Wynalazek dotyczy silnika elektrycz¬ nego, w którym uzwojenie stojana jest od¬ dzielone szczelnie od przestrzeni, zajmo¬ wanej przez wirnik. Wynalazek dotyczy szczególnie jedno lub wielofazowych sil¬ ników pradu zmiennego, w których zwarty wirnik pracuje w powietrzu, w gazie lub tez w cieczy (silnik do zanurzania). Silnik ten moze byc stosowany do bezposrednie¬ go napedu pomp, gdy oprócz samej pom¬ py zanurza sie w ciecz pompowana rów¬ niez i silnik.Znane dotychczas postacie wykonania silników elektrycznych o takiej budowie posiadaja pomiedzy stojanem i wirnikiem scianke przedzielajaca, wykonana z mozli¬ wie zle przewodzacego elektrycznosc ma¬ gnetycznego lub niemagnetycznego stopu metalowego o duzej wytrzymalosci. Przy tej budowie scianka przedzielajaca o po¬ wierzchniach walcowych jest wykonywana zawsze z jednego kawalka, wobec czego nalezy zwracac szczególna uwage na nie¬ znaczna przewodnosc elektryczna mate- rjalu.Inne postacie wykonania maja na celu zmniejszenie szkodliwego wplywu scianki przedzielajacej, polegajacego na magne-••; lycziakhi rozproszeniu, przez Wprowadze- g liaeMflpisad biegunpwyph,* okadzonych gazo- f f Wszc^tnie fi*jafczenikaj 4cfd4 scianke calko- 'V^| ^icie^lub'7;'^^c.S9#p;\^akiie'fpostacie wyko¬ nania sa jednak trudne dó przeprowadze¬ nia w praktyce oraz kosztowne.Znana jest postac wykonania, w której unika sie wspomnianej scianki przedziela¬ jacej, a zlobki, sluzace do umieszczenia uzwojenia w stój anie, sa wykonane w po¬ staci przykrytych kanalów. Przy tern wy¬ konaniu poszczególne blachy stojaaia mu¬ sza byc uszczelnione wzgledem siebie, co wykonywa sie zapomoca kita* umieszczo¬ nego na calej powierzchni blach stojana i pozostawiajacego tylko wolne kanaly do umieszczenia uzwojenia. W celu osiagnie¬ cia skutecznego uszczelnienia pomiedzy blachami stojana, zarówno te blachy, jak j kit musza byc sciskane z bardzoi duza sila, która moze byc osiagana tylko zapomoca bardzo mocnych srub. Poniewaz jednak te sruby musza przechodzic poprzez blachy stojana, wywoluja one wskutek swych du¬ zych przekrojów prady wirowe oraz stra¬ ty cieplne. Jezeli natomiast wziac ciensze sruby, to nie osiagnie sie niezbednego u- szczelnienia.Wedlug wynalazku uszczelnienie uzwo¬ jenia stojana jest uskuteczniane w ten sposób, ze blachy, nakladane jedna na druga w kierunku osiowym, uszczelnia sie na waskiej pierscieniowej plaszczyznie we¬ wnatrz uzwojenia stojana zapomoca wa¬ skich ciaglych izolujacych i uszczelniaja¬ cych wkladek, umieszczonych pomiedzy blachami.Zastosowanie tych srodków umozliwia kilka postaci wykonania.W jednej z nich blachy, z których zwy¬ kle wykonany jest slojan, sa sciskane ra¬ zem z waskiemi, izolujacemi i uszczelnia- jacemi wkladkami na powierzchni waskie¬ go paska w ksztalcie pierscienia kolowego.Waski ten pasek tworzy z jednej strony wewnetrzna! powierzchnie stojana, a z dru¬ giej strony przylega do zamknietych otwo¬ rów, wycietych w blachach. Te zamkniete otwory, po zlozeniu blach stojana, tworza kanaly, przeznaczone dla umieszczenia uzwojenia.W innej postaci wykonania stosowane sa blachy stojana z wycieciami zamiast za¬ mknietych otworów, przyczem wyciecia te tworza otwarte zboku zlobki do umieszcze¬ nia uzwojenia. W tym przypadku stosowa¬ ne sa waskie kolowe pierscienie z blachy, uwattTSitwione wewnatrz stojana tak, iz two¬ rza cylindryczny plaszcz, i sa sciskane lacznie z waskiemi izolujacemi i uszczelnia- jaoemi wkladkami.Jest rzecza celowa w obydwóch powyz¬ szych przypadkach sciskac blachy lacznie z wkladkami nie przechodzacemi przez nie srubami, lecz naciskowemi tulejami lub pierscieniami (pierscieniowemi czesciami naciskowemi), które opieraja sie na oslonie i jednoczesnie zakrywaja szczelnie przed ciecza te przestrzenie, w których znajduja sie glowice uzwojenia stojana. Przestrze¬ nie te moga byc przytem wypelnione in¬ nym plynem (zarówno gazem, jak i cie¬ cza), niz ten, w którym pracuje wirnik.Warstwy blach z wkladkami uszczelnia- jacemi wbudowywa sie w oslone silnika z zastosowaniem wspomnianych pierscieni lub tulei naciskowych oraz dajacego sie rozbierac na czesci przyrzadu naciskowe¬ go. Scisniete blachy zostaja wlozone w oslone silnika lacznie z tulejami nacisko¬ wemi i przyrzadem naciskowym, przyczem blachy i tuleje naciskowe sa umocowane na nasadach oslony z tym samym naci¬ skiem, poczem usuwa sie przyrzad naci¬ skowy.Fig. 1 i 2 przedstawiaja przyklad wy¬ konania wynalazku ze scisnictemi blacha¬ mi stojana, a mianowicie fig. 1 — w pio¬ nowym przekroju osiowym, fig. 2 — w wi¬ doku na stojan. Fig. 3 przedstawia W wi¬ doku druga postac wykonania z zastosowa¬ niem specjalnych blach pierscieniowych, — 2 —tworzacych plaszcz przez nalozenie Jednej blachy na druga. Fig. 4 przedstawia drugi przyklad wykonania silnika ze scisnietym stojanem, fig. 5 — w przekroju podluznym przyrzad naciskowy, sluzacy do wykona¬ nia stojana, a fig. 6 — stojan w chwili skla¬ dania i przyrzad naciskowy, znajdujacy sie wewnatrz kadluba silnika. Fig. 7 przed¬ stawia w widoku blachy stojana, a fig. 8 i 9 — w| zwiekszone} podzialce blachy sto¬ jana w przekroju wzdluz linji A — B na fig. 7, w stanie stojana swobodnym wzgled¬ nie scisnietym. Fig. 10 przedstawia jako trzeci przyklad wykonania scisniety plaszcz w polaczeniu z przyrzadem naciskowym i fig. 11 — plaszcz w chwili wbudowywania go w kadlub silnika.Na fig. 1 i 2 w oslonie 1 w ksztalcie ru¬ ry umieszczona jest nieprzesuwnie pier¬ scieniowa podstawa naciskowa 2, opieraja¬ ca sie o pierscien 3, osadzony w oslonie.Podstawa 2 moze podtrzymywac w spo¬ sób dowolny lozysko walu 4 wirnika, nie¬ wrazliwe na dzialanie cieczy lub gazu, np. w przypadku pracy pod woda lozysko kul¬ kowe 5 ze stali nierdzewnej. Wirnik 6 jest wirnikiem zwartym normalnej budowy.Stojan 7 jest utworzony z pierscienio¬ wych blach 8 (fig. 2), nalozonych jedna na druga w kierunku osiowym i posiadaja¬ cych zamkniete otwory 9, umieszczone tak, ze pomiedzy niemi a wewnetrzna srednica stojana pozostaje waski pasek 10. Pomie¬ dzy poszczególnemi blachami wlozone sa waskie wkladki uszczelniajace, wykonane z mateijalu izolacyjnego, np. z papieru, przepojonego parafina. Wkladki te swem dzialaniem izolujacem przeszkadzaja po¬ wstawaniu pradów wirowych w zelazie sto¬ jana oraz przy odpowiednim nacisku od¬ dzielaja szczelnie uzwojenie 11 stojana od plynu, w którym obraca sie wirnik. Aby uszczelnienie bylo pewniejsze, stojan 7 jest osadzony w oslonie 1 przesuwnie w kierunku osiowym i opiera sie na podsta¬ wie 2 tylko waska plaszczyzna pierscienia kolowego 12, lezaca nablizej wewnetrz^ nego otworu stojana i posiadajaca w przy¬ blizeniu szerokosc paska 10.Druga plyta naciskowa 13, podtrzymu¬ jaca jednoczesnie lozysko 14 walu 4 wirni¬ ka, naciska z duza sila na stojan tylko waska plaszczyzna 15 pierscienia kolowe¬ go, posiadajaca jednakowe wymiary z pla¬ szczyzna 12. Sciskanie jest uskutecznione zapomoca wiekszej liczby srub 16, wkre¬ conych w pierscien 17, który jest polaczo¬ ny z oslona 1 tak, iz moze byc odjety, np, zapomoca gwintu 18. Blachy stojana zo¬ staja wiec z duza sila scisniete na swym wewnetrznym brzegu lacznie z waskiemi izolujacemi i uszczelniajacemi wkladkami i w ten sposób powstaje szczelna i mocna zapora, która oddziela gazoszczelnie uzwo¬ jenie 11 stojana, znajdujace sie \y otwo¬ rach 9, od tego plynu, w którym obraca sie wirnik.Podstawy lub tuleje naciskowe 2 i 13 sa uksztaltowane tak, iz tworza one puste przestrzenie 19, w których moga byc umie¬ szczone glowice 20 uzwojenia 11 stojana.Uszczelnianie przestrzeni stojana od pozo¬ stalej przestrzeni otaczajacej otrzymuje sie w znany sposób zapomoca dlawnic 21, umieszczonych na obu koncach, a uszczel¬ nienie wpustu kabla 22, doprowadzajacego prad, — zapomoca dlawnicy 23, umie¬ szczonej w pokrywie zamykajacej 24.Na fig. 3 jest przedstawiona w widoku blacha stojana, posiadajaca wyciecia 25, tworzace zlobki zboku otwarte. Te wycier cia 25 blach 26, otwarte w kierunku ku wewnetrznemu otworowi stojana, sa za¬ mkniete waskim cylindrycznym plaszczem 27, utworzonym przez nakladanie jednej na druga plaskich blach w ksztalcie pier¬ scienia kolowego, pomiedzy któremi znów umieszczane sa waskie izolujace i uszczel¬ niajace wkladki. Tuleje naciskowe 2 i 13, przedstawione na fig. 1, sciskaja w kierun¬ ku osiowym tylko ten plaszcz, który two¬ rzy wskutek tego gazoszczelna zapore, — 3 —podczas gdy wlasciwy stojan jest umoco¬ wywany w swem prawidlowem polozeniu w oslonie 1 w dowolny odpowiedni sposób, W obydwóch przypadkach sciskanie blach i wkladek uskutecznia sie bez uzy¬ cia przechodzacych przez nie srub, zapo¬ moca tulej naciskowych 2, 13, opierajacych sie na oslonie silnika.W przykladach wykonania wynalazku, przedstawionych na fig. 4, 7, 8 i 9, blachy 8 stojana posiadaja zamkniete otwory 9.Uszczelnienie tych nalozonych jedna na druga blach jest uskuteczniane tylko na ich brzegu wewnetrznym zapomoca waskich izolujacych pierscieniowych wkladek 28, nadajacych sie do sciskania. Wkladki 28 zajmuja szerokosc paska 10 pomiedzy we¬ wnetrzna krawedzia blach a otworami (ka¬ nalami) 9. Wkladki te za posrednictwem tulej naciskowych 13 wzglednie 2, posiada¬ jacych taka sama nieznaczna plaszczyzne naciskowa (grubosc scianki), sa sciskane z kazdego konca stojana z zastosowaniem tak duzej sily, ze zostaja one zwezone i wskutek tego daja uszczelnienie niezawod¬ ne. Na pozostalej plaszczyznie blach sto¬ jana niema wcale uszczelnienia; sa tam jednak (fig. 9) pierscieniowe wkladki izo¬ lujace 29, umieszczone odpowiednio do celu na zewnetrznym obwodzie blach, nie przeslaniajac otworów 9, przyczem wklad¬ ki sa tak cienkie, ze przy calkowitem sci¬ snieciu uszczelniajacych wkladek 28 nie sa one wcale lub tylko bardzo malo sci¬ sniete; dzialaja one jednak izolujaco.Powyzszy sposób uszczelniania posiada te zalete, potrzebna dla uszczelnienia, któ¬ re ma byc istotnie gazoszczelne i wodo¬ szczelne oraz wytrzymale mechanicznie, ze jest ono tak gietkie, iz pirzylega do nie¬ równosci poszczególnych blach stojana, z drugiej zas strony wypelnia zadanie wy¬ równywania zdarzajacych sie zawsze w praktyce róznic grubosci tej samej blachy stojana. Do osiagniecia tego celu sila naci¬ sku na jednostke powierzchni materjalu uszczelniajacego powinna byc bardzo du¬ za. Dlatego w opisanym przykladzie cze¬ sci blach, polozone pomiedzy poszczegól- nemi otworami 9, nie otrzymuja ani szcze¬ liwa ani izolacji. Poniewaz jednak dzieki odpowiedniej grubosci szczeliwa zapewnio¬ na jest przestrzen powietrzna pomiedzy poszczególnemi blachami stojana, wiec do¬ datkowa izolacja pomiedzy otworami 9 nie jest konieczna. Jezeli wolne przestrzenie w stojanie sa wypelnione olejem transforma¬ torowym, wtedy warstwa oleju, znajduja¬ ca sie pomiedzy blachami, izoluje je od sie¬ bie w miejscach miedzy otworami 9.Wspomniane tuleje naciskowe 13 i 2 powinny, jak to bylo juz wspomniane, po¬ siadac waska plaszczyzne naciskowa 15 wzglednie 12 oraz umozliwiac wygodne na¬ wijanie uzwojenia 11 stojana. Aby to moz¬ na bylo osiagnac, grubosc scianki tulej na¬ ciskowych zwieksza sie stopniowo, zaczy¬ najac od powierzchni naciskowej w kierun¬ ku przeciwleglej krawedzi 30 (fig. 4 i 8), z zachowaniem korzystnego z wielu wzgle¬ dów cylindrycznego ksztaltu wewnetrznej powierzchni tulei (fig. 4).Blachy gotowego stojana, znajdujacego sie pod naciskiem tulej, sa polaczone kilko¬ ma tylko slabemi srubami 31 (fig. 4), ni¬ tami lub podobnemi czesciami laczacemi, na które nie oddzialywa sila naciskowa.Opisane polaczenie warstw blachy z wkladkami uszczelniajacemi oraz umie¬ szczenie blach w oslonie silnika jest zwia¬ zane ze specjalnym sposobem wykonania.Sposób ten wymaga przyrzadu naciskowe¬ go, dajacego sie rozkladac na czesci, sci¬ skajacego zapomoca tulej naciskowych 2 i 13. Przyrzad naciskowy moze byc pola¬ czony rozlaczalnie z przyrzadem do wspól- srodkowania nakladanych blach oraz z przyrzadem do próbowania szczelnosci.Przyklad takiego kombinowanego przyrza¬ du przedstawia fig. 5.Przyrzad sklada sie z cylindra 32, Wchodzacego swobodnie w srodkowy otwórkolowy blach 8 stojana i posiadajacego wspólsrodkowy otwór 33, z dopasowanego do tego otworu sworznia sruby 34 z lbem 35, podkladka 36 i nakretka 37.Powyzszy przyrzad jest stosowany w nastepujacy sposób.Na odpowiedniej podstawie 38 zostaje umieszczona spólsrodkowo nakretka 37 i jedna tuleja naciskowa 2. Tuleja ta jest zaopatrzona w wewnetrzne zeberko pier¬ scieniowe 2\ na którem zostaje ustawiony cylinder do centrowania 32. W wystepach 38' podstawki 38 umocowywa sie kilka cien¬ kich drutów lulb srub 31. Nastepnie uklada sie dookola cylindra 32 pierscieniowe bla¬ chy 8 stojana i pierscieniowe wkladki (np. 28 i 29 fig. 8 i 9) w ten sposób, ze blachy stojana i wkladki 29 zostaja nanizane rów¬ niez i na sworznie sruby 31. Nastepnie na¬ klada sie druga tuleje naciskowa 13, która równiez jest zaopatrzona w wewnetrzne zeberko pierscieniowe 13'', na które kladzie sie podkladke naciskowa 36. Przez wkre¬ canie nagwintowanego' sworznia 34 w znaj¬ dujaca sie nadole nakretke 37 sciska sie caly pakiet blach stojana, przyczem czesci 36 i 37 opieraja sie na wewnetrznych pier¬ scieniowych zeberkach 13* wzglednie 2' tu¬ lej naciskowych 13 wzglednie 2.Cienkie sworznie 31 obcina sie odpo¬ wiednio do zmniejszonej wysokosci pakie¬ tu i zaklada nakretki 31' lub zanitowuje, wskutek czego scisniety pakiet jest lepiej trzymany.Po uzupelnieniu przyrzadu pokrywka osadcza 39, posiadajaca wydrazenie na leb 35 sruby, i po polaczeniu czesci 38 i 39 mocnemi sworzniami 40 mozna wykonac próbe uszczelnienia. Czesci 38 i 39 uszczel¬ niaja zewnetrzne powierzchnie czolowe tu- lej naciskowych 13 i 2 zapomoca uszczelek, nieprzedstawionych na rysunku. Przez o- twór 41 pokrywy 39 wprowadzony jest pod cisnieniem w pusta przestrzen pakietu blach stojana plyn, który móglby wejsc tyl¬ ko pomietiizy blachy. Jezeli plyn pod ci¬ snieniem nie wychodzi nazewnatrz blach, jest to dowodem dobrego uszczelnie&ia blach stojana.Po odjeciu czesci 38, 39, 40 zaklada sie uzwojenie 11 stojana (fig. 1 i 4) w kana¬ lach, utworzonych z zamknietych otwo¬ rów 9 w blachach 8.Nastepnie pakiet blach stojana lacznie z tulejami naciskowemi 13, 2 powinien byc osadzony w oslonie silnika z zachowaniem istniejacego nacisku.W tym celu pakiet stojana lacznie z tu¬ lejami naciskowemi 13, 2 oraz z przyrza¬ dem do centrowania i do sciskania 32 eto 37 wprowadza sie do oslony 1 (fig. 6) nar przód tuleja naciskowa 2 tak, aby plaszczy¬ zna czolowa tej tulei opierala sie o umie¬ szczona tam plyte oporowa 42. Nastepnie wstawia sie od dolu w oslone pierscien na¬ ciskowy 43, który dla tulei naciskowej 13 sluzy jako centrujaca plyta oporowa, a po¬ tem wkreca sie w oslone pierscien 17 ze srubami naciskowemi 16.Gdy sruby naciskowe 16 sa tak silnie docisniete, ze czesci 36, 37 odsuna sie od tulej naciskowych 13, 2 i pozwalaja na nie¬ znaczny ruch osiowy przyrzadu nacisko^ wego, to znaczy, ze stojan umocowany jest dobrze w oslonie 1 i mozna wyjac przy¬ rzad naciskowy. Najpierw wykreca sie do* lem sworzen 34 i usuwa podkladke nacisko¬ wa 36. Nastepnie przez obtoczenie usuwa sie zeberko* pierscieniowe 13', poczem moz¬ na wyjac cylinder 32. Wreszcie usuwa sie zeberko pierscieniowe 2', co pozwala na wyjecie dolem nakretki 37. Aby ulatwic odsrubowywanie sworznia 34, w plycie 42 osadzony jest trzpien 44, wchodzacy w od¬ powiednie wglebienie nakretki 37; w ten sposób zapobiega sie obrotowi nakretki 37 przy wykrecaniu sworznia 34.Zamiast stosowania zeberek pierscienio¬ wych 13' i 2' mozliwe jest takie polaczenie przyrzadu naciskowego z tulejami naci¬ skowemi, które daje sie latwo rozlaczac, np. rodzaj zamkniecia bagnetowego lub - -5 —polaczenie za£oiiioca lap, dajacych sie wciagac dó wydrazonego sworznia 34. Przy zastosowaniu tych polaczen stojan moze byc równiez wyjmowany z oslony w stanie scisnietym.Plyta oporowa 42 (fig. 4) jest uksztal¬ towana w ten sposób, ze sluzy jednoczesnie jako lozysko 14 walu 4 wirnika 6; drugie lozysko 5 jest osadzone w oslonie 1, wzglednie wkrecane w oslone 1 od dolu.Plyty oporowe 42 i 43 utrzymuja stojan 7 w oslonie 1 pod dzialaniem poczatkowej sily naciskowej i wskutek swego szczelne¬ go polaczenia z ta oslona (patrz np. uszczelnienie 45) zamykaja szczelnie uzwo¬ jenie 11 stojana od strony powierzchni czolowych stojana. Tuleje naciskowe 13 i 2 umozliwiaja znów utworzenie przestrzeni 19, niezbednych dla umieszczenia glowic 20 uzwojenia stojana.Opisany przyrzad do sciskania, centro¬ wania, próbowania na szczelnosc, wklada¬ nia do oslony i wyjmowania z oslony moze byc naturalnie stosowany, pod warunkiem uzycia cienkosciennych tulej naciskowych 13, 2, równiez i do urzadzenia wedlug fig. 3, mianowicie do cylindrycznego plaszcza 27.Jest rzecza bardzo wazna, aby w silni¬ ku elektrycznym z tak uwarstwionym i uszczelnionym stojanem lub plaszczem uwzglednic nagrzewanie i ponowne ochla¬ dzanie, wystepujace czesto podczas pracy silnika oraz przyczyniajace sie czesto do znacznego rozszerzania sie wzglednie kur¬ czenia sie zelaza w kierunku podluznym stojana lub plaszcza. Przytern nalezy je¬ szcze wziac pod uwage, ze stojan lub plaszcz lacznie z wkladkami uszczelniaj a- cemi jest scisniety pomiedzy tulejami lub pierscieniami naciskowemi i wskutek tego musi zachowywac swa calkowita dlugosc prawie bez zmian.Okolicznosc ta jest uwzgledniona zgod¬ nie z wynalazkiem w ten sposób, ze na izo^ lujace wkladki uzyty jest materjal, który przy stosowanem, przewaznie wysokiem cisnieniu wykazuje duza elastycznosc. Dzie¬ ki temu wyrównywane sa zmiany dlugosci danego uwarstwienia scisnietych blach, po¬ wstajace przy nagrzewaniu sie i ochladza¬ niu silnika. Przy wzroscie cisnienia do pew¬ nego maksymum wskutek nagrzania sie sil¬ nika wkladki uszczelniajace zostaja bar¬ dziej scisniete, przyczem cisnienie nie prze¬ kracza granicy dopuszczalnego obciazenia uzytych materjalów na blachy i wkladki uszczelniajace. Przy zmniejszeniu sie ci¬ snienia wskutek ochladzania sie silnika wkladki uszczelniajace, dzieki swej ela¬ stycznosci, wypelniaja stale przestrzen po¬ miedzy pierscieniami blachy tak, ze zostaje zachowane cisnienie, niezbedne do uszczel¬ niania.Do wytwarzania tych wkladek uszczel¬ niajacych nadaje sie zarówno materjal, który posiada wszystkie lub najglówniej- sze z wymienionych poprzednio wlasciwo¬ sci, jak równiez w szczególnosci materjal, który osiaga duza wytrzymalosc i duza elastycznosc dopiero przy duzem cisnieniu.Przykladem pierwszego przypadku mo¬ ga byc tak zwane wkladki twarde, np. z bakelitu grubosci papieru, które wytrzymu¬ ja znaczne cisnienie i wykazuja przytem duza elastycznosc i których wlasciwosc u- szczelniania jest polepszana przez pokry¬ cie ich jakimkolwiek znanym srodkiem wiazacym.W drugim przypadku odpowiednim ma- terjalem jest uwarstwione wlókno drzew¬ ne, a wiec papier, zawierajacy przewaznie mase drzewna, wygotowany w zgeszczo* nym oleju lnianym. Przez gotowanie zo~ staje usuniete powietrze i woda, zawarte w papierze, cala zas wolna przestrzen w papierze jest calkowicie wypelniona zge- szczóinyrii olejem lnianym.Zgeszczóny olej lniany jest wytwarza¬ ny ze zwyklego oleju lnianego przez dlu¬ gotrwale gotowanie, dzieki czemu zostaja usuniete nietylko zawarte w nim powietrze i woda, lecz i inne skladniki lotne. Ten — € —zgeszczony olej lniany nasyca i czyni twardszemi papierowe wkladki, znajduja¬ ce sie pod cisnieniem, i nadaje im wspo¬ mniane wlasciwosci, zachowywane nadal równiez i przy wysokich temperaturach.Sposób uwarstwienia blach, nadajacy sie do uzytku w zastosowaniu alboi do sto- jana albo do umieszczonego pod nim pla¬ szcza (lacznie z opisanemi poprzednio wkladkami uszczelniajacemi wedlug dru¬ giego przypadku), jest nastepujacy.Po zakonczeniu nakladania pierscieni blaszanych i odpowiednio przygotowanych wkladek uszczelniajacych calosc jest pod¬ dawana stopniowo podczas twardnienia o- leju lnianego dzialaniu najwiekszej sily naciskowej, której dzialanie moze pózniej miec miejsce.Dopóki plyn nasycajacy jest jeszcze ciekly, dopóty jest on wyciskany i, jezeli dlugosc uwarstwienia jest zachowywana stala, to zmniejsza sie przytem poczatko¬ wa sile naciskowa. Nastepnie nacisk zo¬ staje ponownie zwiekszony do poczatkowej maksymalnej wartosci, przyczem zmniej¬ sza sie calkowita dlugosc uwarstwienia.W ten sposób postepuje siej tak dlugo, do¬ póki przy dowolnie czestem oddzialywa¬ niu najwiekszego nacisku otrzymuje sie za kazdym razem jednakowa calkowita dlu¬ gosc pakietu. W praktycznie wykonanym przykladzie opisanego sposobu wytwarza¬ nia otrzymano jako cisnienie uszczelniaja¬ ce 500 — 600 kg/cm2, a cisnienie maksy¬ malne okolo 1000 kg/cm2; mozliwe jest jednak, ze przy zastosowaniu innych mate- rjalów uszczelniajacych wystarcza znacz¬ nie mnietjsze cisnienia.Opisany sposób jest stosowany przy uzyciu opisanego juz przyrzadu do centro¬ wania i do sciskania. Przyrzad ten trzyma scisniete warstwy blachy zapomoca wspo¬ mnianych juz tulej lub pierscieni nacisko¬ wych i wobec tego moze równiez sluzyc do wkladania wzglednie wyjmowania scisnie¬ tych nalezycie warstw blachy z oslony sil¬ nika. Jeszcze jedna odmiana tego przyrza¬ du jest opisana ponizej w zastosowaniu np. do wykonania plaszcza 27, skladajacego sie z poszczególnych warstw, umieszczane¬ go przy wewnetrznej powierzchni stojana, zgodnie z fig. 10.Przyrzad sklada sie z centrujacego cy¬ lindra 32, dopasowanego do srodkowego otworu kolowego blach pierscieniowych plaszcza 27 i posiadajacego spólsrodkowy otwór 33, z dopasowanego do tego otworu sworznia 34 z lbem 35, podkladki 36 i na¬ kretki 37.W jedna tuleje naciskowa 2 jest wkre¬ cany w miejscu 2" leb 35 sworznia 34, a na sworzen ten zostaje nasuniety cylinder 32, opierajacy sie na wycieciu 2'", wykonanem w tulei naciskowej 2. Potem uklada sie do¬ okola cylindra 32 pierscieniowe blachy 27 plaszcza i wspomnianych wkladek uszczel¬ niajacych. Na ten pakiet kladzie sie druga tuleje naciskowa 13, zaopatrzona (w celu osadzenia podkladki 36) w wewnetrzne wyciecie 13", poczem nakretke 37 nakreca sie na sworzen sruby 34. Liczba 47 (u do¬ lu) oznacza zamocowana plyte Oporowa, a 48 — ruchoma glowice odpowiedniej pra¬ sy, np. prasy hydraulicznej, uksztaltowa¬ na w miejscu, gdzie nalezy wywierac na¬ cisk, odpowiednio do tulei naciskowej 13.Poniewaz stosowanie opisanego sposo¬ bu wymaga znacznego okresu czasu, wiec w celu unikniecia koniecznosci ciaglego oddzialywania zapomoca prasy, przy kaz- dorazowem zmniejszeniu calkowitej wyso¬ kosci plaszcza nakretka 37 jest dokrecana; moze to byc uskuteczniane poprzez otwór 48' glowicy 48. Dajacy sie dokrecac przy¬ rzad naciskowy przyjmuje wiec na siebie wywieranie nacisku, wobec czego plaszcz 27 niezaleznie od prasy moze pozostawac pod naciskiem i wreszcie po czestem po¬ wtarzajacem sie dociskaniu moze osiagnac postac, odpowiednia do jego zastosowania.Umieszczanie plaszcza 27 w oslonie sil¬ nika jest uskuteczniane zapomoca tegp - 7 -przyrzadu naciskowego odpowiednio clo celu w sposób nastepujacy. Plaszcz 27, za¬ cisniety w przyrzadzie naciskowym, oraz tuleje naciskowa 2 w danym przypadku obtacza sie na zewnetrznym obwodzie sci¬ sle do wymaganej srednicy. Nastepnie sto- jan 7 z umieszezonem w zlobkach uzwo je¬ niec 11 nasuwa sie na plaszcz 27. Wresz¬ cie cale urzadzenie wklada sie w oslone 49, 50 (fig. 11), wykonana odpowiednio do celu jako dwudzielna w kierunku podluz¬ nym. Tuleje naciskowe 2, 13 opieraja sie przytem swemi zewnetrznemi, przewaznie szerszemi powierzchniami czolowemi na odpowiednich powierzchniach naciskowych 51, 52 obydwóch czesci oslony. Obydwie czesci 49, 50 oslony sal zlaczone ze soba w miejscu 53 tak, ze sciskanie wlozonego pla¬ szcza zostaje nieco zwiekszone, poczem przyrzad naciskowy, dajacy sie rozkladac na czesci, zostaje usuniety.W tym celu najpierw odsrubowuje sie nakretke 37, znajdujaca sie w otworze 54 oslony, i usuwa zwolniona podkladke 36, nastepnie wykreca sie z miejsca 2" swo- rzen 34 zapomoca kwadratowego lba 34' i wreszcie wyciaga sie przez otwór 54 lacz¬ nie czesci 34 i 32, lub tez odpowiednio do danegp przypadku wybija sie ye zgóry przez wprowadzenie odpowiedniego przy¬ rzadu.Zapomoca ostatnio^ opisanego przyrzadu naciskowego (fig. 10 i 11) mozliwe jest wy- jiecie plaszcza z zachowaniem wywieranego nan nacisku, mianowicie po wprowa¬ dzeniu czesci przyrzadu naciskowego we¬ wnatrz maszyny przejmuja one nacisk, wy¬ wierany czesciami 49, 50 oslony, poczem polaczenie w miejscu 53 moze byc zwol¬ nione. PL