Wiadomo, ze przy praniu materialów wlókienniczych, zwlaszcza bielizny, w twar¬ dej wodzie moga w pewnych okolicznos- ciaich powstawac trudnosci, poniewaz nie¬ organiczne sole metali osiadaja na wlók¬ nach, wskutek czego material staje sie twardy w dotknieciu.Stwierdzono, ze w obojetnych albo za¬ sadowych kapielach pioracych, przygotowa¬ nych przy uzyciu twardej wody, nie pow¬ staja osajdy nieorganicznych soli metali na wlóknach i otrzymuje sie material wyróz¬ niajacy sie miekkoscia w dotknieciu i diobra trwaloscia, jesli stosuje sie kapiele piorace, które obok wlasciwego srodka do prania, np. mydla, lub srodków odpornych na twar¬ dosc wody zawieraja rozpuszczalna w wo¬ dzie sól spolimeryzowanegO' kwasu karbo- nowego orafc rozpuszczalna w wodzie sól jednego z kwasów fosforowych. Uzycie sa¬ mych kwasów karbonowych bez dodatku fosfonainu nie oslabia powstawania osadów na materiale wlókienniczym. Równiez do¬ danie samej soli kwasu fosforowego nie wy¬ starcza do osiagniecia pozadanego efektu.Srodek do prania, rozpuszczalna w wo¬ dzie sól spolimeryzowanego kwasu karbo- nowego i rozpuszczalna w wodzie sól kwa¬ su fosforowego mozna mieszac i przerabiac na staly preparat handlowy, dodawany db kapieli pioracej. Mozna je równiez dodla- wac osobno do kapieli pioracej w róznych stosunkach ilosciowych zaleznie od potrze¬ by* Stosunek ilosciowy miedzy trzema skladnikami preparatu zalezy od twardos¬ ci uzytej wody. Na ogól mozna na 10(X cze¬ sci srodka do prania stosowac 5 do 30 cze¬ sci rozpuszczalnej w wodlzie soli sjxlime-ryzowanego kwasu karbonowego i okolo 5 do 30 czesci rozpuszczalnej w wodzie soli jednego-z kwasów fosforowych. Przy sred¬ niej twardosci* okolo 10 — 15° niemieckich, uzytej wody stosuje sie np. na 100 czesci srodka do prainia okolo 10 czesci kazdego z obu pozostalych skladników. i. Jakao sfpoliinnryzowanie kwasy karbono- wfe stosuje sie zwlaszcza produkty, które zawieraja kwasy akrylowe, styrenomaleino- we lub ich homologi albo ich pochodne w stanie wysoko spoliraeryzowanym, np, sole potasowoowe kwasu wieloakrylowego. Jako rozpuszczalni w wodzie sole kwasu fosfo¬ rowego stosuje sie np. sole potasowoowe i amonowe kwasu ortofosforowego, np. fosfo¬ ran dwusodbiwy i fosforan trójsodowy, da¬ lej rozpuszczalne w wodzie sole kwasu me¬ ta i pirofosforowego. Jako grodki do pra¬ nia mozna oprócz mydla stosowac srodki, wytworzone z kwasu lub alkoholu tluszczo¬ wego, np. sposobem wedlug patentów fran¬ cuskich nr nr 693 620 i 705 081 oraz paten¬ tów amerykanskich ,nr nr 1968 793 i 1968797, dalej sarkozydy kwasów tlusz¬ czowych, które mozna otrzymac np. sposo¬ bem wedlug patentu angielskiego nr 360982, oraz oksyalkylowane amidy kwa¬ sów tluszczowych, które mozna otrzymac wedlug patentu francuskiego nr 751 641.Przyklad L Do kapieli pioracej, przy¬ gotowanej z wody o twardosci 20° niemiec¬ kich i zawierajacej w litrze 3 g sody i 4 g doli sodowej zwiazku kwasu olejowego z mertylotauryna, dodaje sie 0,5 g krystalicz¬ nego fosforanu trójsodowego i 0f5 g soli so¬ dowej kwasu wieloakrylowego na kazdy litr kapieli. Material wyprany wykazuje dosko¬ nala miekkosc w dotknieciu.Przyklad II. Kapiel pioraca, przygo¬ towalnia z wody o 25° twardbsci niemieckich i zawierajaca w litrze 4 g soli sodowej zwiazkki taurytny z tluszczem z jadra orze¬ chów kokosowych, 0,6 g fosforanu dwuso- dowego krystalicznego, 0,6 g soli sodowej kwft&ti wieloakrylowego i 3 g wyprazonej sody, daje przy gotowaniu material wypra¬ ny o bardzo dlobrej miekkosci w potknieciu.Zamiast soli sodowej kwasu wieloakrylo¬ wego mozna równiez stosowac sól sodowa kwasu wielowinylobutylomaleinowego.Przyklad IIL Przy uzyciu kapieli pio¬ racej o 18° twardosci niemieckich, zawiera- - jacej w litrze 4 g soli sodowej zwiazku kwa¬ su olejowego z sarkozyna, 3 g sody, 0,5 g fosforanu trójsodowego i 0,05 g soli sodowej kwasiu wieloakrylowego, otrzymuje sie ma¬ terial nie wykazujacy zaditych osadów nie¬ organicznych soli metali i wyrózniajacy sie miekkoscia w dotknieciu. Zamiast soli sodo¬ wej zwiazku kwasu olejowego' z sarkozyna mozna z takim samym skutkiem stosowac sól sodowa kwasu oleyloaminooctowegoi lub dodatkowo metylowanego kwasu oleyloami- nooctowego.Przyklad IV. Podczas gotowania bie¬ lizny w kapieli pioracej, przygotowanej z wody o 15° niemieckich twardbsci i zawie¬ rajacej w litrze 5 g oksyetyloamidu kwasu z oleju kokbsowego, 0,25 g fosforanu trój- sodtawego i 0,5 g soli sodowej kwasu wielo- alkrylowego, otrzymuje sie material niewy- kazujacy zadnych osadów nieorganicznych soli metali.Przyklad V. Kapiel pioraca o 22° twar¬ dosci niemieckich, zawierajaca w litrze 5 g soli sodowej zwiazku metylotauryny z kwa¬ sem olejowym, 0,5 g fosforanu dwusodowe- go, 0,5 g soli amonowej kwasu wielostyre- nomaleinowego i 3 g wyprazonej soldy, da¬ je podczas prania w temperaturze bliskiej wrzenia1 material miekki w dotknieciu.Przyklad VI. Podczas gotowania w ka¬ pieli pioracej, wytworzonej z wody o 18° twardosci niemieckich i zawierajacej w li¬ trze 3 g soli sodowej kwasnego siarczanu laurylowego, 0,6 g fosforanu trójsodbwegio, 0,5 g soli sodowej kwasu wielosityrenioma- leinowego i 4 g wyprazomej sody, otrzymu¬ je sie material o bardzo dobrej miekkosci w dotknieciu.Zamiast fosforanu trójsodowego mozna — 2 —równiez z takim samym skutkiem zastoso¬ wac jednakowa ilosc fosforanu dwusodbwe- ga \ Przyklad VIL Do kapieli, wytworzo¬ nej z wody o 20° twardosci niemieckich i zawierajacej w litrze 3 g wyprazonej sody i 5 g soli sodbwej zwiazku metylotauryny z kwasem olejowym, dodaje sie na kazdy litr 0,4 g soli sodowej kwasu wieloakrylo- wego i 0,4 g pirofosforanu sodowego. Po wypraniu otrzymuje sie material wykazuja¬ cy miekkosc w dotknieciu.Przyklad! VIII. Dzieki zastosowainiu 0,2 g soli isoldowej kwasu wieloakrylowego i 0,4 g pirofosforanu sodowego na kazdy litr kapieli pioracej, przygotowanej z wody o 15° niemieckich twardosci i zawierajacej w litrze 3 g oksyetyloamidu kwasu z oleju kokosowego i 3 g wyprazonej sody, otrzy¬ muje sie wyprany material miekki w do¬ tknieciu.Przyklad IX. W kapieli pioracej, wy- tworzoinlej z wody o 25° niemieckich twar¬ dosci i zawierajacej w litrze 2 g soli pota¬ sowej 'kwasnego siarczanu laurylowego i 4 g wyprazonej sody, podczas gotowania mate¬ rialów wlókienniczych nie osadza sie we¬ glan wapnia ani inne nieorganiczne zwiaz¬ ki metali, jesli na litr kapieli pioracej doda sie 1 g soli sodowej kWasoi wieloakrylowego i 1 g pirofosforanu sodbwego.Przyklad X. Do kapieli pioracej, wy¬ tworzonej z wody o 18° twardosci niemiec¬ kich i zawierajacej w litrze 3 g wyprazonej sody i 4 g soli sodowej zwiazku metylotati- ryny z kwasem tluszczowym z tluszczu z jadrai orzechów kokosowych, dddiaje sie 0,4 g sioli sodbwej kwasu wielostyrenoma- leinowegtoi i 0,4 g pirofosforanu sodowego na kazdy litr kapieli. Po praniu otrzymuje sie material o milej miekkosci w dotknieciu.Zamiast 0,4 g pirofosforanu isodbwego mGzniai równiez z takim samym skutkiem zastosowac taka saima ilosc metafosforamu trój sodowego (NaPOs)s albo metafolsfora- nru szeróios Przyklad XL Podczas prania materia¬ lów wlókienniczych w kapieli pioracej, wy- tworzoinjej z wody o 15° niemieckich twar¬ dosci i zawierajacej w litrze 4 g soli sodo¬ wej zwiazku kwasu olejowego z sarkbfcyna i 3 g wyprazonej sody, w temperaturze wrzenia nie powstaja osady nieorganicz¬ nych zwiazków metali, np. weglanu wapnia, jesli na kazdy litr kapieli pioracej dodla sie 0,5 g soli amonowej kwasu wielostyrenoma- leinowego i 0,5 g pirofosforanu sodowe¬ go- | PL