Proponowano1 juz stosowanie najroz¬ maitszych sposobów do tlumienia szmeru przy napedach dzwigni czcionkowych. Je¬ den z tych sposobów polegal na tym, ze do wszystkich uderzajacych o siebie czesci wlaczano.material, tlumiacy dzwieki. Spo¬ sób ten nife dawal zadowalajacego roizwia¬ zania, chociaz odglos uderzajacych sie w tym przypadku czesci byl slabslzy, gdyz mtimoi to jeszcze byl dostatecznie znaczny, by wytworzyc niepozadany szmer podczas pisania.Wedlug wynalazku wade te usuwa; sie po pierwsze w ten sposób, iz zapobiega sie wszelkim zderzeniowi dwóch czesci napedo¬ wych, a zwlaszcza natrafianiu dzwigni czcionkowej na oporek odbojowy.Jednak po usunieciu tegoi halasu pozo¬ staje jeszcze stukanie, powodowane pirzez dzwignie czcionkowe, uderzajace o walek.Stukanie to dotychczas mozna bylo usunac tylko za pomoca znanej budowy dzwigni posrednich w postaci przegubów kolanko¬ wych, które dzwignie czcionkowa, dopro¬ wadzana drazkiem klawiszowym do poilo- zeniai przed! walkiem, dociskalyby do niego bez uderzenia. Ten znany uklad dzwigni kolankowych posiada jednak te wade, ze po stosunkowo krótkim okresie pracy stu¬ kania powstaje ponownie wskutek zuzyciasie przegubów. Wa^ta ta- zwieksza sie je¬ szcze przez to, ze czcionki, umieszczone z ; boku? maszyny sa do wajj^a dzwignia kolan- * kowa* docisltane ukosnik, przez co szcze¬ gólnie trudno jest je dokladnie nastawic.Ukosny boczmy naped dzwigni kolamko- , wych posiada poza tym te wade, ze pismo moze nie wychodzic czysto. Ponadto wszy¬ stkie maszyny z ukladem dzwigni kolanko¬ wych posiadaja jeszcze te wade, ze tlumie¬ nie szmeru odbywa sie kosztem szybkosci pisania i1 ze cala budowa takiej maszyny jest ciezsza niz maszyn, piszacych za po¬ moca uderzenia.Wedlug niniejszego wynalazku stukot, pochodzacy z uderzen dzwigni czcionko¬ wych, wychylajacych sie ku walkowi na po¬ dobienstwo mlotków, zostaje zmniejszony nie gorzej anizeli w ukladzie dzwigni ko¬ lankowych; wedlug wynalazku osiaga sie jednak te korzysc, ze sila odbijania moze byc z latwoscia dostosowana do zadanej wydajnosci pisania, bez zmniejszenia szyb¬ kosci i bez wywierania ujemnego wplywu na czystosc pisania.Powyzsze osiaga sie w ten sposób, ze przymusowo prowadzone dzwignie klawi¬ szowe sa bez wstrzasnien i uderzen utrzy¬ mywane w polozeniu wyjsciowym, po czym dzwignia czcionkowa samodzielnie konczy swój ruch odbijania pomimo dzialania sta¬ le stykajacych sie z nia innych elastycz¬ nych czesci1 napedu. Elastyczne czesci lub sprezyny sa przy tym tak nastawione, ze calkowicie lub prawie calkowicie pochla¬ niaja energie ruchu odciskajacego' dzwigni czcionkowej, poruszajacej sie samoczynnie az ido natrafienia na walek. Dzieki temu u- derzenie glówki dzwigni czcionkowej o wa¬ lek zostaje zredukowane do najmniejszej praktycznie mozliwej wielkosci. Dzialanie to moze byc jeszcze powiekszone przez moznosc zmiany drogi, która samoczynnie przebiega dzwignia czcionkowa wskutek u- dzielonej jej energii.W tym przypadku jednak wazne jest, by przy dojsciu do walka dzwignie nie by¬ ly zatrzymywane stalymi oporkami, co po¬ wodowaloby powstawanie silnych szmerów.Na zalaczonym rysunku przedstawione jest tytulem przykladu kilka postaci wyko¬ nania napedów dzwigni czcionkowych we¬ dlug wynalazku. Fig. 1 i 2 przedstawiaja naped dzwigni czcionkowych z przymuso¬ wym prowadzeniem poszczególnych czesci drazków klawiszowych; fig. 3 i 4 — uzupel¬ nienie napedu dzwigni czcionkowych z przymusowym prowadzeniem czesci draz¬ ków klawiszowych za pomoca elastycznego narzadu miedzy drazkami klawiszowymi a dzwignia czcionkowa oraz urzadzenie do zatrzymywania drazków klawiszowych; fig. 5 przedstawia odmiane narzadu elastycz¬ nego; fig. 6 — dalsza odmiane tego narza¬ du; fig. 7 i 8 przedstawiaja pracujaca we¬ dlug zasady wynalazku odmiane napedu dzwigni czcionkowych, nadajaca sie szcze¬ gólnie dk malych maszyn do pisania.Kazda dzwignia czcionkowa / (fig. 1) poruszana jest cieglem 2 przez dzwignie posrednia 3, spoczywajaca w miejscu 4 w grzebieniu lozyskowym 5. Dzwignie posre¬ dnie 3 napedzane sa dzwigniami klawiszo¬ wymi 6 za posrednictwem wahliwych dzwi¬ gni siodelkowych 7, przymocowanych prze¬ gubowo swym jednym koncem do wyste¬ pów 8 dzwigni klawiszowych 8. Na wolnym koncu 9 wahliwych dzwigni siodelkowych 7 przymocowany jest przegubowo pret cia¬ gnacy 10, którego drugi koniec przyczepio¬ ny jest w miejscu 11 do dzwigni posredniej 3. Wahliwe dzwignie siodelkowe 7 posiada¬ ja powierzchnie toczna 12, która umozliwia najprzód wahanie sie dzwigni 7 wokól puniktu 13, a nastepnie lekkie i szybkie u- rucihofmianie dzwigni posredniej i czcionko¬ wej. W dalszym przebiegu powierzchnia toczna 12 jest tak uksztaltowana, ze dzwi¬ gnia kolankowa 7 nadaje dzwigni czcionko¬ wej / wzrastajaca szybkosc. Zakrzywiona powierzchnia 12 toczy sie po prostej, nieco ukosnie umieszczonej plaskiej szynie 14, — 2 —przechodzacej przez cala szerokosc maszy¬ ny. Do bocznego prowadzenia wolnych kon¬ ców dzwigni wahliwej 7 sluzy grzebien prowadniozy 15. Dzwignie klawiszowe 6 «a równiez prowadzone grzebieniem 16, a ich polozenie spoczynkowe ograniczone fest o- porkiem 17. Dzwignie klawiszowe 6 osa¬ dzone sa w grzebieniu lozyskowym 19 na jednej osi 18 i znajduja sie pod dzialaniem sp^ezyto 20, utrzymujacych je w polozeniu Spoczynkowym. Takze i dzwignie posred¬ nie znajduja sie pod dzialaniem pretów ciagnacych 21 i sprezyn 22, tworzacych po¬ laczenie z nile przedstawionym na rysunku mechanizmem wlaczajacym.Przy wychylaniu sie dzwigni klawiszo¬ wych 6 dzwignia czcionkowa 1 moze otrzy¬ mac tak silne przyspieszenie, ze szybkosc jej nie bedzie juz odpowiadala szybkosci dzwigni klawiszowej 6; poniewaz zas w po¬ lozeniu wychylonym (fig. 2) dzwignia sio¬ delkowa 7 i pret 10 tworza w punkcie za¬ czepiania kat, wiec przy zbyt duzej szyb¬ kosci dzwigni czcionkowej / pret wskazany 10 moze uniesc dzwignie 7 z szyny 10. To samo moze sie takze zdarzyc, gdy dzwignia klawiszowa powraca do swego polozenia spoczynkowego, zanim nastapilo odcisnie¬ cie Czcionki. W obu przypadkach, moga¬ cych takze zachodzic osobno lub równocze¬ snie, przy osiagnieciu polozenia spoczynko¬ wego dzwignia 7 moglaby natrafiac na szy¬ ne 14, powodujac odglos, co wzmogloby stukot* Wedlug niniejszego wynalazku unosze¬ niu sie dzwigni: siodelkowej zapobiega sie przez przymusowe prowadzenie. W tym ce¬ lu np. posrednia dzwignia 3 zaopatrzona jest w siegajace ku dolowi poza os 4 ramie 23, przy którego odgietym koncu 24 zamo¬ cowany jest czop 25. Czop ten przylega do wygietej powierzchni 26, stanowiacej za¬ konczenie wystepu 27 dzwigni klawiszowej & Odgieta powierzchnia 26 jest tak uksztal¬ towana, ze czop 25 w kazdym polozeniu dzwigni klawiszowej 6 przylega do niej i umozliwia tylko pfttymusOwy ruch wahliwy dzwigni posredniej 3. Zarazem jednak tak¬ ze i dzwignia wahtiwa 7 oraz cieglo 10 sa tak przymusowo pa-owadizone, ze wskazana dzwignia 7 utrzymywana jest w stalym sty¬ ku z szyna 14.Zatem w zadnym polozeniu calego na¬ pedu dzwigni czcionkowych nie moze miec miejsce uniesienie sie tej dzwigni od po¬ wierzchni tocznej, co zapobiega wszelkim stukom.Wygieta po^erzcbnia 26 jest taik u- ksztaltowana, ze przy wzglednym ruchu czopa 25 dokladnie dostosowuje sie do ru¬ chu wystepu 27 dzwigni klawiszowej, wsku¬ tek czego dzwignia klawiszowa 6, dzwignia wahliwa 7, cieglo 10 Oraz dzwignia posred¬ nia 3 wzglednie 23 tworza przegubowo i przymusowo zamknieta w sobie calosc, w której nie moze powstac luz, wywolujacy stukanie.Opisany powyzej uklad umozliwia ruch naprzód i wstecz drazków dzwigni klawi* szowych prawie bez szmerów.Ograniczanie najnizszego zadanego po¬ lozenia klawisza moze byc W tym przypad¬ ku uskuteczniane oporkiem 28 (fig. 3), da¬ jacym sie nastawiac przy koncu wystepu 27 dzwigni klawiszowej za pomoca sruby 29.Opoirek ten posiada korzystnie ksztalt mi- mosrodu lub podobny, tak ze jego krawedz przez obrót wokól sruby moze rfuzyc do zmiany odchylenia sie czopa 25 (fig. 3 i 4), Ten opoifek 28 moze byc zastosowany do nowego sposobu uderzania dzwigni czcionkowych.Sposób ten polega na tym, ze drazki klawiszowe zostaja juz zatrzymane przcd osiagnieciem punktu uderzenia dzwigni czcionkowej o walek, tak ze dzwignia ta, wskutek udzielonej jej energii kinetycznej, moze sie dalej samoczynnie poruszac dla odcisniecia czcionki.Poniewaz to odcisniecie odbyloby sile W postaci uderzenia, wiec ruch ten musi byc przyhamowany, a mianowicie przyhamowac - 3 -nie odbywa sie za pomoca sprezynujacego' narzadu, który jest w stanie calkowicie po¬ chlonac energie kinetyczna poruszajacej sie dzwigni czcionkowej az do chwili dotknie¬ cia sie tej dzwigni do walka. W kazdym razie nalezy dazyc do tego, by pozostal tylko tak duzy nadmiar energii, jak to jest konieczne ze wzgledu na osiagniecie dobre¬ go odcisniecia czcionki.Wedlug fig. 3 i 4 te mozliwosc ruchu dzwigni czcionkowych, niezaleznego odi ru¬ chu klawisizy, stwarza sie przez przegubo¬ we przymocowanie do dzwigni 3a dzwigni 31 w miejscu 30. Ruch dzwigni 31 wzgle¬ dem dzwigni 3a ograniczony jest umiesz¬ czonym na dzwigni 3a trzpieniem 32; trzpien ten przechodzi przez otwór 33 dzwigni 31, celowo wylozony materialem, tlumiacym dzwieki, tak ze metal nigdy nie moze natrafic na metal. Dzwignia 31 po¬ siada dalej wystep 34, dochodzacy do spre¬ zyny 35, która jestUmocowana na czopach 36 dzwigni 3a. Dzwignia 31 polaczona jest cieglem 2a z dzwignia czcionkowa 1. Draz¬ ki 21a i sprezyny 22a dla ruchu nie przed¬ stawionej na rysunku szyny uniwersalnej pozostaja jednak przyczepione przegubowo do dzwigni 3a tak, ze wraz z zatrzymaniem sie drazków klawiszowych musi byc zakon¬ czony ruch szyny uniwersalnej i wszystkich polaczonych z nia czesci.Jesli1 dzwignie klawiszowa 6 nacisnie sie z poltozenia wedlug fig. 3 do polozenia we¬ dlug fig. 4, to czop 25 dzwigni 3a, 23, 24 oraz oporek 28 przy klawiszu 6 poruszaja sie w tym samym mniej wiecej kierunku, lecz z róznymi szybkosciami. Czop 25 sita¬ ra sie podazac za oporkiem 28. Wskutek tegfr ruchu czop 25 powoli i lagodnie na¬ trafia na oporek 28, a zatrzymanie sie draz¬ ków klawiszowych wskutek tego dotkniecia sie do siebie czopa 25 i oporka 28 odbywa sie prawie zupelnie bez wstrzasów i ude¬ rzen.Gdy osiagniete zostaje polozenie we¬ dlug fig. 4, dzwignia czcionkowa 1 nie do¬ chodzi jeszcze do walka. Wskutek swej e- nergii kinetycznej dzwignia ta porusza sie jednak dalej, a przez cieglo 2a dzwignia 31 zostaje docisnietai wystepem 34 do sprezy¬ ny 35 i napina ja. Sprezyna ta jest tak wy¬ konana, ze jest w stanie pochlonac prawie cala energie kinetyczna dzwigni czcionko¬ wej 1 az do zetkniecia sie tej dzwigni z wajlkiem. Sila sprezyny jest tak obliczona, ze w dzwigni czcionkowej pozostaje tylko tyle energii kinetycznej, ile potrzeba do odcisniecia czcionki w celu otrzymania je¬ dnej lub kilku przebitek. Po odcisnieciu czcionki na walku, sprezyny 20, 22a i 35 wspóldzialaja w celu najszybszegoi odpro¬ wadzenia dzwigni czcionkowej i drazków klawiszowych do polozenia spoczynkowe¬ go wedlug fig. 3.Wedlug fig. 5 elastyczne przyhamowa¬ nie dzwigni czcionkowej uskuteczniane jest sprezyna 22a, przy czym powinna ona byc tak wykonana, by oprócz swej zwyklej czynnosci mogla takze wywierac potrzebne dzialanie hamujace na dzwignie czcionko¬ wa, poruszajaca sie niezaleznie od draz¬ ków klawiszowych; wedlug fig. 3 to dzia¬ lanie hamujace uskuteczniane bylo za po¬ moca ^prezymy 35.Przy sizczególnie ciezkich dzwigniach czcionkowych 1 moze sie zdarzyc, ze ani sprezyna 35 ani sprezyna 22a nie wystar¬ cza do osiagniecia potrzebnego dzialania hamujacego. W tym przypadku stosuje sie jednoczesnie obie sprezyny 35 i 22a do przyhamowania dzwigni czcionkowej, co jest przedstawione na fig. 6.Przy malych maszynach do pisania lub pnzy maszynach z klawiszami, prowadzo¬ nymi woidzikiem, opisana poprzednio' zasa¬ de ruchu dzwigni czcionkowych mozna przeprowadzic tak samo, jesli caly naped dzwigni czcionkowych uksztaltuje sie w sposób, przedstawiony na fig. 7 i 8.Dzwignie czcionkowe 41 osadzone sa w segmencie 42, nieposiadajacym oporków odbojowych; uskuteczniaja one odlciskaJnie — 4 —czcionek na walku 43. Naped dzwigni czcionkowych 1 odbywa sie za pomoca kla¬ wiszy 44, zaczepiajacych wodnikiem 45 o dwie dzwignie 46 i 47, posiadajace punkty obrotu! 49 i 50 w ramie maszyny 48. Dolna dzwignia; 47 posiada wystajace kii tylowi w góre ramie 51. Do ramienia tego przy¬ czepiona jest przegubowo w miejscu 53 dzwignia katowa 52, której górne ralmie za¬ czepia w szczelinie 54 o czop 55, umocowa¬ ny w ramieniu 51. Dolne ramie 56 opiera sie u dolu o uniwersalna szyne 57, znajdu¬ jaca sie pod1 dzialaniem sprezyny; szyna ta stara sie dloprowadzilc dzwignie 46 i 47 draz klawisz 44 do polozenia spoczynko¬ wego wedlug fig. 3. Górny koniec dzwigni kaftowej 52 polaczony jest cieglem 58 z je¬ zyczkiem 59 dzwigni czcionkowej. Na tym ciegle 58 znajduje sie haczyk 60, na któ¬ rym zawieszona jest sprezyna 61 do odcia- gatoiai wstecz dzwigni czcionkowej; drugi koniec tej sprezyny zaczepia o haczyk 62 dzwigni czcionkowej.W celu zatrzymywania drazków klawi¬ szowych w idh polozeniach koncowych, wo¬ dzik 45 posiada wystep 63, który moze sie oprzec ó górna dzwignie 46, gdy klawisze 44 znajdluija sie w polozeniu spoczynko¬ wym. Wystep 63 jest tak uksztaltowany, by dzwignia czcionkowa 41 w swym polo- zenliui spoczynkowym pozostawala nileco nad opotkiem 64, co znacznie zmniejsza u- derzenie i zwiazany z tym stukot przy o- padaniu w tyl dzwigni. W danym razie mie¬ dzy wystepem 63 i dzwignia 46 moze byc umieszczona tlumiaca halas cienka wklad¬ ka, gdyz przy zetknieciu sie dzwignia 46 i wystep 63 poruszaja sie z róznymi szybko- sciami w tym samym kierunku. Przy poda¬ zaniu wystepu 63 za dzwignia 46 natrafia on ze slabym tylko naciskiem na te dzwi¬ gnie tak1, ze halas wskutek uderzenia jest bardzo nieznaczny.Przytrzymywanie klawisza 44 i dzwigni 47 w dolnym polozeniu (fig. 8) uskutecznia jrife za1 pomoca wystepu 66, umieszczonego równiez na wodziku 45; wystep ten na kon¬ cu moze byc zaopatrzony w mimosrodowo przestawny oporek 65. W dolnym poloze¬ niu klawisza 44 (fig. 8) oporek 65 przylega do dzwigni 47, zatrzymujac dalszy ruch dzwigni 46 i 47. Po osiagnieciu tego* polo¬ zenia dzwignia czcionkowa 41 posiadal je¬ szcze pewna energie kinetyczna nadajaca jej daznosc do poruszania sie dalej ku wal¬ kowi 43: Ruch ten jest mozliwy dzieki te¬ mu, ze cieglo (58) moze poruszac w prawo dzwignie katowa 52 wzgledem czopa 55, zamocowanego' na dzwigni 47. Podczas te¬ go ruchu, wskutek silniejszego napiecia, sprezyna; 61 nile tylko dziala hamujaco na ruch dzwigni czcionkowej 41, lecz takze oddzialywa na sprezyne szyny uniwersal¬ nej 57. Przez przestawianie oporka 65 moz¬ na regulowac chwile zatrzymywania sie dzwigni klawiszowych, zarazem i dlugosc drogi, jaka przebywa dzwignia czcionkowa 41 pod dzialaniem energii kinetycznej. Za¬ tem takze i tutaj mozna dokladnie nasta¬ wic stopien mocy uderzenia.Szczególy napedu dzwigni czicionko- wych moga oczywiscie podlegac zmianom, które jednakze nie wykraczaja poza zasa¬ de wynalazku. PL