PL21616B1 - Smiglo o zmiennym skoku. - Google Patents

Description

Wynalazek niniejszy dotyczy smigiel do statków zeglugi powietrznej, a zwlaszcza sa¬ moczynnego mechanizmu do regulowania i zmiany nastawienia smig podczas obracania sie smigla.Aczkolwiek stosowanie smigiel z daja- cemi sie nastawiac smigami do statków po¬ wietrznych jest znane oraz dokonano juz nawet pewnych doswiadczen z przyrzada¬ mi, przeznaczonemi do kontroli i regulowa¬ nia nastawienia smig, wiekszosc smigiel wy¬ konywa sie jednak tak, iz nastawianie smig uskutecznia sie przez mechaników tylko na powierzchni ziemi przed startem statku.Jezeli skok smigla, czyli nastawienie je¬ go smig, nie moze byc zmieniane podczas lo¬ tu, to skok smigla obiera sie z koniecznosci tak, aby odpowiadal przecietnemu skokowi, najkorzystniejszemu przy rozmaitych wa¬ runkach lotu. Niech np. jest pozadane, aby smiglo posiadalo maly skok, to jest, aby je¬ go smigi byly nastawiane pod niewielkim katem do plaszczyzny obrotu smigla podczas wznoszenia sie samolotu. Podczas wznosze¬ nia sie samolot leci z koniecznosci ze stosun¬ kowo niewielka szybkoscia przy znacznem obciazeniu smigla. Wskutek tego, jezeli skok smigla jest zbyt wielki, to opór, przeciw¬ stawiany przez powietrze obracaniu sie smi¬ gla, bedzie tak duzy, iz bedzie hamowal dzialanie silnika i zmniejszal szybkosc ob¬ rotu smigla. Poniewaz silniki nie rozwija-ja calkowitej swe} ra«y parzy malych szyb¬ kosciach obrotu, wiec przy nadaniu smiglu duzego skoku silnik pracuje z najraniejsaa sprawnoscia wlasnie wtedy, gdy wymaga¬ na jest najwieksza jego wydajnosc.Z drugiej zas strony, Jezeli smiglo zosta¬ lo nastawione tak, aby posiadalo maly skok podozas wznoszenia sie samolotu, przy któ¬ rym obracanie sie smigla natrafia na naj¬ mniejszy opór, to silnik bedzie mógl nape¬ dzac smiglo w tym okresie czasu z normal¬ na szybkoscia obrotu lub nawet z szybko¬ scia nieco wieksza od normalnej, co umoz¬ liwia szybki i krótki start o*aLszybkie wznoszenie sie samolotu.Po zakonczeniu jednak startu i rozpo¬ czeciu przez samolot normalnego lotu po¬ ziomego szybkosc lotu zostaje znacznie zwiekszona, opór stawiany obracaniu sie smi¬ gla maleje i szybkosc silnika równiez sie zwieksza.W celu unikniecia w tym przypadku rozbiegania sie silnika, nalezy zmniejszyc do¬ plyw paliwa do silnika i zmniejszyc przez to jego szybkosc, doprowadzajac ja do nor¬ malnej wielkosci. Wtedy jednak nie bedzie wyzyskana cala moc silnika.Podczas lotu w plaszczyznie poziomej po¬ zadane jest nadanie smiglu duzego skoku, aby smiglo pobieralo calkowita rozporzadzal- na mocsilnika, stawiajac silnikowi opór, wy¬ starczajacy do utrzymywania szybkosci sil¬ nika na poziomie, odpowiadajacym jego calkowitej mocy, oraz przy zachowaniu na¬ lezytej sprawnosci dzialania smigla.Przedmiot wynalazku niniejszego stanowi smiglo do statków powietrznych lub samolo¬ tów, posiadajace smigi, które moga byc na¬ stawiane podczas lotu. Smiglo to moze byc nastawiane zapomoca mechanizmu, wpra¬ wianego w ruch recznie tak, ze posiada maly skok podczas wznoszenia sie samolotu, na¬ stepnie zas skok smigla zostaje zmieniony z latwoscia na wiekszy przez samoczynne u- rzadzenie, poddane stale dzialaniu sily od¬ srodkowej, gdy samolot rozpoczyna' jmz smój normalny lot poziomy. Smiglo to moze byc ponadto ustawiane w polozenie, w którem posiada* maly skok, oraz moze byc utrzymy¬ wane w tem polozeniu zapomoca urzadzenia, pracujacego pod dzialaniem srodka, znajdu¬ jacego sie pod cisnieniem np. cieczy, przy- czem skok smigla moze byc nastepnie zmie¬ niony na wiekszy przez dzialanie sily od¬ srodkowej na mechanizm, utrzymujacy smigi w nadanem im polozeniu, po zmniejszeniu wywieranego nan cisnienia. W razie zas przypadkowego uszkodzenia mechanizmu do nastawiania smigla, smiglo wedlug wyna- laaku bedzierpcaoewater w dalszym ciagu ja¬ ko smiglo zwykle, to jest nie dajace sie nastawiac.Wynalazek obejmuje równiez samoczyn¬ ny mechanizm, regulujacy skok smigla, to jest nachylenie jego smig w stosunku do plaszczyzny obrotu smigla, w zaleznosci od zmian szybkosci obrotu walu silnika samo¬ lotu, w celu utrzymywania tej szybkosci na niezmiennym zasadniczo poziomie.Panadta smiglo wedlug wynalazku jest zaopatrzone w dajace sie nastawiac zderza¬ ki, okreslajace granice nastawiania smig za¬ równo na maly, jak i duzy skok.Wreszcie wynalazek niniejszy dotyczy u- doskonalonych sposobów wytwarzania oraz montowania mechanizmu do nastawiania smig wedlug" wynalazku; Wedlug wynalazku niniejszego smigi da¬ ja sie obracac dookola ich osi podluznych w celu zmiany kata nachylenia ich wzgledem plaszczyzny obrotu smigla, to jeat w cekt zmiany skoku smigla. Smigi te sa jednak sci¬ sle dopasowane do ich gniazd w piascie smigla, w celu zmniejszenia do minimum przesuwania sie smig w ich gniazdach pod¬ czas normalnego dzialania smigla.Do przesuwania smig zastosowany jest zespól dzwigniowy, do ustalania zas ich po¬ lozenia, odpowiadajacego malemu: wzgled¬ nie duzemu skokowi smigla, sluza zderzaki, dajaresif^eipowiedaBio nastawiali Urzadze¬ nie, psacojaeepod dzialaniemsrodka* aaaj- — 2 —dujacego sie p©d cisnieniem, sprzezone ^w od¬ powiedni sposób ze wzmiankowanym zespo¬ lem dzwigniowym, nastawia smigi pod ma¬ lym katem wzgledem plaszczyzny obroifcu smigla, jak to ma miejsce np. podczas star¬ tu i wznoszenia sie samolotu, mecbanbm zas smigla fest zaopatrzony ponadto w ciezary* które pad dzialaniem sily odsrodkowej stale oddzialywuja na wzmiankowany zespól dzwigniowym dazacy do obrócenia smig i u- stawienia ich pod waszym katem do pla¬ szczymy obrotu smigla, przyczeto ciezary te zaczynaja dzialac wtedy, gdy dzialanie srodka znajdujacego sie pod cisnieniem zo¬ stanie zmniejszone. Ponadto mechanizm po¬ wyzszy fest zaopatrzony w odpowiednie przyrzady regulujace, czyli regulatory, spree- zone z urzadzeniem, practrjaceni powietrzem sprezonem. Regulatory te powoda/ja samo¬ czynne nastawianie smig podczas losu w za¬ leznosci od zmian szybkosci obrala walu sil¬ nika w celu utrzymywania tej szybkosci na najkorzysdnieTSzym w kazdej danej chwili poziomie.Na rysunkach dla przykladu przedsta¬ wiono .farme wykonania smigla wedlug wy¬ nalazku. F^. 1 przedstawia prtoekrój podluz¬ ny wzdluz linji i—/ na fig, 2 mechanizmi smigla wedlug wynalazku, przyczern przed- starwtotae jest c&esciowo w przekroju, cze¬ sciowo zas schematycznie urzadaenie, prarou- jace pod dzialaniem cieczy, znajdujacej sie pod cisnieniem i poruszajacej wzmiankowa¬ ny mechanizm; fig. 2 — w zwlekszonej po- dzialce przekrój podluzny mechanizmu smi¬ gla wzdfeiz Knji //—41 aa fig. 1; fig. 3 — przekrój podobny do uwidocznionego na fig. 2, przyczern smiglo oraz czesci smig sa przedstawione w widoku zboku, mechanizm zas smigla fest zaopatrzony w nieco odmien¬ nie wykonane urzadzenie, pracujaca pod dzialaniem cieczy pod cisnieniem, przedsta¬ wione czesciowo w przekroju, czesciowo zas schematycznie; fig, 4 — przekrój podluzny, podobny do przedstawionego tife fig. 2, nieco odmiennie uksztaltowanej podstawy smigi **caz ijej laayaka^ fig, 5 — s^nubsU^rczme mswykosczona smige oraz wyjasosa ayftsób osadzania na niej pierscieni lozyskowych; lig, 6 — calkowicie wykonczona pusta we¬ wnatrz smige wraz z lozyskiem* ustawiona w polozenie czynne; fig- 7 — przekrój po- dluirly mechanizmu, regulujacego dzialanie urzadzenia, pracujacego pod dzialaniem cieczy, znajdujacej sie pod cisnieniem; fig. 8, 9 i 10 przedstawiaja prKekroje pOprueczae regulatora wzdluz lia^ YHI^WUi, lX~-lX i X—X na fig. 7, a fig. 11 przedstawia wy* kres rozmaitych momentów skrecaijaeych, dzialajacych na smigi, Z wiecej szczególo¬ wego rozpatrzenia fig, 1, 2 i 3 rysunscu wy¬ nika, ze smiglo z da/jacemi sasa nastawiac Amigami, stanowiace prsedmiót wynalazku luniejszego, posiada, zasadniczo biorac, pia¬ ste U w której okadzona jest wieksza ilosc smig 2, wystajacych z piasty w kierunku promieni w plaszczyznie obrotu smigla i rozmieOTczonych srednicowo przeciwlegle tak, iz osie kazdej pary smig stanowia przedlozenie jedna drugiej, Piasta 1 jest umieszczona w zwykly sposób oa koncu wydrazonego walu 3 sil¬ nika, który wystaje ze skrzynki korbowej 4 silnika, Koniec walu 3 jest sciety stozkowo i dopasowany clo takiegoz stozkowego gnia¬ zda piasty 1, przyczern powierzchnia we¬ wnetrzna walu jest zaopatrzona w rowek na klin, odpowiadajacy takiemui rowkowi, znajdujacemu sie na powierzchni gniazda piasty. Piasta 1 jest umocowana na wale 3 zapomoca nakretki 5, nakrecanej na gwint konca walu i dociskanej do czolowej po¬ wierzchni piasty.Piasta i sklada sie zasadniczo z cylin- dryedaej czesci oraz z wystajacych z niej w kierunku promieni nasad 6, przyczern wszystkie czesci piasty stanowia jednolita calosc.Stinigi 2, przedstawiane na rysunku, sa podobne do zwyklych smig metalowych za- równa pod wzgledem swego ksztaltu, jak i innych cech aerodynamicznych. _ 3 —Podstawy smig sa wydrazone, przyczem w wydrazeniu kazdej smigi osadzona jest tuleja 11, zaopatrzona wewnatrz w po¬ wierzchnie oporowe 12, 13, wspóldzialajace z odpowiedniemi powierzchniami oporowemi nasad 6. Powierzchnie oporowe nasad prze¬ kazuja smigom moment napedowy walu sil¬ nika, z drugiej zas strony umozliwiaja ob¬ racanie smig dookola ich osi podluznych w celu nastawiania skoku smigla, to jest zmia¬ ny kata nachylenia smig wzgledem pla¬ szczyzny obrotu smigla.Tuleja 11 posiada kolnierz 14, stano¬ wiacy z nia jednolita calosc i stykajacy sie z czolowa powierzchnia podstawy smigi.Kolnierz ten posiada od spodu powierzch¬ nie oporowa 15, wspóldzialajaca z odpowia¬ dajaca jej pierscieniowa powierzchnia oporo¬ wa 16 piasty 1, otaczajaca kazda nasade 6 i zapewniajaca sztywne osadzenie smigi 2.Podstawa smigi 2, przylegajaca do kol¬ nierza 14, jest zaopatrzona w kolnierz 21, do którego przymocowany jest zapomoca srub 22 kolnierz 14. W celu nalezytego osa¬ dzenia smig 2 na nasadach 6 i mocnego do¬ cisniecia kolnierzy 14 do powierzchni oporo¬ wych 16, kazda smiga jest zaopatrzona w oporowe lozysko walkowe 23, otaczajace koniec smigi i dociskane do kolnierza 21.Lozyska oporowe kazdej pary srednicowo przeciwleglych sobie smig sa polaczone ze soba zapomoca oslony 24, przejmujacej wszelkie sily, dzialajace w kierunku podluz¬ nej osi smig, oraz zaopatrzonej na koncach w zawiniete ku wewnatrz brzegi 25, zacho¬ dzace na zewnetrzne pierscienie biezniowe lozysk oporowych.Jak to przedstawiono na rysunku, oslo¬ na 24 jest przecieta w kierunku podluznej swej osi tak, iz moze byc zakladana na kon¬ ce smig, przyczem polówki oslony sa przy¬ mocowywane do siebie zapomoca odpowied¬ nich srub 26. Mniej wiecej posrodku kazda polówka oslony jest zaopatrzona w otwór, umozliwiajacy zakladanie polówek oslony na cylindryczna czesc piasty 1. Dlugosc oslony 24 jest dobrana tak, aby oslona ta zaledwie obejmowala lozyska 23, wskutek czego smi¬ gi 2 sa przytrzymywane mocno w nadanem im polozeniu, lecz moga byc obracane do¬ okola swych osi podluznych pod dzialaniem dosc wielkiego momentu, obracajacego smigi.Smigi 2 moga byc wykonane w zwykly sposób; w tym przypadku zaklada sie na nie specjalnie uksztaltowane dwudzielne lozyska 23, umieszczone na smigach po utworzeniu na nich kolnierzy 21. Dwudzielne lozyska sa jednak drogie i nie daja sie zakladac w cal¬ kowicie zadowalajacy sposób.Smigi moga byc równiez wykonane w spo¬ sób, wyjasniony na fig. 4.W tym przypadku kolnierze 2la wykony¬ wa sie oddzielnie od smig, poczem przylacza sie je do smig zapomoca zlaczy srubowych i umocowywa zapomoca pierscieni 27. Lozysko oporowe 23 jest umieszczone w tym przypad¬ ku na kolnierzu 2la, jak to przedstawiono na rysunku.Najlepszym sposobem wytwarzania smig jest wykonywanie smig bez zaopatrywania ich w kolnierze 21 przed osadzeniem lozysk 23. Nastepnie rozgrzewa sie podstawy smig na pewna odleglosc od ich konca, poczem wytwarza sie kolnierz 21 przez osadzanie w zwykly sposób. Lozysko 23 przytem moze byc przesuniete wzdluz smigi tak daleko, aby czynnosc odsadzania mogla byc wykonana bez uszkodzenia lozyska. Po wykonaniu po¬ wyzszych czynnosci kolnierz 21 i powierzch¬ nia zewnetrzna podstawy smigi zostaja od¬ powiednio obrobione, poczem lozyska 23 zo¬ staja przesuniete na swe wlasciwe miejsce.Jezeli smigi sa wykonane ze stopu lek¬ kich metali, wymagajacego termicznej obrób¬ ki po wykonaniu opisanej powyzej czynnosci odsadzania, w celu nadania materjalowi smi¬ gi wszystkich pozadanych wlasnosci me¬ chanicznych, to zaleca sie stosowanie lozysk, wykonanych ze specjalnej stali takiego ro¬ dzaju, aby jej twardosc nie zmniejszala sie wskutek dzialania ciepla podczas termicznej obróbki smig. — 4 -Jezeli stosowane sa smigi wydrazono, przedstawione na fig. 5 i 6 i wykonane ze stali, to lozysko 23 moze byc zakladane na rozgrzana smige po wytworzeniu kolnierza 21, lecz tuz przed nadaniem smidze jej osta¬ tecznego ksztaltu.Po zakonczeniu mechanicznej obróbki niewykonczona jeszcze calkowicie smiga mo¬ ze byc nagrzana do temperatury, dogodnej do nadawania jej przez tloczenie ostatecznego ksztaltu, przyczem lozysko 23 moze byc na¬ suniete na rozgrzana juz smige zgóry i prze¬ suniete nastepnie wdól na jego normalne miejsce wpoblizu kolnierza 21 (fig. 5). Smi¬ ga zostaje nastepnie umieszczona pod prase i splaszczona w formie, w celu nadania jej wlasciwego ksztaltu, lozysko zas 23 zostaje zatrzymane przez to na stale w polozeniu, przedstawionem na fig. 6.Po nalozeniu na smige lozyska 23 wklada sie do niej tuleje 11, która najlepiej jest wy¬ konac ze stali. Jak to przedstawiono na ry¬ sunku, zewnetrzna powierzchnia tulei jest stozkowa i dopasowana do stozkowej we¬ wnetrznej powierzchni wydrazenia smigi. Tu¬ leja 11 jest scisle dopasowana do wydraze¬ nia smigi, wobec czego przy osadzeniu jej w smidze najpierw podgrzewa sie nieco smige, np. przez zanurzenie w goracym oleju, po- czem wtlacza sie tuleje 11 w rozgrzany jej koniec az do zetkniecia sie kolnierza 14 tulei z kolnierzem 21 smigi. Podczas ostygania smiga kurczy sie i mocniej laczy sie z tuleja.Podczas tego jednak nacisk konca smigi po¬ woduje pewne stlaczanie tulei, z czego moze wyniknac pewne jej odksztalcenie. W celu wyrównania powyzszego odksztalcenia po¬ wierzchnie oporowe 12 i 13 tulei 11 sa obra¬ biane z uwzglednieniem tego odksztalcania sie tulei.Powierzchnie 12 i 13, jak równiez i po¬ wierzchnie nasad 6, wspóldzialajace z niemi, moga byc utwardzone przez azotowanie lub w inny podobny sposób, w celu otrzyma¬ nia twardych powierzchni oporowych. Po¬ wierzchnie te moga byc smarowane grafitem lub podobnym materjaleiri, Umieszczanytó W komorze pierscieniowej 28, przylegajacej do powierzchni oporowej 16. Dzialanie sily od¬ srodkowej bedzie powodowalo przesuwanie sie tego smaru z komory nazewnatrz, a przez to bedzie powodowalo smarowanie tym sma¬ rem powierzchni oporowych 12 i 13.Jak to przedstawiono na rysunku, scianki tulei zwezaja sie ku koncowi, co umozliwia zginanie sie tulei wraz ze smiga podczas ob¬ racania sie smigla i umozliwia przez to unik¬ niecie niebezpiecznego zesrodkowywania sie naprezen w smidze przy koncu tulei.Przy budowie smigiel trzeba unikac wszel¬ kiego zesrodkowywania sie naprezen. Zla¬ manie sie smigi czesto jest powodowane zmeczeniem jej tworzywa, wywolanem zko- lei zesrodkowywaniem sie naprezen w miej¬ scu pózniejszego zlamania.Przez opisane powyzej dokladne i mocne osadzenie smig 2 na nasadach 6 piasty 1 zu¬ zywanie sie powierzchni tych czesci smigla, wspóldzialajacych ze soba, zostaje zmniej¬ szone do minimum. Podczas lotu caly zespól czesci smigla ulega drganiom, zwlaszcza ule¬ gaja drganiom smigi, wskutek czego powsta¬ walby wzgledny ruch smig w stosunku do piasty i niszczace je scieranie sie wspóldzia¬ lajacych ze soba powierzchni, gdyby smigi byly osadzone na nasadach piasty z minimal¬ nym chociazby luzem.Aczkolwiek smigi 2 sa osadzone mocno na nasadach piasty /, mozliwe jest jednak obracanie sie smig dookola ich osi podluz¬ nych, w celu zmiany kata nachylenia ich wzgledem plaszczyzny obrotu smigla, to jest zmiany skoku smigla.Obracanie to uskutecznia sie zapomoca specjalnego mechanizmu, stanowiacego rów¬ niez przedmiot wynalazku niniejszego, za po¬ srednictwem ucha 3/, stanowiacego jednoli¬ ta calosc z kolnierzem 14 tulei 11 i wystaja¬ cego nazewnatrz przez otwór 32, wykonany w oslonie 24. Dlugosc otworu 32 (wzdluz lu¬ ku) jest dobrana tak, ze smiga moze byc ob¬ racana o pewien maksymalny kat przy jej — 5 —nastawianiu, lecz nie moze byc ustawiana w polozenie, znajdujace sie poza obrebem tego kata. W danym przypadku, mianowicie w smigle, przedstawionem na rysunku, do obra¬ cania dwóch smig 2 na nasadach 6 nalezy za¬ stosowac moment obrotowy okolo 320 kg cm.Jest rzecza znana, ze podczas lotu smigi daza do obrócenia sie dookola swych osi po¬ dluznych tak, aby ich wieksze osie poprzecz¬ ne ustawily sie w plaszczyznie obrotu smigla, Daznosc ta powstaje wskutek wytwarza¬ nia sie momentów skrecajacych, powodowa¬ nych dzialaniem sily odsrodkowej na smigi obracajacego sie smigla. Daznosc te nazywa¬ ja daznoscia smigla do utraty (zmniejszenia) swego skoku podczas lotu. Ta osobliwa daz¬ nosc smigi do obracania sie i ustawiania w polozenie zerowe (kat nachylenia lopatek wzgledem plaszczyzny obrotu smigla — O) byla dotychczas wykorzystywana w celu zmniejszania skoku smigla podczas lotu, przyczem do zwiekszania skoku smigla sto¬ sowano specjalne mechanizmy nastawcze.Poniewaz szybkosc obrotu walu silnika samolotu zmienia sie odwrotnie proporcjo¬ nalnie do zmiany wielkosci skoku smigla, wiec przy zastosowaniu w praktyce wyna¬ lazku niniejszego mechanizm nastawczy jest zbudowany tak, iz dzialanie sily odsrodko¬ wej zostaje wykorzystane do zwiekszania skoku smigla, to jest zwiekszania kata nachy¬ lenia smig do plaszczyzny obrotu smigla.Przy lakiem wykonaniu mechanizmu na- stawczego smigi lecacego samolotu daza do zwiekszania kata swego nachylenia do pla¬ szczyzny obrotu smigla.Jezeli szybkosc obrotu walu silnika wzra¬ sta z jakiegokolwiek powodu nadmiernie, to zwieksza sie równiez dzialanie sily odsrod¬ kowej, wykorzystywanej do obracania smig, które moga byc wobec tego przekrecane tak, aby skok smigla ulegl zwiekszeniu, co wywo- lywa zmniejszenie sie szybkosci obrotu walu silnika.Aczkolwiek smiglu nadaje sie zwykle du¬ zy skok podczas normalnego lotu poziomego. to jest jednak pozadane wykorzystanie ra¬ czej tego wlasnie mechanizmu, polaczonego z piasta smigla i znajdujacego sie stale pod dzialaniem sily odsrodkowej, w celu utrzy¬ mywania tego duzego skoku smigla, niz sta¬ wiac sie w zaleznosci od uruchomianych z ze¬ wnatrz urzadzen mechanicznych lub poru¬ szanych zapomoca cieczy, znajdujacej sie pod cisnieniem, i stosowanych do tego celu, to jest utrzymywania niezmiennie duzego skoku smigla podczas lotu normalnego.W celu przeciwdzialania momentowi skre¬ cajacemu, wynikajacemu z dzialania na smi¬ gi sily odsrodkowej, a z drugiej strony — w celu wytworzenia innego momentu skrecaja¬ cego, przeznaczonego do obracania smig w kierunku zwiekszenia kata ich nachylenia do plaszczyzny obrotu smigla, zastosowana jest para ciezarów 41, umocowanych swemi kon^ cami zapomoca przegubów na pierscieniu 42, otaczajacym piaste 1.Kazdy z ciezarów 41 jest polaczony zapo¬ moca krótkiej dzwigni 43 z uchem 31, wysta- jacem z tulei 11 smigi. Dzwignia 43 jest po¬ laczona przegubowo z uchem 31 zapomoca np. czopa przegubowego 44, a na drugim swym koncu jest polaczona przegubowo za¬ pomoca czopa przegubowego 4$ z ciezarem 41 w miejscu, znajdujacem sie wpoblizu srodka obrotu tego ciezaru, czyli wpoblizu miejsca przegubowego polaczenia ciezaru z pierscieniem 42. Wskutek zastosowania mniejszego ramienia dzwigniowego pomiedzy osia obrotu ciezaru a osia przegubu, laczace¬ go ciezar z dzwignia 43, uzyskuje sie znacz¬ ny stosunek przekladni dzwigniowej, dzieki czemu przeciwlegly koniec ciezaru zakresla stosunkowo duzy luk podczas przekrecania smigi z polozenia, odpowiadajacego malemu skokowi smigla, w polozenie, odpowiadaja¬ ce duzemu skokowi smigla.Wskutek tego ciezar 41 oddzialywa rów¬ niez ze stosunkowo znaczna' sila na ucho 31 smigi 2.Chociaz ciezar ten jest stosunkowo lekki w porównaniu z pozostalemi czesciami mfc- _ & —chanizmu smigla, poniewaz ciezary te wyko¬ nywa sie z glinu lub podobnego metalu, sila, z jaka ciezar ten dziala, jest jednak wystar¬ czajaco wielka do przezwyciezenia momentu skrecajacego, wynikajacego z dzialania sily odsrodkowej na smigi oraz innych czynników aerodynamicznych, który dazy do zmniej¬ szenia kata nachylenia smig do plaszczyzny obrotu smigla i do przezwyciezania oporu tarcia, powodowanego przez dokladne i moc¬ ne osadzenie smig na nasadach piasty smi¬ gla.Droga, która odbywa wzmiankowany cie¬ zar podczas przestawiania smigi z polozenia malego skoku w polozenie duzego skoku, jest oznaczona schematycznie na fig. 1.Z figury tej wynika równiez, ze ciezary 41 sa uksztaltowane i umocowane tak, iz srodki ciezkosci tych ciezarów zakreslaja lu¬ ki takie, ze moment skrecajacy, wynikajacy z dzialania sily odsrodkowej, jest zasadniczo niezmienny przy wszystkich polozeniach smig.W celu przeciwdzialania daznosci cie¬ zarów 41 do zwiekszania kata nachylenia smig podczas startuj na przedluzeniu piasty / smigla, wspólsrodkowo z osia obrotu smi¬ gla umieszczone jest urzadzenie, poruszane zapomoca cieczy pod cisnieniem i posiadaja¬ ce cylinder 51, spelniajacy role tloka. Cylin¬ der 51 jest polaczony z ciezarami 41 zapo¬ moca wodzików 52, przymocowanych jedne- mi koncami przegubowo do uch 53 cylindra 51, a drugiemi równiez przegubowo zapomo¬ ca czopów 54 do ciezarów 41 w dosc znacz¬ nej odleglosci od miejsc umocowania cieza¬ rów 41 na pierscieniu 42. W ten sposób o- trzymane zostaje stosunkowo duze ramie dzwigniowe podczas przekrecania ciezarów 41, wskutek czego cylinder 51 moze wyko¬ nywac dosc dlugi suw podczas przestawia¬ nia smigla z polozenia duzego skoku w polo¬ zenie malego skoku.W celu poruszenia cylindra 51 doprowa¬ dza sie olej z urzadzenia do smarowania sil¬ nika przez wydrazony wal 3. Poniewaz ma¬ ly skok smigla jest zwykle stosowany tylko w ciagu krótkiego okresu czasu, np. podczas startu samolotu, strata oleju, która moze wy¬ niknac z poruszania cylindra 51, nie powo¬ duje znaczniejszych szkodliwych skutków.Polozenie smig, odpowiadajace malemu lub duzemu skokowi smigla, moze byc usta¬ lane zapomoca dajacych sie nastawiac narza¬ dów, które wspóldzialaja z uchami 55, znaj- dujacemi sie na zewnetrznej powierzchni cy¬ lindra 51. Jak to uwidoczniono na fig. 2 i 3, ucha 55 sa zaopatrzone w otwory, przez któ¬ re przesuniete sa nagwintowane sworznie 56, wkrecone jednemi koncami w oslone 24, a drugiemi — w pierscien 57.Przy obu koncach tych sworzni umie¬ szczone sa pary nakretek 58, 59, stykajace sie z uchami 55, w celu ograniczenia dalsze¬ go ruchu cylindra 5i po ustawieniu smig w jedno z ich polozen krancowych.W celu wyregulowania powyzszego me¬ chanizmu tak, aby mechanizm ten nastawial smigi w zgóry ustalone polozenie malego wzglednie duzego skoku smigla, smigi moga byc obracane recznie przez odpowiednie po¬ ruszanie ciezarów 41.Smigi te moga byc przestawione najpierw w polozenie, odpowiadajace np. najwieksze¬ mu skokowi smigla, przez rozsuwanie cieza¬ rów az do chwili, w której podzialka 61 na cylindrze 51, wspóldzialajaca ze wskazówka 62, umocowana na pierscieniu 57, wskaze ze pozadane nastawienie smig zostalo osiagnie¬ te. Nakretki 58, które stanowia wewnetrzne, dajace sie nastawiac zderzaki, moga byc do¬ prowadzone do zetkniecia sie z uchami 55 i umocowane nastepnie w tern polozeniu.Przez przesuwanie ciezarów 41 ku piascie 1 smigi moga byc przestawiane w polozenie, odpowiadajace najmniejszemu skokowi smi¬ gla, wskazane przez podzialke 61, a nakret¬ ki 59 — doprowadzane do zetkniecia sie z u- chami 55.Jak to przedstawiono na fig. 1 i 2, cylin¬ der 51 posiada ksztalt dzwonu, który poru¬ sza sie po zewnetrznej powierzchni cylindra — 7lub tulei 65, wkreconej w cylindryczna czesc piasty 1 i stanowiacej przedluzenie tej czesci piasty.W celu zapobiezenia wyciekaniu cieczy z cylindra 51, cylinder 65 jest zaopatrzony na swym przednim koncu w pierscien u- szczelniajacy 66. Ciecz pod cisnieniem, stoso¬ wana do poruszania cylindra 51, jest dopro¬ wadzana z wnetrza wydrazonego walu 3 do przedniego konca cylindra 65 zapomoca ru¬ ry lub tulei 67, polaczonej zapomoca sprze¬ gla 68 z koncem cylindra 65 i ciagnacej sie ku tylowi wewnatrz wydrazonego walu 3.Przy swym koncu, zwróconym ku wnetrzu walu 3, tuleja 67 jest zaopatrzona w pier¬ scien uszczelniajacy 69, zapobiegajacy wy¬ ciekaniu cieczy wtedy, gdy pierscien ten sty¬ ka sie z powierzchnia wewnetrzna wydrazo¬ nego walu 3.Jak to przedstawiono w odmianie wyko¬ nania wedlug fig. 1, wydrazenie, wykonane w przednim koncu walu 3, jest oddzielone scianka 70 od wydrazenia, znajdujacego sie w pozostalej czesci walu 3 i wypelnionego w zwykly sposób olejem smarowym pod ci¬ snieniem. Ciecz pod cisnieniem moze byc jednak doprowadzona do przedniego konca walu przez otwory 71, prowadzace z wne¬ trza przedniego konca walu ku jego po¬ wierzchni zewnetrznej i laczace sie z kana¬ lem pierscieniowym, wykonanym w tulei 72, otaczajacej wal 3 i osadzonej w przedniej sciance skrzynki korbowej 4.Cisnienie cieczy, doprowadzonej do urza¬ dzenia smarujacego silnik oraz do mechani¬ zmu smigla, jest wytwarzane zapomoca pom¬ py 75, napedzanej zapomoca silnika samo¬ lotu i uwidocznionej schematycznie na Kg. i.Pompa 75, posiadajaca dowolna budowe, jest zasilana olejem zapomoca przewodu za¬ silajacego 76, prowadzacego ze zbiornika 77, który stanowi zbiornik sciekowy skrzynki korbowej 4. Pompa 75 tloczy olej pod cisnie¬ niem do urzadzenia, smarujacego silnik, oraz przez przewód 78 i odpowiednio rozmieszczo¬ ne kanaly i przewody 79, znajdujace sie w skrzynce korbowej 4, do pierscieniowej ko¬ mory tulei 72, z której olej plynie przez o- twory 71 do wnetrza walu 3, a nastepnie przez rure 67 do cylindra 51.W celu rozrzadzenia przebiegiem nasta¬ wiania smigiel, urzadzenie, doprowadzajace ciecz pod cisnieniem, posiada zawór bezpie¬ czenstwa 82, zaopatrzony w dajaca sie na¬ stawiac sprezyne i wykonany podobnie do normalnego zaworu bezpieczenstwa, stoso¬ wanego zwykle w urzadzeniu do smarowania silnika ciecza, znajdujaca sie pod cisnieniem.Podczas poslugiwania sie urzadzeniem do smarowania opisanego rodzaju pilot moze na¬ stawiac zawór bezpieczenstwa 82, w celu regulowania cisnienia cieczy w urzadzeniu oraz regulowania wskutek tego nacisku, któ¬ ry wywiera ciecz na dno dzwonu lub cylin¬ dra 51.Jezeli pilot zyczy sobie nastawic smiglo na mniejszy skok, to wystarczy mu tylko zwiekszyc w tym celu nacisk sprezyny zawo¬ ru zwrotnego przez odpowiednie przekrece¬ nie raczki 83, przez co wytwarza sie cisnie¬ nie cieczy, wystarczajace do przesuwania cy¬ lindra 57 do przodu wbrew dzialaniu cieza¬ rów 41.Jezeli zachodzi potrzeba przestawienia smigla z malego na duzy skok, to pilot moze zmniejszyc cisnienie cieczy przez przekre¬ cenie raczki 83 w odwrotnym do poprzed¬ niego kierunku, przez co zmniejszony zostaje nacisk, wywierany na dno cylindra 51, w ta¬ kim stopniu, ze dzialanie sily odsrodkowej na ciezary 41 przezwycieza nacisk cieczy i smigi zostaja przestawione w polozenie, od¬ powiadajace wiekszemu skokowi smigla.W celu umozliwienia nastawiania skoku smigla bez zmiany cisnienia cieczy w prze¬ wodach urzadzenia do centralnego smaro¬ wania silnika samolotu, w przewód 79, pro¬ wadzacy przez skrzynke korbowa 4, moze byc wlaczony trójdrogowy kurek 85 w taki sposób, aby umozliwial doplyw cieczy pod pelnem cisnieniem, wytwarzanem wewzmiankowanem urzadzeniu do smarowania centralnego, do wnetrza walu 3.Kurek ten moze byc nastawiony tak, aby przerywal doplyw oleju z przewodu 78 i u- mozliwial doplyw oleju z cylindra 51. Jak to przedstawiono w przekroju na fig- 1, kurek trój drogowy 85 posiada dajaca sie obracac tuleje 86, otwarta z jednego konca i laczaca sie z pierscieniowa komora tulei 72. Tuleja 86 jest zkolei zaopatrzona w okragly otwór 87, który moze byc ustawiony tak, aby po¬ krywal sie z przeswitem przewodu 79, wy¬ konanego w sciance skrzynki korbowej 4, jak to przedstawiono na rysunku, w celu umozli¬ wienia doplywu oleju pod cisnieniem pompy 75 do wnetrza walu 3.Jezeli zachodzi potrzeba nastawienia smi¬ gla na maly skok, to kurek 85 ustawia sie w polozenie, przedstawione na rysunku, w celu umozliwienia doplywu cieczy pod cisnieniem, poruszajacem cylinder 51. W celu zas zwiek¬ szenia skoku smigla tuleja 86 moze byc obró¬ cona tak, aby otwór 87 przestal pokrywac sie z przeswitem przewodu 79, przerywajac w ten sposób doplyw cieczy pod cisnieniem.Olej moze byc usuwany z cylindra 51 przez obracanie kurka 85 w dalszym ciagu tak, aby otwór 87 pokryl sie z kanalem 88, przez który olej moze przeplywac z cylindra 51 do rury 89, która odprowadza olej zpo- wrotem do zbiornika sciekowego 77 skrzynki korbowej. Kurek 85 moze byc nastawiany z kabiny pilota zapomoca linki lub innych od¬ powiednich srodków w powszechnie znany sposób.Przy poslugiwaniu sie samolotem, zaopa¬ trzonym w smiglo z dajacemi sie nastawiac smigami, po uruchomieniu silnika, lecz je¬ szcze podczas znajdowania sie samolotu na powierzchni ziemi, ciecz pod cisnieniem zo- slaje wpuszczona do wnetrza walu 3 w celu przesuniecia cylindra 51 nazewnatrz, wsku¬ tek czego smigi 2 zostaja nastawione na ma¬ ly skok, przyczem polozenie to jest okreslo¬ ne przez polozenie nakretek 59. Smiglo jest wiec nastawione tak, aby silnik mógl rozwi¬ nac swa najwieksza móc podczas ciezkiej pracy startowania.Skoro samolot osiagnie poziom, na któ¬ rym rozpoczyna normalny lot poziomy, na¬ cisk cieczy na dno cylindra 51 zostaje zmniejszony i ciezary 41 pod dzialaniem sily odsrodkowej obracaja smigi w polozenie, odpowiadajace wiekszemu skokowi smigla, przyczem ucha 55 cylindra 51 stykaja sie z nakretkami 58.Sily, dazace do pokrecania smig podczas lotu, craz ustosunkowanie sie wzajemne po¬ szczególnych sil do siebie przy rozmaitych nastawieniach smigla sa przedstawione za¬ pomoca wykresu na fig. 11.Na fig. 11 rzedne przedstawiaja warto¬ sci momentów, pokrecajacych smigi dookola ich osi podluznych, w funtocalach, a odcie¬ te — katy nachylenia smig, które odpowia¬ daja, oczywiscie, polozeniu cylindra 51 i cie¬ zarów 41. Odpowiednie polozenia cylindra 51, ciezarów 41 i smig sa oznaczone na fig. 1 i wzdluz osi odcietych na fig. 11 zapomoca jednakowych liter A, B, C i t. d.Dolna, przerywana krzywa wykresu, o- znaczona litera E, przedstawia wartosci mo¬ mentu skrecajacego, wytwarzajacego sie wskutek daznosci smig do obracania sie pod dzialaniem sily odsrodkowej w polozenie zerowe, to jest w polozenie, w którem kat nachylenia smig wzgledem plaszczyzny ob¬ rotu smigla jest równy zeru. Krzywa, ozna¬ czona litera F, przedstawia wartosci momen¬ tu skrecajacego, dzialajacego na smigi i po^ wodowanego dzialaniem na nie ciezarów 41 oraz wodzików 52. Nalezy zaznaczyc, ze moment ten jest mniej wiecej dwukrotnie wiekszy od momentu E i dziala, jak to wy¬ jasniono powyzej, w kierunku odwrotnym.Ciezary 41 nalezy uksztaltowac tak, aby wartosc momentu F posiadala jednakowy przebieg w granicach zmiany kata nachylenia smig, jak to przedstawiono zapomoca krzy¬ wej F na fig. 11.Krzywa G przedstawia sumy wartosci E i F, to jest przedstawia kazdorazowa war- — 9 -tosc momentu F, wytwarzanego dzialaniem ciezarów 41, mniej wartosc momentu E, prze¬ krecajacego smigi w odwrotnym kierunku. A wiec krzywa G przedstawia wypadkowa po¬ wyzszych momentów, dazaca wskutek dzia¬ lania sily odsrodkowej dó zwiekszania skoku smigla. Najwyzsza krzywa H przedstawia moment, pokrecajacy smigi i wytwarzajacy sie wskutek nacisku cieczy tloczonej na dno cylindra 51. Wartosc kazdorazowa tego mo¬ mentu jest mniej wiecej dwukrotnie wieksza od wartosci momentu G. Wskutek tego mo¬ ment H, wytwarzajacy sie podczas nacisku oleju na dno cylindra 51 i odzialywajacy na smigi, posiada wartosc dostatecznie duza do przezwyciezenia momentu, wytwarzajacego sie Wskutek dzialania sily odsrodkowej, przyczem pozostaje pewna stosunkowo du¬ za nawet nadwyzka, przezwyciezajaca opo¬ ry tarcia, powodowane opisanem powyzej osadzaniem smig na nasadach piasty smigla.Podobniez w razie zaprzestania nacisku na dno cylindra 51 moment F, wytwarzany dzialaniem ciezarów 41, bedzie przezwycie¬ zal moment E, wytwarzany dzialaniem sily odsrodkowej na smigi i dzialajacy w kie¬ runku odwrotnym, z pewna dosc znaczna nadwyzka, przedstawiona jako moment G, który przezwycieza opory tarcia podczas na¬ stawiania smig w polozenie, odpowiadajace wiekszemu skokowi smigla.W pewnych okolicznosciach, w których zwlaszcza znajduja sie czasem samoloty wojskowe, jest pozadane, aby skok smigla byl regulowany zapomoca powyzszego me¬ chanizmu samoczynnie tak, aby szybkosc obrotu walu silnika pozostawala zasadniczo niezmienna, co umozliwialoby wykorzysty¬ wanie w kazdej chwili i osiaganie najwiek¬ szej mocy silnika, jaka on moze wytworzyc.Do osiagania powyzszych wyników zasto¬ sowane moze byc urzadzenie, podobne do przedstawionego na fig. 3, w którem kurek rozrzadczy 90 jest umieszczony w ukladzie przewodów, doprowadzajacych ciecz pod cisnieniem, pomiedzy pompa 75 a wydra¬ zonym walemJ silnika, w celu regulowania nacisku cieczy na dno cylindra 51 w zalez¬ nosci od szybkosci obrotu walu silnika, czy¬ li szybkosci obracania sie smigla.Pompa 75 moze posiadac budowe zwy¬ klej pompy do tloczenia smaru do przewo¬ dów silnika. Pompa 75 jest polaczona prze¬ wodem 91 z pierscieniowa komora 92, ota¬ czajaca wal 3, z której smar doplywa przez otwór 93 do wnetrza wydrazonego walu 3 na przegródke 70, w celu smarowania silni¬ ka w znany sposób. Inny zas przewód 94 la¬ czy pompe 75 z kurkiem rozrzadczym 90.Jezeli szybkosc obrotu walu silnika zmniejsza sie ponizej pewnego zgóry okre¬ slonego minimum, to kurek rozrzadczy zo¬ staje nastawiony w polozenie, przedstawio¬ ne na rysunku, przy którem ciecz pod ci¬ snieniem moze doplywac z przewodu 94 przez otwory 95 do wnetrza kurka rozrzad- czego, a nastepnie przez otwory 96 do przewodu 97, doprowadzajacego ciecz do tulei 98, otaczajacej wal 3 i zaopatrzonej w komore pierscieniowa, polaczona otworami 99 z wnetrzem wydrazonego walu 3 przed przegródka 70.Jezeli zas szybkosc obrotu walu silnika wzrasta ponad pewna zgóry ustalona gra¬ nice, to tuleja 101, zastepujaca czop kurka i zaopatrzona w otwory 95, 96, zostaje obró¬ cona w celu przeciwdzialania powyzszemu wzrostowi szybkosci, w polozenie, przy któ¬ rem otwory 95 i 96 nie pokrywaja sie juz z otworami wlotowemi przewodów 94 i 97.Podczas dalszego obrotu tulei 101 naprzeciw otworu wlotowego przewodu 97 ustawiaja sie otwory 102, wskutek czego ciecz moze przeplywac zpowrotem z mechanizmu smigla do wnetrza kurka rozrzadczego. Otwory zas 103 ustawiaja sie naprzeciw otworu wloto¬ wego przewodu 104, któfym olej wycieka zpowrotem do zbiornika sciekowego 77.Mechanizm kurka rozrzadczego 90 jest przedstawiony szczególowo na fig. 7, 8, 9 i 10. Kurek len moze byc umieszczony na samolocie w dowolnem miejscu i jest nape- — 10 -dzany z szybkoscia proporcjonalna do szyb¬ kosci obrotu silnika zapomoca gietkiego wa¬ lu, nieuwidocznionego na rysunku, lecz po¬ siadajacego budowe podobna do budowy gietkich walów, stosowanych zwykle w sa¬ molotach do napedu szybkosciomierzy (ta¬ chometrów) .Ten gietki wal jest polaczony w po¬ wszechnie znany sposób w lewej (fig. 7) czesc oslony kurka z koncem walka 110, który obraca sie wskutek tego z szybkoscia proporcjonalna do szybkosci obrotu walu silnika. Mechanizm kurka rozrzadczego jest umieszczony w odpowiednio uksztaltowanej oslonie 111, w której daje sie obracac wa¬ lek 110.Z lewej czesci oslony 111 umieszczone sa dwa wahajace sie ciezary 112, osadzone obrotowo na pierscieniu lub kole 113, zakli- nowanem na walku 110 i obracajacem sie wskutek tego wraz z tym walkiem. Jak to przedstawiono na fig. 10, kazdy z ciezar¬ ków 112 jest zaopatrzony w wygieta luko¬ wo zebatke 114; zebatki te zaczepiaja w dwóch srednicowo sobie przeciwleglych miejscach o kólko zebate 115, obracajace sie na walku 110.Odpowiednio dobrane sprezyny 116 wy¬ wieraja stale nacisk na ciezary 112 i daza do przesuwania ich w polozenie najbar¬ dziej zblizone do osi walka 110, gdy na te ciezary nie dziala sila odsrodkowa. Zebatki 114 i kólko zebate 115 sa rozmieszczone tak, iz gdy ciezary 112 przesuwaja sie ze swego wewnetrznego polozenia krancowego w zewnetrzne polozenie krancowe w po¬ wszechnie znany sposób, np. stosowany w regulatorach tarczowych z przesuwajacemi sie kulkami, kólko 115 obraca sie wzgledem walka 110 o kat równy mniej wiecej 30°.Jak to przedstawiono na fig. 7, kólko zebate 115 jest polaczone w jedna calosc z centralnem kólkiem zebatem 117, wchodza- cem w dklad planetarnej przekladni zebatej i osadzonem- równiez na walku 110 tak, iz moze obracac sie z kólkiem 115. 2 centralnem kólkiem zebatem 117 za¬ zebiaja sie trzy planetarne czyli obiegowe kólka zebate 118 (fig. 9), umieszczone na trójramiennym wsporniku 119, dajacym sie obracac na walku 110. Obiegowe kólka ze¬ bate 118 zazebiaja sie równiez z uzebionym od wewnatrz wiencem 120, otaczajacym wspornik 119 i przymocowanym do we¬ wnetrznej scianki oslony 111 tak, iz podczas normalnego dzialania mechanizmu wspornik 119 bedzie obracal sie w oslonie 111 w kie¬ runku, zgodnym z kierunkiem obrotu walka 110, z szybkoscia równa polowie szybkosci obrotu tego walka.Na drugiej stronie wspornika 119 umie¬ szczony jest drugi zespól planetarnych kó¬ lek zebatych 121, z których kazde wypada pomiedzy planetarnemi kólkami zebatemi 118. Planetarne kólka zebate 121 zazebiaja sie z jednej strony z centralnem kólkiem ze¬ batem 122, zaklinowanem na walku 110, a z drugiej — z uzebionym wewnatrz wien¬ cem 123, umocowanym na tulei 101. Kólko zebate 122, zaklinowane na walku 110, od¬ powiada zasadniczo kólkom 115 i 117, da¬ jacym sie obracac na tym walku, a wieniec 123, przymocowany do tulei 101, odpo¬ wiada zasadniczo wiencowi 120, przymoco¬ wanemu do oslony 111.Jezeli walek 110 jest obracany powoli w taki sposób, aby wahajace sie ciezary 112 pozostawaly w swem wewnetrznem poloze¬ niu krancowem, to kólka zebate 115, 117, 122 obracaja sie z szybkoscia równa szyb¬ kosci walka 110. Wskutek tego wspornik 119 bedzie obracal sie równiez w tymze kie¬ runku z szybkoscia dwukrotnie mniejsza od szybkosci walka 110. Poniewaz zas kólka obiegowe obydwóch przekladni planetar¬ nych odpowiadaja sobie w ten saun sposób, co i kólka centralne tych przekladni, wiec wieniec uzebiony 123, przemocowany do tu¬ lei 101, bedzie pozostawal nieruchomy, a kólka obiegowe 121 beda przetaczaly sie po tym wiencu, nie powodujac zmiany polozenia tulei 101 kurka rozrzadczego. Jezeli zas — 11 -^walek ItO me obraca sie, a ciezary 112 przesuwaja sie w kierunku swego zewnetrz¬ nego polozenia krancowego pod dzialaniem jakiejkolwiek sily zewnetrznej, to kólko cen¬ tralne 115 obróci sie wzgledem walka 110 o mniej wiecej 30°. Podobniez kólko centralne 117 obróci sie równiez o 30°, wskutek czego •wspornik 119 bedzie obracal sie wskutek przetaczania sie kólek 118 po wiencu 120.Poniewaz kólko centralne 122 jest umoco¬ wane sztywno na walku 110 i pozostaje wskutek tego równiez nieruchome, wiec ob¬ racajacy sie wieniec 119 zmusi kólka obie¬ gowe 121 do obracania sie, wobec czego wieniec 123 równiez obróci sie o 30° w kie¬ runku odwrotnym do kierunku, w którym obraca sie kólko centralne 115, wskutek przesuwania sie wahajacych cie ciezarów 112.Podczas obracania sie wienca 123 o wzmiankowany powyzej kat 30° wieniec ten pociaga ze soba tuleje 101 i ustawia sie w polozeniu, przedstawionem na fig. 3, przy kterern otwory 103 pokrywaja sie z wylotem rury 164, odprowadzajacej olej z mechani¬ zmu smigla do zbiornika sciekowego 77.Takiez -same ruchy wzgledne zachodza, gdy walek 110 obraca sie i ciezary 112 prze¬ suwaja sie pod dzialaniem sily odsrodkowej.Jezeli ciezary 112 wiruja w pewnej okre¬ slonej odleglosci od osi walka 110, to wie¬ niec 123 pozostaje nieruchomy wzgledem wienca 120, przyczem polozenie wienca 123 wzgledem wienca 120 bedzie zalezalo od polozenia ciezarów wzgledem walka 120.Jednak w razie przesuwania sie ciezarów w plaszczyznie prostopadlej do walka 110 wieniec 123 obraca sie wzgledem wienca 120, wskutek czego tuleja 101 kurka obraca sie w oslonie 111.Do regulowania szybkosci, z jaka urza¬ dzenie powyzsze bedzie zmienialo polo¬ zenie tulei 101 kurka, sluzy dzwignia 130, umieszczona w prawej czesci urzadzenia i sluzaca do zwiekszania lub zmniejszania na¬ piecia sprezyn 131, przeciwdzialajacych obracaniu sie tulei 101. Jak to przedsta¬ wiono na fig. 8, kazda ze sprezyn 131 jest polaczona na jednym swym koncu zapomo- ca czopa 132 z tarcza lub plytka 133, przymocowana do tulei 101. Orugiemi swe- mi koncami sprezyny 131 sa umocowane obrotowo zapomoca czopów 134 na koncach dwuramiennej dzwigni 135, zaklinowanej na walku 136, która moze byc pokrecana zapomoca dzwigni 130. Jak to wynika z fig. 8, jezeli walek 136 jest obracany w kierun¬ ku ruchu wskazówki zegara, to sprezyny 131 sciskaja sie i beda sprzeciwialy sie na¬ stepnie z wieksza sila obracaniu sie ptytki 133, a przez to i tulei 101. Wskutek tego szybkosc obrotu walu silnika, przy której skok smigla samoczynnie zmienia sie z ma¬ lego na duzy, zostaje zwiekszona.W razie takiego poruszania dzwigni 130, przy którem walek 136 obraca sie w kierun¬ ku odwrotnym do kierunku ruchu wskazów¬ ki zegara, napiecie sprezyn 131 zmniejsza sie, wskutek czego szybkosc obrotu walka 110, przy której zaczynaja dzialac ciezary 112 i pokrecaja tuleje 101, zostaje zmniej¬ szona i skok smigla zmienia sie z malego na duzy przy mniejszej szybkosci obroftu walu silnika. Z powyzszego wynika, ze zapomoca dzwigni 130 szybkosc obrotu walu silnika moze byc regulowana przez zmiane szybko¬ sci, z jaka uskuteczniane jest obracanie tu¬ lei 101 kurka rozrzadczego.Aczkolwiek powyzej szczególowo zosta¬ ly opisane niektóre poszczególne odmiany wykonania wynalazku, nalezy zaznaczyc, iz poszczególne konstrukcje i mechanizmy zo¬ staly opisane powyzej i przedstawione na rysunku jedynie w celu wyjasnienia wyna¬ lazku i przytoczenia calkowitej konstrukcji urzadzenia, nadajacego sie do zastosowania w praktyce; jednak jest jasne, ze liczne zmiany moga byc dokonywane w szczegó¬ lach tego urzadzenia, zwlaszcza w pomocni¬ czych jego czesciach skladowych, np. kurku lozrzadczym i t. dM bez oddalania sie cd mysli przewodniej wynalazku i jego zakre- — 12sn*, okreslanego w zastrzezeniach patento¬ wych:. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe. 1. Smiglo o zmiennym skoku, zaopa¬ trzone w mechanizm nastawczy, poruszany zapomoca srodka napedowego, znajdujace¬ go sie pod cisnieniem, i wprawiany w ruch recznie lub samoczynnie w zaleznosci od szybkosci obrotu walu silnika, znamienne tern, Ze zwiekszenie skoku smigla uskutecz¬ nia samoczynnie mechanizm pomocniczy, wprawiany w ruch zapomoca ciezarów wiru¬ jacych, podczas gdy zmniejszenie skoku smigla jest uskuteczniane recznie lub samo¬ czynnie przez takie uruchomienie mecha¬ nizmu nastawczego, aby mechanizm ten przezwyciezal dzialanie mechanizmu po¬ mocniczego, poruszanego dzialaniem sily od¬ srodkowej. 2. Smiglo wedlug zastrz. 1, znamien¬ ne tern, ze ciezary wirujace mechanizmu po¬ mocniczego, poruszanego dzialaniem sily od¬ srodkowej, obracajace sie wraz ze smiglem, sa sprzezone ze smigami oraz z tlokiem pom¬ py, tloczacej wzmiankowany srodek nape¬ dowy i napedzanej zapomoca walu silnika. 3. Smiglo wedlug zastrz. 1 i 2, zna¬ mienne tern, ze pompa tloczaca jest stero¬ wana zapomoca regulatora, dzialajacego w zaleznosci od szybkosci obrotu walu silnika i regulujacego samoczynnie dzialanie me¬ chanizmu nastawczego, poruszanego zapo¬ moca srodka napedowego, znajdujacego sie pod cisnieniem. 4. Smiglo wedlug zastrz. 1 — 3, zna¬ mienne tern, ze posiada dajace sie nasta¬ wiac nakretki (58, 59), wspóldzialajace z uchami (55) tloka mechanizmu nastawczego, poruszanego zapomoca srodka napedowego, znajdujacego sie pod cisnieniem, w celu ograniczenia obrotu smig w kazdym z kie¬ runków i ustalenia pozadanego malego lub duzego skoku smigla. 5. Smiglo wedlug zastrz. 3, znamienne tem, ze regulator, nastawiajacy samoczynnie mechanizm nastawczy, jestr wfeaewny po¬ miedzy pompa (75) a wydrazonym walem (i) silnika tak, iz reguluje doplyw srodka napedowego do tloka (ói). 6v Smiglo wedlug zastrz. 2, znamies- ne tern, ze ciezary wirajace sa uksztaltowac ne i sprzezone ze smigami tak, iz aocmeat obrotowy, wytwarzany w- celu obracania smig, jest w przyblizeniu niezmienna w ca¬ lym obrebie przesuwu ciezarów wirujsecycfe. 7. Smiglo wedlug zastrz; 2 i 5t zna¬ mienne tem, ze ciezary wirujace, wchodzace w sklad mechanizmu, poruszanego dziala¬ niem sily odsrodkowej, stanowia wolne kon¬ ce wygietych dzwigni, przymocowanych przegubowo do piasty smigla i polaczonych z nia zapomoca wodzików, zaczepionych w pewnych punktach na dzwigniach pomiedzy ich koncami oraz sprzezonych koncami, przymocowanemi do piasty, ze smigami tak, iz w miare wzrostu dzialania sily odsrodko¬ wej na ciezary wirujace i przesuwania sie tych ciezarów w kierunku odsrodkowym dlugosc ramienia dzwigni, a przez to i mo¬ ment sily, obracajacej smige, zmienia sie odwrotnie proporcjonalnie do wzrostu warto¬ sci sily odsrodkowej, odpowiadajacej po¬ lozeniu ciezafów wirujacych, 8. Smiglo wedlug zastrz. 1 — 7, które¬ go piasta posiada nasady, wystajace z niej w kierunku promieni, znamienne tem, ze kazda smiga jest zaopatrzona w tuleje, po¬ siadajaca kolnierz i stykajaca sie swa po¬ wierzchnia cylindryczna z odpowiednia po¬ wierzchnia stykowa nasady piasty, a swym kolnierzem z odpowiednia pierscieniowa po¬ wierzchnia, znajdujaca sie na piascie dooko¬ la jej nasady, przyczem te stykajace sie ze soba powierzchnie sa tak scisle dopasowane do siebie, iz smiga jest utrzymywana doklad¬ nie we wlasciwem polozeniu wspólosiowem z nasada, aczkolwiek daje sie obracac swo¬ bodnie na nasadzie piasty dzialaniem cieza¬ rów wirujacych lub mechanizmu nastawcze¬ go, poruszanego zapomoca srodka napedo¬ wego, znajdujacgo sie pod cisnieniem. — 13 —9. Sposób wytwarzania smig do smigla wedlug zastrz. 1 — 8, znamienny tern, ze najpierw wytwarza sie kadlub smigi, zaopa¬ trzony w pusta wewnatrz podstawe, nastep¬ nie nagrzewa sie podstawe smigi, osadza sie na niej pierscien biezniowy lozyska i prze¬ suwa sie go w kierunku konca smigi poza je¬ go polozenie normalne, poczem wykonywa sie na nagrzanej podstawie smigi kolnierz, obtacza sie go po ostygnieciu w celu dopa¬ sowania do pierscienia biezniowego lozyska, nastepnie obtacza sie wydrazenie podstawy smigi, znów nagrzewa sie ja i wtlacza sie do nagrzanej podstawy smigi tuleje, która, po ochlodzeniu podstawy smigi, obtacza sie od wewnatrz w celu nadania jej zgóry okreslo¬ nych rozmiarów. Hamilton Standard Propeller Company. Zastepca: I. Myszczynski, rzecznik patentowy. «VDo opisu patentowego Nr 21616. Ark. 1. _-g»r,—J^icf. V Do opisu patentowego Nr 21616. Ark.

2. ^Uf. 6.Do opisu patentowego Nr 21616. Ark.

3. 1 — J23x -136 \jJ30 4COO 3000 2000 lCOO i A Y F*'\ / 1 PA ls'\ TTH\ TTTT ¦ ol 1 1 «J— ' -4"T"r —l—p ImTTt^N Z 3 4 3 Z 7a 9 B c H2 Druk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa. PL