PL23666B1 - Sposób zachowania sypkosci soli nawozowych. - Google Patents

Description

Wiadomo, ze wiele soli, np. soli nawo¬ zowych, zwlaszcza soli, zawierajacych azo¬ tan amonu, podczas lezenia w wiekszych ilosciach albo w opakowaniu workowem wykazuje sklonnosc spiekania sie. Ta nie¬ pozadana wlasciwosc wplywa wysoce ujem¬ nie na zdatnosc soli tych do magazynowa¬ nia, gdyz pobieranie tych soli z duzych po¬ kladów nastrecza znaczne trudnosci oraz powoduje znaczne koszty. Nawet towar, zapakowany we worki, twardnieje wkrótce zpowrotem tak, iz konsument nie otrzymu¬ je go w postaci, zdatnej do uzytku natych¬ miastowego. Konsument zatem tez jest na¬ razony na duze koszty, a w pewnych oko¬ licznosciach wysiewanie soli nie jest mozli¬ we bez uprzedniej obróbki.W celu zwiekszenia zdatnosci do leze¬ nia na skladzie soli nawozowych, zwla¬ szcza zawierajacych azotan amonu, propo¬ nowano wiele sposobów, z których do¬ tychczas zaden nie usunal calkowicie wspo¬ mnianych niedogodnosci, a co najwyzej mniejsze lub wieksze polepszenie zdatnosci do lezenia na skladzie okupione zostalo innemi niedogodnosciami.Stwierdzono wogóle, ze przyczyna spie¬ kania sie jest woda, przylegajaca do ziarn soli, oraz przedsiewzieto przeciwko temu srodki zapobiegawcze. W pewnych przy¬ padkach spiekanie to moze byc przyspie¬ szone wskutek róznych przemian danej so¬ li, np. wskutek przemiany azotanu amono¬ wego w temperaturze 33°C, zwiazanej zjednoczesna zmiana objetosci, albo wsku¬ tek powstawania soli podwójnej, gdy np, obok azotanu amonowego istnieje siarczan amonu.Niepozadanemu dzialaniu wody usilo¬ wano przeciwdzialac w rozmaity sposób, np. przez zwiekszenie ziarna soli i zmniej¬ szenie w ten sposób powierzchni soli. Na¬ wóz mieszany, otrzymany z krystalicznego azotanu amonowego i siarczanu amonowe¬ go, jest np. tern mniej sklonny do spieka¬ nia sie, im bardziej jest gruboziarnisty.Sole, dobrze przechowujace sie, otrzy¬ muje sie, jesli sie je zmiesza z materjalami, zdolnemi do chemicznego wiazania wody, jako wody krystalizacyjnej, a wiec np.MgSO, . H20, Na2SO±. Sole te zachowuja swa doskonala trwalosc podczas lezenia na skladzie tylko dopóty, az zostanie osiagnie¬ ta granica zdolnosci uwadniania sie danego materjalu. Jednakze tak obrobione sole na¬ wozowe nabieraja wybitnie niepozadanej wlasciwosci, a mianowicie bardzo silnie kurza. Jest to bardzo uciazliwe juz pod¬ czas fabrykacji, a zwlaszcza nieprzyjemne podczas wysiewania na role. A wiec spo¬ sób ten ma bardzo znaczne braki; wskutek tego nadzwyczaj wazne jest wynalezienie sposobu pozbawiania soli wlasnosci spieka¬ nia sie, bez zmiany jednak lekko wilgotnej konsystencji, jaka powinna miec dobra sól nawozowa.Srodki, wiazace wode, nie przynosza ko¬ rzysci równiez w tych przypadkach, w któ¬ rych twardnienie nalezy przypisac przy¬ czynom, róznym od wiazania wody, np. pózniejszym przemianom albo przeksztal¬ ceniom w inne postacie krystaliczne, zacho¬ dzacym zwlaszcza w mieszanych solach na¬ wozowych, zawierajacych azotan amonu, i mogacym nastepowac podczas lezenia soli na skladzie.Reakcja, prowadzaca do stwardnienia zamagazynowanej masy soli, moze w nieo¬ becnosci wody byc równiez reakcja miedzy cialami stalemi, polegajaca na tern, ze rów¬ niez stale krysztaly sa zdolne do reakcji miedzy soba dzieki drganiom ich poszcze¬ gólnych atomów okolo polozenia spoczyn¬ kowego w danej siatce krystalograficznej.Chcac uniknac takich reakcyj miedzy cia¬ lami stalemi, mogacych wystepowac tylko przy intensywnem zetknieciu poszczegól¬ nych powierzchni krysztalów, nalezy po¬ wierzchnie te zapomoca odpowiedniej ob¬ róbki uczynic niepodatnemi do takiej re¬ akcji.Obecnie wykryto, ze tak zwane hydro- sole posiadaja zdolnosc wywierania na po¬ wierzchnie ziarn soli takiego dzialania, iz, pomimo posiadania pozadanej wilgoci, sól nie jest sklonna do spiekania sie. Nawet po bardzo dlugotrwalem lezeniu pod zwyklem cisnieniem, nasypu zachowuje ona calkowi¬ cie swa sypkosc. Tak potraktowana sól na¬ wet przy duzej wysokosci nasypu daje sie latwo pobierac i nawet przy dluzszem leze¬ niu w workach w zwyklych warunkach znajduje sie w stanie, umozliwiajacym przeprowadzenie jej bezposrednio w nie¬ zmienionej sypkiej postaci do maszyny wy¬ siewajacej albo umozliwiajacym bezpo¬ srednie branie jej z worka reka i wysie¬ wanie. Sól posiada przytem pewna wilgot¬ nosc, tak iz najdrobniejsze jej czastki przy¬ legaja luzno do siebie, nie tworzac gruzlów.Sól równiez nie kurzy., a niepozadane pory¬ wanie jej przez wiatr nie nastepuje zupel¬ nie.W praktyce dokladnie miesza sie hydro- sol (najwyzej 1 — 2% wagowych) z masa soli tak, aby kazde jej ziarnko bylo po¬ wleczone cieniutka warstewka hydrosolu.Ta powloka hydrosolowa przeksztalca sie stopniowo w odpowiedni zel. Jak wiadomo, zel taki jest gabczasta, galaretowata masa o drobnych kanalach; masa ta posiada du¬ za zdolnosc do wsysania (jak gabka) sub- stancyj najrozmaitszych, a miedzy innemi równiez i wody wzglednie roztworów wod¬ nych. Zel, wsysajacy wode, zapobiega spie¬ kaniu sie poszczególnych czastek soli i na- — 2 —daje w ten sposób soli wlasciwosci, które powinien posiadac produkt dobrze sypki.Poniewaz w procesie tym idzie o czysto fi¬ zyczne dzialanie na powierzchnie ziarna soli, wiec, oczywiscie, proces ten nadaje sie do wszelkiego rodzaju soli, których spiekaniu sie nalezy zapobiegac.Stosuje sie glównie hydrosole krzemu, glinu, cynku, zelaza, chromu i cyny oraz ich zwiazków. Teoretycznie wszystkie sole metaloidów i metali wykazuja dzialanie ta¬ kiez lub podobne. Sole metali i metaloidów mozna w razie potrzeby obrobic dalej za¬ pomoca dializy.Zwlaszcza roztwór solu wodorotlenku zelazowego okazal sie dobrym srodkiem.Roztwór taki mozna przygotowac z soli ze¬ laza, np. azotanu zelaza, z dodatkiem al- kaljów. Dodatek alkaljów nalezy dobrac tak, zeby wypadajacy wodorotlenek zelaza pozostawal jeszcze w roztworze w reszcie roztworu zelazowego. Tenroztwór solu, jak juz zaznaczono, mozna, ewentualnie, od¬ dzielic zapomoca dializy od jonów soli, za¬ wartych w' roztworze.Ponizej podano trzy przyklady wykona¬ nia sposobu wedlug wynalazku.Przyklad I. Solem wodorotlenku zela¬ zowego, zawierajacym 50 do 100 g zelaza w litrze, uzytym w niewielkiej ilosci, np. ^0,5 do 2 1 na 100 kg soli, natryskuje sie przez dysze rozpylajaca w zwyklej tempe¬ raturze zapomoca sprezonego powietrza sól nawozowa, np. siarczano-azotan amonowy, ciagle mieszajac. Tak potraktowana sól za¬ chowuje swa sypkosc we wszystkich nor¬ malnych warunkach lezenia na skladzie, transportu i pogody.Przyklad II. Hydrosolem siarczku cyn¬ kowego, zawierajacym okoloi 60 g cynku w litrze, uzytym w niewielkiej ilosci, np. 0,5 do 2 1 na 100 kg soli, natryskuje sie w zwyklej temperaturze sól nawozowa, np. saletre potasowa lub saletre amonowo-po- tasowa, dobrze mieszajac. Dalszej obróbki nie stosuje sie. Wynik taki sam, jak w przy¬ kladzie L Przyklad III. Sol kwasu cynowego, zawierajacy 50 do 70 g/l Sn, wtryskuje sie w zwyklej temperaturze w naewLaJkief ilo¬ sci, np. 0,5 do 21 na 100 kg soli, do soli na¬ wozowej np. siarczano-azotanu amonowego, dobrze mieszajac. Równiez i ttrtaj nie sto- sujef sie dalszej obróbki. Wynik taki sam, jak w przykladzie I.Do wykonywania sposobu wedlug wy¬ nalazku nadaja sie równiez roztwory pew¬ nych soli z grupy zelaza i chromu, np. ze¬ laza trójwartosciowego, jak chlorek lub azotan zelazowy {zwiazki zelazawe nie wy¬ kazuja odpowiedniego dzialania). Niewiel¬ kie ilosci soli, dodane w rozcienczonym roztworze przy dobrem mieszaniu do soli nawozowej, odbieraja jej zdolnosc spieka¬ nia sie.Wiadomo, ze sole zelaza w roztworze wodnym nietylko sa w wysokim stopniu rozszczepione hydrolitycznie, lecz równiez w znacznej ilosci zawieraja wodorotlenek zelazowy w postaci koloidalnej. Ten kolo¬ idalnie rozpuszczony wodorotlenek zelazo¬ wy w polaczeniu z sola nawozowa przecho¬ dzi po krótszym lub dluzszym czasie W od¬ powiedni zel. W odniesieniu do chromu istnieja stosunki zupelnie podobne.Dzialanie soli zelaza jest czysto fizycz¬ ne. Nie ma ono nic wspólnego ze sposobami, w których stosuje sie dodatki higroskopij- ne, np. azotan zelaza w postaci suchej i stalej. Sól zelaza stosuje sie zaledwie w minimalnej ilosci, okolo 0,05% Fe, podczas gdy dodawana ilosc srodków, wiazacych wode, waha sie miedzy 3 a 30% ciezaru soli.Nikiel nie wykazuje tego dzialania, ko¬ balt zas wykazuje w) stopniu znacznie slab¬ szym niz zelazo. Chrom, niezbyt równiez oddalony w ukladzie okresowym pierwiast¬ ków od zelaza, mozna pod wzgledem zdol¬ nosci zapobiegania spiekaniu sie soli na- - 3 -Wozowych postawic prawie ns. równi z ze¬ lazem. Równiez w przypadku stosowania tego metalu potrzebny dodatek jest wiel¬ koscia, wahajaca sie okolo 0,05% Cr.Ponizej podano przyklad wykonania wynalazku przy uzyciu azotanu chromo¬ wego.Przyklad IV. 238 g azotanu chromowe¬ go rozpuszcza sie w wodzie i dopelnia do jednego litra. Ten zielono zabarwiony roz¬ twór, ewentualnie po zagotowaniu, rozpyla sie w zwyklej temperaturze zapomoca spre¬ zonego powietrza przez dysze rozpylajace w niewielkiej ilosci, np. 0,5 — 2 1 na 100 kg soli nawozowej, np. siarczano-azotanu a- monowego, przy ciagiem mieszaniu. Dal¬ szej obróbki nie stosuje sie.Tak potraktowana sól zachowuje swa sypkosc we wszelkich normalnych warun¬ kach lezenia na skladzie, transportu i po¬ gody.Dzialanie rozcienczonego solu, rozpylo¬ nego na sól nawozowa, polega na tern, ze jony, wnikajace z soli do roztworu solu, po krótszym lub dluzszym czasie powoduja koagulacje z wytworzeniem odpowiedniego zelu. Zel ten otacza kazde ziarnko soli blon- ka ochronna, zapobiegajaca spiekaniu sie.Oczywiscie, warunkiem zachowania sypko¬ sci jest zakonczenie koagulacji solu i wy¬ tworzenie odpowiedniego zelu jeszcze przed rozpoczeciem na nowo procesu twardnienia. Gdyby bowiem nastapilo po¬ nowne stwardnienie przed straceniem zelu, to wytracajacy sie obecnie zel nie móglby stanu tego uczynic odwracalnym, poniewaz nie otaczalby wtedy blonka ochronna po¬ szczególnych ziarnek soli, gdyz w stward¬ nialej masie nie istnialyby one jako takie, lecz tworzylyby mniej lub bardziej jedno¬ rodna bryle soli. Istnieja sole nawozowe, których jony bardzo powoli dzialaja wy¬ tracajaco na sole, a sa niemi glównie sole o anjonach jednowartosciowych, jak C/', NO's i t. d. Takienii solami nawozowemi sa rip. saletra potasowa i saletra amonowo- pótasowa. Chcac zapomoca odpowiednie! solów, np. solu wodorotlenku zelazowego, osiagnac w tym przypadku dobra zdolnosc do lezenia na skladzie, nalezy sól te ma¬ gazynowac albo pakowac we worki dopie¬ ro wtedy, gdy sol jest juz istotnie skoagu- lowany. Wskutek tego tez w przypadku tych soli nawozowych nalezy po natrysnie- ciu poczekac przez pewien czas przed roz¬ poczeciem workowania wzglednie magazy¬ nowania.Obecnie wykryto, ze dzialanie solu moz¬ na przyspieszyc, dodajac don przed rozpy¬ leniem na wspomniane sole nawozowe sub¬ stancji, wywolujacej stracenie w krótszym czasie, dzieki czemu mozna obecnie na¬ tychmiast po natrysnieciu roztworem solu workowac sól albo magazynowac ja niewor- kowana. Do tego nadaja sie np. roztwory soli nieorganicznych, posiadajacych anjon dwu- lub wiecej-wartosciowy, a wiec np. roztwory siarczanów, zwlaszcza siarczanu amonowego lub roztwory innych solów, po¬ siadajacych wlasciwosc zwiekszania szyb¬ kosci stracania solu, przeznaczonego do uzytku. Tak wiec np. sol wodorotlenowy, otrzymany z chlorku zelazowego w obecno¬ sci dodatku solu wodorotlenowego, otrzy¬ manego z azotanu zelaza lub azotanu glinu^. straca sie szybciej, niz bez tych dodatków.Postepuje sie przytem w ten sposób, ze na krótko przed natryskiwaniem soli nawozo-r wej zadaje sie sol w okreslonym stosunku roztworem substancji, powodujacej szybsze stracenie, np. roztworem siarczanu amono¬ wego, albo podobnie uczulajaco dzialaja¬ cym roztworem, jak opisano powyzej, tak iz stracenie nastepuje najpózniej w kilka godzin po obróbce.W pewnych okolicznosciach moze byc celowe nasycenie solu wzgledem soli nawo¬ zowej, zeby po rozpyleniu go na sól nawo¬ zowa nie mógl on ulec zmianie przez po¬ chlanianie jonów z tej soli.Przyklad V. Sol wodorotlenku zelazo¬ wego, zawierajacy okolo 50 g/l Fe, tak sie - 4 -nasyca skladnikami saletry amonowo-po- tasowej, zeby roztwór znajdowal sie w rów¬ nowadze wzgledem saletry amonowo-po- tasowej jako osadu. Ten niekoagulujacy roztwór solu zadaje sie równa czescia na¬ syconego roztworu siarczanu amonowego, a nastepnie wytryskuje niezwlocznie na sa¬ letre amonowo-potasowa zapomoca urza¬ dzenia rozpylajacego w zwyklej tempera¬ turze, w ilosci okolo 1% ciezaru soli. Tak potraktowana saletre amonowo-potasowa mozna natychmiast zamagazynowac wzgled¬ nie zapakowac w worki. Zachowuje ona swa sypkosc we wszystkich normalnych warunkach lezenia na skladzie, pogody i transportu. PL

Claims (5)

1. Zastrzezenia patentowe. 1. Sposób zachowania sypkosci soli na¬ wozowych, zwlaszcza zawierajacych azotan amonu, znamienny tern, ze sole te miesza sie dokladnie z roztworem solu zelaza, cyn¬ ku, chromu, cyny, glinu lub kwasu krzemo¬ wego, poddanym ewentualnie uprzedniej dializie.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tern, ze jako sol stosuje sie sol wodoro¬ tlenku zelazowego.
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 2, znamien¬ ny tern, ze stosuj-e sie sol wodorotlenku ze¬ laza, przygotowany z soli zelaza, np. azo¬ tanu zelaza, z takim dodatkiem alkaljów, azeby wypadajacy wodorotlenek zelaza znajdowal sie jeszcze w roztworze, poczem ewentualnie roztwór solu zapomoca dializy oddziela sie od znajdujacych sie w roztwo¬ rze jonów soli.
4. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tern, ze sole nawozowe zwilza sie roz¬ tworami odpowiednich soli metali grupy zelaza lub chromu, np. solami zelazowemi, np. chlorkiem lub azotanem zelazowym, al¬ bo solami chromowemi, np. azotanem chro¬ mowym, przy ciaglem mieszaniu.
5. 5. Sposób wedlug zastrz. 1 — 4, zna¬ mienny tern, ze do uzytych solow dodaje sie roztworów elektrolitów albo roztworów solów, przyspieszajacych stracanie, np. roztworu siarczanu amonowego albo hydro- solu, otrzymanego z azotanu zelaza lub gli¬ nu. Hans Grah. Zastepca: Dr. techn. A. Bolland, rzecznik patentowy. Druk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa. PL