Pnziechnioteim wynalazku jest urzadze* nie do uruchomiania dzwigni czcionko¬ wych (maszyn do pisania, zapisujacych ma¬ szyn do liczenia oraz maszyn podobnych, w których ruch dzwigni klawiszowych, osa¬ dzonych na wspólnej osi, jest przenoszony na dzwignie czcionkowe za posrednictwem dzwigni posrednich oraz dzwigni bieguno¬ wych i pretów pociagowych.W znanych maszynach tego rodzaju zwracano uwage jedynie na to, aby dzwi¬ gnie czcionkowe otrzymywaly zwiekszaja¬ ce sie przyspieszenie, natomiast wedlug ni¬ niejszego wynalazku nietylko dzwignie czcionkowe sa uruchomianie ze zwiekszaja¬ ca sie szybkoscia, lecz ponadto wszystkie klawisze, niezaleznie od tego, w którym rzedzie sie znajduja, sa naciskane na; jed¬ nakowa glebokosc i wskutek tego moga byc uderzane z jednakowa sila.Zalete te osiaga sie w ten sposób, ze tylne konce wszystkich dzwigni bieguno¬ wych, uruchomianych zappmoca dzwigni klawiszowych o róznych dlugosciach, otrzy¬ muja jednakowe przyspieszenie i jednako¬ wa sile wahania, poniewaz punkty polacze¬ nia dzwigni biegunowych, nalezacych do krótszych dzwigni klawiszowych, leza da¬ lej od osi wahania dzwigni klawiszowych, niz punkty polaczenia odpowiednich dzwi¬ gni biegunowych z dluzsizeimi dzwigniairm klawiszowemu, przyczem krzywe, po¬ wierzchnie dzwigni biegunowych tak sa u- k&ztaltowane, aby tylne konce dzwigni bie-gunOWych, lezace w jednej linji, otrzymy¬ waly jednakowy zasieg wahania.Dzieki 'takiemu ukladowi mozna zasto¬ sowac jednakowo dlugie prety pociagowe, uruchomiajace dzwignie posrednie o jed¬ nakowy kat, co umozliwia stosowanie na¬ pedu maszynoweigo.Urzadzenie do uruchomiania dzwigni czcionkowych wedlug wynalazku nadaje sie zwlaszcza do maszyn do pisania z pod¬ noszona i opuszczana tarcza pólkolista, o która opieraja sie dzwignie czcionkowe.Na rysunku przedstawiony jest przy¬ klad wykonania urzadzenia wedlug wyna¬ lazku, przyczem fig. 1 przedstawia prze¬ krój podluzny urzadzenia; fig. 2 przedsta¬ wia rzut poziomy ukladu dzwigni klawi¬ szowych, fig. 3 i 4 uwidoczniaja polozenia dzwigni posrednich miedzy dzwigniami klawiszowemu a dzwigniami czcionkowemu, fig. 5 przedstawia widok zprzodu polowy tarczy pólkolistej z pokazanemi dzwignia¬ mi do uruchomiania trzech dzwigni czcion¬ kowych, wreszcie fig. 6 — graficzny wy¬ kres dlugosci dzwigni napedowych.Maszyna do pisania posiada, jak zwy¬ kle, rame 50, w której umieszczona jest tarcza pólkolista 51 dzwigni czcionkowych, nieruchoma lub mogaca przesuwac sie wgóre i wdól. Dzwignie czcionkowe 52 wa¬ haja sie w znamy sposób na osi 53 i w po¬ lozeniu wyj sciowena opieraja sie glowica 54 ma poduszce 55. Do poruszania dzwigni czcionkowych 52 sluza dzwignie klawiszo¬ we 56. Zazwyczaj stosowane sa cztery rze¬ dy klawiszów. Rzedy te sa oznaczone na rysunku literami A, B, C i D. Wsizystkie dzwignie klawiszowe 56 wahaja sie na osi 58, osadzonej w grzebieniu lozyskowym 57, i znajduja sie pod dzialaniem sprezyn 59, które je odciagaja ku górze. Dzwignie klawiszowe 56 sa prowadzone pomiedzy wystepami grzebienia 60, a w polozeniu spoczynkowem opieraja sie o elastyczna wkladke 61 szyny poprzecznej 62.Kazda dzwignia klawiszowa 56 posiada ramie 63, które jest polaczone z dzwignia biegunowa 64. Dzwignie biegunowe 64 opieraja sie na ramieniu 65 katowej szyny 66, która jest przymocowana do bocznych czesci ramy maszyny, i sa prowadzone w grzebieniu 70. Dzwignie biegunowe 64 w polozeniu spoczynkowem opieraja sie na elastycznej wkladce 68 ramienia 65 wy¬ stepami 67. W pewnej odleglosci od wyste¬ pu 67 zaczyna sie wypukla powierzchnia 69, która dochodzi prajwie do punktu, w którym do dzwigni biegunowej przylaczo¬ ne jest ramie 63. Do tylnego konca 71 kaz¬ dej dzwigni biegiiliiowiej przylapzony jest pret pociagowy 72, którego drugi koniec polaczony jest z dzwignia posrednia 73, która obraca sie na osi 74, osadzonej w grzebieniu lozyskowym 57; zewnetrzny koniec dzwigni 73 jest polaczony pretem pociagowym 75 z napedowem ramieniem 76 dzwigni czcionkowej 52. W polozeniu wyjsciowemu punkt polaczenia preta 72 z dzwignia biegunowa 64 lezy powyzej pro¬ stej, lacznej punkty polaczenia raimiejnia 63 z dzwignia biegunowa 64 oraz; preta 72 z dzwignia posrednia 73. Wskutek tego dzwignie czcionkowa 52 mozna recznie lub mechanicznie uruchomiac zapomoca dzwi- gjni posredniej 73 bez poruszania dzwigni klawiszowej tak, ze tylko przy poczatku uderzenia klawisiza istnieje przymusowe polaczenie miedzy klawiszem a dzwignia czcionkowa, a podczas dalszego wahania dzwignia czcionkowa porusza sie ku walco¬ wi odpowiednio do udzielonego jej przy¬ spieszenia, jako niezalezna i niewstrzymy- wama przez ruch klawisza.Z dzwignia posrednia 73 polaczone sa przegubowo sworzniem 77 widelki 78, któ¬ re posiadaja przedluzenie w postaci szyny 79, ciagnacej sie ku tylnemu koncowi ma¬ szyny. Widelki 78 sa zaopatrzone w hak 80, o który zaczepiona jest sprezyna 81, której drugi koniec jest umocowany na ha¬ ku preta 82, zawieszonego w otworze 83 szyny 84, która opiera sie ma wahliwych — 2 —dzwigniach 85 i zapomoca sruby nastaw- cziej 86 moze byc nastawiania w celu regu¬ lowania napiecia sprezyn 81. Szyna 79 posiada uszko 87, zapomoca którego jest ona prowadzona po precie 82. Na tylnym koncu szyna 79 posiada zabierak w ksztal¬ cie ramienia poprzecznego 88, które przez zagiecie górnego konca jest wzmocnione, Ten wzmocniony zabierak 88 wspóldziala z szyna 89 (zaznaczona linjaimi przerywa- nemi) mechanizmu posuwowego 90 oraz z pozostalemi narzadami napedowemu.Obok kazdej dzwigni posredniej 73 jest umieszczona dzwignia 91, która rów¬ niez waha sie na osi 74. Dzwignia 91 jest wygieta] w ksztalcie haka i posiada wystep 92, który opiera sie o wystajace wdól ra¬ mie 93 dzwigni posredniej 73. Miedzy ra¬ mieniem 93 a dzwignia 91 jest umieszczo¬ na sprezyna 94, która przyciaga te narza¬ dy nawzajem do siebie. Dzwignia 91 po¬ siada równiez wystep 95, o który moze zaczepiac sie odpowiedni narzad mecha¬ nicznego urzadzenia napedowego, o ile ta¬ kie urzadzenie jest zastosowane.Dzialanie urzadzenia jest nastepuijaoe, W razie nacisniecia dzwigni klawiszowej 56 dzwignia; biegunowa 64 przechyla sie najpierw na wystepie 67, a ramie 63 dzwigni klawiszowej dziala na dlugie ra¬ mie dzwigni biegunowe jlf wskutek czego ko¬ niec 71 krótkiego ramienia tej dzwigni za ^ posrednictwem preta 72, dzwigni 73, preta 75 i krótkiego ramienia 76 dzwigni czcion¬ kowej podnosi z poduszki 55 dzwignie czcionkowa z duza sila, jednak z nieznacz¬ na szybkoscia. W czasie dallszegoi ruchu dzwigni klawiszowej punkt 96 dzwigni biegunowej 64 styka sie z ramieniem 65 szyny 66, wskutek czego punkt obrotu dzwigni biegunowej znajduje sie w punkcie 96. W tej chwili dlugosci obydwóch ramion dzwigni biegunowej sa mniej wiecej jedna¬ kowe. Od. punktu 96 zaczyna dzialac wy¬ pukla powierzchnia 69, wiec przy dalszem naciskaniu dzwigni klawiszowej dlugosci ramion dzwigni biegunowej zmieniaja sie nadal w powyzej wspomnianym kierunku, wskutek czego przy mniej wiecej stailejj szybkosci naciskania klawisza] ruch dzwi¬ gni czcionkowej jest przyspieszany coraz bardziej az do uderzenia o walek w polo¬ zeniu, uwidoezftaanemi na fig. 3. Podczas tego .sprezyna 81 zostaje napieta i szyna posuwowa 89 zostaje uruchomiona zapo¬ moca szyny 79. Gdy dzwignia czcionkowa 52 uderzy o walek maszyny, wówczas sprezyna 81 odciaga dzwignie 73, a wobec tego i dzwignie czcionkowa 52 oraz dzwi¬ gnie biegunowa 64 zpowrotem w polozenie wyjsciowe. Jednoczesnie dzwignia kla¬ wiszowa 56 niezaleznie od pozostalych czesci zostaje cofnieta w polozenie wyj¬ sciowe zapomoca sprezyny 59.Jezeli dzwignia czcionkowa zostanie odchylona reka, np, w celu oczyszczenia, wówczas dzwignia klawiszowa pozostaje nieruchoma, tyiLko dzwignia biegunowa. 64, prety 72, 75 i dzwignia posrednia 73 zo¬ staja przesuniete w polozenie, uwidocznio¬ ne na fig, 4, Poniewaz dzwignia posrednia 73 wykonywa przytem taki sam ruch, jak przy uruchomianiu dzwigni czcionkowej 52 zapomoca dzwigni klawiszowej 56, wiec mechaniczny naped dzwigni czcionkowych mozna przylaczyc do tej dzwigni 73 bez wywolywania dzialania wstecznego na dzwignie klawiszowe. Mozna wiec uzywac dzwignie klawiszowe 56 do mechanicznego uruchomiania dzwigni czcionkowych za po¬ srednictwem jakichkolwiek znanych narza¬ dów posrednich.Jezeliby wszystkim dzwigniom biegu¬ nowym 64 nadac jednakowy ksztalt, tó przy jednakowych wahaniach tych dzwi¬ gni klawisze róznych rzedów A, B, C i D musialyby zakreslac rózne dtogi, miano¬ wicie klawisze rzedu A — najmniejsza, a kla^sze rzedu D — najwieksza. Ta róz¬ norodnosc dlugosci dróg, zakreslonych przez klawisize, jeist niepozadana, a szcze¬ gólnie dy:aby sie odczuwac, gdy dzwignie — 3 —klawiszowe sa krótkie. W celu usuniecia tej wady i otrzymania jednakowych wy¬ chylen klawiszów dzwignie 64 sa wykona¬ ne w róznych dlugosciach, mianowicie tak, ze (dzwignie biegunowe, nalezace do krót¬ kich dzwigni klawiszowych A, sa najdluz¬ szej, poczem kolejno krótsze sa dzwignie biegunowe, nalezace do coraz dluzszych dzwigni klawiszowych B, C, D. Poza tein krzywa powierzchnia 69 dzwigni bieguno¬ wych 64 posiada promien, zalezny od przy¬ naleznosci do klawiszów A, B, C lub D, wskutek czego przy jednakowej drodze wszystkich klawiszów wszystkie tylne kon¬ ce 71 dzwigjni biegunowych otrzymuja jednakowe wychylenia.W przedstawionym na rysunku przy¬ kladzie wykonania, miedzy wystepem 67 a poczatkiem 96 krzywej powierzchni 69 wykonane jest w dzwigni biegunowej wy¬ zlobienie, które jednak nie jest niezbedne, gdyz od punktu 96 moznaby krzywa prze¬ dluzyc stycznie az do wystepu 67, a dzia¬ lanie dzwigni biegunowej nie zmieniloby sie. Mozna tez dzwignie biegunowe 64 za¬ opatrzyc w masy zamachowe 97, które do¬ konczaja uderzenie czcionek, kiedy dzwi¬ gnie* klawiszowe 56 wzglednie dzwignie po¬ srednie 73 nie dzialaja juz na dzwignie czcionkowe, jak to bywa w maszynach ci¬ cho pracujacych.Z powyzszego wynika, ze katowe od¬ chylenia wszystkich dzwigni posrednich 73 sa jednakowe. Ze wzgledu jednak na pól- kóTJsfosc tarczy, na której opieraja sie dzwignie czcionkowe, ramiona dzwigni po¬ srednich, skierowane ku górze, musza byc coraz dluzsze, liczac od srodka ku ze¬ wnetrznej stronie maszyny, aby prety 75 nie pociagaly skosnie za ramie 76 dzwigni czcionkowej.W omawianej maszynie zalozono, ze dzwignie czcionkowe wykonywaja niejed¬ nakowe odchylenia, lecz zwiekszajace sie w miare oddalenia dzwigni czcionkowej od srodka maszyny. W cefu osiagniecia prawi¬ dlowego przenoszenia na dzwignie: czcion¬ kowe 52 jednakowego na calej szerokosci maszyny odchylania wahadlowego dzwigni posrednich 73, które równiez zwiekszaja sie ku zewnatrz, dlugosci ramion dzwigni czcionkowych 76 po bokach maszyny sa odpowiednio dluzsze. Przy powiekszaniu ramion 73, 76 dzwigni nalezy uwzglednicr by wszystkie laczace je prety 75, w spo¬ czynku lub w polozeniu roboczem czcionek, sialy mozliwie prostopadle do tarczy pól¬ kolistej dzwigni czcionkowych. To samo ma miejsce w przypadku, jesli chodzi o maszyne z przelaczalna tarcza dzwigni czcionkowych, gdy tarcza znajduje isie w do polowy przelaczonem polozeniu. W ten sposób osiaga sie, ze pomimo niejednako¬ wego kata roboczego poszczególnych dzwi¬ gni czcionkowych 52 i jednakowego kata wahan wszystkich dzwigni posrednich 73, ruchy dzwigni zostaja prawidlowo przeno¬ szone.Na fig. 5 i 6 przedstawione sa poloze¬ nia koncowe trzech róznych napedów dzwigni czcionkowych, a mianowicie dla dzwigni czcionkowej 52\ polozonej w srod¬ ku, dla dzwigni w zewnetrznej trzeciej czesci tarczy i dla dzwigni, najdalej polo¬ zonej nazewnatrz. Fig. 5 przedstawia wi¬ dok tarczy 51 dzwigni czcionkowych, dzwignie posrednie 73, prety 75 i dzwignie czcionkowe z ich ramionami 76, przyczem \ dzwignie te sa przedstawione w rzucie, a wiec w skrócenia. Prawdziwe dlugosci dzwigni sa widoczne z fig. 6. Fig. 6 powsta¬ la w ten sposób, ze kazdorazowo przez punkt przegubowy ramienia 76 dzwigni czcionkowej oraz pret 75 przeprowadzona zostaje pionowa plaszczyzna, na' która rzutuje sie poszczególne ogniwa. Przela¬ czone polozenie tarczy zaznaczone jest linja przerywana. Z fig. 6 widac, ze w do polowy przelaczonem polozeniu wycinka pret 75 stoi prostopadle do kierunku ruchu tarczy. Ze wzgledu na masowa wytwór¬ czosc moze byc celoweim, by dlugosc _ 4 _dzwigni posrednich 73 i ramion 76 dzwigni czcionkowych zmieniala sie tylko grupami c^tak, by prety 75 w pewnych malych grani¬ cach posiadaly rózne pochylenia wzgledem tarczy dzwigni czcionkowych. PL