Wynalazek niniejszy dotyczy smigiel samolotowych, w szczególnosci zas urza¬ dzenia do zmiany skoku smigla podczas je¬ go pracy; urzadzenie to wyróznia sie pro¬ stota, wytrzymaloscia oraz latwoscia za¬ stosowania.Smiglo wedlug wynalazku posiada okre¬ slony zgóry najmniejszy skok niezbedny do wzlotu, t. ]. przy malej szybkosci poste¬ powej smigla, przyczem moze ono przy¬ bierac skok najwiekszy podczas lotu nor¬ malnego, gdy szybkosc ruchu postepowego smigla jest stosunkowo duza. Urzadzenie niniejsze zaopatrzone jest w przyrzad, po¬ zwalajacy lotnikowi szybko zmieniac skok smigla od najmniejszego do najwiekszego.Smiglo moze przybierac okreslony zgó¬ ry najmniejszy lub najwiekszy skok. Jest ono zaopatrzone w dajace sie wylaczac u- rzadzenie do utrzymywania najmniejszej wartosci skoku oraz w urzadzenie, pozo¬ stajace pod wplywem sily odsrodkowej, sluzace do przestawiania smigla ze skoku najmniejszego na skok najwiekszy po wy¬ laczeniu odpowiedniej zapadki, gdy smiglo obraca sie z szybkoscia znacznie jeszcze mniejsza od szybkosci normalnej.Wiadomo, ze skok smigla, warunkuja¬ cy najlepsza sprawnosc podczas odrywa¬ nia sie samolotu od ziemi i wznoszenia sie do góry, t. j. w warunkach, gdy szybkosc postepowa smigla jest niewielka, nie jest odpowiedni dla lotu poziomego ze znaczna szybkoscia postepowa smigla. Zjawisko to, oprócz innych czynników, zalezy glównie od tego, ze opór smigla o danym skoku zmniejsza sie wraz z jego szybkoscia po¬ stepowa. Gdyby silnik najwydajniej praco-wal przy danej ilosci obrotów { przy sze¬ roko otwartej przepustnicy, a skok smigla byl wystarczajaco maly, by silnik mógl o- siagnac najskuteczniejsza ilosc obrotów dla oderwania sie od ziemi i wznoszenia sie do góry, to silnik napotykalby tak maly moment oporu przy locie poziomym, t, j. przy zwiekszonej szybkosci postepowej, ze dawalby ilosc obrotów wieksza od ilosci najkorzystniejszej, a wiec silnik nie bylby wyzyskany.Jezeli z drugiej strony nadac smiglu samolotu skok, umozliwiajacy calkowite wyzyskanie silnika przy danej ilosci obro¬ tów podczas lotu poziomego i znacznej szybkosci postepowej smigla, to moment oporu smigla podczas odrywania sie samo¬ lotu od ziemi bedzie tak wielki, iz unie¬ mozliwi osiagniecie najbardziej wydajnej ilosci obrotów silnika i wywola znaczna strate jego mocy w chwilach, gdy jest to najpotrzebniejsze. W budowanych dotych¬ czas samolotach zagadnienie to rozwiazy¬ wano kompromisowo, osadzajac smigla sa¬ molotowe w sposób, który nie odpowiada ani warunkom niezbednym podczas odry* wania sie samolotu od ziemi i wznoszenia sie do góry, ani tez warunkom podczas lo¬ tu poziomego.W dazeniu do usuniecia powyzszych trudnosci stosowano dotychczas przyrzady reczne do nastawiania skoku smigla pod¬ czas lotu oraz inne przyrzady do samo¬ czynnego regulowania skoku. Zawsze jed¬ nak spotykano sie ze znacznemi trudno¬ sciami ze wzgledu na koniecznosc pokony¬ wania bardzo wielkiej sily odsrodkowej, powstajacej w smigle podczas lotu, która w uzywanych obecnie ogólnie smiglach wy¬ nosi okolo 20 tonn. Inna trudnosc polega na koniecznosci przezwyciezania tarcia, powstajacego w podstawach smig wskutek nadzwyczaj duzych sil odsrodkowych, przy jednoczesnem uwzglednieniu niezbed¬ nych warunków przy budowie samolotu, jak to: malego ciezaru, niezawodnego dzia¬ lania, wytrzymalosci na zuzycie oraz la¬ twosci uruchomiania przy dopuszczalnych szybkosciach, z uwzglednieniem calkowite¬ go bezpieczenstwa samolotu.Zgodnie z wynalazkiem stosuje sie trwala oprawe smigla, którego kazda smi¬ ga moze obracac sie o pewien kat dookola swej osi podluznej. Jedno skrajne poloze¬ nie smig odpowiada najmniejszemu skoko¬ wi smigla, najlepiej odpowiadajacemu wznoszeniu sie samolotu przy malej szyb¬ kosci postepowej smigla. Drugie polozenie skrajne smig okresla wiekszy skok smigla, potrzebny do lotu normalnego, przy stosun¬ kowo znacznej szybkosci postepowej. Z kazda smiga polaczone jest ramie obciazo¬ ne sprezyna, które pozostaje pod wplywem sily odsrodkowej i przestawia smigi ze sko¬ ku najmniejszego na najwiekszy, gdy wi¬ ruja one z szybkoscia znacznie mniejsza od szybkosci normalnej.Gdy smiglo nie obraca sie lub obraca sie stosunkowo wolno, sprezyny odprowadza¬ ja smigi w polozenie najmniejszego ich na¬ chylenia. Wzmiankowane ramiona dla za¬ pewnienia zgodnego ruchu katowego smig polaczone sa ze soba przegubowo. Z ramio¬ nami wspóldziala urzadzenie zapadkowe, uruchomiane recznie, które sluzy do zary- glowywania ramion oraz smig podczas pra¬ cy smigla w nadanem im polozeniu.Na rysunku dla przykladu przedstawio¬ no postac wykonania wynalazku.Fig. 1 przedstawia piaste smigla, wyko¬ nana wedlug wynalazku, fig. 2 — w polo¬ wie przekrój, w polowie zas widok piasty pod katem prostym do fig. 1, fig. 3 — przy¬ rzad do zwalniania zapadki.Liczba 10 oznaczono wal smigla. Na wale tym jest osadzona piasta, skladajaca sie z dwóch polówek 11 i 12, polaczonych ze soba zapomoca pierscieni 13 i 14, nasu¬ nietych na zewnetrzne konce tych polówek i docisnietych srubami 16.Liczbami 17 i 18 oznaczono podstawy smig; kazda z nich jest zaopatrzona w — 2 —zwykla nasade zlobkowana 19. Kazda na¬ sade 19 obejmuje dwudzielna tuleja 21, za¬ opatrzona w wewnetrzny kolnierz 22, od¬ powiadajacy profilowi nasady 19. Tuleje 21 dociska sie do smig 17 i 18 srubami 23.Pomiedzy tulejami 21 i piasta 11, 12 sa osadzone lozyska kulkowe 24. Ogniwo ze¬ wnetrzne 26 tego lozyska dotyka kolnie¬ rza 27 oslony, a ogniwo wewnetrzne 28 przylega do kolnierza 29 tulei. Koniec we¬ wnetrzny tulei 21 jest zaopatrzony w lozy¬ sko walkowe 31, a koniec zewnetrzny — w podobnez lozysko 32. Lozyska te wspól¬ dzialaja z oslona, pozwalajac smigom obra¬ cac sie okolo ich osi podluznych, W piascie po obu stronach walu 10 sa osadzone waly 33; kazdy wal 33 jest zao¬ patrzony w korbe 34, posiadajaca na we¬ wnetrznym koncu czop 36, siegajacy do po¬ dluznego wykroju 37 tulei 21. Na czopie 36 jest osadzony dopasowany do wykroju krazek 38, który moze obracac sie, a rów¬ niez przy ruchach korby przesuwac sie wzdluz wykroju. Osiaga sie to przez nada¬ nie zewnetrznemu obwodowi krazka 38 ksztaltu kulistego oraz przez uksztaltowa¬ nie scianek wykroju odpowiednio do ksztaltu krazka. Krazek 38 moze równiez slizgac sie wzdluz czopa 36, umozliwiajac w ten sposób ruch katowy korby.Na zewnetrznym koncu kazdego walu 33 jest umocowane ramie 41. Oba ramiona 41 sa polaczone ze soba wodzikami 42 i 43 i przyciagane do srodka sprezynami 44 i 46. Sprezyny te nie sa zbyt sztywne, wy¬ starczaja jednak do sciagania ramion 41 w polozenie srodkowe wbrew sile odsrodko¬ wej, dopóki smiglo obraca sie z niewielka szybkoscia. Przy szybkosci smigla, wyno¬ szacej np, 700 —- 800 obrotów na minute, sila odsrodkowa przezwycieza opór spre¬ zyn 44 i 46 i odchyla te ramiona do wlasci¬ wych im polozen skrajnych.Odchylajac sie nazewnatrz pod dziala¬ niem sily odsrodkowej, ramiona 41 wpra¬ wiaja w obrót waly 33, przyczem korby 34, 36 obracaja tuleje 21, powodujac przesta¬ wianie smig. Gdy ramiona 41 zajmuja swe skrajne polozenia wewnetrzne, wówczas smigi posiadaja najmniejsze nachylenie, skrajnym natomiast polozeniom zewnetrz¬ nym ramion odpowiada najwieksze nachy¬ lenie smig. Do uniemozliwienia wychylania sie smig poza wyznaczone zgóry polozenia krancowe sluzy zderzak 47, osadzony w piascie i ograniczajacy ruchy jednego z ra¬ mion 41.Do ustalania dzwigni 41 w polozeniu wewnetrznem, odpowiadajacem najmniej¬ szemu nachyleniu smig, sluzy opisane poni¬ zej zwalniane recznie urzadzenie zapadko¬ we.Obok piasty przechodzi sworzen 48, sciety na jednym koncu dla wytworzenia zapadki 49. Gdy ramie 41 zajmuje poloze¬ nie wewnetrzne, to po obrocie sworznia 48 w polozenie, wskazane na fig. 1, zapadka 49 siega w wykrój 51 w lukowatej czesci 52 ramienia 41. W tern polozeniu ramiona 41 sa zabezpieczone od odchylania sie na¬ zewnatrz bez wzgledu na szybkosc obrotu smigla. Drugi koniec sworznia 48 otacza sprezyna 53, która obraca ten sworzen i wprowadza zapadke 49 w wykrój 51, gdy ramiona 41 zajmuja skrajne polozenia we¬ wnetrzne.Sworzen 48 jest zaopatrzony na koncu w ramie 54 do obracania sworznia w celu zwolnienia zapadki i umozliwienia ruchu nazewnatrz ramienia 41 pod dzialaniem si¬ ly odsrodkowej. Ramie 54 dotyka walka 56, nasadzonego na czop ramienia korbowe¬ go 57, osadzonego w nieruchomej czesci sil¬ nika lub innej nieruchomej czesci 58 sa¬ molotu (fig. 3). Korbe 57 uruchomia sie recznie zapomoca linki 59, doprowadzonej do odpowiedniego miejsca samolotu.Dzialanie opisanego urzadzenia zrozu¬ miale jest samo przez sie, Smigi 17 i 18 na¬ stawiaja sie miedzy okreslonemi zgóry po¬ lozeniami, z których jedno odpowiada naj¬ mniejszemu ich nachyleniu przy odrywaniu — 3 —sie samolotu od ziemi, gdy Szybkosc poste¬ powa smigla )dst mala, drugie zas — naj¬ wiekszemu ich nachyleniu^ odpowiadajace- mu lotowi normalnemu przy iftaczncj szyb¬ kosci postepowe) smigla, Role narzadu, 0- graniczajacfego nastawianie smig, spelnia w obu przypadkach wzmiankowany juz zde¬ rzak 47* Przy odrywaniu sie samolotu od ziemi potrzeba* by nachylenie smig bylo jak najmniejsze, dopóki szybkosc ruchu poste¬ powego samolotu nie osiagnie nalezytej granicy. Dopóki zapadka 49 pozostaje w wykroju 51, ramie 41 jest zabezpieczone od ruchu nazewnatrE, który nastepuje dopiero po frwolnieiMU Wzmiankowanego przyrzadu.W odpowiedniej chwili lotnik pociaga libke 59 w celu wywolania zetkniecia sie Walka 56 z ramieniem 54, którc obraca swo- rzen 48 i Wyprowadza zapadke 49 z Wykro¬ ju 51 luku 52 ramienia 41, które wówczas odchyla sie w swe zewnetrzne polozenie krancowe, Przy dostatectnem obnizeniu sle szybkosci obrotu smigla sprezyny 44 i 46 sciagna ramiona 41 w polozenie Wewnetrz¬ na pOczem sprezyna 53 obróci sWorzen 48, przyczetA zapadka 49 Wejdzie w zlobek 51 i ponownie umocuje dzwignie w ich polo¬ zeniach Wewnetrznych^ Ufzadztoie do przekazywania rUchu obrotowego dzwigni korbowych 33 tulejom 21 jest zaopatrzone w jak najmniejsza ilosc ozesci mechanicznych i dziala z bar¬ dzo mal&m tafciem* Dzwignie te sa okadzo¬ ne w lozyskach kulkowych 61. Przyleganie krazka 38 do podluznego Wykroju 37 za* pobiega zacinaniu sie korb w tulejach pod¬ czas ruchów tych czesoL Urzadzenie mniejsze, proste zarówno pod Wzgledem fcwej bodowy jak i w dzia¬ laniu, umozliwia Szybkie nastawianie smig w oba polozenia graniczne.Oczywiscie, ze wynalazek nie ogranicza sie do tej postaci Wykonania, jaka zostala opisana i przedstawiona Ha rysunku, lecz umozliwia rozmaite zmiany * pozostajace W jego ramach. PL