Wynalazek dotyczy wytwarzania srod¬ ków dyspergujacych, emulgujacych, zwil¬ zajacych, czyszczacych i myjacych oraz srodków, sluzacych do folowania tkanin, przez kondensacje sulfokwasów lub ich so¬ li.Wiadomo, ze weglowodory cykliczne, alifatyczne lub aromatyczne, nastepnie tak zwane zywice kwasowe lub inne produkty odpadkowe pochodzace z rafinacji skladni¬ ków ropowych lub skladników pochodza¬ cych z destylacji wegla brunatnego, jak równiez zywice naturalne (np. kalafonie), mozna zamienic przez sulfonowanie na zwiazki rozpuszczalne w wodzie posiadaja¬ ce jednak stosunkowo mala sile czyszcza¬ ca.Wiadomo równiez, ze w przeciwienstwie do sulfoproduktów naturalnych tluszczów i ich pochodnych produkty sulfonowania cial nietlusizczowych nie posiadaja pozada¬ nych wlasciwosci zmiekczajacych, potrzeb¬ nych przy obróbce materialów wlóknistych, skóry i t. d. Tymczasem produkty sulfono¬ wania cial nietluszcizowych maja te zalete, ze jako rzeczywiste sulfokwasy posiadaja grupe sulfonowa w postaci trudnej do od- szczepienia. Niektóre z tych sulfokwasów posiadaja znakomita zdolnosc zwilzajaca.Znane sa liczne metody wytwarzania srodków do zwilzania i mycia przez zmie¬ szanie produiktów sulfonowania cial tlusz¬ czowych z produktami sulfonowania cial nietluszczowych. Proponowano równiezkondensacje za pomoca silnie kondensuja- cych srodków, jak S03, kwasu chlorosulfo- i nowego i t. d. pnodukiWy sulfonowania cial \t* tluszczowych*? priduktknii sulfonowania l -v ; cial nietluszczowych. Wspomniane czynni¬ ki kondensujace {S03, kwas chlorosulfono- ny i t d.) dzialaja zarazem silnie utlenia¬ jaco, tak ze otrzymane produkty sa ciemno zabarwione i zzywiczone.Znaleziono obecnie, ze mozna otrzymac bardzo cenne srodki dyspergujace, emulgu¬ jace, zwilzajace, czyszczace i myjace oraz srodki, sluzace do folowania tkanin, przez kondensacje sulfokwasów tluszczów lub za¬ wierajacych tluszcze cial wzglednie ich po¬ chodnych luib ich soli z sulfokwasami (lub ich solami) organicznych produktów nietlu- szczowych, np. zywic naturalnych lub zy¬ wic odpadkowych z rafinacji produktów ropowych lub produktów destylacji wegla brunatnego i innych weglowodorów. Kon¬ densacje te przeprowadza sie w obecnosci odpowiednich rozpuszczalników, w razie gdy proddkty wyjsciowe sa za geste i w celu umozliwienia lepszego przebiegu re¬ akcji wymagaja dodania jakiegokolwiek srodka rozcienczajacego. Konieczne jest dodawanie lagodnie dzialajacych srodków R.CH, + R£H, + 1/2 02 Kondensacje te przeprowadza sie o- gfzewajac lufo gotujac w otwartym naczy¬ niu ewentualnie pod cisnieniem zmniejszo¬ nym lub zwiekszonym dopóty, az skladni¬ ki, zle rozpuszczajace sie w wodzie, przej¬ da w postac klarownie rozpuszczalna w wodzie i odporna na dzialanie kwasów.Kondensacje te przeprowadza sie stosu¬ jac równowazne ilosci sulfokwasów lub ich soli, rozpuszczonych w odpowiednich roz¬ puszczalnikach, przy czym, jak powyzej o- pisano, dodaje sie odpowiednich srodków utleniajacych, np. podchlorynu sodowego, wody utlenionej.Okazalo sie, ze srodki dyspergujace, e- utleniajacych, np. podchlorynu sodowego, wody utlenionej i t. d.Jako „tluszcze" lub ,,ciala, zawierajace tluszcze" nalezy rozumiec wyzsze kwasy tluszczowe, ich glicerydy lub inne estry, ja¬ ko tez amidy tluszczowe, alkohole tluszczo¬ we O duzym ciezarze czasteczkowym, ke¬ tony tluszczowe lub inne pochodne tlu¬ szczów. Weglowodory zas moga byc szere¬ gu aromatycznego, alifatycznego, alifatycz- no-aromatycznego, cyklicznego lub alicy- klicznego; moga tez byc uzywane inne po¬ chodne tych weglowodorów, np. alkohole, aminy, etery i t. d.Nowe te srodki dyspergujace, emulgu¬ jace i t. d. mozna w ten sposób otrzymy¬ wac, ze sulfonuje sie w znany sposób mie¬ szanine cial tluszczowych i nietluszczo- wych, przemywa sie otrzymane sulfokwasy lub ich sole i oczyszcza sie przy pomocy odpowiednich rozpuszczalników organicz¬ nych. Oczyszczona mieszanine sulfokwa¬ sów kondenisuje sie w obecnosci odpowied¬ nich weglowodorów lekkich, np. benzenu, benzyny i t. d., z dodatkiem odpowiednich srodków utleniajacych, np. podchlorynu so¬ dowego, wody utlenionej, wedlug ogólnego schematu: = R1CH2CH2R2 i "2O. mulgujace i t. d., wytworzone w powyzszy sposób, sa ja^sne, wolne od zywic i rozpu¬ szczaja sie w wodzie bez wzgledu na jej twardosc. Ich dzialanie jest przy uzyciu nawet malych ilosci bardzo energiczne.Przyklad I. 100 kg kwasu siarkowego o mocy 66°Be miesza sie z 100 kg oleju spermacetowego, po uplywie odpowiednie- go czasu oddziela sie nieprzereagowany olej i sulfonuje ponownie z kwasem siar¬ kowym (jednowodzianem), kwasem siarko¬ wym dymiacymi lub kwasem chlorosulfono- wym (w równych ilosciach), po czym pro¬ dukty reakcji przemywa sie i zobojetnia.W ten sam sposób przeprowadza sie sulfo- — 2 —nowanie zywic kwasowych, pochodzacych z rafinacji produktów naftowych, Oba pro¬ dukty sulfonowania, oczyszczone w razie potrzeby za pomoca odpowiednich rozpu¬ szczalników, laczy sie razem i ogrzewa z dodatkiem xfa kg podchlorynu sodowego dopóty, az poczatkowo malo klarowny i metny roztwór nie zmieni sie na produkt klarowny i rozpuszczalny w kazdym sto¬ sunku w zimnej wodzie.Przyklad II. 100 kg H2S04 (jednowo- dzianu) miesza sie z 75 kg alkoholu o du¬ zym ciezarze czasteczkowym. Produkt re¬ akcji oddziela sie od nadmiaru kwasu, w razie potrzeby oczyszcza sie za pomoca roz¬ puszczalników, przemywa sie i zobojetnia w znany sposób. Równoczesnie w drugim naczyniu miesza sie 50 kg zywicy kwasowej z 50 kg weglowodorów lekkich, np, benzy¬ ny, nafty lub innego odpowiedniego rozpu¬ szczalnika i sulfonuje sie za pomoca 100 kg kwasu siarkowego (monohydratu), nastep¬ nie przemywa sie i zobojetnia.Kondensacje tych dwóch produktów sulfonowania przeprowadza sie w prózni w obecnosci ^2 kg 30%-owego perhydrolu (wody utlenionej), az powstanie produkt klarowny, rozpuszczalny w zimnej wodzie i odporny na dzialanie kwasu. PL PL