Wynalazek dotyczy urzadzenia do na¬ pedu pojazdów, a zwlaszcza pojazdów, jezdzacych na szynach, z pednia hydrau¬ liczna, przy którym jeden silnik napedza kilka osi, niezaleznie jedna od drugiej. Wy¬ nalazek polega na tym, ze kazda poszcze¬ gólna os napedowa pojazdu napedzana jest za pomoca osobnej pedni hydraulicznej przynajmniej z dwoma obiegami przeply¬ wowymi dla róznych stopni szybkosci, przy czym kazda os napedzana jest zupelnie niezaleznie od innych osi napedowych te¬ go pojazdu.Znany jest naped pojazdów z pednia hydrauliczna przynajmniej o dwóch obie¬ gach. Pod wyrazeniem „pednia hydrau¬ liczna z dwoma obiegami" nalezy rozu¬ miec dwustopniowa pednie hydrauliczna, która moze sie skladac albo ze sprzegla wirnikowego i przekladni wirnikowej albo z dwóch sprzegiel wirnikowych albo tez dwóch przekladni wirnikowych. Przy tym znanym napedzie za maszyna napedbwa u- mieszczona jest jednak tylko jedna pedkiia hydrauliczna. Napedzanie dwóch lub kilku osi napedowych pojazdu z walu wtórnego pedni hydraulicznej odbywa sie w ten spo¬ sób, ze na tych osiajch osadzone sa kola ze¬ bate, przenloszace ruch lub tez osie te po¬ laczone sa ze soba wiazarami.Takie urzadzenie napedowe posiada jednak te wade, ze ptrzy niejednakowymzuzyciu poszczególnych zestawów kól po¬ wstaja duze sitraty mocy. Poza tym wsku¬ tek niejednakowego rozdzialu mocy czesci , laczace, jak kola zebate, waly przegubowe, wiazary i t. d., musza byc obliczone na prze¬ noszenie calej mocy. Wskutek tego sa one zbyt ciezkie i kosztowne.Znany jest takze naped do pojazdów, przy którym dla kazdej osi napedowej za¬ stosowane-sa dwa* obiegi, z których jeden sluzyl do jazdy naprzód, a drugi — do jazdy w tyl. Odpowiednio do tego waly pierwotne pedni hydraulicznej posiadaly przeciwne kierunki obrotu. Takie urzadze¬ nie bylo wiec hydrauliczna pednia nawrot- na. Wada jego byl bardzo ograniczony za¬ kres szybkosci jazdy. Jesli jednak w celu powiekszenia zakresu szybkosci na jednej osi napedowej zostanie osadzona pednia z wirnikami pompy i turbiny o wiekszych srednicach, a na drugiej — pednia z wir¬ nikami pompy i turbiny o mniejszych sred¬ nicach, to dla przenoszenia wiekszych mo¬ cy osie napedowe musza byc polaczone ze soba np. zu pomoca wiazarów. Powstaja wskutek tego wady, wywolane polaczeniem na stale kilku osi napedowych, wspomnia¬ ne na poczatku opisu.Wedlug wynalazku wady te usuwa sie w ten sposób, ze przy wspólnej maszynie napedowej kazda os napedowa pojazdu na¬ pedzana jest niezaleznie od innych przez wlasna pednie hydrauliczna przynajmniej z dwoma obiegami. Wynalazek nadaje sie zarówno do napedu pojazdów, jezdzacych po szynach, z wózkami zwrotnymi, nape¬ dzanych silnikami spalinowymi, oraz do napedu pojalzdów bez wózków zwrotnych, napedzanych innymi silnikami, np. elek¬ trycznymi, jak równiez i do pojazdów uli¬ cznych i drogowych.Przedmiot wynalazku przedstawiony zostal schematycznie na zalaczonym rysun¬ ku. Fig. 1 tego rysunku przedstawia cze¬ sciowy przekrój jednej z postaci wykonania wynalazku, zastosowanej do napedzania dwóch osi napedowych pojazdu; fig. 2 — odpowiedni widok z góry; fig. 3 — widok z góry drugiej postaci wykonania wynalaz- -. ku z oddzielnymi walami pierwotnymi ped¬ ni hydraulicznej. Fig. 4 przedstawia sche¬ matycznie pionowy przekrój wzdluz po¬ dluznej osi wózka zwrotnego pojazdu z in¬ na odmiana urzadzenia napedowego we¬ dlug wynalazku; fig. 5 — widok z góry i czesciowy przekrój urzadzenia, przedsta¬ wionego na fig. 4, a fig. 6 — widok z przo¬ du urzadzenia, uwidocznionego na fig. 4; fig. 7 — przekrój pionowy urzadzenia, przedstawionego na fig. 4 z plasz^zyzma przechodzaca przez os silnika; fig. 8 przed¬ stawia widok z góry odmiany urzadzenia wedlug wynalazku z zespolem kól stozko¬ wych, napedzajacych os pojazdu, polozo¬ nym z zewnatrz; fig. 9 — widok z góry jeszcze innej odmiany wykonania wynalaz¬ ku z nawrotna przekladnia kól zebatych, umieszczona na osiach napedowych.W urzadzeniu, przedstawionym na fig. 1, naped z walu B* silnika przenoszony jest poprzez pednie hydrauliczne C i C2 na osie napedowe A i A2 pojazdu, przy czym wal pierwotny D jest wspólny dla obu pedni hydraulicznych C i C2. W rozpaftrywanym przypadku kazda pednia posiada dwa obiegi c3, c5 i c4, c6, które moga byc albo sprzeglami wirnikowymi, albo tez prze¬ kladniami wirnikowymi. Obydwie pednie hydrauliczne napelniane sa ciecza wzgled¬ nie oprózniane ze zbiornika G za. pomoca pompy E oraz narzadu rozrzadczego F.Pompa E napedzana jest z pierwotnego walu D pedni hydraulicznej. Przekladnie wirnikowe c3 i c4 pracuja równoczesnie przy malych szybkosciach, a sprzegla wir¬ nikowe c5 i c6 — przy duzych szybkosciach.Waly wtórne H1 i H2 pedni hydraulicznej napedzaja osie A11 i A2 pojazdu poprzez nawrotne przekladnie kól stozkowych k1 i k2, za pomoca których mozna w znany spo¬ sób zmieniac kierunek jazdy.Fig. 3 przedstawia widok z góry takiego — 2 —samego urzadzenia, jak opisane powyzej urzadzenie wedlug fig. 1 i 2, lecz z niezalez¬ nymi od siebie walami pierwotnymi D1 i D2 pedni hydraulicznej. I w tym przypadku urzadzenie posiada wspólna pompe i wspólny narzad rozrzadczy. Oznaczenia poszczególnych czesci, urzadzenia na rysun¬ ku sa takie same, jak i w przykladzie wy¬ konania wynalazku wedlug fig, 1 i 2.W przypadku, gdyby mialy byc nape¬ dzane trzy osie, uklad moze byc rozszerzo¬ ny. Stosuje sie wówczas róznicowa pednie hydrauliczna (dyferencjal), która przy na¬ pedzie wspólna maszyna napedowa umozli¬ wia obracanie sie osi napedowych z niejed¬ nakowymi szybkosciami, co byloby niemoz¬ liwe przy sztywnym polaczeniu tych osi Naped obiera sie celowo w ten sposób, aby pednie hydrauliczne byly jednakowe. Po¬ niewaz pednie te nigdy nie moga przenosic wiecej, niz tylko pewna okreslona czesc mocy, to wskutek tego narzady, przenosza¬ ce moc, polozone miedzy pedniami hydrau¬ licznymi i osiami napedowymi, musza byc obliczone tylko na te czesc mocy.W urzadzeniu wedlug fig. 4 — 6 silnik B jest umieszczony w taki sposób miedzy osiami napedowymi A1, A2 pojazdu, ze je¬ go wal B1 polozony jest w kierunku po¬ dluznej osi pojazdu. Naped pedni hydrau¬ licznej odbywa sie poprzez kolo stozkowe b2 i dwa kola stozkowe d1 id2, umieszczo¬ ne na walkach, prostopadlych do osi po¬ dluznej i tworzacych przedluzenie jeden drugiego. Kazde kolo stozkowe d1 i d2 na¬ pedza w znany sposób jeden z walów pierwotnych D1, D2 pedni hydraulicznej O1 i C2, z których kazda posiada dwa obie¬ gi przeplywowe c3, c4 i c5, c6, np. jedno sprzeglo' wirnikowe (hydrauliczne) i jedna przekladnie wirnikowa. Na walach wtór¬ nych H^ i H2 pedni hydraulicznych C1 i C2 osadzone sa kola stozkowe A1 i h2 wzgled¬ nie A3 i A4. Z tych kól stozkowych naped przenosi sie na osie napedowe A1 i A2 za pomoca kola stozkowego i1 wzglednie i2; kola te osadzone sa na walach 71 wzgled¬ nie I2, przenoszacych ruch na osie nape¬ dowe. Zespoly kól A1, A2, i1 wzglednie A3, A4, P sa wykonane w postaci przekladni nawrotnych K1 wzglednie K2. Przy tym u- kladzie waly pierwotne Dl wzglednie D2 pedni hydraulicznej C'1 wzglednie C2 prze¬ prowadzone sa w znany sposób przez wy¬ drazone waly wtórne H1 wzglednie H?.Przeniesienie ruchu obrotowego na osie na¬ pedowe A1 i A2 uskutecznione zostaje przez pare kól stozkowych i3, a3 wzglednie i4, a4.Waly laczace Z1 i I2, przenoszace ruch na osie napedowe A1 i A2, sa znanymi wa¬ lami przegubowymi. Na koncach tych wa¬ lów zaklinowane sa kola stozkowe i1, i3 wzglednie i2, i4. Srodkowa czesc walu pola¬ czona jest z tymi koncami za pomoca prze¬ gubów krzyzowych. Srodkowa czesc walu moze byc wykoraiana równiez w ten sposób, ze mozna ja zaleznie od okolicznosci roz¬ suwac w kierunku podluznym. Przy opisa¬ nej powyzej konstrukcji oba zewnetrzne konce walu sa osadzone, na ogól biorac, w poziomo umieszczonych lozyskach; we^ dlug wynalazku natomiast wymienione lo¬ zyska sa tak umieszczone, ze ich osie po¬ krywaja sie calkowicie lub w przyblizeniu z osia srodkowych czesci walów przegu¬ bowych I1 i I2. Dzieki temu usuwa sie nie- jednostajnosci szybkosci obrotu obu konców walu, a wiec i osi napedowych. Przy zna¬ nych dotychczas konstrukcjach taka nie- jedmostajnosc szybkosci obrotu dawala sie odczuwac tym silniej, im wiecej osie obu zwnetrzoych lozysk odchylaly sie od osi srodkowej czesci walu, a wiec im bardziej ukosnie lezal wal przegubowy.Przy opisanej ostatnio postaci wykona¬ nia wynalazku uklad czesci skladowych pedni hydraulicznej jest taki, ze obie prze¬ kladnie wirnikowe dla biegu wolniejszego leza po zewnetrznej stronie pojazdu, wsku¬ tek czego sa one chlodzone podczas jazdy przez ped powietrza i nie nagrzewaja sie nadmiernie. -r 3 —Na fig. 7 przedstawiona jest przekladnia kól zebatych, napedzajaca pompe rozrzad- cza E. Kolo stozkowe e1 zazebia sie z ko¬ lem stozkowym 62, osadzonym na wale B1 silnika, przy czym kolo stozkowe e1 sluzy do napedu pompy rozrzadczej E, Drugie kolo stozkowe Z1, umieszczone na wale Z2, posiadajacym wspólna os z walem -B1 sil¬ nika, moze mp. sluzyc do napedu przewie- trznika lub innych urzadzen hydraulicz¬ nych.Postac wykonania wynalazku, przed¬ stawiona na fig; 8, rózni sie od konstruk¬ cji, przedstawionej na fig. 4— 6 tym, ze ze¬ spoly zebatych kól stozkowych, przenosza¬ ce ruch na os napedowa pojazdu, znajduja sie na jego stronie zewnetrznej i sa prze¬ kladniami K1 i K2. Pozostale czesci me¬ chanizmu sa takie same, jak i w przykla¬ dzie wykonania wynalazku, przedstawio¬ nym ma fig. 4 — 7. Zespoly kól zebatych i3 a3 oraz i4 a4 przenosza ruch z niejedna¬ kowymi stosunkami przekladni.Na fig. 9 przedstawiona zostala postac wykonania wynalazku, przy której zebate przekladnie nawrotne -ST3 fi3, a3, a5) i K4 fi4, a4, a6/umieszczone sa na osiach nape¬ dowych A1 i A4. PL