Zawiesiny wegla kamiennego lub bru¬ natnego w oleju, tak zwane wegle ciekle, jakich sie uzywa np. do palenisk okreto¬ wych, wytwarzano dotychczas czesto w ten sposób, ze wegiel mielono z olejem w odpowiednich mlynach. Aby osiagnac ciek¬ ly wegiel, wolny od popiolu lub ubogi w popiól, nalezy wegiel przed utarciem z ole¬ jem naprzód zemlec na sucho, poddac go wsplywaniu (flotacji) w celu usuniecia po¬ piolu, odsaczyc i nastepnie wysuszyc. Ten kilkustopniowy przebieg wytwarzania jest polaczony ze znacznym nakladem sily i kosztownym zuzyciem ciepla. Przemiana bardzo trudno dajacego sie sprzedac mulu weglowego na wegiel ciekly wymagala by kilkakrotnego wsplywania, poniewaz wiele gatunków mulu weglowego wykazuja 20% popiolu i wiecej.Dalej znany jest sposób Trenta, wedlug którego zmielony z woda wegiel uciera sie z olejem i nadmiarem wody, a po tym w urzadzeniu do wsplywania dodaje sie sto¬ sunkowo malej ilosci oleju. Przy tym zwil¬ zone olejem czastki wegla unosza sie w gó¬ re, a odciaga sie je w postaci masy niespo¬ istej. Sposób ten posiada te wade, ze wy¬ maga stosunkowo wielkich ilosci wody, a przeto i wielkich urzadzen do wytwarzania tego wegla.Obecnie stwierdzono, ze mozna wytwa¬ rzac ubogie w popiól lub tez wolne od po-piolu zawiesiny wegla w oleju w jednym zabiegu pracy w sposób nastepujacy.Wegiel, rozmielony w wodzie za pomo¬ ca dowolnego mlyna np' za pompca mlyna rurowego lub mlyna o ruchu wahliwym, ugniata sie w postaci gestej lepkiej masy w przyrzadzie do ugniatania z olejem na spoista mase podatna. Podczas tego ugnia¬ tania wydziela sie wpierw prawie cala wo¬ da, zawarta w masie weglowej, która sie odciaga; jednoczesnie z woda usuwa sie takze i ^znaczna czesc popiolu. Ten prze¬ bieg usuwania popiolu mozna jeszcze w znacznej mierze poprawie przez mycie do¬ datkowe mala iloscia wody podczas ugnia¬ tania. Przez stopniowe dodawanie oleju (w 2 — 3 dawkach) i jednoczesne wymy¬ wanie woda mozna obnizyc zawartosc po¬ piolu w plastycznej masie weglowej do 0,5%. Podczas tego przebiegu utrzymuje sie stan ugniatalnosci zawiesiny wegla w oleju.Istota tego sposobu polega przede wszystkim na tym, ze podczas mielenia z woda zachodzi intensywne uwolnienie i zwilzanie zloza hydrofilowego. Nastepnie przy ugniataniu, wskutek sil scinajacych ruchu zgniatajacego w bardzo lepkiej ma¬ sie plastycznej, nastepuje intensywne zmie¬ szanie mieszaniny wegla surowego z woda i olejem, a popiól razem z woda wydziela sie z zawiesiny wegla ,w oleju.Szybkosc wydzielania popiolu, jak rów¬ niez i stopien odwodnienia, mozna podwyz¬ szyc, zaleznie od rodzaju wegli i olejów, przez dodatek malych ilosci kwasów lub za¬ sad. Tak np. pozbawienie popiolu i odwod¬ nienie wegla brunatnego przez zastosowa¬ nie olejów ze smoly z wegla brunatnego mozna zwiekszyc przez dodatek kwasów, np. kwasu solnego, siarkowego, octowego, olejowego lub fenoli. Z drugiej strony poz¬ bawienie popiolu i odwodnienie wegla ka¬ miennego za pomoca oleju ze smoly wegla kamiennego mozna znacznie zwiekszyc wskutek obecnosci malych ilosci zasad, np. lugu sodowego, potasowego, aniliny. Kwa¬ sów lub zasad mozna dodawac badz przed ugniataniem plastycznej masy wodnej albo tez podczas ugniatania czyli tez do oleju.Dalej stwierdzono, ze z niektórych ga¬ tunków wegk brunatnego otrzymuje sie tylko wtedy dobrze plynaca zawiesine we¬ gla w oleju, dajaca sie tloczyc za pomoca zwykle stosowanych pomp, jezeli stosuje sie plastyczna mase z wegla i wody, wy¬ tworzona z wegla, zawierajacego nie wie¬ cej niz okolo 35% wody. Przy tym jest obojetne, czy stosuje sie wegiel w stanie wilgotnym (w jakim zostal wydobyty z ko¬ palni), nie zawierajacy ponad 35% wody, czy tez wegiel suszony poprzednio do 35 % -owej wzglednie nizszej zawartosci wody. Cieklosc pasty, wytworzonej z za¬ stosowaniem takiego wegla, utrzymuje sie i wtenczas, gdy wegiel, w celu osiagniecia plastycznej masy, ugniata sie znowu z wo¬ da na ciasto o odpowiednio wyzszej zawar¬ tosci wody.Zwlaszcza korzystne do przeprowadze¬ nia tego sposobu moze byc stosowanie mly¬ nów walcowych jako przyrzadów do ugnia¬ tania. Podczas gdy w ogóle przy ugniata¬ niu za pomoca mlynów walcowych pigmen¬ ty lub substancje wypelniajace zostaja wcielone przez walcowanie do lepkich mas ugniatalnych, jak np. barwniki do pokostu z oleju lnianego lub sadze do kauczuku, stwierdzono, ze w szczególnych przypad¬ kach jmozna wykonac za pomoca mlynów walcowych równiez i efekty wydzielania.Mozna np. w ukladzie, otrzymanym przez intensywne mieszanie zawierajacego popiól wegla z olejem i woda, uskutecznic wydzie¬ lanie popiolu i wody. przez ugniatanie mieszaniny przy pomocy mlyna walcowe¬ go. Przy tym ugniataniu spostrzezono, ze przy przepuszczaniu przez walce mieszani¬ ny z oleju, wegla i wody najpierw ukazuje sie woda, a nastepnie wydzielaja sie sklad¬ niki popiolu razem z woda.Korzysc stosowania mlynów walcowych — 2 —w tym sposobie polega z jednej'strony na tym, ze mozna pracowac bez przerwy ze znacznie mniejszym natezeniem sily, niz np. przy stosowaniu maszyny Werner-Pflei- derer^a. Z drugiej strony przez dzialanie ru¬ chu ugniatajacego na bardzo lepka mase osiaga sie dalsze rozdrobienie czastek we¬ gla, tak iz moga byc uwolnione i wydzielo¬ ne jeszcze dalsze czastki popiolu. Wskutek tego z masy plastycznej, z której wskutek ugniatania z woda w maszynie Werner- Pfleiderer'a popiól nie mógl byc wiecej usuniety, osiaga sie dodatkowe wydzielanie popiolu.Przez dodatki, podwyzszajace zdolnosc zwilzania wegla olejem i obnizajace jego zdolnosc zwilzania woda, np. przez doda¬ nie czterohydronaftalenu, benzenu, aniliny i alkoholów wyzszych, przebieg ugniatania, który zaleznie od wlasciwosci wegla trwa tylko kilka minut, mozna przyspieszyc jeszcze znacznie. Wydzielanie wody pod¬ czas ugniatania mozna jeszcze zwiekszyc przez nagrzewanie (40° — 100°) jak rów¬ niez przez zastosowanie prózni.Przeprowadzane przed ugniataniem mie¬ lenie w fazie wodnej daje mozliwosc wy¬ konania równoczesnego chemicznego wy¬ dzielania, np. usuniecia siarki, zelaza itd.Sposób ten moze byc stosowany do wy¬ twarzania wegla cieklego, dalej do wy¬ twarzania ubogiego w popiól mialu weglo¬ wego, .odparowujac obecny w masie pla¬ stycznej niskowrzacy olej. W ten sposób mozna tez wytwarzac zawiesiny grafitu w olejach, jakich uzywa sie do smarowania czesci maszyn. Do tego sposobu nadaja sie zarówno grafit jak i antracyt, wegiel ka¬ mienny, brunatny, koks, przede wszystkim jednak bogaty w popiól wegiel z odpadów, jaki otrzymuje sie przy plukaniu wegla.Sposób wedlug wynalazku niniejszego wykazuje, pomijajac dobroc wytworów, w porównaniu z dotychczasowymi sposobami wytwarzania cieklego wegla te wyzszosc, ze do wytwarzania wegli cieklych, wolnych od popiolu wzglednie ubogich w popiól, mozna stosowac mielenie mokre, przeto w porównaniu z mieleniem suchym osiaga sie znaczna oszczednosc energii obok wiekszej sprawnosci* W porównaniu ze znanymi sposobami wsplywania odznacza sie sposób niniejszy tym, ze mieszanina w stanie ugniatalnym potrzebuje tylko nieznaczna pzesc wody, która nalezy zwykle stosowac w sposobach znanych.Przyklad I. 100 czesci wagowych ;mu- lu weglowego z odpadów z zawartoscia 22% popiolu miele sie drobno w mlynie ru¬ rowym z dodatkiem 100 czesci wagowych wody. Nastepnie ugniata sie otrzymana plastyczna mase wodna w znanych ugnia- tarkach, jiak np. Werner-Pfleiderer'a lub w ugniatarkach slimakowych, ze 100 czescia¬ mi wagowymi oleju skalnego. Po uplywie paru minut wydziela sie woda razem z naj¬ wieksza czescia popiolu. Powstaje zawiesi¬ na wegla w oleju, zawierajaca tylko 1% popiolu.Przyklad II. Na wegiel kamienny z zawartoscia 8,3% popiolu oddzialywa sie w sposób, wspomniany w przykladzie I.Powstaje zawiesina wegla w oleju, która zawiera tylko 1 % popiolu.Przyklad III. 100 czesci wagowych koksu z wegla brunatnego (t. j. otrzymane¬ go w temperaturze niskiej i pod cisnieniem zmniejszonym) z zawartoscia 19,2% popio¬ lu miele sie drobno w przeciagu 15 godzin w obecnosci wody -w znanym mlynie o ru¬ chu wahliwym. Nastepnie ugniata sie tak otrzymana plastyczna mase wodna w ugnialajTce Werner-Pfleiderer'a ze 100 cze¬ sciami wagowymi oleju skalnego. Przy tym wydziela sie razem z woda równiez i najwieksza czesc popiolu, który usuwa sie przez wsplywanie w wodzie. vOtrzymujp sie zawiesine koksu z wegla brunatnego w oleju, zawierajaca 4,1% popiolu.Przyklad IV. 100 czesci wagowych su¬ chego wegla kamiennego z zawartoscia i — 3 —14,43? popiolu ugniata sie na plastyczna mase w znanych ugniatairkach z 50 czescia¬ mi wagowymi wody* Po dodaniu 100 czesci wagowych oleju skalnego w przeciagu pa¬ ru minut jednoczesnie z najwieksza czescia popiolu wydzielaja sie 40 czesci wagowych wody. Wydzielanie popiolu zakoncza sie nastepnie przez plukanie ze 150 — 200 czesciami wagowymi wody i jednoczesnym ugniataniem stalym. Powstaje 210 czesci wagowych masy weglo-olejowej, zawiera¬ jacej tylko 1 % popiolu i 5 % wody.Przyklad V. Wegiel brunatny z zawar¬ toscia 12,&% popiolu miele sie w odpowied¬ nim mlynie w stanie wilgotnym, w jakim zostal: wydobyty z kopalni. Do tego wegla zmielonego dodaje - sie wpierw wody w znanych ugniatarkach np. Wemer-Pfleide- rer'a, ugniata sie na ciasto, a nastepnie ugniata sie z ta sama iloscia wagowa (w stosunku do wegla suchego) oleju ze smoly wegla brunatnego z dodatkiem 1 % kwasu siarkowego. Po uplywie paru minut woda wydziela sie razem z najwieksza czescia popiolu. Powstaje zawiesina wegla w oleju, zawierajaca tylko 1% popiolu.Przyklad VI. Wegiel kamienny z za¬ wartoscia 7,3% popiolu miele sie drobno w mlynie o ruchu wahliwym z ta sama iloscia wody. Nastepnie ugniata sie wegiel w po¬ staci masy wodnej w ugniatarce Werner- Pfleiderer'a z ta sama iloscia wagowa (w stosunku dk wegla suchego) oleju ze smoly wegla kamiennego z dodatkiem 0,5% lugu sodowego o 40°Be. Po uplywie paru minut woda wydziela sie z najwieksza czescia popiolu. Powstaje 50%-owa zawiesina we¬ gla w oleju, która zawiera 0,9% popiolu.Przyklad VII. Wegiel kamienny z za¬ wartoscia 11,8% popiolu miele sie drobno w odpowiednim ,mlynie z ta sama iloscia wody. Nastepnie ugniata sie wegiel w po¬ staci wodnej masy plastycznej w ugniatarce Werner-Pfleiderer'a z % ilosci swej wagi (w (Obliczeniu na wegiel suchy) oleju ze smoly wegla kamiennego z dodatkiem 0,2% 100% -owego wodorotlenku sodu.W krótkim czasie oddziela sie wieksza czesc wody razem z popiolem. Nastepnie ugniata sie dalej otrzymana zawiesine we¬ gla w oleju, pozbawiona juz w wysokim stopniu popiolu, w ugniatarce Wemer- Pfleiderer'a w obecnosci wody z 2% kwasu siarkowego w obliczeniu na ilosc wegla.Wobec czego usuwa sie razem z woda dal¬ sze ilosci popiolu. Po zobojetnieniu pozo¬ stalego wolnego kwasu siarkowego za po¬ moca lugu sodowego, otrzymuje sie zawie^ sine wegla w oleju pozbawiona popiolu w stopniu bardzo wysokim.Przyklad VIII. 100 czesci wagowych mielonego wegla brunatnego w stanie wil¬ gotnym, w jakim wydobywa sie go z kopal¬ ni, z zawartoscia 55% wody i ,12,7% po¬ piolu, w obliczeniu na wegiel bezwodny, ugniata sie na plastyczna mase z 18 czescia¬ mi wagowymi wody. Przez dodanie 2% kwasu siarkowego, w stosunku do wegla suchego, i 45 czesci wagowych oleju ze smoly wegla brunatnego oddziela sie 45 czesci wagowych wody razem z wieksza czescia popiolu. Do otrzymanej plastycznej masy weglo-olejowej dodaje sie po kolei w 5 dawkach po 15 czesci wagowych wody.Przez (Ugniatanie z ta mala iloscia wody wydziela sie z tej plastycznej masy reszta popiolu, który mozna oddzielic razem z wo¬ da. Po pieciokrotnej zmianie wody popiól usunieto do tego stopnia, ze woda, znajdu¬ jaca sie nad masa, pozostaje przezroczysta.Powstala plastyczna masa weglo-olejowa zawiera tylko 1% popiolu i 20% wody, t. j. zawartosc wody w weglu z kopalni zostala zmniejszona o 50%.Przyklad IX. 156 czesci wagowych we¬ gla Jbrunatnego w stanie wilgotnym, w ja¬ kim zostal wydobyty z kopalni, z zawarto¬ scia 55% wody, co odpowiada 70 czesciom wagowym suchego wegla brunatnego, ugnia¬ ta sie na plastyczna mase w odpowiedniej ugniatarce z 44 czesciami wagowymi wody i 5,3 czesciami wagowymi 100%-owego — 4 —kwasu solnego i ugniata z 63 czesciami wa¬ gowymi smoly, otrzymanej z wegla bru¬ natnego w tempenaturze niskiej i pod ci¬ snieniem zmniejszonym. Po krótkim czasie wydzielaja sie 70 czesci wagowych wody razem z najwieksza czescia popiolu. Wy¬ dzielanie popiolu zakoncza sie przez ugnia* tanie w obecnosci dalszych 100 — 150 cze¬ sci wagowych wody. Powstala zawiesina wegla brunatnego woleju, zawierajaca 1% popiolu, daje sie latwo .wytloczyc w cegiel¬ ki za poimoca znanych urzadzen.Przyklad X. Wegiel kamienny, zawie¬ rajacy 11,5% popiolu, miele sie drobno ,w mlynie o ruchu wahliwym z ta sama iloscia wody. Otrzymana plastyczna weglowa ma¬ se wodna ,miesza sie w odpowiedniej mie¬ szarce z ta sama iloscia oleju ze smoly we¬ gla kamiennego (w obliczeniu na wegiel su¬ chy) z dodatkiem 0,5% lugu sodowego o 40°Be (równiez w obliczeniu na wegiel suchy). Otrzymana mase ugniata sie po ko¬ lei 6 razy za poimoca mlytna dwuiwailcowe- go, przy czym wydziela sie woda razem z najwieksza czescia popiolu. Powstala 50%- owa zawiesina wegla w oleju zawiera tylko 1% popiolu.Przyklad XI. 150 czesci wagowych wodnej masy z wegla kamiennego, sklada¬ jacej z 60 czesci wagowych wody i 90 czesci wagowych zmielonego suchego wegla z za¬ wartoscia popiolu 11,5%, zgniata sie ib mlynie walcowym z 0,5% lugu sodowego (w stosunku do wegla bezwodnego) i 70 czesciami wagowymi oleju ze smoly wegla kamiennego. Po kilkakrotnym przepuszcze¬ niu przez walce wydzielaja sie z wodnej gabkowatej masy plastycznej wegla i oleju 54 czesci wagowe wody razem z najwiek¬ sza czescia popiolu. Wydzielanie popiolu zakoncza sie przez nastepne plukanie ma¬ la iloscia wody. Aby otrzymac zawiesine wegla w oleju, dajaca sie dobrze tloczyc, do tej masy plastycznej przez ugniatanie dodaje sie jeszcze 20 czesci wagowych ole¬ ju ze smoly wegla kamiennego. Otrzymuje sie zawiesine wegla w oleju, zawierajaca 1% popiolu i 3% wody.Przyklad XII. 128 czesci wagowych wodnej masy plastycznej z wegla brunat¬ nego, skladajacej sie ze 100 czesci wago¬ wych mielomieigo brunatnego wegla wilgotne¬ go w takiej postaci, w jakiej go wydobywa sie z kopalni, z zaiwaurtoscia 55% wody; 28 czesci wagowych wody i 45 czesci wago¬ wych suchego wegla z zawartoscia 15% po¬ piolu zgniata sie razem w mlynie walco¬ wym z 2 czesciami wagowymi stezonego kwasu siarkowego i 45 czesciami wagowy¬ mi oleju (ze smoly wegla brunatnego w obli¬ czeniu na wegiel suchy. Po kilkakrotnym przepuszczeniu przez walce wydziela sie z gabkowatej zawiesiny weglo-olejowej 75 czesci wagowych wody jednoczesnie z najj- wieksza czescia popiolu. Usuniecie popiolu zakoncza sie plukaniem mala iloscia wody.Otrzymuje sie mase weglo-olejowa, zawie¬ rajaca 8% ,wody i 1% popiolu.Przyklad XIII. 156 czesci wagowych zawierajacego sól surowego wegla brunat¬ nego z zawartoscia 50% wody, co odpowia¬ da 78 czesciom wagowym brunatnego wegla suchego, poddaje sie wstepnemu suszeniu cieplem tak, iz otrzymuje sie 120 czesci wagowych wegla z zawartoscia 35% wody.Otrzymany wegiel ugniata sie nastepnie na plastyczna mase za pomoca odpowiedniej ugniatarki z 47 czesciami wagowymi wody i 5,85 czesciami wagowymi 100%-owego kwasu solnego (7,5% w obliczeniu na we¬ giel suchy) i ugniata sie z 44 czesciami wa¬ gowymi oleju z uwodornionego wegla bru¬ natnego. W krótkim czasie nastepuje od¬ wrót faz, przy czym wydzielaja pie 45 cze¬ sci wagowych wody i najwieksza czesc po¬ piolu. Wydzielanie popiolu zakoncza sie przez ugniatanie w obecnosci dalszych 100 czesci wagowych wody. Nastepnie ugniata sie otrzymana plastyczna mase weglo-ole¬ jowa z 51 czescia wagowa oleju z uwodor¬ nionego wegla brunatnego. Powstaje pla¬ styczna masa weglo-olejowa, zawierajaca — 5 —10% wody i 1% popiolu, dajaca sie tloczyc w temperaturze 70° — 100°C. PL