Przedmiotem niniejszego wynalazku jest sprezyna bebenkowa, skladajaca sie ze srodkowego przecietego pierscienia spre¬ zynowego i z dwóch przeciwleglych kaptu¬ rów zewnetrznych, które stykaja sie boka¬ mi stozkowemi i maja na celu przy sciska¬ niu pochlanianie sil cisnienia i uderzenia, a przy rozprezaniu sie — zuzycie tych sil czesciowo na prace tarcia.Przedmiot wynalazku rózni sie od zna¬ nych sprezyn tego rodzaju zasadniczo tern, ze zewnetrzne kaptury sprezynowe maja stozkowe boki jednakowej grubosci i ze posiadaja swobodne brzegi czolowe zagiete ku wewnatrz lub wytloczone w postaci tu- lej prowadniczych, przez które przesunie¬ ta jest os sprezyny lub trzon zderzaka.Dzieki temu zewnetrzne kaptury sprezyny sa prowadzone wzdluz jednej osi bez sto¬ sowania dodatkowego zabezpieczenia. Bu¬ dowa taka posiada jeszcze te zalete, ze przy najwiekszym nacisku, kiedy sprezyna jest najwiecej naprezona, tuleje stanowia wzmocnienia miejsc, podlegajacych naj¬ wiekszym natezeniom zewnetrznych kaptu¬ rów sprezynowych.Na rysunkach sa przedstawiane niektó¬ re postacie wykonania wynalazku, a miano¬ wicie fig. 1 przedstawia sprezyne wedlug wynalazku w widoku zboku w stanie niena- prezonym, przyczem lewa polowa jest przecieta wzdluz plaszczyzny srodkowej, fig. 2 — sprezyne w stanie naprezonym, fig. 3 — jej widok zgóry, fig. 4 — piersciensprezyny ze szczelina wycieta schodkowe, fig. 5 — odmiane powyzszego pierscienia, fig/6 — pierscien ze szczelina ukosna, fig. 7 — inna odmiane pierscienia do szczegól¬ nie duzych obciazen, fig. 8 —- podobny pier¬ scien, jak na fig. 7, fig. 9 — widok zgóry pierscienia, zlozonego z kilku warstw, fig. 10 — inna odmiane sprezyny bebenkowej, fig. 11 — te sama sprezyne w stanie napie¬ tym, a fig. 12 — widok tej sprezyny zgóry.Jak widac na rysunkach, sprezyna skla¬ da sie z kapturów a, c i srodkowego pier¬ scienia b. Boki kapturów a, c jednakowego ksztaltu nasuniete sa na brzegi pierscienia b o tern samem nachyleniu i sa tak do sie¬ bie dopasowane, ze krawedzie kapturów a i c przesuwaja sie o skok roboczy d. Otwo¬ ry w kapturach leza na jednej osi i sluza, do osadzenia trzonu (fig. 10 i 11), poza tern obydwie czesci moga byc przeciete, aby dzialaly sprezyscie (fig. 3). Pierscien spre¬ zynowy, z reguly cylindryczny, jest o- twarty.Gdy sprezyna wedlug fig. 1 poddana jest cisnieniu, wówczas pierscien b jest sci¬ skany promieniowo odpowiednio do nachy¬ lenia powierzchni stozkowych dotad, az zo¬ stanie zamknieta szczelina pierscienia, al¬ bo az do zetkniecia sie krawedzi boków kapturów a i c, lub do zetkniecia sie kra¬ wedzi pierscienia b z wewnetrznemi po¬ wierzchniami kapturów a i c. Przy scisnie¬ tej sprezynie moga zachodzic wszystkie wymienione przypadki. Sila sciskania spre¬ zyny zostaje zuzyta na prace tarcia, wsku¬ tek czego sila ta maleje i zanika.Sila, jaka wytrzymuje sprezyna, jest zalezna od wytrzymalosci pierscienia na zginanie, a praca tarcia zalezy od nachyle¬ nia powierzchni stozkowych.Przez odpowiedni dobór wymiarów mozna sprezyne dopasowac do sily dowol¬ nej wielkosci.Skok roboczy moze wynosic 45% ogól¬ nej wysokosci sprezyny. Sila sprezyny we¬ dlug fig. 1, 2 i 3 jest proporcjonalna do skoku sprezyny. Na fig. 4 jest przedstawio¬ ny pierscien, posiadajacy schodkowo wy¬ cieta szczeline. Budowa taka ma na celu uchronienie cienkosciennych pierscieni od skrecenia i przesuniec podluznych przy u- derzeniach skrecajacych. Gdy taki pier¬ scien poddany jest cisnieniu, wówczas po¬ wierzchnie fig nasuwaja sie na siebie, zapobiegajac znieksztalceniu pierscienia.Na fig. 5 przedstawiony jest podobny pierscien z ta róznica, ze powierzchnie przesuwne sa ukosne. Przy sciskaniu ta¬ kiego pierscienia powierzchnie ukosne sli¬ zgaja sie po sobie i wydluzaja pierscien sprezynowy, a zatem powstaje dzialanie skrecajace, które równiez pochlania czesc sily. Takie pochlanianie sily jest zalezne od pochylenia powierzchni ukosnych h oraz i. Aby pierscien taki bardziej miekko spre¬ zynowal, rogi powierzchni slizgowych mo¬ ga byc zaokraglone. Dzialanie skrecajace wystepuje dopiero wtedy, gdy pierscien sprezynowy zostanie scisniety w kierunku promieniowym o tyle, ze powierzchnie u- kosne przylgna do siebie. Wieksze lub mniejsze zaokraglenie rogów powierzchni wplywa na skok poczatkowy. Dzieki po¬ wierzchniom ukosnym pierscien sprezyny wymaga dla swego scisniecia zwiekszenia sily.Odmienna budowe posiada pierscien na fig. 6 ze szczelina k. Pierscien ten przy sci¬ skaniu wykonywa ruch obrotowy, a wiec skreca sie srubowo w strone kapturów sprezyny. Ten ruch obrotowy sprezyny jest hamowany, poniewaz pierscien sprezyny zmuszony jest sciskac sie promieniowo po¬ miedzy kapturami sprezyny.Dzieki takiemu sciskaniu pierscienia równomiernie zuzywaja sie wszystkie wspóldzialajace powierzchnie tarcia.Na fig. 7 przedstawiono inna budowe pierscienia o duzej wytrzymalosci. Pier¬ scien ten sklada sie z kilku warstw, doci¬ snietych jedna do drugiej z naprezeniem poczatkowem, przyezem warstwy te moga — 2 —miec rózne grubosci i szczeliny ukosne mo¬ ga krzyzowac sie wzajemnie. Poszczególne warstwy sa zabezpieczone przed przesu¬ nieciem sie podluznem zapomoca rowków i wystepów.Budowa taka ma na celu otrzymanie jak najwiekszego momentu zginania i tar¬ cia. Gdy pierscien wedlug fig. 7 poddany jest cisnieniu, wówczas praca tarcia odby¬ wa sie nietylko miedzy stozkowemi po¬ wierzchniami ciernemi, lecz równiez po¬ miedzy powierzchniami / i m poszczegól¬ nych warstw. Dzieki skrzyzowaniu szcze¬ lin w warstwach unika sie ustawienia sie tych szczelin nawprost siebie i zmniejszenia tarcia pomiedzy poszczególnemi warstwa¬ mi. ! ! Na fig. 8 i 9 jest przedstawiony podob¬ ny pierscien z ta tylko róznica, ze pomie¬ dzy poszczególnemi jego warstwami znaj¬ duja sie odstepy. Gdy taki pierscien pod¬ dany jest cisnieniu, to najpierw odksztalca sie zewnetrzny pierscien n, przy dalszym wzroscie cisnienia sciskaniu podlega srod¬ kowa warstwa c, a przy koncu sciskana jest wewnetrzna warstwa o. W ten sposób o- trzymuje sie stopniowanie sil sprezystych.Bardzo wazne jest w tym przypadku skrzy¬ zowanie ukosnych szczelin.Odmiana sprezyny wedlug fig. 10 — 12 posiada wewnetrzne powierzchnie stozko¬ we, natomiast zewnetrzne czesci sprezyny stanowia powierzchnie stozkowe o róznych wysokosciach i róznych nachyleniach. Prze¬ krój materjalu jest dobrany w ten sposób, ze na waskiej i na szerokiej stronie pier¬ scienia otrzymuje sie taka sama wytrzy¬ malosc na zginanie.Kaptury q i s sa dopasowane do pier¬ scienia r, przyczem skok roboczy kaptura q jest znacznie krótszy anizeli kaptura s.Szczelina / jest stozkowa odpowiednio do skoku roboczego. Gdy taka sprezyna zosta¬ nie poddana cisnieniu, wówczas zachowu¬ je sie ona inaczej, niz sprezyna wedlug fig. 1. Przy wzroscie cisnienia kaptur q dochodzi najpierw do górnej krawedzi pierscienia, poniewaz jego skok roboczy jest krótki, a jednoczesnie w tein miejscu zwiera sie szczelina p. Kaptur s scieka na¬ dal pierscien r dopóty, az i tu krawedz spre¬ zyny dojdzie do kaptura s lub szczelina sprezyny zewrze sie, wreszcie obydwa te przypadki moga zachodzic jednoczesnie.Pierscien stozkowy sprezyny takiej bu¬ dowy zostaje scisniety, przyjmujac ksztalt, zblizony do cylindrycznego, przyczem za¬ chodza naprezenia skrecajace. Aby umoz¬ liwic takie wydluzenie pierscienia wskutek sil skrecajacych, jego podluzne brzegi oraz stozkowe powierzchnie cierne sa odpowied¬ nio uksztaltowane.Przy odciazeniu sprezyny przesuniecie pierscienia dziala z poczatku energicznie zpowrotem, a nastepnie coraz wolniej i zo¬ staje zahamowane.W odmianie tej pierscien daje lagodne sprezynowanie poczatkowe, które po prze¬ byciu okreslonego skoku roboczego prze¬ chodzi w wieksze naprezenie dzieki dziala¬ niu skrecajacemu. Przy zwolnieniu spre¬ zyny dzialanie skrecajace powoduje zupel¬ nie obluznienie nasunietych na siebie cze¬ sci i zapobiega wzajemnemu ich zakleszcze¬ niu sie.W celu otrzymania dokladnego prowa¬ dzenia np. na trzonie zderzaka kaptury sa zaopatrzone w piasty u i v. PL