W znanych ccwiarkach krzyzowych z bebnami zaopatrzonymi w rowki prowadni¬ cze powstaja niedogodnosci z tego powodu, ze nitka zbacza w miejscach skrzyzowania rowków. Oprócz tego wykonywanie row¬ ków w kazdym bebnie tych cewiarek jest stosunkowo zmudne, poniewaz oba rowki prawoskretne albo lewoskretne musza na koncach bebna przechodzic jeden w drugi, aby umozliwic powrót nitki. Wreszcie prze¬ krój i glebokosc rowków musza byc rózno¬ rodne, skoro sie chce osiagnac wyniki mniej wiecej zadowalajace. Z tego tez powodu wytwarzanie tego rodzaju bebnów jest sto¬ sunkowo kosztowne.Proponowano juz umieszczanie przed bebnem prowadiiiczym zwyklego prowadz nika nitkowego wahajacego sie ruchem po¬ suwisto-zwrotnym i majacego za zadanie przeprowadzanie nitki poprzez miejsca skrzyzowania rowków. Taki prowadnik nit¬ kowy posiada jednak wszystkie wady tego rodzaju prowadników, a mianowicie po¬ zwala tylko na stosunkowo nieznaczne szybkosci i nie jest samonawiekajacy sie, wobec czego kazdy z prowadników musi byc napedzany oddzielnie, przy czym kosz¬ ty wytwarzania ich oraz przestrzen przez nie zajmowana sa wieksze, a obsluga jest trudniejsza i bezpieczenstwo pracy pod^ czas ruchu mniejsze.Wedlug wynalazku niniejszego powyi-sze-w^ady;-$a usuniete przez zestawienie bebna zaopatrzonego w rowki prowadnicze, które mozna wykonac na kazdej tokarce bez stosowania specjalnych narzedzi, ze specjalnym prowadnikiem nitkowym, obra¬ cajacym sie dokola osi równoleglej do beb¬ na zaopatrzonego w rowki prowadnicze, w dalszym ciagu niniejszego opisu zwanego bebnem prowadniczym, i posiadajacym dwie przeciwlegle i przeciwlegle skierowa¬ ne krawedzie zeslizgowe, przez które nitka po drodze od kopki do bebna prowadnicze- go jest prowadzona pod katem w ten spo¬ sób, ze kolejno zeslizguje sie wzdluz kra¬ wedzi prowadniczych prowadnika nitkowe¬ go. Wspólpraca obydwóch tych czesci po¬ zwala, nawet przy najwiekszych ich szyb¬ kosciach, na wytwarzanie zupelnie dobrych, nawet miekkich cewek wskutek tego, ze prowadnik nitkowy nadaje nitce tylko kie¬ runek ruchu tam i z powrotem, w miej¬ scach zas nawrotu udziela jej silnego im¬ pulsu w kierunku przeciwnym, podczas gdy-tocbeji prowadniczy wyznacza kat wznoszenia sie nitki i powoduje prawidlo¬ we nawijanie sie jej na cewke. Dzieki te¬ mu, ze prowadnik nitkowy posiada bardzo prosta budowe i liczba jego obrotów jest stosunkowo niewielka, koszty wytwarzania prowadnika sa stosunkowo nieznaczne; oprócz tego nawlekanie nici jest zbedne, wobec czego ulatwiony zostaje naped gru¬ pami. Niezaleznie od tego mozna przez od¬ powiedni dobór szybkosci roboczej prowad¬ nika nitkowego albo przez zmiane dlugosci jego skoku otrzymywac za pomoca jednego i tego samego bebna prowadniczego kopki krzyzowe róznej dlugosci, a mianowicie w ten sposób, ze nawraca sie nitke zamiast przy ostatnich skrzyzowaniach rowków bebna prowadniczego juz przy wczesniej¬ szym ich skrzyzowaniu.Rysunek przedstawia kilka przykladów wykonania przedmiotu wynalazku, a mia¬ nowicie fig. 1 przedstawia schematyczny widok czesci cewiarki krzyzowej z urza¬ dzeniem prowadniczym do nitki wedlug wynalazku, fig. 2 — widok z przodu bebna prowadniczego, fig. 3 — odpowiedni widok z boku wedlug fig. 2, fig. 4 — rozwiniecie plaszcza bebna prowadniczego, fig. 5 — przekrój wzdluz linii V — V na fig. 3, fig. 7, 9, 11 i 12 — rózne przyklady wykonania prowadnika nitkowego, fig. 6, 8, 10 i 13 — odpowiednie widoki z boku, czesciowo w przekroju, prowadników nitkowych wedlug fig. 7, 9, 11, 12, fig. 14 — widok z góry urzadzenia prowadniczego wedlug wyna¬ lazku z walem napedzajacym, na którym osadzony jest prowadnik nitkowy, od walu napedzajacego, na którym osadzony jest beben prowadniczy, wreszcie fig. 15 i 16 — odpowiadajacy fig. 14 widok z boku i wi¬ dok z przodu.Na ramie 1 maszyny (fig. 14— 16) umieszczone sa lozyska 2 do walów 3, na których osadzone sa bebny prowadnicze 4.Na tejze ramie 1 znajduja sie takze lozys¬ ka 5 do obustronnego walu 6, na którym umocowane sa prowadniki nitkowe 7. Wal 3 jest napedzany za pomocia, kola pasowe¬ go 8, obok którego umieszczone jest kolo zebate 9 zazebiajace sie z kolem zebatym 10 osadzonym na wale 6. Stosunek prze¬ kladni tych kól zebatych jest dobrany tak, ze liczba obrotów walu 3 jest calkowita wielokrotnoscia liczby obrotów walu 6.Kierunek obrotu poszczególnych walów i kól jest wskazany strzalkami na fig. 1.Beben prowadniczy 4 osadzony na wa¬ le 3 (fig. 2 — 5) posiada na swej po¬ wierzchni zewnetrznej dwa przebiegajace srubowo rowki 11: jeden o gwincie lewym, a drugi — o gwincie prawym. Stosunek skoków gwintów obu rowków jest zawsze jednakowy, jednak moze byc dowolnie zmieniony, wskutek czego powstaje mniej¬ sza lub wieksza liczba zwojów z mniejsza lub wieksza liczba skrzyzowan 12. Przed bebnem prowadniczym osadzony jest na wale 6 prowadnik nitkowy 7 w ten sposób, ze nitka 13 musi najpierw przesunac sie — 2 —przez ten prowadnik 7, a potem dopiero przez beben prowadniczy 4 dochodzi ona do cewki nawojowej lub kopki 14.Prowadnik nitkowy 7 ma za zadanie, aby nitka 13 nawracala przy koncowych skrzyzowaniach 12 bebna prowadniczego 4 jeszcze przed dojsciem do konca tego bebna 4. Gdy nitka doszla do koncowego miejsca skrzyzowania 12A, wtedy zaczyna dzialac druga czesc prowadnika nitkowego 7, któ¬ ry tymczasem dokonal pól obrotu, i zmusza nitke 13 do zawrócenia w miejscu skrzyzo¬ wania 12A. Odbywa sie to wskutek tego, ze nitka 13 przesuwajaca sie po prowadniku nitkowym 7 posiada wskutek ukosnego po¬ lozenia krawedzi tego prowadnika 7 wzgle¬ dem osi walu 6 sklonnosc do dazenia do miejsca lezacego najblizej walu 6. Sklon¬ nosc ta trwa dopóty, az nitka dojdzie do drugiego konca bebna. Wskutek tego nitka przechodzi bez przeszkód przez rozmaite skrzyzowania 12, az dojdzie do miejsca 12A.W tym miejscu zaczyna znowu dzialac druga, pochylona w kierunku przeciwnym krawedz prowadnika nitkowego 7 zmusza¬ jaca nitke 13 do ruchu w odwrotnym kie¬ runku, wobec czego nitka zawraca i zaczy¬ na dazyc do miejsca 12A. W ten sposób powstaje bezwzglednie dokladne prowa¬ dzenie nitki, na cewce zas — nawój krzy¬ zowy bez zarzutu.Z tego powodu, jak juz powiedziano, stosunek przekladni kól zebatych 9 i 10 musi byc tego rodzaju, aby prowadnik nitkowy 7 obracal sie calkowita liczbe razy wolniej niz beben prowadniczy. Jesli np. zastosowano beben prowadniczy przedsta¬ wiony na fig. 2 i posiadajacy od miejsca 12B, do miejsca 12A cztery calkowite zwo¬ je srubowe, a od miejsca 12A do miejsca 12B znowu cztery zwoje srubowe, to sto¬ sunek przekladni obu walów 6 \ 3 jest jak 1 : 8.Wykonanie prowadnika nitkowego 7, w zasadzie zawsze jednakowe, moze sie róz¬ nic w szczególach, jak to widac na fig. 6 — 13. Fig. 6 i 7 przedstawiaja prowadnfk nitkowy wykonany z grubego drutu, fig. 8 i 9 — z jednego kawalka tloczonego, a fig. 10 i 11 z tworzywa pelnego.Mozna takze spowodowac ruch prowad¬ nika nitkowego w kierunku przeciwnym. W takim przypadku trzeba naturalnie wla¬ czyc kolo posrednie miedzy kolami 9 i 10.Poza tym mozna zmieniac dlugosc skoku nitki i zmuszac ja do zawracania juz przy wczesniejszym skrzyzowaniu bebna pro¬ wadniczego. Mozna to osiagnac w teft spo¬ sób, ze wklada sie krótszy pomocniczy pro¬ wadnik nitkowy 7, a stosunek przekladni miedzy walami 3 i 6 dobiera sie w ten spo¬ sób, aby prowadnik nitkowy poruszal sie szybciej i wskutek tego powodowal kazdo¬ razowy nawrót nici we wczesniejszym mo¬ mencie, anizeli przy dluzszym skoku nitki.Prowadnik nitkowy 7 wedlug odmiany wykonania przedstawionej na fig. 12 i 13 stanowi walek, posiadajacy dwie wyftezo- wane powierzchnie srubowe. Kazda z tych powierzchni okraza walek tylko na luku o dlugosci 180°, a nastepnie przechodzi w druga powierzchnie srubowa o kierunku przeciwnym. W ten sposób powstaja w miejscach przejscia krawedzie a i b jako linie przeciecia obu powierzchni srubo¬ wych c.Wrzeciono nawojowe 15 jest umieszczo¬ ne w zwykly sposób na palaku cewkowym 16 obracajacym sie na sworzniu 17 umoco¬ wanym w ramie /. Znane sa wrzeciona na¬ wojowe i palaki, jak równiez urzadzenie do obciagania, które moga byc rozmaitego ksztaltu, zaleznie od rodzaju przerabiane¬ go materialu i formy nawojowej.Dla prostoty dobrano przyklad wykona¬ nia wedlug fig. 14 — 16, w którym beben prowadniczy 4 sluzy jednoczesnie jako narzad napedzajacy cewke nawojowa 14, chociaz ona moze byc takze napedzana od¬ dzielnym walcem, a wtedy beben prowadni¬ czy sluzy wylacznie do prowadzenia nitki. — 3 — PL