Wynalazek dotyczy znanych kól do taboru kolejowego z listwami, regulujace¬ mi scieramie powierzchni tocznej, utworzo¬ nemu przez zlobki, wykonane na zewnetrz¬ nej czesci powierzchni tocznej obreczy lub kola, przyczeni wysokosc i szerokosc tych lisitw zmniejsza sie w miare wzrastania ich oddalenia od obrzeza. Dzieki tym listwom zuzycie powierzchni tocznej obreczy regu¬ lowane jest samoczynnie w taki sposób, ze pierwotny profil powierzchni tocznej po¬ zostaje w przyblizeniu niezmienny przez caly czas naturalnego zuzycia kola.Doswiadczenia z takiemi kolami wyka¬ zaly, ze dzieki odpowiedniemu uksztalto¬ waniu zlobków, tworzacych listwy, zwla¬ szcza zlobka, znajdujacego sie najblizej obrzeza, oprócz zachowania na stale pier¬ wotnego profilu powierzchni tocznej moze byc osiagniete bardzo nieznaczne zuzywa¬ nie sie obrzeza. Zestaw kól jest wiec pro¬ wadzony w sposób podobny, jak nowe ze¬ stawy kól, to znaczy prawie wylacznie przez stozkowe powierzchnie toczne oby¬ dwu kól.Zgodnie z wy^ialazkiem uksztaltowanie obreczy kola polega zasadniczo na tern, ze szerokosc zlobka, znajdujacego sie najbli¬ zej obrzeza, który rozpoczyna sie przy nie¬ skazonej powierzchni tocznej i pochylascianka przechodzi do dna zlobkai, które skierowane jest w przyblizeniu w tym sa¬ mym kierunku, co i powierzchnia toczna, wynosi okolo jednej czwartej calkowitej szerokosci powierzchni tocznej Na rysunku na fig. 1, 213 przedstawio¬ no trzy przyklady wykonania przedmiotu wynalazku; przyczem obrecz kola przed¬ stawiona zostala w przekroju.Obrecz kola 1 (fig. 1) ma szerokosc 135 mim. Powierzchnia toczna 2 dlugosci 90 mm tworzy od punktu 3 panktu 4 po¬ wierzchnie stozkowa o zbieznosci 1 : 20, a od miejsca 4 do zewnetrznego brzegu 5 powierzchnie stozkowa O , aimej zbiefcn©- sci — 1 : 10. Obrzeze 6 laczy z powierzch¬ nia toczna 2 zaokraglenie 7.Miedzy punktem 4 a zewnetrznym brze¬ giem 5 amajduja jsie dwie listwy 8 i 9, re¬ gulujace zuzycie, utworzone w taki sposób, ze w pierwotnej miezuzytey obreczy f sa wykonane trzy biegnace dokola zlobki ffl, 11, 12, naprzyklad wytoczone. Wysokosc i szerokosc listw 8 i 9 wzrasta od zewnetrz¬ nego brzegu 5 obreczy w kierunku obrzeza 6. Dno zlobków 10, 11 i 12, tworzacych listwy 8, 9, znajduje sie na powierzchni stozkowej 13, której promien w punkcie 4 jest o okolo 10 mm, a przy brzegu ze¬ wnetrznym 5 o okolo 6 mm mniejszy, niz promien pierwotnego profilu powierzchni tocznej 2 w tych samych punktach.Od punktu 14, oddalonego w przyblize¬ niu o 12 mm od srodkowego kola tocznego 15 w kierunku brzegu zewnetrznego 5, po¬ wierzchnia toczna 2 opada w przekroju wedlug prostej liaji pod ostrym katem a, równym w przyblizeniu 45°, az do punktu 16. Rzut punktu 16 na powierzchnie toczna 2 jest oddalony o 10 nim od punktu 14. Do konca uftworzonejf w ten sposób pochylosci 17 przylega dno 18 zlobka 10 szerokosci 13 mm, przeprowadzone az do punktu 19. Da¬ lej nastepuje przejscie (zaokraglenie) do scianki 20 listwy 8, znajdujacej sie najbli¬ zej obrzeza 6. Stosunek szerokosci zlobka 10 do calkowitej szerokosci powierzchni 23 tocznej 2 wynosi w ten sposób — lub w przyblizeniu jedna czwarta calkowitej szerokosci powierzchni tocznej 2. Istotne znaczenie ma dla wynalazku okolicznosc, a&eby zlobek 10, znajdujacy sie najblizej obrzeza 6, byl dostatecznie duzy i stopnio¬ wo poglebiany, poczawszy od powierzchni tocznej 2. Kat a pochylosci 17 moze wa¬ hac sie w granicach od 30 do 60°; jego wielkosc zalezy od twardosci i dagliwosci tworzywa obreczy.Listwy 8 i 9 maja taki ksztalt, iz moga ocii, o ile nie zostana zuzyte, ulec zgniece¬ niu, nie wypelniajac zlobków 10, 11, 12 scieraiiem tworzywem i nie tworzac wy¬ stajacych warstw. Przekrój listw] 8 i 9 jest zasadniczo czworokatny, jednak rogi czwo¬ rokatów sa mocno zaokraglone. Regulacja ocierania powierzchni tocznej 2 odbywa sie zasadniczo zapomoca listwy 8, znaj¬ dujacej sie najblizej obrzeza, 6, oraz zlob¬ ka 10. Druga listwa 9, znajdujaca sie wpo- blizu brzegu zewnetrznego! 5 obreczy, moze byc nawet opuszczona.Wykonanie wedlug fig. 2 rózni sie od poprzedniego tylko tern, ze punkt 14 jest oddalony od Srodkowego kola tocznego 15 o okolo 15 mm i ze dno 18 zlobka 10 ma dlugosci tylko 10 mm.Wykonanie, uwidocznione na fig, 3, róz¬ ni sie od obu poprzednich tern, ze przej¬ scie od nieskazonej (wskutek zuzycia) po¬ wierzchni tocznej 2 do daa 18 zlobka IB, znajdujacego sie najblizej obrzeza 6, wy¬ konane jest w postaci lagodnie zaokraglo¬ nej scianki 17, podobnie jak glówka szyny przechodzi w jej szyjke. Szerokosc za¬ okraglonej scianki 17 wynosi w przyblize¬ niu polowe szerokosci zlobka 10. W tern wykonaniu wazne jest zatoczenie duzym promieniem przejsciowym t luku 17 od powierzchni tocznej 2, który to luk laccy powiehrzchmie 2 z dnem 18 pierwszego zlobka 10. W ten sposób powstaje kulistezaokto^enie ^^ 2, które przeciwdziala scieraniu sie tworzywa.Wynalazek moze byc isitosowany w od¬ powiedni sposób równiez i do zestawów kól, w których czesc powierzchni tocznsj 2, znajdujaca sie miedzy punktami 3 i 4, jest w przyblizaniu cylindryczna. Szczegól¬ nie duze korzysci mozna, osiagnac przy za¬ stosowaniu wynalazku do nastawnych ze¬ stawów kól, pólwózków. Za postep, osia¬ gniety dzieki Wynalazkowi, wskutek nie¬ znacznego zuzycia obrzeza oraz wskutek zachowania pierwotnego profilu obreczy podczas jej zuzycia, nalezy uwazac jeszcze zmniejszanie sie drgan wlasnych pociagu. PL