Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu rozruchu wielostopniowych bezkorbowych tlokowych sprezarek silnikowych o swobod¬ nie poruszajacych sie masach tloków prze¬ ciwbieznych, polegajacy na wprawianiu w ruch tych tloków przy pomocy sprezonego gazu, doprowadzanego do cylindrów spre¬ zarki po stronie sprezania, jak równiez do¬ tyczy urzadzenia do przeprowadzenia tego sposobu.Znane sa sposoby rozruchu sprezarek tego rodzaju, wedlug którego tloki przy¬ trzymywane sa z poczatku w polozeniu przygotowanym do wykonania wlasciwego suwu, np. przy pomocy wysuwalnych za¬ padek, a nastepnie zostaja poddane po stronie tlocznej sprezarki dzialaniu cisnie¬ nia gazu sprezonego, po czym przez wyla¬ czenie urzadzenia ryglujacego zwalniane sa te tloki, umozliwiajac sprezenie i zaplon dawki mieszanki paliwowej silnika, pod¬ czas dosrodkowego suwu tych tloków.Przeprowadzano równiez próby rozru¬ chu jednostopniowych bezkorbowych spre¬ zarek silnikowych bez zastosowania urza¬ dzenia przytrzymujacego tloki, a to przez wprowadzenie w ruch tloków w kierunku dosrodkowym, przez poddanie ich raptow¬ nemu dzialaniu gazów sprezonych, przy czym tloki wprowadzane byly uprzednio wpolozenie, odpowiadajace mniej wiecej po¬ czatkowi sprezania dawki mieszanki pali¬ wowej silnika. » W obu tych przypadkach spi^ezone po¬ wietrze, uzyte do rozruchu, powinno osia¬ gnac w cylindrach sprezarki, po ukoncze¬ niu pierwszego suwu rozruchowego, t. j. su¬ wu, podczas którego sprezana jest dawka mieszanki paliwowej silnika (zwanego w dalszej tresci opisu suwem wstecznym) ci¬ snienie, równe cisnieniu ssania pracujacego cylindra, uzytego do rozruchu (a wiec w sprezarkach jednostopniowych — cisnienie równe na ogól cisnieniu atmosferycznemu)/ Cisnienie gazu, uzytego do rozruchu, odpo¬ wiada przeto mniej wiecej koncowemu ci¬ snieniu sprezania, osiaganemu podczas nor¬ malnej pracy zespolu silnikowego. Jezeli powyzszy sposób rozruchu ma byc zasto¬ sowany do sprezarek wielostopniowych, to kazdy stopien cisnienia sprezarki musi w czasie rozruchu otrzymywac gaz sprezony o cisnieniu, odpowiadajacym cisnieniu kon¬ cowemu, osiaganemu w czasie normalnej pracy sprezarki. Nalezaloby przeto urza¬ dzic dla kazdego stopnia sprezenia osobny rozruchowy zbiornik z gazem, którego ci¬ snienie odpowiadaloby koncowemu cisnie¬ niu danego stopnia cisnienia sprezarki. Jed¬ nakze zaopatrywanie sprezarki silnikowej w zapasy gazu o kilku róznych cisnieniach i utrzymanie tych zapasów gazu w pogoto¬ wiu byloby co najmniej bardzo klopotli¬ we. Azeby tego uniknac, czynione byly próby zasilania podczas rozruchu wszyst¬ kich stopni cisnienia sprezarki gazem o jednakowym cisnieniu, którego wysokosc okreslano tak, aby calkowity nacisk, wy¬ wierany na tloki podczas rozruchu, byl mniej wiecej równy naciskowi, wywierane¬ mu na te tloki podczas normalnej pracy na poczatku suwu wstecznego. Cisnienie to jest jednak stosunkowo niskie i wymaga wskutek tego stosunkowo duzych zasobni¬ ków i duzych przekrojów przewodów i za¬ worów, których-zastosowanie, zwlaszcza w wyzszych stopniach cisnienia, jest prawie niemozliwe.Wedlug wynalazku niniejszego do roz¬ ruchu zostaje uzyta tylko czesc wszystkich rozporzadzalnych stopni cisnienia sprezar¬ ki, przy czym sprezony gaz rozruchowy wprowadza sie pod cisnieniem wyzszym, niz cisnienie, osiagane podczas pracy w tych stopniach cisnienia sprezarki. Zasto¬ sowanie gazu rozruchowego o cisnieniu wyzszym, niz cisnienie podczas pracy nor¬ malnej w odpowiednich stopniach cisnienia sprezarki, jest korzystne przede wszystkim z tego wzgledu, zó rozruchowy zasobnik ga¬ zu oraz przewody i zawory moga posiadac mniejsze rozmiary, niz byloby to konieczne, wówczas, kiedy cisnienie to podczas rozru¬ chu posiadalo mniej wiecej te sama war¬ tosc, eo i cisnienie koncowe podczas nor¬ malnej pracy sprezania sprezarki silniko¬ wej.Wlasciwy rozruch silnika moze byc przeprowadzony w znany sposób, a miano¬ wicie suw rozruchowy, wykonany sposo¬ bem wedlug wynalazku, zostaje zakonczo¬ ny juz od razu praca uzyteczna, polegaja¬ ca na sprezeniu dawki mieszanki paliwo¬ wej, silnika i nastepnym wykonaniu robo¬ czego suwu silnika zespolu sprezarki silni¬ kowej. Po uskutecznionym rozruchu, prze¬ prowadzonym sposobem wedlug wynalaz¬ ku, sprezony gaz rozruchowy, doprowadza¬ ny tylko do pewnej czesci wszystkich stop¬ ni cisnienia sprezarki, kolejno rozpreza sie i jest sprezany podczas nastepujacych po sobie suwów tloków uruchomionego zespo¬ lu, a pod koniec kazdego suwu sprezania czesc tego gazu wytlaczana jest z odno¬ snego cylindra sprezarki, tak iz cisnienie koncowe po kilku nastepujacych po sobie sprezeniach staje sie w tych cylindrach stopniowo coraz to nizsze, póki w koncu nie spadnie w kazdym stopniu cisnienia sprezarki, uzytym do rozruchu, do warto¬ sci cisnienia, wystepujacej podczas nor¬ malnej pracy w danym stopniu cisnienia. — 2 —W pozostalych zas stopniach cisnienia sprezarki koncowe cisnienie sprezania wzrasta stopniowo po kazdym suwie spre¬ zania az do wysokosci cisnienia, wystepu¬ jacego w tym stopniu podczas normalnej jego pracy. Tak np. w dwustopniowej sprezarce tloki drugiego stopnia cisnienia sprezarki, uzytego do rozruchu, poddane sa dzialaniu gazu sprezonego, którego ci¬ snienie wynosi mniej wiecej dwukrotna do trzechkrotnej wartosci cisnienia koncowe¬ go, osiaganego podczas normalnej pracy w tym stopniu cisnienia sprezarki. Przy za¬ stosowaniu tak wysokiego cisnienia pod¬ czas rozruchu gaz rozruchowy moze prze¬ plywac bardzo szybko przez szczeliny, roz¬ rzadzane przez tloki podczas ich ruchu, tak iz wprawione w ruch tloki otrzymuja wielka szybkosc poczatkowa podczas suwu sprezania dawki mieszanki paliwowej sil¬ nika, co jest korzystne przede wszystkim przy sposobie rozruchu, wedlug którego tloki nie sa ryglowane z poczatku przez wysuwalne zapadki.Do przeprowadzania rozruchu sposo¬ bem wedlug wynalazku moga byc stosowa¬ ne takze i stopnie cisnienia sprezarki, w których koncowe cisnienie sprezania pod¬ czas normalnej pracy jest nizsze, anizeli najwyzsze cisnienie koncowe, jakie wyste¬ puje podczas pracy w tym stopniu cisnie¬ nia. Sprezony gaz rozruchowy moze byc wówczas czerpany z wyzszego stopnia ci¬ snienia sprezarki, nie uzytego do rozru¬ chu. Jezeli przy tym do rozruchu zostaje uzytych kilka stopni cisnienia sprezarki, fo wskazane jest zasilac wszystkie te stop¬ nie sprezonym gazem rozruchowym o jed¬ nakowym cisnieniu, wyzszym jednak niz najwyzsze cisnienie koncowe, uzyskiwane podczas normalnej pracy sprezarki silni¬ kowej, tak iz do nagromadzenia niezbed¬ nego zasobu sprezonego gazu rozruchowe¬ go potrzebny jest wówczas tylko jeden zbiornik, który w dodatku moze byc napel¬ niany bezposrednio z któregos z wyzszych stopni cisnienia tej sprezarki. Rozruch sil¬ nika zespolu moze byc takze i w tym przy¬ padku zakonczony pierwszym suwem uzy¬ tecznym obiegu pracy lub tez moze byc rozlozony na kilka takich suwów robocze¬ go obiegu zespolu. W tym ostatnim przy¬ padku cisnienia, panujace pod koniec suwu sprezania w cylindrach roboczych odno¬ snych stopni cisnienia sprezarki, uzytych do rozruchu, oraz zapasy energii, nagroma¬ dzone w postaci sprezonego gazu w prze¬ strzeniach martwych sprezarki, maleja stop¬ niowo podczas kolejnych suwów sprezania az do wartosci, odpowiadajacej pracy nor¬ malnej danych stopni cisnienia, podczas gdy w pozostalych stopniach cisnienia wzrastaja stopniowo od wartosci cisnienia sprezania, opowiadajacej stanowi spoczyn¬ ku sprezarki, az do wartosci, odpowiadaja¬ cej normalnej pracy tych stopni cisnienia.Na rysunku przedstawiono kilka przy¬ kladów wykonania urzadzen do przepro¬ wadzenia sposobu rozruchu wedlug wyna¬ lazku wraz z wykresami pracy tlokowych sprezarek silnikowych, zaopatrzonych w te urzadzenia.Fig. 1 przedstawia podluzny przekrój przez lewa polowe dwustopniowej tloko¬ wej sprezarki bezkorbowej z poruszajacy¬ mi sie swobodnie masami tloków przeciw¬ bieznych, fig. 2 — taki sam czesciowy prze¬ krój odmiany wykonania urzadzenia spre¬ zarki wedlug fig. 1, w której suw rozru¬ chowy zakonczony zostaje uzytecznym su¬ wem pracy, fig. 3 — 12 przedstawiaja dzie¬ siec wykresów pracy z uwidocznionymi przebiegami cisnien i objetosci, wystepuja¬ cymi podczas rozruchu, rozciagajacego sie na kilka obiegów pracy, przy czym na fig. 3, 5, 7, 9, 11 przedstawiono wykresy pracy drugiego stopnia cisnienia sprezarki, uzy¬ tego do rozruchu, na fig. 4, 6, 8, 10, 12 — wykresy pierwszego stopnia cisnienia spre¬ zarki, nie uzytego do rozruchu, fig. 13 przedstawia podluzny przekrój przez lewa polowe dwustopniowej sprezarki, w której — 3 —ruchome tloki zatrzymywane sa na poczat¬ ku rozruchu w ich polozeniu poczatkowym przez zapadke, wreszcie fig. 14 przedsta¬ wia w wiekszej podzialce zawór wlotowy, rozrzadzany przez cisnienie gazu w stop¬ niu cisnienia sprezarki, uzytego do rozru¬ chu.W przykladzie wykonania sprezarki sil¬ nikowej wedlug fig. 1 w cylindrze 1 silnika spalinowego porusza sie tlok silnikowy 2, polaczony bezposrednio z tlokiem sprezar¬ kowym 3 pierwszego stopnia cisnienia, któ¬ ry z kolei polaczony jest bezposrednio z ta- kimze tlokiem 4 drugiego stopnia cisnienia sprezarki. Tloki sprezarkowe 3 i 4 porusza¬ ja sie wewnatrz cylindrów 5 i 6 sprezarki.Tylna strona 7 tloka sprezarkowego 3 slu¬ zy zarazem jako pompa przedmuchowa.Powietrze przedmuchowe zasysane jest przez zawory ssawcze 8 do cylindra 5 pierwszego stopnia cisnienia sprezarki pod¬ czas jej pracy i przetlaczane przez zawory tloczne 9 do zbiornika powietrza przedmu- chowego 10, skad wyplywa przez szczeliny 11 cylindra 1 po odslonieciu ich przez tlok silnikowy 2, którym sa rozrzadzane. Przez dysze 12 wprowadzane jest paliwo do cy¬ lindra silnikowego 1, w którym znajduje sie rozgrzane silnie przez sprezenie powie¬ trze spalania, którego temperatura jest wy¬ starczajaca do wywolania samozaplonu dawki tego paliwa.Azeby zapewniona byla stale przeciw- bieznosc obu ruchomych mas tloków zespo¬ lowych, kazda z tych mas zaopatrzona jest w drazek zebaty 13, 13*, zazebiajacy sie z kólkiem zebatym 14, osadzonym obrotowo no osce, umieszczonej w nieruchomych lo¬ zyskach. Przez obracanie kólka zebatego 14, np. przy pomocy korby sprzegnietej z jego oska, tlokowe masy ruchome moga byc wprowadzane recznie w polozenie, przedstawione na fig. 1 rysunku, odpowia¬ dajace polozeniu mas na poczatku rozru¬ chu, w którym masy te dotykaja zderzaka 15, umieszczonego na pokrywie cylindra 6 drugiego stopnia cisnienia sprezarki, lub tez znajduja sie w poblizu tego zderzaka.Podczas normalnej pracy zespolu do cylindra 5 pierwszego stopnia cisnienia sprezarki w czasie trwania suwu wstecz¬ nego tloków powietrze zasysane jest z at¬ mosfery poprzez zawory 16, a podczas su¬ wu roboczego powietrze to wytlaczane jest poprzez zawory 17 do zbiornika 18. W dal¬ szym ciagu powietrze dostaje sie ze zbior¬ nika 18, poprzez zawory wlotowe 19, do cylindra 6 drugiego stopnia cisnienia spre¬ zarki, w którym ulega dalszemu spreze¬ niu, a nastepnie wytlaczane jest dalej po¬ przez zawory wylotowe 20 i 21 oraz prze¬ wód 22 do zbiornika 23, skad dostaje sie poprzez zamykany sprezyna zawór 24 do glównego zbiornika 25. Zawór 21 polaczo¬ ny jest z tloczkiem 26, którego czolowa po¬ wierzchnia jest wieksza niz powierzchnia grzybka zaworowego. Tloczek 26 obciazo¬ ny jest poza tym sprezyna 27, której sila napiecia dazy do utrzymywania tloczka 26 w górnym polozeniu i do zamkniecia zawo¬ ru 21. W sciance pokrywy cylindra 6 dru¬ giego stopnia cisnienia sprezarki umie¬ szczony jest ponadto zawór wylotowy 28, rozrzadzajacy przeplywem sprezonego ga¬ zu rozruchowego z komory zasobnika 31 do cylindra 6 sprezarki. Grzybek zaworu 28 polaczony jest z tloczkiem 29, posiadaja¬ cym wieksza czolowa powierzchnie niz grzybek zaworu 28, przy czym tloczek 29 obciazony jest sprezyna 30, której sila na¬ piecia dazy do przesuwu tloczka 29 i za¬ mkniecia zaworu 28.Rozruch zespolu sprezarki silnikowej odbywa sie w nastepujacy sposób.Najpierw rozsuwane sa masy ruchome zespolów tloków 2, 3, 4 przy pomocy recz¬ nej korby, nasadzanej na oske kólka ze¬ batego 14 (lub w inny odpowiedni sposób), az do zetkniecia sie tloka 4 ze zderzakiem 15. Nastepnie zostaje napelniony zasobnik 31 sprezonym gazem rozruchowym, po¬ branym ze zbiornika 34 tegoz gazu, który _ 4 _przeplywa przez przewód 32 i umieszczony w tym przewodzie narzad wlaczajacy, np. kurek 33. Zawór rozruchowy 28 nie zosta¬ je jednak jeszcze na razie otwarty, ponie¬ waz cisnienie gazu, dzialajace na po¬ wierzchnie tloczka 29 oraz sila napiecia sprezyny 30 utrzymuja go w polozeniu zamkniecia. Gdy jednak cisnienie w za¬ sobniku 31 osiagnie wysokosc, jaka jest niezbedna do rozruchu, wówczas otwiera sie obciazony sprezyna zawór 35 w prze¬ wodzie 37, prowadzacym od zasobnika 31 do komory 36, w której gaz oddzialywa na tylna strone tloczka 29 (zamiast zawo¬ ru 35 mozna by takze umiescic w przewo¬ dzie 37 sterowany recznie narzad wla¬ czajacy, np. kurek). Sily, dzialajace na obie strony tloczka 29, czesciowo wyrównywa¬ ja sie, wypadkowa zas sila cisnienia gazu rozruchowego, dzialajaca na tloczek 29 i grzybek zaworu 28, powoduje szybkie otwarcie tego zaworu. Powietrze rozrucho¬ we oddzialywa wówczas na tlok sprezarko¬ wy 4 po obydwu stronach sprezarki silniko¬ wej i przesuwa masy ruchome tloków 2, 3, 4 z wielka szybkoscia w kierunku do srodka zespolu, przy czym jednoczesnie ladunek powietrzny cylindra silnika ulega spreze¬ niu. Po tym sprezeniu w cylindrze silnika nastepuje bezposrednio wtrysk paliwa i jego samozaplon oraz spalenie, a nastep¬ nie rozprezenie gazów spalinowych, przez co spowodowany zostaje pierwszy suw ro¬ boczy silnika zespolu. Zawór rozruchowy 28 zamyka sie pod dzialaniem nacisku sprezyny 30 po wyplywie gazu rozruchowe¬ go z zasobnika 31. Do opróznienia z gazu rozruchowego komory 36 sluzy np. bardzo maly otworek 38 w sciance tej komory lub tez moze byc zastosowane jakies inne zna¬ ne urzadzenie do oprózniania tej komory.Pierwsze obiegi pracy podczas rozruchu przedstawione sa, np, dla sprezarki dwu¬ stopniowej, na wykresach wedlug fig. 3 — 12. -Na wykresach tych strzalki / oznaczaja suwy wsteczne ruchomych mas tloków 2, 3, 4 (suwy sprezania ladunku powietrzne¬ go silnika), strzalki II zas oznaczaja suwy robocze silnika.Na fig. 3 przedstawiono przebieg ci¬ snienia w cylindrze 6 drugiego stopnia ci¬ snienia sprezarki podczas pierwszego su¬ wu rozruchowego. Przyjeto przy tym, ze sprezony gaz rozruchowy znajduje sie w zasobniku 31 pod cisnieniem 24 ata i zaj¬ muje objetosc vs. Z chwila otwarcia zawo¬ ru rozruchowego 28 gaz przeplywa do przestrzeni 40 cylindra 6, co odpowiada na wykresie objetosci v*T tej martwej przestrzeni, i rozpreza sie w tej przestrze¬ ni, przy czym cisnienie gazu rozruchowego spada wówczas mniej wiecej do cisnienia 23 ata. Pod dzialaniem tego cisnienia ru¬ chome masy tloków 2, 3, 4 rozpoczynaja swój ruch dosrodkowy, przy czym cisnie¬ nie spada stopniowo az do» chwili odslonie¬ cia zaworów wylotowych 20 przez tlok 4 (kiedy miedzy pokrywa i tlokiem 4 cylin¬ dra sprezarkowego 6 zawarta jest obje¬ tosc martwa vT) do cisnienia, równego mniej wiecej cisnieniu 20 ata. Gdy tlok 4 odsloni otwory zaworów wylotowych 20, gaz rozruchowy przedostaje sie do komory 41 miedzy zaworami 20 i 21, przy czym ci¬ snienie tego gazu spada wówczas mniej wiecej dq cisnienia 16 ata. W dalszym cia¬ gu podczas pierwszego suwu wstecznego gaz rozruchowy rozpreza sie mniej wiecej do cisnienia 7 ata. Podczas tego przebiegu do pierwszego stopnia cisnienia sprezarki zassane zostalo powietrze lub gaz o cisnie¬ niu atmosferycznym (fig. 4). Po uskutecz¬ nionym samozaplonie dawki paliwa silnika gaz, znajdujacy sie w cylindrze 6 sprezar¬ ki (drugiego stopnia cisnienia), sprezony zostaje podczas pierwszego roboczego su¬ wu silnika z powrotem do cisnienia 7 ata (fig. 5). Linia sprezenia przebiega bardziej stromo, niz linia rozprezenia na wykresie fig. 3, poniewaz przez zamkniecie zaworu rozruchowego 28 odciety zostal zasobnik 31 od cylindra sprezarkowego 6, tak iz — 5 —sptezenie odbywa sie w przestrzeni mniej- szejj niz to rtiialo miejsce podczas po¬ przedniego rozprezenia. W ten sposób pod koniec sprezenia osiaga sie w cylindrze 6 i w komorze 41 cisnienie wyzsze, ftp, 18 ata, niz najwyzsze cisnienie 16 ata, panuja¬ ce w komorze 41 podczas pierwszego roz¬ ruchowego suwu wstecznego. Sila napiecia sprezyny 27, obciazajacej zawór 21, jest tak dobrana, aby zawór ten otwieral sie pod tym wiekszym cisnieniem 18 ata, tak iz czesc sprezonego ponownie gazu rozru¬ chowego wytlaczana jest do zbiornika 23, co na wykresie fig. 5 przedstawione jest ja¬ ko odcinek poziomy od punktu 18, odpo¬ wiadajacego poczatkowi wytlaczania po¬ nownie sprezonego gazu rozruchowego. W pierwszym natomiast stopniu cisnienia sprezarki zassany do niego gaz sprezony zostaje mniej wiecej do cisnienia 2 ata we¬ dlug wykresu na fig. 6.Do ponownego wywolania ruchu wstecz¬ nego mas ruchomych tloków 2, 3, 4 sluzy zasób energii, nagromadzony w Sprezonym gazie, zawartym w martwych przestrze¬ niach cylindrów sprezarki. Podczas tego su¬ wu wstecznego sprezony gaz, znajdujacy sie w cylindrze drugiego stopnia cisnienia sprezarki, rozpreza sie od cisnienia 18 ata do cisnienia, równego mniej wiecej cisnie¬ niu 5 ata (wykres na fig. 7), podczas gdy w cylindrze pierwszego stopnia cisnienia sprezarki cisnienie gazu spada z powrotem do cisnienia atmosferycznego (wykres na fig. 8). Przez przetloczenie czesci sprezo¬ nego gazu rozruchowego poprzez zawór 21 do przewodu 22 i do zbiornika 23, usku¬ tecznione juz podczas pierwszego robocze¬ go suwu silnika, podwyzszone tez zostaje cisnienie w tych przestrzeniach. To pod¬ wyzszone cisnienie oddzialywa wiec na przednia powierzchnie tloczka 26 przeciw dzialaniu sily napiecia sprezyny 27 oslabia¬ jac zatem sile jej wypadkowego dzialania.W wyniku tego podczas drugiego robocze¬ go suwu silnika (wykres na fig. 9) zawór 21 otwiera sie juz przy mniejszym cisnie¬ niu, wynoszacym 14 ata w cylindrze 6, a czesc gazu rozruchowego znowu zostaje usu¬ nieta do zbiornika 23. W tym samym czasie cisnienie gazu w pierwszym stopniu cisnienia sprezarki wzroslo (wedlug wykresu na fig* 10) mniej wiecej do cisnienia 2,5 ata. Ten przebieg kolejnych sprezen i rozprezen ga¬ zu, w ciagu którego zarówno cisnienia, pa¬ nujace przy koncu roboczego suwu silnika (odpowiadajacego zarazem suwowi spreza¬ nia sprezarki), w pracujacym cylindrze stopnia cisnienia sprezarki, uzytego do roz¬ ruchu, jak równiez ilosci energii, nagroma¬ dzone w sprezonym gazie, zawartym w przestrzeniach martwych sprezarki, stop¬ niowo zmniejszaja sie, podczas gdy w pierwszym stopniu cisnienia sprezarki war¬ tosci te stopniowo wzrastaja. Przebiegi te powtarzaja sie tak dlugo, dopóki cisnienie, oddzialywajace na przednia powierzchnie tloczka 26 w zbiorniku 23 nie dojdzie do takiej wartosci, która przewyzszy dzialanie sily napiecia sprezyny 27, w wyniku czego zawór 21 pozostanie stale w stanie otwar¬ tym. W ten sposób osiagniety zostanie nor¬ malny stan pracy, przedstawiony na wy¬ kresach fig. 11 i 12. Wedlug wykresu na fig. 11 podczas roboczego suwu silnika w drugim stopniu cisnienia sprezarki naste¬ puje sprezenie gazu od cisnienia 3,5 ata do koncowego cisnienia 8 ata przy normal¬ nej pracy sprezarki, podczas gdy w pierw¬ szym stopniu cisnienia sprezarki gaz spre¬ zany jest, zgodnie z wykresem wedlug fig. 12, od cisnienia 1 ata do koncowego cisnie¬ nia 3,5 ata przy normalnej pracy sprezarki.Na fig. 2 przedstawiono odmiane wy¬ konania urzadzenia rozruchowego, umozli¬ wiajacego przeprowadzenie calego przebie¬ gu rozruchu w ciagu jednego obiegu pracy.Cylinder 6 drugiego stopnia cisnienia spre¬ zarki, uzytego do rozruchu, zaopatrzony jest w zawór 50, otwierajacy sie na ze¬ wnatrz i poddany dzialaniu zamykajacej go sprezyny 51. Oslona, obejmujaca ten za- — 6 —wór 50, polaczona jest poprzer przewód 52 ze zbiornikiem 18 pierwszego stopnia ci¬ snienia sprezarki, oraz, poprzez przewód 53 i wbudowany w ten przewód zawór zwrotny 54, z komora, zawarta miedzy grzybkiem zaworu 21 i tloczkiem 26.Rozruch zespolu tej odmiany sprezarki silnikowej odbywa sie w sposób nastepu¬ jacy.Wstepne czynnosci rozruchowe i rozpo¬ czecie pierwszego suwu wstecznego odbywa sie tak samo, jak przy stosowaniu urzadze¬ nia wedlug fig. 1. Jednakze podczas gdy w urzadzeniu wedlug fig. 1 przy koncu pierwszego suwu wstecznego z cylindra 6 sprezarki nie moze uchodzic gaz sprezony, to w urzadzeniu wedlug fig, 2 czesc gazu rozruchowego uchodzi z tego cylindra przy koncu pierwszego suwu wstecznego przez zawór 50. Sila napiecia sprezyny 51 zawo¬ ru 50 jest tak dobrana, aby zamykala ten zawór wówczas, gdy wyplynie taka ilosc ga¬ zu rozruchowego, aby gaz, pozostaly w cy¬ lindrze 6, posiadal cisnienie, równe zale¬ dwie cisnieniu, jakie posiada gaz przy kon¬ cu suwu rozprezenia zawartosci cylindra sprezarki podczas normalnej jej pracy (zgodnie z wykresem wedlug fig. 11 np. ci¬ snienie 3,5 ata). Gaz, który przeplynal przez otwór przeplywowy zaworu 50, do¬ staje sie czesciowo poprzez zawór wstecz¬ ny 54 do oslony zaworu 21 i wywiera na¬ cisk na tloczek 26. Powierzchnia tego tlocz¬ ka jest tak dobrana w stosunku do po¬ wierzchni grzybka zaworu 21, aby cisnienie gazu, który wyplynal z cylindra 6, prze¬ wazalo dzialanie sily napiecia sprezyny 27, wskutek czego zawór 21 otwiera sie. Druga czesc gazu, który wyplynal przez zawór 51, przedostaje sie przewodem 52 do zbior¬ nika 18 pierwszego stopnia cisnienia spre¬ zarki, przy czym sprezony gaz rozpreza sie do cisnienia, odpowiadajacego cisnie¬ niu, jakie panuje w zbiorniku 18 podczas normalnej pracy sprezarki. _ Poniewaz w miedzyczasie nastapil juz samozaplon dawki paliwa silnika, przeto podczas pierwszego suwu roboczego, wy¬ wolanego przez spalanie paliwa w cylin¬ drze silnika, gaz, zawarty w cylindrze sprezarkowym drugiego stopnia cisnienia, zostaje sprezony (np. wedlug wykresu na fig. 11) od cisnienia 3*5 ata do cisnienia 8 ata, czesciowo zas zostaje wytloczony do zbiornika 25 poprzez zawór 24, obciazony zamykajaca go sprezyna. Poniewaz od tej chwili w zbiorniku 18 znajduje sie juz gaz pod cisnieniem, odpowiadajacym cisnieniu podczas normalnej pracy sprezarki (np. cisnieniu 3,5 ata), przeto gaz, zassany pod¬ czas pierwszego suwu wstecznego do cy¬ lindra 5 pierwszego stopnia cisnienia spre¬ zarki, sprezany jest od razu do cisnienia koncowego podczas normalnej pracy tego stopnia cisnienia (a wiec np. zgodnie z wy¬ kresem wedlujg fig. 12 do mniej wiecej ci¬ snienia 3,5 ata). W ten sposób przeto caly przebieg rozruchu ukonczony zostaje w cia¬ gu jednego obiegu pracy.Na fig. 13 przedstawiono podluzny przekrój lewej polowy dwustopniowej bez- korbowej sprezarki tlokowej z przeciw¬ bieznymi masami ruchomych tloków, znaj¬ dujacych sie w polozeniu wyjsciowym na poczatku rozruchu i zamocowanych w tym polozeniu przy pomocy urzadzenia ryglu¬ jacego, które moze byc jednak wylaczane.Urzadzenie, ryglujace ruchome masy przeciwbiezne w poczatkowym polozeniu rozruchowym, sklada sie z nasadki 46 (fig. 13), umocowanej na jednym z pretów zebatych 13, i ze wspólpracujacej z nia za¬ padki 45, polaczonej przegubowo z oslona maszyny i przesuwanej w polozenie otwie¬ rania cisnieniem sprezonego gazu rozru¬ chowego. W tym celu z luznym koncem za¬ padki 45 polaczony jest pret 44, dzwigaja¬ cy na swym wolnym koncu tloczek 47, który porusza sie w cylindrze 48. Sprezy¬ na 49, dzialajaca na ten tlok, utrzymuje zapadke w jej polozeniu zamkniecia. Cy¬ linder 48 polaczony jest, przy pomocy — 7 —przewodu 55 poprzez kurek wlaczajacy 56, ze zbiornikiem 34 gazu rozruchowego. Za¬ padka 45 jest zaryglowana normalnie w polozeniu, w którym nie zatrzymuje mas ruchomych, przy pomocy trzpienia 57, ob¬ ciazonego sprezyna i wsunietego swym kon¬ cem ponad tloczek 47, gdy tylko ten ostat¬ ni przesuniety zostanie w dól przez cisnie¬ nie gazu rozruchowego. Zaryglowanie ta jest konieczne w tym celu, azeby zapadka 45 nie mogla podczas pracy sprezarki za¬ jac polozenia, w którym zatrzymalaby bieg maszyny, Rozruch urzadzenia, przedstawionego na fig. 13, odbywa sie w sposób nastepu¬ jacy.Najpierw masy ruchome zostaja wpro¬ wadzone w poczatkowe polozenie rozru¬ chowe (to znaczy masy te sa rozsuwane mniej wiecej az do zetkniecia sie tloka 4 ze zderzakiem 15 w cylindrze 6) przy po¬ mocy recznej korby, nasadzanej na oske kola zebatego 14. Nastepnie wyciaga sie trzpien 57 z jego polozenia zamykajacego przy pomocy uchwytu recznego 58, tak iz tlok 47 przesuniety zostaje ku górze przez sprezyne 49, wskutek czego zapadka 45 zasuwa sie w polozenie, ryglujace nasadke 46. Wówczas nalezy polaczyc zbiornik 34 sprezonego gazu rozruchowego przy pomo¬ cy kurka 33 z cylindrem 6 drugiego stopnia cisnienia sprezarki. Przesuw mas rucho¬ mych na razie jeszcze nie nastepuje, ponie¬ waz sa one zaryglowane za pomoca urza¬ dzenia ryglujacego 45, 46. Dopiero wów¬ czas, gdy kurek wlaczajacy 56 zostanie o- twarty, a cisnienie gazu rozruchowego przekazane poprzez przewód 55 na tloczek 47, ten ostatni przesuwa sie w dól, a za¬ padka 45 zostaje odryglowana. W ten spo¬ sób masy ruchome zostaja zwolnione i po¬ ruszaja sie ku sobie w kierunku dosrodko- wym pod dzialaniem cisnienia gazu, dzia¬ lajacego na tloki sprezarkowe 4 drugiego stopnia cisnienia sprezarki. Tloki 2 silnika sprezaja przy tym po raz pierwszy powie¬ trze w cylindrze 1 silnika. Po wtrysnieciu paliwa w chwili, gdy tloki 2 silnika znaj¬ duja sie w poblizu swego wewnetrznego dosrodkowego polozenia martwego, na¬ stepuje zaplon, a nastepnie rozprezanie gazów w cylindrze silnika, przez co wywo¬ lany zostaje pierwszy roboczy suw silnika.Poza tym rozruch odbywa sie tak samo, jak to ma miejsce w urzadzeniach, opisanych w odniesieniu do fig. 1 — 12.W odmianie wykonania zaworu prze¬ plywowego wedlug fig. 14 w grzybku za¬ woru 21 przewiercony jest maly otworek przeplywowy 60. Sprezony gaz rozruchowy moze przeto przeplywac poza zawór 21 do przewodu 22 i zbiornika 23 (fig. 13) juz podczas pierwszego suwu wstecznego. Dzie¬ ki temu moze byc skrócony w prosty spo¬ sób przebieg rozruchu, rozlozony na kilka obiegów pracy. Wskutek przeplywu spre¬ zonego gazu rozruchowego do przewodu 22 i zbiornika 23 juz od poczatku rozruchu, cisnienie gazu w tych przestrzeniach, od¬ dzialywajace na tloczek 26, wzrasta szyb¬ ciej powodujac w ten sposób wczesniejsze pozostawanie zaworu 21 w polozeniu o- twarcia, nizby to mialo miejsce w razie braku tego otworku 60. Otworek 60 ma po¬ za tym na celu zapewnienie wiekszej nie¬ zawodnosci rozruchu. Moze sie mianowi¬ cie zdarzyc, ze przy pierwszych suwach pracy silnika (np. wskutek niezupelnego jeszcze spalania wtryskiwanego paliwa) suw przeciwbieznych mas ruchomych nie osiaga jeszcze swej calkowitej dlugosci, a wskutek tego cisnienie, potrzebne do otwo¬ rzenia zaworu 21, nie zostanie osiagniete.W braku otworku 60 zawór 21 pozostawal¬ by przeto zamkniety, tak iz maszyny nie mozna bylo by w tym przypadku doprowa¬ dzic do stanu normalnej pracy. Otworek przeplywowy 60 umozliwia wiec przedo¬ stawanie sie sprezonego gazu poza zawór 21 do przestrzeni przewodu 22 i zbiornika 23 w tym przypadku, gdy koncowe cisnie¬ nie sprezania w cylindrze 6, wskutek zbyt — a —krótkiego suwu mas ruchomych, jest zbyt niskie, aby moglo przezwyciezyc sile na¬ piecia sprezyny 27 i otworzyc w ten sposób zawór 21. Wskutek przeplywu gazu spre- zohego przez otworek 60 do przestrzeni przewodu 22 i zbiornika 23 cisnienie w tych przestrzeniach wzrasta stopniowo, póki nie osiagnie ono w koncu wartosci, wystarcza¬ jacej do stalego utrzymania zaworu 21 w polozeniu otwarcia. Zamiast otworku prze¬ plywowego 60 moze byc wykonany i inny rodzaj urzadzenia do wyplywu gazu z ko¬ mory 41 do zbiornika 23.W wielostopniowych bezkorbowych sprezarkach tlokowych, w których niektó¬ re hib wszystkie stopnie cisnienia podzie¬ lone sa na kilka przestrzeni cisnienia, np. w symetrycznie wykonanych maszynach z przeciwbieznymi masami ruchomymi, w odmianie sposobu rozruchu wedlug wyna¬ lazku tylko czesc przestrzeni sprezania tego samego stopnia cisnienia moze byc u- zyta do rozruchu. PL