rzady.Przy odmiennym wykonaniu dolna ko- — 3 —mora wydrazenia 9 i górna komora wydra¬ zenia 12 moga byc zaopatrzone w przewo¬ dy do sprezonego oleju w celu obrotu smig w pierwotne polozenie* Przewody, dopro¬ wadzajace ciecz (olej) pod cisnieniem do tych komór, moga byc polaczone za po¬ srednictwem zawodu dwudrogowego ze zródlem tloczacym ciecz pod cisnieniem.Regulujac wymieniony zawór reguluje sie doplyw cieczy do jednego lub drugiego przewodu tak, iz smigi sa obracane w jed¬ nym lub w drugim kierunku, zaleznie od wymagan kierowcy lub samoczynnie za po¬ moca sil, dzialajacych na smigi.Podstawy 14, 15 smig wedlug fig. 8 i 9 posiadaja ksztalt tarcz, oddzielonych od siebie tarcza 16. Tarcze 14, 15 i 16 wystaja poza smigi 17, 18, tak iz nasady 19, 20 tar¬ czy 5 moga zachodzic na podstawy smig.W podluznych otworach 21, 22 podstaw smigi skierowanych ukosnie wzgledem osi smigla, przesuwa sie czop 23, którego kon¬ ce umieszczone w rowkach 24, 24* tarczy 5 sa równolegle do walu smigla.Przy przesuwaniu sie czopa 23 w row¬ kach 24, 24* smigi obracaja sie w kierun¬ kach przeciwnych, co powoduje zwieksze¬ nie lub zmniejszenie ich skoku zaleznie od kierunku przesuwu czopa 23.Aby umozliwic regulowanie skoku nie¬ zaleznie od sil, dzialajacych na smiglo, przesuwanie czopa 23 w rowkach 24 i 24' jest dokonywane za pomoca drazka 25, przeprowadzonego przez otwór w tarczy 16, w tarczy 5 i wale smigla. Drazek ten jest sprzezony w odpowiedni sposób z na¬ rzadem regulujacym, uruchomianym przez kierowce, tak iz drazek przesuwa sie na¬ przód i wstecz i zmienia w ten sposób skok smigla. Do laczenia drazka z wymienionym narzadem mozna stosowac np. linke Bow- dena.Uruchomianie drazka 25 moze byc rów¬ niez dokonywane za pomoca sprezonego gazu, cieczy pod cisnieniem lub mechanicz¬ nie, w którym to przypadku drazek 25 jest zaopatrzony w tlok, przesuwajacy sie w wydrazeniu walu smigla. Aby zapobiec ob¬ racaniu sie drazka,, nadaje sie mu w prze¬ kroju poprzecznym ksztalt nieokragly.Tarcza 16 moze sluzyc za klatke lozy¬ ska kulkowego lub walkowego, umieszczo¬ nego pomiedzy tarczami 15, 14. Jezeli nie ma tarczy 16, wydrazenia na drazek 25 wykonywa sie w tarczach 14, 15.Urzadzenie do zmiany skoku smig moze byc równiez uruchomiane za pomoca kól zebatych na rysunku nie przedstawionych.Np. na obwodach podstaw smig moga byc osadzone stozkowe kola zebate, zazebiaja¬ ce sie z kolem zebatym, zaklinowanym na wale, wprowadzanym do walu smigla w kierunku jego osi. Przy obrocie pierwszego walu za pomoca odpowiedniego narzadu o- siaga sie obroty podstaw smig i zmiane ich skoku.Wynalazek umozliwia przede wszyst¬ kim wolne ruchy smig przy dzialaniu sil z zewnatrz smigla, przy czym zasadniczo zbedne jest reczne regulowanie. Regulowa¬ nie reczne stosuje sie jedynie w wypadku koniecznosci zmiany skoku w celu zwiek¬ szenia dzialania sil z zewnatrz smigla lub zmniejszenia tego dzialania.Regulowanie skoku smigla za pomoca narzadów, uruchomianych recznie lub me¬ chanicznie, równoczesnie z regulowaniem skoku i dzialaniem sil z zewnatrz smigla posiada wiele zalet. Poniewaz przy dziala¬ niu wymienionych sil smiglo otrzymuje in¬ ny odpowiedni skok, regulowanie reczne lub mechaniczne powoduje zwiekszenie lub zmniejszenie dzialania sil z zewnatrz smi¬ gla. Mechaniczne regulowanie wymaga ^wiec malych sil. Z drugiej strony wynalazek u- mozliwia zaryglowanie narzadu mechanicz¬ nego zmieniajacego skok w polozeniu, odpo¬ wiadajacym pozadanemu skokowi lub ogra¬ niczenie zmiany skoku. Mozliwe jest rów¬ niez ustalenie z góry zmiany skoku, koniecz¬ ne podczas lotu, dzieki czemu osiaga sie do¬ stateczna szybkosc silnika i odpowiedni — 4 —skok, zanim sily dzialajace z zewnatrz wplyna na zmiane polozenia smig. PL