Znane sa juz urzadzenia ck mieszania dwóch lub wiekszej liczby cieczy, w któ¬ rych mierzy sie ilosc kazdej cieczy za po¬ moca przyrzadu mierniczego, a ilosc, któ¬ ra juz przeplynela, reguluje sie wedlug zadanego stosunku mieszaniny za pomoca narzadów zamykajacych w ten sposób, ze mieszanina cieczy wykazuje zadany sto¬ sunek jej skladników.Znane dotychczas urzadzenia, zmierza¬ jace do uzyskania wlasciwego stosunku skladników mieszaniny, sa rózne. Istnieja wiec poszczególne aparaty pomiarowe, których ruchy sa ze soba sprzezone, a tak¬ ze przyrzady, których narzady dlawiace, regulujace przeplyw cieczy, sa zamykane za pomoca serwomotorów w zaleznosci od szybkosci przeplywu wzglednie od cisnien, wystepujacych przy róznych szybkosciach przeplywu. Urzadzenia te posiadaja licz¬ ne wady, których wynikiem jest to, ze sklad mieszaniny nie odpowiada skladowi pozadanemu, zwlaszcza wówczas, gdy wy¬ stepuja niedokladnosci w pracy którego¬ kolwiek przyrzadu pomiarowego, lub tez przy przetlaczaniu jakiejkolwiek cieczy.Zdarza sie wiec np. przy uzyciu aparatów mierniczych o ruchach sprzezonych, ieciecz przestaje doplywac wskutek wyczer¬ pania sie zapasu lub tez przerwy w dziala¬ niu pomap. W tym przypadku przyrzad mierniczy jesi poruszany drugim przyrza¬ dem lub tez iftnymi przyrzadami i zapisuje pewna ilosc cieczy, która w rzeczywistosci przez niego wcale nie przeplynela; Wsku- Jsek teg# oczywiscie równiez stosunek skla- *' dników mieszaniny zostaje zmieniony, W urzadzeniach, posiadajacych samo¬ czynna regulacje cisnienia cieczy przed kazdym przyrzadem mierniczym, wystepu¬ je znowu ta wada, ze na otwieranie lub za¬ mykanie regulatora potrzebny jest zawsze pewien okreslony czas, który w zaleznosci od róznych okolicznosci moze byc róznie dlugi, czyli innymi slowy, zamykanie lub otwieranie narzadu regulujacego odbywa sie zawsze z pewnym opóznieniem czaso¬ wym, podczas którego* przeplywa wieksza lub mniejsza ilosc cieczy, niz to odpowiada pozadanemu stosunkowi mieszanki. W obu wymienionych przypadkach trudno jest zmienic stosunek mieszanki w tym stopniu, jak tego wymaga potrzeba praktyczna.Wynalazek niniejszy zmierza do usu¬ niecia opisanych wad i to w ten sposób, ze kazdy przyrzad mierniczy posiada obok licznika glównego jeszcze i licznik porów¬ nawczy, którego naped uskutecznia sie przy kazdym przyrzadzie mierniczym za pomoca przekladni, której wielkosc jest od¬ wrotnie proporcjonalna do zawartosci od¬ powiedniej cieczy w koncowej mieszance, dzieki czemu, przy zachowaniu wlasciwego stosunku ilosci cieczy przeplywaj ace j, wszystkie liczniki pomocnicze wskazuja za¬ wsze i stale liczby jednakowe.Doi samorzutnego! zachowywania wlasci¬ wego stosunku mieszania stosuje sie prze¬ kladnie róznicowa, umieszczona miedzy dwoma przyrzadami pomiarowymi lub mie¬ dzy ich licznikami, która oddzialywa na podwójny narzad zamykajacy przeplyw.Na rysunku uwidoczniono przyklad wy¬ konania przedmiotu wynalazku. Fig. 1 przedstawia schematycznie caly uklad sa¬ moczynnego urzadzenia do regulowania i- losci dwóch cieczy podlegajacych miesza¬ niu, fig. 2 — uklad polaczen urzadzenia do mieszania czterech cieczy, fig. 3 — zmien¬ ne uksztaltowanie obydwóch skrzyneczek liczników z kolami zmiennymi po stronie czolowej skrzyneczki, a fig. 4 przedstawia odmiane wykonania urzadzenia wedlug fig. 1, przy czym w urzadzeniu tym zastosowa¬ ny jest serwomotor.W przykladzie wykonania wedlug fig. 1 obie ciecze, które maja byc zmieszane po uwolnieniu ich od powietrza, doplywaja pod cisnieniem przewodami 1 i 2 przez znajdujace sie w tych przewodach kurki 3 i 4, plyna dalej przez przyrzady doi mie¬ rzenia przeplywu cieczy 5 i 5' i wyplywaja z tych przyrzadów przewodami 7 i 8 przez oslone 9 zaworów, w której umieszczony jest podwójny zawór regulacyjny, miarku¬ jacy samoczynnie obopólny stosunek sklad¬ ników mieszaniny. Mieszanina obydwóch cieczy przeplywa nastepnie przez glowice 10, w której mieszanka zostaje silnie prze¬ mieszana, do' zbiornika rezerwowego. Kie¬ runek przeplywu obydwóch cieczy oznaczo¬ no strzalkami.Przyrzady, zastosowane doi mierzenia przeplywu cieczy, róznia sie od przyrzadów znanych jedynie wykonaniem ich podwój¬ nych liczników, wskutek czego nie przed¬ stawiono na rysunku pomiarowych narza¬ dów przyrzadów mierniczych 5 i 5*.Kazdy przyrzad do mierzenia przeply¬ wu jest zaopatrzony w dwa liczniki, a mia¬ nowicie, w jeden licznik 16, rejestrujacy calkowita ilosc przeplywajacej cieczy i w jeden licznik porównawczy 19. Naped obu liczników w przyrzadzie mierniczym usku¬ tecznia sie za pomoca walu, wprowadzaja¬ cego w ruch obrotowy dwa kola stozkowe 11, 12, z których ostatnio wymienione obra¬ ca wal 13, sprzezony z przekladnia 14, 15, poruszajaca licznik 16. Licznik ten wyka¬ zuje calkowita ilosc przeplywajacej cieczy — 2 —w litrach. Wal 13 jest przedluzony poza skrzynke 49 licznika a na jego koncu u- mocowane jest kólko zebate 17 zazebiaja¬ ce sie z kólkiem 18 na wale 18a, który jest umieszczony wspólosiowo z walem 19a li¬ cznika pomocniczego 19, który mozna na¬ stawiac z powrotem na zero za pomoca kól¬ ka recznego 20. Kola zebate 17, 18, umie¬ szczone za skrzynka 49 licznika, sa wy¬ mienne i moga byc przykryte pokrywa 21.Gdy oba te kola 17 i 18 posiadaja jedna¬ kowa srednice, wówczas licznik pomocni¬ czy 19 wykazuje ilosc przeplywajacej cie¬ czy równiez w litrach', a przy innym sto¬ sunku przekladni kól 17 i 18 licznik 19 po¬ daje tylko wartosci proporcjonalne doi ilo¬ sci cieczy przeplywajacej. Jezeli stosunek przekladni kól 17 i 18 jest przy obu lub wszystkich przyrzadach mierniczych od¬ wrotnie proporcjonalny do szybkosci prze¬ plywu cieczy, a scisly stosunek szybkosci przeplywu zostaje nastawiony odpowied¬ nio do stosunku skladników mieszaniny, wówczas na licznikach pomocniczych wszy¬ stkich przyrzadów mierniczych ukazuja sie stale liczby równe sobie, dzieki czemu moz¬ na regulowac przeplyw kazdej cieczy rów¬ niez bezposrednio za pomoca kurków 3 i 4 w taki sposób, ze liczniki pomocnicze 19, 19' pokazuja stale liczby równe sobie, przy czym uzyskuje sie wlasciwy stosunek skla¬ dników mieszaniny. Liczby, wskazywane li¬ cznikami pomocniczymi 19, 19', mozna np. dobrac tak, ze kazdy licznik wykazuje kon¬ cowa liczbe litrów calej mieszanki lub jej okreslony ulamek, np. 1/10. Wymienne kól¬ ka przekladni 18, 17 (fig. 3) moga byc o- znaczone procentowa iloscia cieczy prze¬ plywajacej przez przyrzad mierniczy przy zastosowaniu odpowiedniej pary kól we wspólpracujacych przyrzadach pomiaro¬ wych.W drugim przyrzadzie pomiarowym 5' opisane czesci skladowe miedzy obydwoma licznikami 16' i 19' sa takie same, jak w przyrzadzie pomiarowym 5, z ta jedynie róznica, ze oba kólka zebate 17' i 18' posia¬ daja odwrotny stosunek przekladni.Ruch obrotowy obu liczników pomocni¬ czych 19 i 19' kazdego przyrzadu mierni¬ czego przenosi sie za pomoca kólek zeba¬ tych 22, 23, 24 na waly pomocnicze 25 i 26, z których jeden obraca sie w prawo, a dru¬ gi — w lewo. Oba waly 25 i 26 sa przedlu¬ zone poza skrzynki liczników, przy czym jeden z nich dziala zawsze po stronie pra¬ wej przyrzadu 5, a drugi po stronie lewej przyrzadu 5', i oba oddzialywaja na prze¬ kladnie róznicowa 6. Przekladnia ta sklada sie ze stozkowego kólka zebatego 27, osa¬ dzonego na przedluzonym wale 26, oraz z zebatego kólka stozkowego 28, osadzonego na przedluzonym wale 25. W celu ulatwie¬ nia wlasciwego ustawiania obydwóch cze¬ sci walu w lozyskach 29 i 30 jeden z wa¬ lów lub oba waly 25 i 26 sa zaopatrzone w przeguby krzyzowe 31; zamiast nich mo¬ zna tez miedzy odcinkami walów 25 i 26 zastosowac nieuwidocznione na rysunku sprzegla cierne. Z kólkami 27 i 28 wspól¬ pracuja kólka (obiegowe) 32 i 33, których osie 34 sa umieszczone w oslonie 35, obra¬ cajacej sie swobodnie, np. na wale 26. Pia¬ sta oslony 35 dzwiga zewnatrz korbe 36, której koniec jest polaczony przegubowo drazkiem korbowym 37 z wrzecionem 39 podwójnego zaworu nastawczego 9. Zawór ten jest zaopatrzony w dwa grzybki tale¬ rzowe 38 i 38' umocowane na wspólnym wrzecionie 39. Oba grzybki talerzowe sa odciazone od dzialania cisnienia cieczy pod zaworem w ten sposób, ze sa one polaczo¬ ne z przykrywami 40 za pomoca falistej cienkosciennej harmonijki elastycznej, sta¬ nowiacej równoczesnie uszczelnienie prze¬ strzeni wewnetrznych. Grzybki 38 i 38' po¬ siadaja gniazda 41 i 41', a odstep tych grzybków od gniazd jest dobrany w ten sposób, ze w razie ustawienia wrzeciona 39 w polozenie srodkowe grzybki sa dostate¬ cznie oddalone ojd swoich gniazd 41 i 41'* Przez przesuniecie wrzeciona 39 w jednym — 3 —lub drugim kierunKu z polozenia srodkowe¬ go uzyskuje sie zawsze przymkniecie jed¬ nego zawpru i rozwarcie drugiego.Calkowite urzadzenie, zaopatrzone w Opisana wyzej przekladnie róznicowa i w podwójny zawór nastawczy, dzialaj zupel¬ nie samoczynnie w ten sposób, ze przeplyw obydwóch cieczy pozostaje stale zachowa¬ ny w stosunku okreslonym z góry. Pó wsta¬ wieniu odpowiednich kólek 17 i 18 wzgled¬ nie IV i 18* w oba przyrzady miernicze i po ptworzeniu kurków 3 i 4 oba liczniki po¬ mocnicze 19 i 19* obracaja sie z jednakowa szybkoscia, o ile stosunek ilosciowy sklad¬ ników mieszaniny podczas przeplywu cie¬ czy jest wlasciwy. Wraz z nimi obracaja sie z jednakowa szybkoscia równiez i srod¬ kowe kólka zebate 27 i 28 przekladni róz¬ nicowej, a takze kólka obiegowe 32 i 33 na osi 34. Os 34, a wraz z nia i oslona, sa nie¬ ruchome, dopóki cisnienia w obu przyrza¬ dach mierniczych sa równe sobie. Skoro je- dnaik wskutek wiekszego cisnienia jednej cieczy przed przyrzadem 5 lub 5* lub tez z innego powodu nastapi wiekszy przeplyw cieczy, np. w przyrzadzie 5, to przyrzad ten obraca sie szybciej, a z nim razem rów¬ niez wal pomocniczy 26 wraz z kólkiem 27, dzieki czemu zaczyna sie równiez obracac oslona 35 z korba 36. Wskutek tego wrze¬ ciono 39 zostaje przesuniete, przekrój prze¬ plywu miedzy grzybkiem 38 a gniazdem 41 zostaje zmniejszony, a równoczesnie prze¬ plyw miedzy grzybkiem 38' a gniazdem 4V zostaje zwiekszony, co powoduje równiez zmiane szybkosci przeplywu skladników mieszanki w stopniu pozadanym. W razie przypadkowego zmniejszenia szybkosci przeplywu jednej z cieczy powstaje zjawi¬ sko odwrotne, którego skutkiem jest zwie¬ kszenie przekroju przeplywu cieczy dru¬ giej, a wiec samoczynne wyrównanie szyb¬ kosci przeplywów.Jezeli zachodzi potrzeba zmieszania wiecej niz dwóch cieczy, jest rzecza nie¬ odzowna zastosowanie aparatury wedlug fig. 2, na której uwidoczniono schemat po¬ laczen w urzadzeniu do mieszania czterech cieczy. Przewody przedstawiono liniami pelnymi, a waly i prety — liniami kresko* wanymi. Kierunki przeplywu oznaczono strzalkami. Ciecze doplywaja przewodami (1, 2, 2', 2") i sa mierzone za pomoca przy¬ rzadów pomiarowych (5, 5', 5" i 5'"). Wy¬ lot z pierwszych dwóch przyrzadów mier¬ niczych 5 i 5' reguluje sie samoczynnie za pomoca podwójnego zaworu nastawczego 9, uruchomianego za pomoca przekladni róznicowej 6. Waly 25 i 26 przenosza ruch przyrzadów mierniczych na przekladnie róznicowa 6, pret zas pociagowy 37 prze¬ nosi ruch wypadkowy na zawór 9. Miesza¬ nina obydwóch cieczy odplywa przewodem T i miesza sie nastepnie w drugim zaworze 9* z trzecia ciecza, mierzona za pomoca przyrzadu pomiarowego 5". Druga przekla¬ dnia róznicowa 6* jest umieszczona wraz z walami 26* i 25' miedzy drugim przyrza¬ dem pomiarowym 5' a trzecim przyrzadem 5". Mieszanina trzech cieczy plynie nastep¬ nie przewodem 7" i miesza, sie dalej w trze¬ cim zaworze 9" z czwarta ciecza, mierzona w czwartym przyrzadzie 5'". Trzecia prze¬ kladnia róznicowa 6", uruchomiajaca trze¬ ci zawór 9" za pomoca drazka 37", jest wbudowana miedzy trzeci przyrzad pomia¬ rowy 5" a czwarty przyrzad 5'" i polaczo¬ na z tymi przyrzadaini za pomoca walów 26" i 25". W razie ewentualnej przerwy w doplywie cieczy do przyrzadów pomiaro¬ wych, w ten sposób ze soba zlaczonych, np. wskutek uszkodzenia jednego z nich lub tez wskutek ustania doplywu, np. jezeli zapas jednej z cieczy, podlegajacych mieszaniu, wyczerpal sie, wsizystkie dalsze przyrzady pomiarowe zatrzymuja sie samoczynnie, wskutek czego niemozliwe jest zaklócenie pozadanego i z góry okreslonego stosunku skladbików mieszaniny.W podobny sposób przez zamkniecie reczne przeplywu i odciecie w ten sposób jednego z przyrzadów mozna równiez za- — 4 —trzymac dzialanie calego urzadzenia do mieszania, skladajacego sie z dowolnej li¬ czby przyrzadów pomiarowych. W przy¬ padku tym jest rzecza wskazana zamknie¬ cie przeplywu do ostatniego przyrzadu po¬ miarowego w szeregu (5'"), oddzialywaja- cego na ostatni zawór nastawczy 9". Moz¬ liwosc ta jest szczególnie cenna, jesli wspo¬ mniany przyrzad 5"' jest przeznaczony do okreslania i nastawiania z góry calkowitej ilosci mieszanki. W przypadku tym nalezy zaopatrzyc tylko ten jeden przyrzad po¬ miarowy w urzadzenie okreslajace z góry ilosc mieszanki, które po przeplynieciu za¬ danej ilosci zamyka samoczynnie przeplyw tylko przez jeden przyrzad, przy czym wspomniane urzadzenie do nastawiania z góry jest uruchomiane za pomoca walu li¬ cznika pomocniczego, którego ruch jest zre¬ dukowany w zadanym stosunku skladników mieszaniny, a mianowicie w ten sposób, ze jego wartosc porównawcza jest równa cal¬ kowitej ilosci mieszanki lub jest do niej proporcjonalna, jak o tym juz wspomniano poprzednio.NaJ fig. 3 uwidoczniono odmienna po¬ stac wykonania kólek wymiennej przekla¬ dni 17 i 18, umieszczanej po czolowej stro¬ nie skrzynki licznika 46. Skrzynka ta po¬ siadal podluzne oszklone otwory nad licz¬ nikami, a równiez wglebienie 60, do którego siegaja wystajace z wnetrza skrzynki waly 50 i 51. Wglebienie mozna zaopatrzyc w przykrywe nieprzedstawiona na rysunku.Wal 25 wzglednie 26, sluzacy do napedu przekladni róznicowej (fig. 1), jest wypro¬ wadzony w bok. Wglebienie 60 mozei byc umieszczone równiez miedzy dwoma licz¬ nikami, nad nimi lub pod nimi. Opisane u- rzadzenie wymiennych kól przekladni u- mozliwia umieszczanie aparatów urzadze¬ nia do mieszania za skosna lub pionowa ta¬ blica, w której to plaszczyznie umieszczone sa scianki czolowe skrzynek liczników, pod¬ czas gdy wlasciwe przyrzady pomiarowe znajduja sie za sciana.Istota wynalazku pozostaje niezmienio¬ na, jezeli do samoczynnego regulowania przeplywu w zadanym stosunku skladni¬ ków mieszaniny zastosuje sie ruch, pocho¬ dzacy bezposrednio od innej poruszajacej sie czesci przyrzadu mierniczego. Najlepiej jest jednak ruch wyprowadzic z licznika pomocniczego i porównawczego, który mo¬ zna z powrotem nastawiac na zero. Licznik ten przy samoczynnym regulowaniu sluzy wylacznie db kontroli wlasciwego dzialania narzadów pracujacych samoczynnie.W urzadzeniach duzych do przestawia¬ nia zaworów nastawczyeh potrzebna jest znaczna sila, jakiej stosunkowo slaby licz¬ nik normalnej wielkosci nie móglby wy¬ wrzec. W przypadkach takich regulacje za¬ woru uskutecznia sie za pomoca serwomo- toru napedzanego elektrycznie, hydraulicz¬ nie lub w sposób podobny, a ruch wypad¬ kowy napedu róznicowego dziala wówczas wylacznie na nastawnice elektryczna, wpra¬ wiajaca w rucli serwomiotor. Zastosowanie serwomotoru elektrycznego jest przedsta¬ wione na fig. 4. Korba 36, przymocowana do piasty oslony 35 przekladni róznicowej 6, przekreca zsl pomoca drazka 37 dzwignie wagowa 51, z której czescia srodkowa po¬ laczony jest pret 52 polaczony z kotwica 53 nastawnicy elektrycznej. Drugi koniec dzwigni jest polaczony z wrzecionem 39 podwójnegoi zaworu nastawczegO' 9. Kotwi¬ ca 53 nastawnicy elektrycznej pracuje na zmiane z dwiema parami kontaktów gór¬ nych 55 wzglednie kontaktów dolnych 56, które uruchomiaja nawrotny silnik elektry¬ czny 57, napedzajacy slimacznice 59 za po¬ moca slimaka 58. Slimacznica ta pnzesuwa wrzeciono 39 zaworu 9 oraz równoczesnie przegubowy koniec 54 dzwigni 51. Po uzy¬ skaniu pozadanego polozenia wrzeciona 39 prad zostaje przerwany w kontaktach 55 lub 56. Przewód elektryczny przedstawior no na rysunku jako przewód pradu stalego, lecz mozna zasilac serwomotor równiez pradem trójfazowym, przy czym jeden z — 5 —przewodów moze byc wprost polaczony z silnikiem elektrycznym. PL