Przez poddawanie uzbrojen przedmio¬ tów, wykonanych z zelazobetonu, napreze¬ niom wstepnym oraz wynikajace wskutek tego sciskanie betonu osiaga sie, jak wiado¬ mo, znaczne korzysci pod wzgledem wy¬ trzymalosci tych przedmiotów oraz umozli¬ wia sie zmniejszenie ich ciezaru przy da¬ nej wytrzymalosci. Dotychczas nie umia¬ no jednakze poddawac bezposrednio napre¬ zaniu uzbrojen nieprostolinijnych, zanu¬ rzonych w betonie, np. uzbrojen zwojo¬ wych, w jakie zaopatrywane sa rury beto¬ nowe.Przedmiotem wynalazku niniejszego jest sposób wyrobu wydrazonych przedmiotów z zelazobetonu, pozwalajacy na poddawa¬ nie pewnemu naprezaniu wstepnemu uzbro¬ jen nieprostolinijnych, zanurzonych w be¬ tonie, oraz umozliwiajacy otrzymywanie w bardzo krótkim okresie czasu betonu zwar¬ tego o duzej wytrzymalosci. Materjalem wyjsciowym przy stosowaniu tego sposobu jest beton wilgotny, to jest beton o dosc du¬ zej zawartosci wody, który jest zdolny do wypelniania wszelkich przedzialów i prze¬ strzeni formy oraz przestrzeni miedzy u- zbrojeniami, niezaleznie od ich ksztaltu.Sposób ten polega glównie na umie¬ szczaniu wilgotnego betonu, zaopatrzonego w uzbrojenia, zawierajace takze uzbrojenia zwojowe, mianowicie obrecze, miedzy od- ksztalcalna forma a jednym lub kilkoma równiez odksztalcalnemi trzpieniami, u- mozliwiajacemi przekazywanie betonowi silsciskajacych, oraz poddawanie betonu w pierwszej fazie tego sposobu traktowaniu, majacemu na celu usuniecie nadmiaru wo¬ dy i pozwalajacemu na wprawianie betonu w drgania lub na sciskanie go, powodujace znaczne odksztalcenia formy, przyczem mozna stosowac takze i polaczenie tych dwóch zabiegów, poczem beton, który wskutek tego traktowania stal sie zwartym, jest poddawany w drugim okresie sposo¬ bu sciskaniu w warunkach, w których od¬ ksztalcenie formy powoduje odsrodkowe odksztalcanie sie betonu, wywolujace na¬ prezanie jego zwojowych uzbrojen.Stwierdzono, ze drganie i pierwsze sci¬ skanie, uskuteczniane w pierwszym okresie sposobu, nadaja betonowi taka zwartosc, iz beton, który nie zaczal jeszcze tezec, lecz zawiera dosc malo wody, otrzymuje wlasciwosci mechaniczne ciala stalego, je¬ zeli pozostaje pod dzialaniem dostatecznej sily sciskajacej. Z powyzszego wynika, ze jezeli beton bedzie podlegal odpowiednim odksztalceniom, to odksztalcenia te wywo¬ luja okreslone naprezenie uzbrojen. Wy¬ starczy zatem utrzymac sciskanie betonu az do chwili osiagniecia przez beton, wsku¬ tek stezenia i twardnienia, pewnej wytrzy¬ malosci, wystarczajacej do zachowania na¬ danego mu ksztaltu i utrzymania uzbrojen w naprezeniu, poczem sciskanie betonu mo¬ ze byc zaniechane, przedmiot zas — wy¬ jety z formy.Poniewaz poddawanie betonu drganiom i sciskaniu przyspiesza znacznie tezenie, otrzymuje sie wykonczone ostatecznie przedmioty wydrazone, zaopatrzone w na¬ prezone uzbrojenia, w nadzwyczaj krótkim czasie. Tezenie i twardnienie betonu moga byc przytem znacznie przyspieszone przez poddanie go nagrzewaniu, którego dziala¬ nie sumuje sie z dzialaniem, powodowanem przez drgania i sciskanie.Sila sciskania betonu w drugim okresie zalezy od rodzaju uzytego betonu, od ksztaltu uzbrojen oraz od zamierzonego naprezenia tych ostatnich. Trzeba, azeby to sciskanie pozwalalo na uzyskanie poza¬ danej wytrzymalosci betonu rozszerzajace¬ go sie, uniemozliwiajacej przytem przesu¬ wanie sie uzbrojen wzgledem betonu.Stwierdzono nastepnie, ze odpornosc beto¬ nu na przenikanie wen uzbrojen jest pro¬ porcjonalna do cisnienia, jakiemu podlega beton, przyczem rachunek daje w kazdym przypadku wartosc cisnienia, jakie winno byc zastosowane. Sposób ten umozliwia o- trzymanie w uzbrojeniach bardzo duzych naprezen, np. 100 kg/mm2 i wiecej.Przy drganiach wilgotnego betonu u- jawnia sie ta niedogodnosc, ze wskutek przedostawania sie nadmiaru wody w kie¬ runku górnego konca formy, beton, znaj¬ dujacy sie w tern miejscu, moze sie stac zbyt plynnym, co wywolywaloby zaklóce¬ nie jednorodnosci masy wytwarzanego przedmiotu we wszystkich jego miejscach.Zapobiega sie temu przez stosowanie do¬ datkowych komór, napelnionych betonem i wprawianych w drgania równoczesnie z forma, powodujac w ten sposób wymiane betonu i nadmiaru wody miedzy temi ko¬ morami i forma. Woda, przerzucana wsku¬ tek drgan, przedostaje sie do tych komór, beton zas, w nich zawarty, przenika do formy.Wynalazek dotyczy równiez urzadze¬ nia, sluzacego do praktycznego wykonywa¬ nia powyzszego sposobu. Urzadzenie to sklada sie glównie z jednego rdzenia ela¬ stycznego lub z kilku takich rdzeni, oraz z formy lub wlewnicy, mogacej sie od¬ ksztalcac, jezeli cisnienie o pewnej warto¬ sci jest nadawane betonowi zapomoca rdzenia lub rdzeni. Te odksztalcenia formy lub wlewnicy moga byc badz odksztalcenia¬ mi podatnemi, nastepujacemi pod dziala¬ niem nacisku, wywieranego na beton, badz tez odksztalceniami, bedacemi wynikiem dzialania na narzady lacznikowe formy lub wlewnicy. W tych przypadkach sztucz¬ ne odksztalcania formy winny byc zawsze — 2 —uskuteczniane tak, aby cisnienie, jakiemu podlega beton, nie zmniejszalo sie ponizej pewnego minimum, potrzebnego do zapew¬ nienia wytrzymalosci betonu na dzialanie sil, jakie sa wywolywane w nim przez u- zbrojenie.Niezaleznie od powyzej wskazanych zalet, sposób ten pozwala na wytwa¬ rzanie przedmiotów betonowych o bardzo duzej wartosci przemyslowej dzieki ich duzej wytrzymalosci (bardzo duzy modul Young'a) oraz nieporowatosci betonu, co umozliwia znaczne zmniejszenie grubosci tych przedmiotów. Te zalety wynagradza¬ ja i wyrównywaja w zupelnosci te okolicz¬ nosc, ze urzadzenie wedlug wynalazku jest skomplikowane i drogie. Ponadto moznosc przyspieszania tezenia betonu, osiagana zapomoca drgan i przez sciskanie, a moga¬ ca byc spotegowana jeszcze przez ogrzewa¬ nie betonu, pozwala na wielokrotne korzy¬ stanie z form i urzadzen w dosc szybkiem tempie, amortyzujac w ten sposób w dosc krótkim czasie koszt instalacji. Wytrzyma¬ losc betonu, przy której forma moze byc usunieta, otrzymuje sie w ciagu kilku go¬ dzin, a nawet w ciagu kilkudziesieciu minut, co stanowi znaczny postep techniczny.Na rysunku fig. 1 przedstawia forme do wyrobu rur, czesciowo w przekroju po¬ przecznym; fig. 2 — przekrój czesciowy tej formy wzdluz linji 2 — 2 na fig. 1; fig. 2a— szczegól rdzenia elastycznego; fig. 2b — przekrój czesciowy odmiany wykonania formy wedlug fig. 2; fig. la — przekrój poprzeczny odmiany wykonania formy wedlug fig. 1; fig. 3 przedstawia schema¬ tycznie budowe leju do napelniania, umie¬ szczonego w górnej czesci formy pierscie¬ niowej; fig. 3a — szczegól tego leju; fig. 4 i 5 przedstawiaja dwa widoki konca po¬ dluznych uzbrojen (uzbrojen prostolinij¬ nych) w polozeniach, przesunietych wzgle¬ dem siebie o 90°, wyjasniajace wytwarzanie punktów oparcia, sluzacych do wywolywa¬ nia wstepnego naprezania tych uzbrojen; fig. 6 przedstawia przekrój wzdluz linji 6— 6 na fig, 5; fig. 7 — petlice do nadawania okreslonego naprezenia uzbrojeniom po^ dluznym; fig. 8 — przekrój poprzeczny szczególu elastycznego plaszcza rdzenia; fig. 9 i 10 przedstawiaja przekrój formy, przeznaczonej do wyrobu betonowych przedmiotów wydrazonych, np. do stro¬ pów; fig. 11 — czesciowy widok w wiek¬ szej podzialce formy wedlug fig. 9 i 10, wyjasniajacy sposób naprezania podluz¬ nych uzbrojen; fig. Ha — szczegól odmia¬ ny wykonania formy wedlug fig. 11; fig 12 — przedstawia przekrój pionowy pew¬ nej liczby form, umieszczonych jedna obok drugiej wewnatrz kadluba z zelazobetonu, zaopatrzonego w zaciski, a fig. 13 — prze¬ krój poziomy tego zespolu form wzdluz linji 13 — 13 na fig. 12.W postaci wykonania, przedstawionej na fig. 1 — 8, urzadzenie sklada sie glów¬ nie ze srodkowego rdzenia elastycznego, utworzonego z plaszcza kauczukowego /, umieszczonego na zewnetrznej powierzch¬ ni sztywnego rdzenia 2, oraz z zewnetrz¬ nej wlewnicy 3. Miedzy rdzeniem i wlew¬ nica istnieje przestrzen pierscieniowa 4, w której umieszcza sie uzbrojenia i która wypelnia sie betonem, przeznaczonym do wyrobu rury. W przedstawionym przykla¬ dzie indzen jest utworzony z pewnej licz¬ by czesci, umieszczonych jedna na drugiej; z których kazda zawiera rdzen w postaci pierscienia z zelazobelonu o duzej wytrzy¬ malosci, otoczonego z zewnatrz blacha 6 i plaszczem kauczukowym /. Kazda z tych oslon najlepiej jest zaopatrzyc w podluz¬ ne prety sztywne la (fig. 8), azeby oslony te zachowywaly zawsze ksztalt walcowy.Oslony 1 sa na swych koncach polaczo¬ ne szczelnie z odpowiedniemi koncami blach 6 zapomoca pierscieni kauczuko¬ wych 7, zagietych w ksztalcie litery U (fig. 2a) i przyklejonych z jednej strony do tych blach, z drugiej zas strony — do pla¬ szcza /. Pierscienie te dzialaja na podo- — 3 —bienstwo zlaczy skórzanych. Rurki 8, prze¬ chodzace przez beton pierscieni 5, jak rów¬ niez i przez blachy 6, umozliwiaja wtry¬ skiwanie cieczy pod cisnieniem do prze¬ strzeni, zawartej miedzy temi blachami i plaszczami kauczukowemi 1. Stos, utwo¬ rzony z pierscieni 5, spoczywa na podsta¬ wie pierscieniowej 9, umozliwiajacej do- step do dolnej czesci urzadzenia. Wlewni¬ ca 3 sklada sie z szeregu klepek, utworzo¬ nych np. z dwuteówek stalowych 10, na kazdej z których przymocowana jest od strony betonu oslona 11, wykonana z ply¬ tek drewnianych. Oslona 11 jest wytrzy¬ mala na cisnienie, bedac jednoczesnie pla¬ styczna i przepuszczajaca wode. Oslone 11 wykonywa sie np. z plytek twardego drzewa, czesciowo nasyconych bakelitem i wylozonych od strony betonu, jezeli jest na to miejsce, gladkiemi plytkami meta- lowemi, w celu unikniecia przywierania tego betonu do drzewa. Klepki te odgrani¬ czaja wlewnice, posiadajaca ksztalt piono¬ wego walca. Kazda z nich jest utrzymywa¬ na zapomoca szeregu zacisków, z których kazdy jest zaopatrzony w srube lla, któ¬ rej gladki koniec wewnetrzny jest utrzy¬ mywany w tulei 12, polaczonej z odpo¬ wiednia klepka. Te zaciski srubowe wkre¬ ca sie w nakretki 13, podtrzymywane za¬ pomoca zewnetrznego, bardzo wytrzyma¬ lego szkieletu zelazobetonowego. Szkielet ten jest utworzony np. z szeregu pasów 14, w których osadzone sa nakretki 13, oraz z pionowych wsporników 15, podtrzymuja¬ cych te pasy. Zaciski srubowe moga dzia¬ lac niezaleznie od siebie, w celu umozli¬ wienia regulacji urzadzenia, lub tez moga byc uruchomiane równoczesnie zapomoca zespolów kól zebatych 16 i zebatek 17.Przestrzen pierscieniowa 4, tworzaca for¬ me, moze byc zamknieta na górze i na do¬ le pokrywami 18, osadzonemi przegubowo w miejscach 19 na dwuteówkach 10 i u- trzymywanemi sztywno w ich polozeniu zamkniecia zapomoca dzwigni 20.Przed wlaniem betonu do formy pier¬ scieniowej 4 zaklada sie uzbrojenia, skla¬ dajace sie z podluznych uzbrojen 22 i uzbrojen zwojowych lub obreczy 21$ ota¬ czajacych uzbrojenia podluzne. Obrecze sa umocowywane zapomoca petlic, wyko¬ nanych na ich koncach, na klamrach 23, przymocowanych na stale do klepek, wsku¬ tek ich umieszczenia w otworach, wykona¬ nych zarówno w dwuteówkach 10, jak i w czesciach metalowych 24, spojonych z te¬ mi dwuteówkami od wewnetrznej strony formy. Uzbrojenia podluzne moga byc na¬ prezane przed wypelnianiem formy beto¬ nem* W tym celu korzystne jest zastoso¬ wanie na koncach tych uzbrojen narzadów, stanowiacych zarówno punkty zaczepienia, w celu naprezania tych uzbrojen, jak rów¬ niez i narzady, zakotwiajace naprezone uzbrojenia w betonie. Narzady te moga byc np. wykonane w sposób nastepujacy.Uzbrojenia podluzne 22 sa umieszczone po dwa. Na kazdym koncu kazdej pary pretów 22", 22h (fig. 4 — 6) umieszcza sie palak 25 ze stali o wytrzymalosci co naj¬ mniej równej wytrzymalosci uzbrojen, zaopatrzony na swym dolnym koncu w dwa wystepy 26, stanowiace podpory u- zbrojen 22a i 22b. Konce uzbrojen 22% i 22ó sa spojone w miejscu 26a z palakiem 25.Nastepnie palak 25 oraz konce uzbrojen 22" i 22* skreca sie razem, tworzac skret- ke 27 (fig. 7); przedluzenie jednego konca tej skretki stanowi naprezane uzbrojenie, a na koncu przeciwnym skretka posiada petlice 28.Nastepnie petlice 28 sa przymocowy¬ wane do dolnych konców uzbrojen na od¬ powiednich klamrach 23, górne konce u- zbrojen sa chwytane ponizej skretki 27 za¬ pomoca specjalnego uchwytu 29, poczem poddaje sie te uzbrojenia zadanemu napre¬ zeniu. Po uskutecznieniu tych czynnosci w petlice wsuwa sie klamry górne 23, odpo¬ wiednio umieszczone, i odejmuje sie u- chwyty 29. Zamyka sie wtedy pokrywe - 4 —dolna 18 i umieszcza nastepnie ponad for¬ ma lej pierscieniowy 30 (lii. 3)» stanowia¬ cy równoczesnie komore dodatkowa (prze¬ strzen), o czem juz wspomniano powyzej.Dolne brzegi tego leju sa szczelnie polaczo¬ ne z elastycznym plaszczem 1 i klepkami oslony 11. Lej ten jest zaopatrzony w rurki pionowe 31, umozliwiajace usuwanie powietrza, zawartego w przestrzeni pier¬ scieniowej 4.Do przestrzeni 4 wprowadza sie wil¬ gotny beton, który jest wprawiany z jed¬ nej strony w drgania przez uderzenie o konce dwuteówek 10 w kierunku, wskaza¬ nym strzalka 32, z drugiej zas strony usku¬ tecznia sie rytmiczne wtryskiwanie cieczy do tych oslon kauczukowych /, których górny brzeg jest pokryty betonem. Mozna takze uderzac o dwuteówki 10 prostopadle do powierzchni formy w kierunku, zgodnym z kierunkiem strzalek 33. Powoduje to prze¬ mieszczanie sie czastek betonu oraz usu¬ wanie nadmiaru wody badz poprzez po¬ laczenia klepek, badz tez przez podnosze¬ nie jej wgóre. Czynnosc te uskutecznia sie az do otrzymania betonu zwartego, po- czem zamyka sie forme, jak równiez i dol¬ na czesc leju 30. Lej tenxkorzystnie jest zaopatrzyc w urzadzenia, pozwalajace na doprowadzanie betonu do poziomu górne¬ go konca rury. Urzadzeniami temi moga byc np. poprzeczne noze 34, umieszczone w dolnej czesci leju, które wygladzaja be¬ ton rury, oddzielajac go od betonu leju, jezeli lej ten jest obracany wokolo osi for¬ my. Nastepnie lej odejmuje sie oraz opu¬ szcza pokrywy górne 18, które zaciska sie mocno zapomoca dzwigni 20, wskutek cze¬ go beton ulega sciskaniu. Wówczas dopro¬ wadza sie ciecz (np. wode) pod zwieksza- jacem sie cisnieniem do przestrzeni mie¬ dzy rdzeniem i oslona kauczukowa az do odpowiedniego wysuszenia betonu, co na- stepuje w bardzo krótkim czasie. Cisnienie 20 kg/cm2, utrzymywane w ciagu pieciu minut, daje dobre wyniki. Pod dzialaniem tego cisnienia nadmiar wody przeplywa przez oslone 11 z klepek.Beton staje sie dzieki temu zwarty i twardy. Stopniowe zwiekszanie zewnetrz¬ nej srednicy formy lub wlewnicy mozna uskuteczniac badz zwiekszajac cisnienie w plaszczu 1, w celu elastycznego odksztal¬ cenia pasów 14, okreslajacego wydluzenie uzbrojen kolistych 21, zapomoca betonu, wlanego do formy, badz tez odkrecajac sruby lla zapomoca zebatek 17. "Prze¬ strzen miedzy plaszczem kauczukowym 1 i rdzeniem 2 jest w ciagu calego tego cza¬ su polaczona ze zbiornikiem cieczy, znaj¬ dujacym sie pod odpowiedniem cisnieniem.Poduszka elastyczna z drzewa, utworzona z klepek 11, odksztalca sie, zachowujac bezwzgledna szczelnosc w stosunku do be¬ tonu, lecz przepuszczajac nadmiar wody, co stwierdzone zostalo doswiadczalnie.Zewnetrzna srednica rury, odlanej w prze¬ strzeni 4, moze byc zwiekszona o wartosc, potrzebna do nadania pozadanego wydluze¬ nia poprzecznym uzbrojeniom zwojowym.W celu przyspieszenia tezenia betonu mozna go nagrzewac zapomoca przewo¬ dów llb, w których obiega ciecz grzej¬ na i które sa osadzone pionowo w klep¬ kach drewnianych // lub tez umieszczo¬ ne sa w inny sposób tak, aby wlot gorace¬ go powietrza, nasyconego wilgocia, naste¬ powal do zamknietej przestrzeni, obejmu¬ jacej foirme.Z chwila dostatecznego stwardnienia betonu usuwa sie cisnienie w oslonie kau¬ czukowej 1, poczem podnosi sie klamry 23, przenoszac w ten sposób naprezenia po¬ dluznych uzbrojen 22 na beton. Nastepnie odkreca sie zupelnie sruby lla. Rura, po¬ siadajac wtedy srednice wieksza od sred¬ nicy srodkowego rdzenia, lecz mniejsza od srednicy wlewnicy, moze byc podnie¬ siona pionowo, w celu wyjecia jej z for¬ my. Forma po zwyklem jej oczyszczeniu woda lub sprezonem powietrzem moze byc znowu uzyta do wyrobu nowej rury. - 5 —Przy doswiadczeniach wartosc cisnie¬ nia, wywieranego na beton, zmieniano od dziesieciu do kilkuset kg/cm2, lecz jest rze¬ cza oczywista, ze mozna zastosowac ci¬ snienie zarówno wieksze, jak i mniejsze, zaleznie od rodzaju betonu i przeznacze¬ nia wyrobu. Jest rzecza zrozumiala, ze do wyrobu rur lub przedmiotów wydrazonych mozna zastosowac w praktyce takze i in¬ ne rodzaje form. Mozna takze zastosowac forme rozciagliwa zarówno w kierunku jej dlugosci, jak i srednicy, co pozwala na naprezanie (przez sciskanie betonu) po¬ dluznych uzbrojen, a tern samem czyni zbytecznem osobne naprezanie tych u- zbrojen. Mozna poza tern zmienic rodzaj i ksztalt klepek, tworzacych forme, oraz sposób laczenia tych klepek, jak równiez sposób wypelniania form, umieszczenia rdzeni i ich elastycznych oslon.W odmianie wykonania wynalazku, przedstawionej na fig. 2b, dzialanie srub lla jest zastapione dzialaniem klinów lid, umocowanych na pasach 14a i wspóldziala¬ jacych z innemi klinami Ile, utrzymywa- nemi zapomoca dwuteówek 10. Dwa pasy 14a moga byc przesuwane w kierunkach przeciwnych zapomoca podnosników hy¬ draulicznych 14b, z których jedne znajdu¬ ja sie miedzy dwoma pasami, drugie zas — miedzy koncami tych pasów i stalych plyt a, polaczonych ze szkieletem 15. Dwu- teówki 10 sa podtrzymywane katownikami 6, opierajacemi sie na plytach a zapomo¬ ca walków lub krazków c, wskutek czego dwuteowniki te moga wraz z ich katowni¬ kami wsporczemi przesuwac sie promie¬ niowo wzgledem nieruchomych plyt a.Jest rzecza zrozumiala, ze jezeli odda¬ lac od siebie pasy 14a, dzialajac odpo¬ wiednio na podnosniki 14b, to kliny llb, poruszajace sie wraz z pasami, beda odsu¬ waly sie od klinów Ile i spowoduja od¬ srodkowe przesuwanie sie promieniowe dwuteowników 10 i klepek oslony 11.Ta postac wykonania wynalazku jest korzystna, poniewaz ulatwiony jest w nie' jednoczesny rozrzad wszystkich podnosni¬ ków hydraulicznych 14b.Mozna uproscic jeszcze to urzadzenie, stosujac odmiane wykonania wynalazku, przedstawiona na fig. la w przekroju po¬ przecznym. Na figurze tej przedstawiony jest rdzen 2 oraz jego oslona elastyczna 1.Beton jest w tej odmianie wlewany do przestrzeni 4. Ponadto urzadzenie to za¬ wiera klepki lOa, jak równiez i druga oslo¬ ne elastyczna 15a, umieszczona nazewnatrz klepek miedzy temi klepkami i sztywnym pasem 15. Miedzy oslone 15a i pas 15 moz¬ na wprowadzac ciecz pod cisnieniem w ten sam sposób, jak i miedzy rdzen 2 i oslone 1. Klepki lOa sa utworzone w ksztalcie klinów. Przestrzenie miedzy klinami moga byc wypelnione korkami lOb z materjalu elastycznego i przepuszczajacego wode, jak np. drzewa, pokrytego, w razie potrzeby, blacha, co ulatwia wzajemne rozmieszcza¬ nie klinów. Beton wlewa sie do przestrze¬ ni 4, jak to powyzej wyjasniono* Miedzy pasem 15 i oslona 15a wpro¬ wadza sie ciecz pod cisnieniem np. p, któ¬ ra sciska kliny. Miedzy oslona 1 i rdze¬ niem 2 wprowadza sie ciecz pod cisnie¬ niem, która sciska beton 4 pod cisnieniem np. Pv Poniewaz px jest mniejsze od p, przeto odksztalcenie zespolu jest bardzo male.Jezeli px bedzie wieksze od p, forma zwieksza swa srednice wskutek odsuniecia sie od siebie klinów i nastepuje rozszerza¬ nie sie betonu, powodujace naprezenie u- zbrojen rury. Ta postac wykonania jest bardzo prosta i stosunkowo niedroga, wy¬ kazuje przytem inna wazna zalete. Forma ta umozliwia mianowicie dostosowywanie odksztalcenia rury lub innego ciala wy¬ drazonego do pozadanej wartosci. Wystar¬ czy w tym celu zastosowac pomocniczy zbiornik 15b o dokladnie znanej objetosci V. Zbiornik ten moze byc polaczony zapo¬ moca kurka 15c z oslona 15a. Jezeli ten — 6 -kurek 15c zostanie otworzony na chwile, powoduje on przelew do tego zbiornika pewnej dokladnie znanej ilosci cieczy, wskutek czego nastepuje odpowiednie od¬ ksztalcenie rury. Jezeli uzyta ciecz jest niescisliwa, odksztalcenie rury bedzie pod wzgledem swej objetosci równe objetosci V zbiornika.Fig. 9 — 15 wyjasniaja sposób wyro¬ bu przedmiotów wydrazonych, najdajacych sie do budowy stropów. Forma posiada boczne scianki 35, najlepiej zaopatrzone w rowki w celu ulatwienia splywania wo¬ dy, oraz scianki 36, a takze dwie plyty zamykajace, dokladnie plaskie 39, 39a.Do scianek 36 przymocowuje sie uzbroje¬ nie 37, poddane naprezeniu poczatkowe¬ mu w betonie. Te scianki 36 sluza równiez do zamocowania konców rdzeni elastycz¬ nych 38, umieszczonych równolegle do u- zbrojen 37. Uzbrojenia poprzeczne 40, któ¬ re moga miec ksztalt falisty, jak to przed¬ stawiono na rysunku, sa umieszczone nao¬ kolo rdzeni 38 i miedzy niemi. Uzbrojenia 37, zaopatrzone np. na koncach w skretki 27, np. skretki wedlug fig. 4 — 6, sa na¬ prezane zapomoca narzadów chwytaja¬ cych 41, osadzonych na sciankach 36. Na¬ prezanie tych uzbrojen moze byc równiez uskuteczniane przez zamocowywanie ich konców w nakretkach 41a, w które wkreca sie sruby 41b, opierajace sie o scianke 36 formy (fig. lla). Nastepnie beton jest wle¬ wany do wnetrza formy. Dokladne napel¬ nianie oraz nadawanie zwartosci betonowi osiaga sie przez poddawanie go drganiom, nastepnie zas ustala sie jego wysokosc.Na beton, uczyniony zwartym dzieki drga¬ niom, naklada sie nastepnie górne plyty 39 form. W szkielecie 42 ze stali lub z ze- lazobetonu o nadzwyczaj duzej wytrzyma¬ losci umieszcza sie poziomo, ukladajac jedne obok drugich, pewna liczbe form A, jak to przedstawiono na fig. 13, oraz ukla¬ da sie pewna liczbe poziomych rzedów B (fig. 12). Szkielet 42 posiada na swych stro¬ nach wewnetrznych podnosniki 43, które mozna przyciskac do scianki stosu, utwo¬ rzonego z form. Sile tego nacisku mozna zmieniac. Po wprowadzeniu form szkielet 42 zostaje zamkniety zapomoca plyt 42a, uklad zas zostaje zacisniety zapomoca podnosni¬ ków 43a. Nastepnie beton poddaje sie sci¬ skaniu przez wprowadzenie cieczy pod ci¬ snieniem do elastycznych rdzeni. To sci¬ skanie powoduje wycisniecie nadmiaru wo^ dy z betonu. Po dokonaniu tej czynnosci odkreca sie podnosnika opierajace sie o boczne scianki form 35 i o plyty 39, 39a, utrzymujac cisnienie wody w elastycznych rdzeniach, lub nadajac temu cisnieniu do¬ wolna wartosc. Wskutek tego beton od¬ ksztalca sie wokolo elastycznych rdzeni, powodujac naprezanie sie poprzecznych u- zbrojen 40. Po dostatecznem stwardnieniu betonu cisnienie w tych podnosnikach i rdzeniach zostaje zniesione, poczem mozna przystapic do wyjmowania przedmiotów z form.Jest zrozumiale, ze sposób wedlug wy¬ nalazku moze byc zastosowany do wyro¬ bu takze i wszelkich innych przedmiotów wydrazonych i w praktyce moze byc wy¬ konywany z róznemi odchyleniami.Powyzej zaznaczono, ze beton moze przed stezeniem uzyskac pod dzialaniem sciskania wytrzymalosc, dostateczna do wywolania odksztalcenia uzbrojen i nada¬ nia im naprezenia.Jest rzecza oczywista, ze zasada wy¬ nalazku nie zostanie bynajmniej zmienio¬ na, jezeli odksztalcanie betonu bedzie wy¬ konywane wtedy, gdy beton zaczal juz te¬ zec, stosujac w tym celu sciskanie betonu, wystarczajace do wywolania jego od¬ ksztalcenia bez pekania betonu w jakim¬ kolwiek kierunku. PL