W róznych dziedzinach przemyslu ist¬ nieje zapotrzebowanie na paliwo, spalajace sie bez dymu, o wysokiej aktywnosci i szyb¬ kosci spalania. Poza tern tego rodzaju wy- sokowartosciowe paliwo winno odpowiadac nastepujacym warunkom: posiadac dosta¬ teczna wytrzymalosc na dzialania mecha¬ niczne, trwalosc podczas magazynowania lub przewozu, i nie wytwarzac pylu przy jego uzyciu, Paliwa naturalne wykazuja te wlasci¬ wosci co najmniej tylko w czesci, tak iz czynione juz byly rózne usilowania ulep¬ szenia paliw naturalnych zapomoca roz¬ maitych sposobów obróbki. Przy dotych¬ czas znanych sposobach mozna bylo osia¬ gnac tylko czesciowo wlasciwosci wyzej wspomniane. Koks z wegla kamiennego stanowi wprawdzie cenne paliwo ze wzgle¬ du na swa wartosc opalowa i bezdymne spalanie sie, jednakze wykazuje bardzo mala aktywnosc i szybkosc spalania. Pali¬ wem o duzej aktywnosci jest wprawdzie pólkoks, jednakze paliwo to posiada mala wytrzymalosc mechaniczna i wskutek tego sciera sie przy transporcie i w uzyciu tak, iz nie czyni zadosc warunkowi niewytwa- rzania pylu. Do znanych ulepszonych pa¬ liw nalezy równiez wegiel drzewny; posia¬ da on jednak mala wytrzymalosc i nie znaj¬ duje powszechnego zastosowania wskutek tego, iz materjal wyjsciowy, mianowicie drzewo, jest dostepny w ograniczonych ilo¬ sciach, a czasem zupelnie jest niedostepny,przyezem cena wegla drzewnego jest bar- dzq wysoka.Paliwa, które Badz w stanie natural- nyffi, badz po odpowiedniej obróbce nie sa zdatne do uzycia, przeprowadza sie w po¬ stac, nadajaca sie latwo do magazynowa¬ nia lub do przewozu przewaznie przez bry- kietowanie, wskutek czego osiaga sie zwiek¬ szenie ich wytrzymalosci mechanicznej.Brykiety takie albo nie spalaja ^ie bez dy¬ mu, albo sa malo aktywne.Poza tern brykiety takie sa po wiekszej czesci bardzo drogie, poniewaz musza za¬ wierac specjalne spoiwo, np. smole, w du¬ zych ilosciach. Smola znów uniemozliwia bezdymne spalanie brykietów. Jesli jednak brykiety, wytworzone z wegla kamiennego z dodatkiem np. smoly, zostaja skoksowa¬ ne, to otrzymuje sie wprawdzie bezdymnie spalajace sie paliwo, które jednak wykazu¬ je mala aktywnosc.Celem wynalazku niniejszego jest wy¬ tworzenie wysokowartosciowego paliwa o wyzej wymienionych wlasciwosciach z su¬ rowców malowartosciowych, posilkujac sie, miedzy innemi, sposobem brykietowania.Oprócz tego zastosowane sa wedlug wyna¬ lazku jeszcze inne specjalne procesy, zapo- moca których udaje sie otrzymac paliwo, posiadajace pozadane wlasciwosci, w spo¬ sób najbardziej gospodarczy.Do wykonywania sposobu wedlug wy¬ nalazku niniejszego uzywa sie, jako mate- rjalów wyjsciowych, róznego rodzaju pa¬ liw, dajacych sie destylowac, przede- Wszystkiem lignitów, torfu, odpadków po¬ chodzenia organicznego wzglednie pozosta¬ losci po procesie krakowania albo destyla¬ cji oleju, smoly i t. d., a wiec surowców, znajdujacych sie w duzych ilosciach.Do lignitów nalezy przedewszystkiem bezpostaciowy, a wiec nieposiadajacy bu¬ dowy wegiel brunatny i starsze lignity, po¬ krewne weglowi kamiennemu. Odpadki or¬ ganiczne stanowia np. trociny drzewne i pozostalosci po wytwarzaniu oliwy, oleju orzechowego i wina. Pozostalosc po proce¬ sie krakowania oleju jest wielokrotnie zna¬ na pod nazwa „koksu natfowego", który zawiera przewaznie 8 — 15% skladników lotnych.W mysl wynalazku moga byc stosowa¬ ne do obróbki równiez pewne rodzaje we¬ gla kamiennego o charakterze bitumicznym, jednakze w danym razie, ze wzgledu na strone gospodarcza sposobu, nalezy sie za¬ sadniczo ograniczyc do zuzytkowania ma- lowartosciowego mialu weglowego.Wynalazek niniejszy ma wiec na celu przeróbke takich materjalów palnych, któ¬ re, tak pod wzgledem swej wartosci opalo¬ wej, jak i wlasciwosci fizycznych, naleza do tak zwanych paliw malowartosciowych.Sposób wedlug wynalazku niniejszego polega na tern, ze surowiec poddaje sie de¬ stylacji w temperaturze najwyzej 600°C, nastepnie pozostalosc rozdrabia, w celu jej brykietowania, do zwyklej grubosci ziarn, poczem miesza z 20 — 30% wagowemi drobno zmielonego wegla spiekajacego sie i brykietuje pod stosunkowo niskiem ci¬ snieniem, poczem brykiety te poddaje po¬ nownie destylacji w takiej samej jak przed¬ tem temperaturze w stale czynnym piecu szybowym, opalanym z zewnatrz; prze¬ strzenie pomiedzy poszczególnemi brykie¬ tami, które sie wytwarzaja przy wprowa¬ dzaniu surowych brykietów do pieca, wy¬ pelnia sie drobno zmielonym mater jalem obojetnym.Proces pierwszej destylacji przeprowa¬ dza sie w piecu o dowolnej budowie, ogrze¬ wanym od wewnatrz lub z zewnatrz lub ogrzewanym czesciowo w jeden i czesciowo drugi sposób. Przy przeróbce materjalu wyjsciowego w kawalach stosuje sie zwy¬ kle ogrzewanie pieca od wewnatrz ze wzgledu na mniejsze koszty i krótszy czas przeróbki.Pólkoks, otrzymany po pierwszej desty¬ lacji, o ile nie stanowi produktu drobno¬ ziarnistego, rozdrabia sie, w celu brykieto- — 2 -wania, na ziarna zwyklej wielkosci, to zna¬ czy zaleznie od wielkosci brykietu, np. 0;4 lub 0,8 mm. Tak rozdrobiony materjal pod¬ daje sie suszeniu, poczem miesza sie go z odpowiednia iloscia drobnosproszkowane- go wegla spiekajacego sie. Ilosc dodawane¬ go wegla spiekajacego sie zalezy od wla¬ sciwosci tego wegla i materjalu wyjsciowe¬ go. Do wytworzenia mieszaniny wystarcza stosowanie spiekajacego sie wegla o wiel¬ kosci ziarn do 0,5 mm. Brykiety poddaje sie prasowaniu pod mozliwie slabem cisnie¬ niem, a to w tym celu, azeby gotowy bry¬ kiet nie mial zbyt spoistej struktury, lecz aby byl aktywny.Proces ten wykonywa sie przy uzyciu zwyklych pras walcowych, zapomoca któ¬ rych wytwarza sie np. brykiety formy jajo¬ watej. Tak wytworzone brykiety jeszcze nie posiadaja oczywiscie wytrzymalosci, wymaganej w handlu, lecz sa dostatecznie wytrzymale do dalszej obróbki w ramach wynalazku niniejszego. Nastepnie surowe brykiety wprowadza sie do znajdujacego sie w ciaglym ruchu pieca, ogrzewanego z zewnatrz, celowo unikajac pozostawiania wolnych przestrzeni pomiedzy brykietami.Aby podczas przesuwania brykietów przez komore pieca uniknac uszkodzen mecha¬ nicznych, przestrzenie miedzy brykietami zasypuje sie w mysl wynalazku obojetnym materjalem drobnosproszkowanym, np. wolnym od pylu mialem koksowym lub an- tracytowym o wielkosci ziarn 2 — 6 mm.Oprócz zabezpieczenia brykietów od uszko¬ dzen ten drobnoziarnisty materjal powodu¬ je równomierniejsze i szybsze rozprowa¬ dzenie ciepla wewnatrz pieca, niz w razie pozostawienia wolnych przestrzeni pomie* dzy brykietami. Ziarna rozdrobionego ma¬ terjalu musza posiadac pewna okreslona wielkosc, azeby powstajace gazy destyla¬ cyjne mogly przeplywac w nalezyty spo¬ sób.Tak wytworzone brykiety wykazuja, niezaleznie od dostatecznej porowatosci, duza wytrzymalosc i odpornosc na wplywy atmosferyczne i daja sie dzieki temu bez przeszkód przewozic i ukladac w stos. Po¬ za tern posiadaja one zdumiewajaco duza aktywnosc i wydajnosc cieplna, co w pierw¬ szym rzedzie jest spowodowane szczegól¬ na budowa brykietów, wytwarzanych we¬ dlug wynalazku.Ta specjalna budowa powstaje podczas destylacji drobnozmielonego wegla, tak iz zdolnosc do reakcji gotowych brykietów jest znacznie wieksza od aktywnosci juz bardzo czynnego produktu, otrzymanego po pierwszej destylacji.Jest rzecza bardzo wazna, ze najwyz¬ sza temperatura, stosowana podczas dru¬ giej destylacji, jest taka sama, jak tempe¬ ratura pierwszej destylacji, albo jest tylko nieznacznie od niej wyzsza.Budowa takiego brykietu daje sie naj¬ lepiej porównac z budowa plastru miodu.Cieniutkie scianki plastra skladaja sie tu¬ taj z drobnoziarnistego pólkoksu z wegla spiekajacego sie, podczas gdy wnetrze pla¬ stra jest wypelnione ziarnami materjalu wyjsciowego. Taka budowa paliwa daje przy spalaniu nadzwyczaj duza powierzch¬ nie styku z powietrzem. Z tego powodu sta¬ je sie mozliwem stosowanie surowców o stosunkowo duzej zawartosci popiolu bez zmniejszenia wartosci opalowej tworzywa, co ma szczególne znaczenie przy zuzytko- wywaniu bezpostaciowych lignitów, zawie¬ rajacych przewaznie bardzo duze ilosci po¬ piolu; i pewnych gatunków torfu, bogatych w popiól.Wedlug wynalazku niniejszego otrzy¬ muje sie brykiety szczególnie dobrej jako¬ sci, stosujac jako wegiel spiekajacy sie we¬ giel kamienny, zawierajacy wiecej niz 27% skladników lotnych, tak zwany wegiel ga¬ zowy.Aczkolwiek wiadomo, ze spiekalnosc wegla, zawierajacego 18 — 27% skladni¬ ków lotnych, czyli tak zwanego wegla tlu¬ stego, w zwykle stosowanych wysokich tem- — 3 —peraturach (900 — 1100°C), jest znacznie wieksza, niz spiekalnosc wegla gazowego, okazalo sie, ze w nizszych temperaturach mniej wiecej w 600°C, przy uzyciu wegla gazowego w takim samym stosunku iloscio¬ wym w mieszaninie, otrzymuje sie bardziej wytrzymale brykiety, niz przy stosowaniu wegla tlustego.Poza tern brykiety, wytworzone przy u- zyciu wegla gazowego w wymienionych temperaturach destylacji, sa wielokrotnie czynniejsze od brykietów, wytworzonych przy uzyciu takich samych ilosci wegla tlu¬ stego. Z tych tez wzgledów do wytwarzania brykietów wedlug wynalazku potrzebne sa mniejsze ilosci wegla gazowego, niz przy uzyciu wegla tlustego, którego zwykly do¬ datek do mieszaniny wynosi 20 — 30%.Doswiadczenia wykazaly, ze do wytwa¬ rzania brykietów wedlug wynalazku nada¬ ja sie doskonale zamiast wegla spiekajace¬ go wyzej wymienione pozostalosci po pro¬ cesie krakowania i destylacji oleju, smoly i t. d., przyczem potrzebny dodatek tych produktów jest znacznie wiekszy, niz przy uzyciu wegla spiekajacego sie i wynosi za¬ sadniczo 50 — 60%.W wielu przypadkach sklad popiolu przerabianego materjalu wymaga uzupel¬ nien, aby uniknac przy spalaniu powstawa¬ nia zuzla. Osiaga sie to wedlug wynalazku w ten sposób, ze dodaje sie drobnozmielo- nego kwarcu, ewentualnie krzemionki.W mysl wynalazku moga byc w tym ce¬ lu stosowane i inne dodatki mineralne, np. wapno, które wiaza siarke, zawarta w po¬ piele, wskutek czego osiaga sie nietylko spalanie tworzywa bez dymu, ale i bez za¬ pachu. Poniewaz, jak wyzej wspomniano, duza zawartosc popiolu w brykietach, wy¬ twarzanych wedlug wynalazku niniejszego, nie jest szkodliwa, mozna wiec wymienione dodatki mineralne stosowac w ilosciach, od¬ powiadajacych celowi wynalazku, bez oba¬ wy zwiekszenia ilosci popiolu.Zapomoca sposobu wedlug wynalazku niniejszego udalo ste wiec wytworzyc pali¬ wo o najwyzszej wartosci i o wszystkich poprzednio wymienionych wlasciwosciach z malowartosciowego materjalu wyjsciowego.Tak wytworzone brykiety moga znalezc za¬ stosowanie we wszystkich dziedzinach. Na¬ daja sie one jako namiastka wegla drzew¬ nego do zastosowania w zwyklych paleni¬ skach, jako stale paliwo do generatorów w samochodach, do palenisk w kuzniach, do celów hutniczych i do wszelkich innych ce¬ lów przemyslowych. PL