Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu przedzenia i nitkowania, a zwlaszcza ob¬ raczkowego sposobu przedzenia i nitkowa¬ nia, oraz urzadzen do wykonywania tego sposobu i ma na celu unikniecie specznia¬ nia nitki, zjawiajacego sie przy dotychcza¬ sowych sposobach przedzenia i nitkowania przy duzych szybkosciach obrotowych wrzeciona, oraz unikniecie szkodliwych na¬ prezen w nitce powodowanych dzialaniem sily odsrodkowej, które to naprezenia u- niemozliwialy dotychczas przedzenie i nit¬ kowanie przedziw cienszych i najcien¬ szych. Za pomoca sposobu i urzadzen we¬ dlug wynalazku otrzymuje sie przedre az do najcienszych numerów z niewielkim skretem i przy najwiekszych szybkosciach obrotowych wrzeciona przy przedzeniu i nitkowaniu. Otrzymana nitka jest zupelnie wolna od specznien, a przy tym nie zjawia¬ ja sie wcale niekorzystne naprezenia nitek.Wynalazek jest opisany ponizej na przykladzie wykonania przedzarki obracz¬ kowej i nakladkowej, przy czym wynala¬ zek polega na tym, ze nitka otrzymywana z urzadzenia dostawczego jest prowadzana przez odpowiednie uszko wodzikowe umie¬ szczone tuz przy glowicy wrzeciona, przy czym nitka kladzie sie na glowicy wrzecio¬ na i zsuwa sie w dól srubowymi zwojami po wrzecionie, nakladce i t. d. wzglednie po cewce az do wytwarzanej kopki, tak zertiticct frryle£a stale do wrzeciona, naklad¬ ki wzglednie cewki, a wiec nie moze odsta¬ wac od wrzeciona, nakladki lub cewki, a zatem nie moga tworzyc sie specznienia.Nitke doprowadza sie nastepnie do obracz¬ ki wodzikowej wzgledtue hamulcowej, a poczatek nitki zamocowuje sie na cewce.Nitka jest przytrzymywana na glowicy wrzeciona i w razie potrzeby lub zyczenia równiez na trzonie wrzeciona w niewielkich odstepach za pomoca np. trzpienków za- bierakowycb lub podobnych narzadów, po których nitka moze przesuwac sie pod dzialaniem sily ciagnienia. Jest rzecza zu¬ pelnie obojetna, czy biegacz obraczkowy porusza sie w góre lub w dól.Wynalazek jest przedstawiony na ry¬ sunku w licznych przykladach wykonania.Fig. 1 przedstawia przedzarke nakladkowa w przekroju pionowym z cewka podnosza¬ ca sie i opadajaca; fig. 2 — widok z góry nakladki przedstawionej na fig. 1; fig. 3 i 3a przedstawiaja inne odmiany hamulca nitkowego; fig. 4 i 5 — inna odmiane wy¬ konania z dwiema nakladkami lub kolpa¬ kami o róznych ksztaltach, przy czym ha¬ mulec nitkowy wykonywa ruch w góre i w dól, fig. 4a przedstawia odmiane, w której, jak i na fig. 4, nakladana glowica z trzonem sa cylindryczne i maja mniejsze srednice niz cewka, tak iz cewka moze byc naklada¬ na i zdejmowana bez zdejmowania glowicy, a przedluzenie trzonka sluzy jednoczesnie jako gniazdo cewki. Fig. 6 — 25 przedsta¬ wiaja specjalne ksztalty konca wrzecion wzglednie nakladek, kolpaków albo innych narzadów nakladanych na wrzeciono oraz trzpienków zabierakowych wykonanych w tych narzadach i sluzacych do przytrzymy¬ wania nitki na wrzecionie lub na nakla¬ danym narzadzie tak, by nitka przylegala do nich. Zaznacza sie, ze fig. 14, 15, 18 sa przekrojami wzdluz linij XIV t— XIV, XIV — XIV, XIV — XIV, XV — XV na fig. 13 oraz wzdluz linii XVIII — XVIII na fig. 17.Urzadzenie wedlug fig. 1 — 3a sklada sie z wrzeciona 1 osadzonego obrotowo i z nakladki 2 nasadzonej na górny stozkowa¬ ty koniec wrzeciona. Nad nakladka umie¬ szczony jest wodzik 3 nastawny w kierun¬ ku pionowym i przepuszczajacy przez u- szko 4 nitke 5 otrzymywana z urzadzenia dostawczego i podlegajaca przedzeniu, przy czym nitka zbiega z uszka na górny stozkowy koniec nakladki. Na obwodzie nakladki rozmieszczone sa trzpienki zabie- rakowe 7 w ten sposób, ze nitka 5 na swej drodze ku dolnemu brzegowi nakladki zo¬ staje pochwycona trzpienkami i zbiega po obwodzie nakladki wzdluz linii srubowej.Wedlug fig. 1 nakladka na koncu dolnym jest zaopatrzona we wglebienie pierscienio¬ we 8, które tworzy brzeg zewnetrzny 9 i brzeg wewnetrzny 10 nakladki. Pomiedzy tymi dwoma brzegami 9 i 10 znajduje sie pierscien nieruchomy 11, który dzieki wla¬ sciwosci swej powierzchni dziala jako na¬ rzad hamulcowy, przy czym pierscien 11 jest umieszczony tak, iz naprezenia rozcia¬ gajace przeniesione na nitke 5 sa jednako¬ we na jego stronie wewnetrznej i stronie zewnetrznej. Ma to miejsce wtedy, gdy pierscien 11 w stosunku do promieni oby¬ dwóch dolnych brzegów 9, 10 nakladki ma w przyblizeniu promien posredni i w prze¬ kroju swym jest symetryczny wzgledem przekroju obydwóch brzegów 9 i 10 na¬ kladki. Pierscien 11 jest osadzony nastaw¬ nie w kierunku pionowym, tak iz nitka mo¬ ze byc nawijana na cewke mocno i prawie z jednakowym natezeniem.Tulejka 12 cewki nasunieta na wrzecio¬ no 1 jest osadzona dowolnie na nie przed¬ stawionej na rysunku obsadzie cewki prze¬ suwanej w kierunku pionowym i moze byc przesuwana wzdluz wrzeciona 1 przy po¬ mocy klina 13 tak, iz obraca sie razem z wrzecionem podczas jego obrotu. Tulejka 12 cewki sluzy w znany sposób do nasunie¬ cia cewki tekturowej 14, na która nawija sie nitka w postaci kopki 15 podczas ruchu — 2 —obrotowego i ruchu posuwisto-zwrotnego nakladki 2.W innych przykladach wykonania ha¬ mulca nitki wedlug fig. 3 i 3a hamulcem tym jest biegacz 16 prowadzony po pierscieniu 17 tak samo, jak w przedzarkach obracz¬ kowych, który w razie potrzeby moze byc obciazony ciezarkiem. Obraczka 17 biega¬ cza moze byc umieszczona w taki sam spo¬ sób jak pierscien hamulcowy 11 przedsta¬ wiony na fig. 1, tak iz moze on byc nasta¬ wiany w kierunku pionowym od spodu do wnetrza nakladki (fig. 3) albo wchodzi do pierscieniowego wglebienia znajduj acego sie na dolnym brzegu' nakladki (fig. 1), lub tez obraczka ta moze znajdowac sie pod dolnym brzegiem nakladki, tak iz nitka 5 zbiegajaca z obwodu nakladki wchodzi do biegacza 16, który odchyla ja ku wrzecio¬ nu (fig. 3a).W przykladzie wykonania wedlug fig. 4 i 5 wrzeciono a, na które nasunieta jest tu¬ lejka b, jest zaopatrzone na górnym kon¬ cu w czop! c, który jak w przedzarkach na¬ kladkowych sluzy do nakladania narzadu d. Wrzeciono a, które musi wykonywac tyl¬ ko ruch obrotowy, jest napedzane za pomo¬ ca kólka linkowego /. Wrzeciono jest oto¬ czone obraczka wodzikowa g z biegaczem h, podobnie jak w przedzarkach obraczko¬ wych. Obraczka wodzikowa g jest osadzo¬ na w obsadzie i prowadzonej w prowadni¬ cach k w ten sposób, ze moze ona wykony¬ wac ruch pionowy w góre i w dól.Prowadzenie nitki uskutecznia sie za pomoca wodzika m umieszczonego wspól- srodkowo ponad wrzecionem a i nastawia¬ nego (najlepiej) co do swego polozenia pionowego.1 Nitke n najpierw przewleka sie przez biegacz h, po czym dzieki dzialaniu trzpienków zabierakowych o wzglednie p rozmieszczonych na obwodzie górnego kon¬ ca d wrzeciona lub nakladki e nitka przy¬ lega do powierzchni obwodowej wrzeciona lub nakladki zbiegajac w dól srubowymi zwojami. Biegacz h sluzacy jako hamulec nitki powoduje slizganie sie nitki n w krót¬ kich odstepach czasu po trzpienkach zabie¬ rakowych o wzglednie p mniej lub bardziej splaszczonych odpowiednio do grubosci nitki, np. soczewkowatych, podczas gdy obraczka prowadnicza wraz z biegaczem wykonywa ruch w góre i w dól.Na fig. 4a przedstawiona jest odmiana przedmiotu wynalazku, która ma na celu umozliwienie zakladania wzglednie zdej¬ mowania tulejki b bez zdejmowania glowir cy d. Wj tym celu glowica d i trzon d* ma¬ ja srednice mniejsza od wewnetrznej! sred¬ nicy tulejki b, tak iz tulejke te mozna bez trudu nakladac i zdejmowac. Przedluzenie a" trzonu jest stozkowe i sluzy jednocze¬ snie jako gniazdo górne tulejki 6. Gniazdo dolne tulejki jest oznaczone litera a; na¬ rzady zabierakowe o moga byc rozmie¬ szczone nie tylko na koncu glowicy, lecz w dowolnie wiekszej liczbie na glowicy d i trzonie d\ jak zaznaczono np. linia krop¬ kowana o', srubowe prowadzenie nitki od¬ bywa sie tu tak samo, jak wyjasnia fig. 4.Wedlug fig. 6 — 12 kolpaki lub podob¬ ne narzady nakladane na wrzeciono za¬ miast nakladanych czesci d, e (fig. 4, 5) pod górnym wiencem trzpienków zabierako¬ wych o sa zaopatrzone w wytoczone rowki q, które sluza do dociskania nitki do po¬ wierzchni obwodowej wrzeciona i prowa¬ dzenia tej nitki srubowymi zwojami w dól.Kolpaczki posiadaja np. wedlug fig. 9, 12 wytoczenia q, przebiegajace wzdluz krzy¬ wej ciaglej, przy czym nitka przylega do wrzeciona lub kolpaczka bez zalamania.W, przykladach wykonania wedlug fig. 6— 10 uwidoczniony jest drugi wieniec narza¬ dów zabierakowych r, znajdujacych sie na dolnym brzegu nakladki, przy czym wie¬ niec ten! w pewnych okolicznosciach, np. w przypadku uzycia przedzy okreslonej gru¬ bosci, pociaga dodatkowo nitke wciagnie¬ ta.Narzady zabierakowe o ksztalcie trzpienków lub soczewek, opisane wyzej, - 3 —moga byc zastapione równiez otworami ssawczymi lub kanalikami 104, 105, 106 przedstawionymi na fig. 13, 14 i 16. Otwo¬ ry ssawcze moga byc stosowane zarówno w kolpaczkach wygietych, jak i w niewygie¬ tych, jak równiez mozliwe jest jednoczesne zastosowanie na obwodzie wystajacych narzadów zabierakowych oraz kanalów ssawczych.Kolpaczek 101 posiada kanal osiowy 102 zaopatrzony w rozszerzenie 103. Do ka¬ nalu 102 siegaja promieniowo przebiegaja¬ ce otwory ssawcze 104, 105, 106 rozmie¬ szczone w trzech plaszczyznach XIV — XIV, XIV — XIV i XIV — XIV' pro¬ stopadlych do osi wrzeciona. Pod tymi trzema plaszczyznami zasadniczo w pla¬ szczyznie przekroju XV — XV znajduje sie inny wieniec otworów 107 wywierco¬ nych siecznie do przekroju wrzeciona i na¬ chylonych w góre i ku wewnatrz tak, iz siegaja one do wydrazenia 103. Fig. 16 u- widocznia otwory 107 tak, jak wygladaja onei na obwodzie kolpaczka. Podczas obro¬ tu wrzeciona w kierunku strzalki 108 (fig. 15) otwory 107 posiadajace znacznie wiek¬ szy przekrój od otworów 104, 105, 106 dzialaja jako pompa odsrodkowa zasysajac powietrze z wydrazenia 103. Niedoprez- nosc, jaka wtedy powstaje, rozprzestrzenia sie w kanale 102, wskutek czego przez o- twory 104, 105, 106 powietrze jest wsysa¬ ne z zewnatrz. Dzieki ssaniu nitka przycho¬ dzaca z urzadzenia dostawczego przylega do górnej czesci obwodu kolpaczka nawi¬ jajac sie nan zwojami srubowymi. Powie¬ trze uchodzace z otworów 107 nie dziala na nitke, która juz znalazla dostateczne opar¬ cie na wrzecionie. Otwory 107 dzialaja na¬ wet korzystnie jeszcze i z tego wzgledu, ze powietrze uchodzace przez te otwory wy¬ dmuchuje wlókna materialu gromadzace sie i unoszace sie naokolo wrzeciona i obsady obraczkowej, dzieki czemu wrzeciono i ob¬ sada obraczkowa z obraczka hamulcowa i biegaczem pozostaja stale czyste.Wykonanie kolpaczka z dwóch czesci wedlug fig. 17 i 18 posiada ponadto te za¬ lete, prócz latwosci wymiany, ze wystar¬ cza zmieniac tylko górna czesc kolpaczka.Na wrzeciono 130 naklada sie kolpaczek skladajacy sie z dwóch czesci 131, 132. Dol¬ na, wieksza czesc 131 o ksztalcie zasad¬ niczo cylindrycznym jest wykonana z me¬ talu lekkiego, podczas gdy czesc górna 132 zaopatrzona w urzadzenie zabierakowe jest wykonana ze stali. Czesc 132 posiada czop czworokatny 133, który wklada sie do od¬ powiedniego wydrazenia w czesci 131. O- czywiscie czesci 131 i 133 moga byc pola¬ czone ze soba w inny odpowiedni sposób.Jak widac na fig. 19 w przekroju, dwu- dzielnosc kolpaczka umozliwia ponadto wykonanie zaokraglonych lub podobnie u- ksztaltowanych narzadów zabierakowych na obwodzie kolpaczka w sposób bardzo prosty. Kolpaczek zlozony zasadniczo z czesci 134 zaopatrzonej w czop i z tulejko- watej czesci 135 posiada narzady zabiera¬ kowe w ksztalcie odcinków kuli, np. w po¬ staci kulek stalowych 136 wlozonych do promieniowych wydrazen 137 od wewnatrz.Kulki w tych otworach, posiadajacych w tym celu mniejsze srednice, zostaja zakle¬ szczone, przy czym zostaja zamocowane w prawidlowym polozeniu za pomoca kor¬ ka 138 wsuwanego z góry do tulejki 135.Oczywiscie mozliwe jest zabezpieczenie kulek 136 przed wypadnieciem z otworów 137 w ten sposób, ze otworom na zewnetrz¬ nym obwodzie tulei 135 nadaje sie nieco mniejsza srednice, dzieki czemu kulki o wiekszej srednicy nie moga wypasc.Kolpaczek dwudzielny wedlug fig. 19 jest przedstawiony w widoku z boku na fig. 20, 21 przy czym obydwie figury uwidocz¬ niaja równiez rózne ksztalty brzegu kol¬ paczka powyzej kulistych narzadów zabie¬ rakowych. Oczywiscie takie kuliste narza¬ dy zabierakowe, jak widac na fig. 21, moga równiez tworzyc jedna calosc z górna cze¬ scia kolpaczka. — 4 —Narzady zabierakowe opisane i przed¬ stawione na rysunku oraz wykonane na górnym koncu wrzeciona lub na naklada¬ nym kolpaczku moga byc ewentualnie za¬ stapione wzniesieniami róznego ksztaltu, z których podaje sie ponizej niektóre przy¬ klady.Fig. 22 odpowiada zasadniczo fig. 8 z ta róznica, ze narzady zabierakowe o sa za¬ stapione karbowanym brzegiem 139.Wedlug fig. 23 na kolpaczku (lub tez na nakladce 138 fig. 19) wykonany jest wysta¬ jacy brzeg 140 ponad wiencem narzadów zabierakowych. Szyjka znajdujaca sie po¬ miedzy brzegiem i wiencem narzadów za¬ bierakowych wywiera podczas szybkiego obrotu wrzeciona dzialanie ssace na nitke doprowadzana do narzadów zabierako¬ wych.Poza tym narzady zabierakowe moga byc utworzone na górnym koncu wrzeciona lub na glównym brzegu kolpaczka wedlug fig. 24, 25 z brzegów przeciwleglych pla¬ skich rowków frezowanych 141, 142 roz¬ mieszczonych na jego obwodzie. PL