Z mieszanin produktów spalania amo- njaku nie mozna bylo otrzymywac dotych¬ czas w jednym procesie roboczym, dowol¬ nie wysokoprocentowego kwasu azotowe¬ go. Wynalazek niniejszy umozliwia wyko¬ nywanie tego zadania. Wedlug wynalazku ciecze, skladajace sie z wodnego roztworu kwasu azotowego i cieklych tlenków azotu w ilosciach, nadajacych sie do otrzymy¬ wania wysokoprocentowego kwasu azoto¬ wego, otrzymywanych z mieszanin pro¬ duktów spalania amonjaku pod dowolne- mi cisnieniami i w dowolnych stezeniach, przepompowuje sie pod znacznie zwiekszo- nem cisnieniem do komory reakcyjnej, do której doprowadza sie tlen i z której o- trzymuje sie wysokoprocentowy kwas. W ten sposób skraplanie mieszaniny produk¬ tów spalania amonjaku laczy sie w jeden proces roboczy ze znanem otrzymywaniem wysokoprocentowego kwasu azotowego z cieklego czterotlenku azotu, wodnego roz¬ tworu kwasu azotowego i tlenu pod zwiek- szonem cisnieniem i w wyzszych tempera¬ turach. Wskutek tego z mieszanin pro¬ duktów spalania amonjaku mozna otrzy¬ mywac dowolnie wysokoprocentowy kwas azotowy, np. 98 — 100%-owy, przy uzyciu tej samej robocizny i kontroli, jak i przy otrzymywaniu rozcienczonego kwasu azo-toWego* Sposób ten nadaje sie oczywiscie równiez; dq otrzymywania wysokoprocen¬ towego kwisu aa^)tb^e|o o innych steze¬ niach, np. o stezóiiu kwasu azotowego, do- chodzacem do np. 80% — 90%.Otrzymywanie rozcienczonego kwasu azotowego i cieklego czterotlenku azotu jest szczególnie proste w przypadku spa* lania amonjaku w obecnosci tlenu lub po¬ wietrza, bogatego w tlen, pod cisnieniem atmosferycznem lub wyzszem. Skoro sto¬ suje sie powietrze atmosferyczne lub po¬ wietrze, wzbogacone tlenem w nieznacz¬ nym stopniu, wówczas jest rzecza korzyst¬ niejsza otrzymywanie rozcienczonego kwa¬ su azotowego i cieklego czterotlenku azo¬ tu pod cisnieniem zwiekszonem. To cisnie¬ nie zwiekszone mozna wytwarzac przed spaleniem amonjaku, jezeli mieszanina produktów spalania amonjaku nie jest przedtem sprezona zapomoca sprezarki turbinowej. Produkty, skroplone pod ci¬ snieniem, przeplywaja przez naczynie, w którem cisnienie oraz przeprowadzane przez to naczynie ilosci skroplin sa wy¬ równywane zapomoca mieszalników, albo przez naczynia podobne, nie ulegajac przedtem rozprezeniu, i doplywaja do pomp, wytwarzajacych dalszy znaczny wzrost cisnienia.Przy wykonywaniu tego nowego spo¬ sobu szczególne znaczenie posiadaja oko¬ licznosci nastepujace. Pompy lub co naj¬ mniej jedna pompe, pompujaca otrzymy¬ wane ciecze pod znacznie zwiekszonem ci¬ snieniem, smaruje sie koloidami nieorga- nicznemi, np. wodorotlenkiem glinu, kwa¬ sem krzemowym lub podobnemi. Koloidy te mozna stosowac zarówno w postaci zo¬ lu, jak i zelu, a tego rodzaju smar moze zawierac dowolne ilosci wody, kwasu azo¬ towego lub czterotlenku azotu. Nalezy za¬ znaczyc, ze smarowanie jest skuteczniej¬ sze w przypadku stosowania koloidu nie¬ organicznego. Skoro do kanalów i pierscie¬ ni smarowniczych pompy tlokowej wpro¬ wadzi sie np. stracony zel kwasu krzemo¬ wego o wlasciwosciach, zblizonych do smaru tluszczowego, wówczas w zetknieciu z cieklym czterotlenkiem azotu powstaje zawiesina o trwalych wlasciwosciach sma¬ rowych. Przez zastosowanie koloidów nie¬ organicznych uzyskano dobre wyniki sma¬ rowania.Ciecze, doplywajace do pomp, powin¬ ny posiadac temperature ponizej 0°C, np. —5 lub —10°C, pomimo tego, ze pobiera¬ nie azotu zostaje przyspieszone przez wzrost temperatury. Wykryto mianowicie, ze w tych niskich temperaturach proces pompowania przebiega szczególnie pewnie i dobrze. Wskazane jest równiez chlodze¬ nie samej pompy i tloka. Plyn ogrzewa sie najkorzystniej dopiero po zwiekszeniu ci¬ snienia.Otrzymywane ciecze zapomoca róznych pomp pompuje sie oddzielnie do komory reakcyjnej, korzystniej jest jednak stoso¬ wac tylko jedna pompe, do której doply¬ wa cala ilosc cieczy. Ciecze dzialaja na siebie juz przed zwiekszeniem cisnienia.Równomiernosc pracy zwieksza sie szcze¬ gólnie przez zmieszanie cieczy i doprowa¬ dzenie jej do stanu emulsji, np. zapomoca mieszadla. W tym przypadku z jednej tyl¬ ko próby mozna okreslic sklad calego ma- terjalu cieklego, co w innym przypadku jest utrudnione. Emulsje mozna wytwa¬ rzac zarówno przed zwiekszeniem cisnie¬ nia, jak i po niem, wzglednie w samej ko¬ morze reakcyjnej. Do wytwarzania emulsji mozna równiez stosowac tlen, który dopro¬ wadza sie do cieczy, znajdujacej sie w ko¬ morze reakcyjnej, w dowolny sposób, np. zapomoca rury, zanurzonej w cieczy i sie¬ gajacej dna autoklawu. Czas absorbeji mozna znacznie skrócic, stosujac dobre u- rzadzenie rozdzielcze, np. wprowadzajac tlen do cieczy przez sitko. Lepiej od tego rodzaju sitek dzialaja w tym przypadku filtry ceramiczne. Jezeli tlen wtlacza sie do cieczy przez filtr ceramiczny, to okres — 2 —absorbcji maleje do ulamka okresu absor¬ bowania bez stosowania urzadzenia roz¬ dzielczego.Mieszanina czterotlenku azotu i roz¬ cienczonego kwasu azotowego zuzywa tlen pod zwyklem lub niewielkiem cisnieniem w ilosci mniejszej, niz pod Wysokiem ci¬ snieniem. Czesc pracy sprezania mozna zaoszczedzic, jezeli ciecz nasyca sie tlenem juz przed zwiekszeniem cisnienia. W tej postaci wykonania przy wstepnem nasy¬ caniu tlenem i nasycaniu koncowem pod zwiekszonem cisnieniem mozna z korzy¬ scia zastosowac ogrzewanie, a wiec ciecz pompuje sie w tym przypadku bez uprzed¬ niego chlodzenia. Ciepla ciecz doprowadza sie pod niewielkiem cisnieniem do pompy wysokiego cisnienia, przyczem cisnienie to odpowiada cisnieniu, przy którem ciecz sie otrzymuje i nasyca poczatkowo. Jezeli o- trzymywanie kwasu odbywa sie bez zasto¬ sowania cisnienia, wówczas przed pompa wysokiego cisnienia wlacza sie pompe ni¬ skiego cisnienia. W innych przypadkach cisnienie mozna zwiekszac w dwóch lub kilku stopniach lub tez komore reakcyjna dzieli sie na kilka komór, odpowiednio do stopni temperatury lub cisnienia. W tego rodzaju postaci wykonania tlen prowadzi sie z komory jednego stopnia cisnienia do komory drugiego stopnia w przeciwpradzie do cieczy.Tlen lub gaz, zawierajacy tlen, mozna wytwarzac pod cisnieniem, np. zapomoca elektrolizy cisnieniowej, poczem stosuje sie go pod tern samem cisnieniem lub do¬ prowadza do sprezarki albo tez doprowa¬ dza bezposrednio do komory reakcyjnej, przez która przeplywa ciecz reakcyjna. W ten sposób zaoszczedza sie calkowicie lub czesciowo koszty, zwiazane ze sprezeniem tlenu.Stosowany tlen nie powinien zawierac zanieczyszczen. Jednakze naogól nalezy sie liczyc z ich obecnoscia, proces wiec mozna równiez przeprowadzac, stosujac mniej czysty tlen lub powietrze. Nieabsor- bujace sie skladniki gazowe usuwa sie z autoklawu i dodaje sie ich badz do gazu koncowego lub tez wprowadza do procesu skraplania, w zaleznosci od ilosci tlenu, zawartego w nich, i ilosci tlenków azotu. W przypadku stosowania czystego tlenu pro¬ ces prowadzi sie w ten sposób, ze nie otrzy¬ muje sie gazów odlotowych, natomiast tlen, który nie ulegl absorbcji, nawraca sie do procesu. Bardzo stezony gaz, otrzymany w autoklawie, usuwa sie z komory reakcyj¬ nej wraz z reszta tlenków azotu. Rozpu¬ szczone tlenki azotu odpedza sie nastepnie w postaci gazu, np. przez ogrzanie, i do¬ prowadza je napowrót do procesu skrapla¬ nia. Usuwanie rozpuszczonych tlenków a- zotu z wysokoprocentowego kwasu jest la¬ twiejsze, skoro zmniejszy sie uprzednio ci¬ snienie, pod jakiem sie gaz znajduje, np. obnizy sie je az do cisnienia roboczego skraplaczy czterotlenku azotu. Ten pro¬ ces bielenia przebiega szczególnie latwo pod cisnieniem atmosferycznem. Jezeli pozadane stezenie kwasu nie ma byc szcze¬ gólnie wysokie, wówczas reakcje mozna poprowadzic w ten sposób, aby kwas wy¬ sokoprocentowy, opuszczajacy autoklaw, nie zawieral zupelnie N204 lub zawieral N204 w ilosci dopuszczalnej. W ten spo¬ sób mozna postepowac przy otrzymywaniu kwasu o stezeniu, dochodzacem do 80 — 90%.Reakcja w autoklawie moze byc pro¬ wadzona rozmaicie. Uskutecznia sie to np. w ten sposób, ze tlen przeprowadza sie w przeciwpradzie, zapewniajac gazowi i cie¬ czy mozliwie wielka powierzchnie zetknie¬ cia, która wytwarza sie w dowolny sposób znany, badz przez dokladny rozdzial tle¬ nu w cieczy, badz przez dokladne rozpro¬ wadzenie cieczy w tlenie, badz wreszcie przez polaczenie obydwu tych sposobów.Naprzyklad, tlen rozproszony przeprowa¬ dza sie przez rure cisnieniowa, napelniona ciecza, lub tez ciecz przelewa sie przez licz- — 3 -ne i umieszczone jedno za drugiem »ita z przelewami, podczas gdy tlen rozproszony wchodzi do warstwy cieczy u dolu rury cisnieniowej, a nastepnie przenika peche¬ rzykami przez warstwy cieczy, znajduja¬ ce sie na sitach. Przekrój przeplywowy sit, przez które przechodzi tlen, zmienia sie przytem, w zaleznosci od danych warun¬ ków ahsorbcji tlenu. Zamiast przeciwpra- du mozna w tym przypadku stosowac rów¬ niez przeplyw wspólpradowy lub po- przeczno-pradowy. W przypadku wspól- pradu tlen wprowadza sie bezposrednio po zwiekszeniu cisnienia, t. j. bezposrednio za sprezarka* Nalezy równiez wymienic takie postaci wykonaniat w których stosu¬ je sie czesciowo przeciwprad, a czesciowo wspólprad. Naprzyklad, stosuje sie wal¬ cowa komore reakcyjna z wbudowana wspólsrodkowo rura, przyczem ciecz wzno¬ si sie w tej rurze i opada w zewnetrznej komorze pierscieniowej, podczas gdy tlen wznosi sie w obu komorach w stanie do¬ brego rozdrobnienia.Sposób mozna wykonywac pod dowol- nemi cisnieniami i w dowolnych tempera¬ turach, lecz najlepiej przy zwiekszeniu ci¬ snienia powyzej 20 atm. Im wieksze ste¬ zenie ma posiadac otrzymywany kwas a- zotowy, tern wyzsze cisnienie robocze po¬ winno byc zastosowane. Przy otrzymywa¬ niu kwasu 97 do 100% -owego stosuje sie z korzyscia cisnienie 40 do 60 atm, lecz moz¬ na równiez stosowac cisnienia nizsze lub dowolnie wyzsze, np. 200 atm lub jeszcze wyzsze. Stosowanie wyzszych tempera¬ tur, jak i wyzszych cisnien jest znane i szczególnie korzystne w danym sposobie.Cieplo reakcji utleniania mozna wyzyskac najlepiej do podwyzszenia temperatury komory reakcyjnej. Dodatkowe ogrzewa¬ nie komory reakcyjnej woda goraca, pra¬ dem elektrycznym lub para nie jest naogól konieczne, lecz moze byc zastosowane.Surowce mozna równiez ogrzewac. Do o- trzymania pozadanej temperatury i poza¬ danego przebiegu zmian temperatury moz¬ na stosowac zimne surowce lub gorace pól¬ produkty i produkty gotowe, zapewniajac w ten sposób wymiane ciepla. Ta wymia¬ na ciepla moze sie odbywac, jak przy zwy¬ klem ogrzewaniu i chlodzeniu, zewnatrz lub wewnatrz komory reakcyjnej lub zapomo- ca powierzchni, umieszczonych wewnatrz komory reakcyjnej. Komore cisnieniowa, sluzaca do otrzymywania stezonego kwasu, ogrzewa sie do okreslonej temperatury, np. do 15°C. Naogól jest rzecza korzystna, gdy w komorze cisnieniowej panuja tem¬ peratury odmienne od temperatur ladun¬ ku, tak iz w kazdem miejscu ustala sie temperatura, odpowiadajaca danej fazie procesu. Przy doborze temperatur nalezy zwrócic uwage na to, ze szybkosc reakcji wzrasta wraz ze wzrostem temperatury, natomiast równowaga chemiczna jest ko¬ rzystniejsza w nizszych temperaturach.Przy przerabianiu gazów odlotowych na¬ lezy równiez zwrócic uwage na ich sklad.Dla przykladu mozna przytoczyc proces roboczy, w którym w komorze reakcyjnej przy wprowadzaniu zimnych lub cieplych surowców utrzymuje sie temperature naj¬ wyzsza, np. 80 lub 100°C, która przy wy¬ plywie kwasu spada do 70 lub 50°. W kaz¬ dym razie proces przebiega korzystniej, jezeli przynajmniej w jednem miejscu ko¬ mory reakcyjnej temperatura przekracza 70°C.Do wyrobu czesci skladowych aparatu¬ ry do wprowadzania tlenu pod cisnieniem, stykajacych sie z produktami reakcji, moz¬ na stosowac kazde tworzywo dostatecznie trwale, np. czysty glin, stopy glinu, stal kwasoodporna, zelazokrzem, materjal ce¬ ramiczny, emalje, metale o wlasciwosciach platyny, jak równiez tantal i niob, od¬ dzielnie lub w stopie.Aparatura ta, nawet przy wyrobie kwasu o stezeniu najwyzszem, nie zajmuje zbyt wiele miejsca, przyczem odpowiednio do zwiekszenia zawartosci wody w kwasie — 4 —wytwarzanym moze posiadac mniejsze roz¬ miary. Przemiana nie wymaga równiez specjalnych pomieszczen, gdyz odbywa sie w urzadzeniach lub przewodach ruro¬ wych, sluzacych do doprowadzania tlenu.Na rysunku przedstawiono na fig. 1 i 2 schematycznie dwa przyklady urzadzenia do przeprowadzenia sposobu wedlug wy¬ nalazku.Przyklad I. Amonjak utlenia sie pod zwyklem cisnieniem tlenem 90 do 100%-owym, przyczem zuzywa sie 1,5 do 2,5 objetosci 02 na 1 objetosc NH3. Miesza¬ nina tlenków azotu przeplywa przez kociol parowy U przyczem zasila sie ja para, jednoczesnie wytwarzana. Do wykonywa¬ nia tego procesu mozna stosowac np. spo¬ sób wedlug patentu amerykanskiego Nr 1850129. Z kotla / mieszanina przeplywa do skraplacza 2, chlodzonego woda, który, podobnie jak kociol 1 i jak polaczenia miedzy niemi, posiada jak najmniejsza przestrzen gazowa. Nadmiar pary wodnej, zawarty w mieszaninie gazowej, skrapla sie w skraplaczu 2 i odplywa przez spust 2a. Mieszanina gazowa przeplywa nastep¬ nie przewodem 3 do obszernej chlodnicy 4, skladajacej sie z rur o srednicy 200 do 300 mm, w której gazy, chlodzone woda, utleniaja sie do N02 wzglednie N204.Jednoczesnie w chlodnicy 4 skrapla sie woda, sluzaca do otrzymywania wysoko¬ procentowego kwasu azotowego. Skropli- ny te skladaja sie z wody, kwasu i tlen¬ ków azotu. Gaz utleniony i ochlodzony o- puszcza chlodnice 4 przez przewód 5 i do¬ plywa do skraplacza 6, chlodzonego zapo- moca solanki, w którym skrapla sie ciekly czterotlenek azotu. Niewielkie ilosci nie- skraplajacych sie gazów opuszczaja skra¬ placz 6 i przeplywaja przez przewód 7 do przewodu 8, chlodzonego solanka. Porwa¬ ne tlenki azoiu rozpuszczaja sie w stezo¬ nym kwasie azotowym, który doplywa do przewodu 8 po energicznem ochlodzeniu przewodem ze zbiornika, (niepokazanym na rysunku), który zasilany jest zkolei ze zbiornika 27. Solanka najpierw chlodzi ten kwas, nastepnie przewód 8, a potem skraplacz 6, do którego doplywa, posiada¬ jac temperature okolo —11°C. Niezbedne zimno zostaje czesciowo dostarczone przez odparowanie < przerabianego amonjaku, przyczem parownik jest wlaczony w obieg kolowy solanki. Koncowe gazy uchodza z przewodu 8 przez wylot 9, przyczem straty gazów koncowych wynosza mniej niz 0,5% uzytego N. Skropliny, wyplywa¬ jace przewodami 10 i 11, posiadajac tem¬ perature ponizej 0°C, np. —5 lub —10°C, przeplywaja w postaci emulsji przez mie¬ szalnik 13 i doplywaja do pompy 14 (np. pompy tlokowej). Polaczenie skroplin z przewodów 10 i 11 moze sie odbywac rów¬ niez i w ten sposób, ze skropliny z prze¬ wodu 10 doprowadza sie do przewodu 11.Roztwór czterotlenku azotu i stezonego kwasu azotowego, wyplywajacy przez przewód 12, doprowadza sie badz do mie¬ szalnika 13, badz tez poddaje sie proce¬ sowi bielenia (co przedstawione na rysun¬ ku linja przerywana). Przewody 10, 11 i 12 moga prowadzic do mieszalnika 13 oddzielnie. Mieszalnik 13 posiada prze¬ wód, odprowadzajacy ewentualnie wywia¬ zujace sie gazy do chlodnicy 4 od dolu (czego nie przedstawiono na rysunku).Przed pompa 14 mozna umiescic solanko¬ wa chlodnice i filtr. Mozna równiez chlo¬ dzic kadlub i tlok pompy. Pompe 14 sma¬ ruje sie smarem, zawierajacym koloidal¬ ny kwas krzemowy, np. zelem, wytraco¬ nym z roztworu szkla wodnego zapomoca kwasu azotowego. Ciecz do pompy 14 do¬ prowadza sie z wysokosci kilku metrów lub tez stosuje sie pompe niskiego cisnie¬ nia dowolnej budowy, np. pompe z kola¬ mi zebatemi. Pompa 14 zwieksza cisnie¬ nie, oddzialywajace na ciecz otrzymana, do znacznej wysokosci, np. do 40 lub 60 atm.W przewód 15 mozna wbudowac podgrze¬ wacz. Ciecz otrzymywana przeplywa prze- — 5 —wodem 15 do autoklawu 16. Tlen do urza¬ dzenia rozdzielczego, znajdujacego sie na dnie autoklawu 16, przetlacza sprezarka 17 przewodem 18, zaopatrzonym w naczy¬ nie posrednie i w zawór zwrotny oraz e- wentualnie podgrzewacz. Tlen, doskonale rozdrobniony wznosi sie w przeciwpradzie do cieczy i zostaje zaabsorbowany, powo¬ dujac podwyzszenie sie temperatury. Tem¬ peratura przekracza 70° i osiaga np. 80 do 90°C. Autoklaw 16 jest zaopatrzony we wkladana komore reakcyjna, w której wnetrzu zachodzi reakcja, przyczem we¬ wnatrz komory i w przestrzeni pomiedzy wkladka i plaszczem autoklawu, wypel¬ nionej tlenem, nastepuje wyrównanie ci¬ snien. Komore reakcyjna wypelnia sie badz ciecza, przez która wznosi sie tlen rozproszony, ewentualnie tlen przeprowa¬ dza sie zapomoca cial wypelniajacych lub wbudowanych w komore, badz tez ciecz splywa po owych cialach wypelniajacych lub wbudowanych. Nieabsorbujace sie skladniki gazowe uchodza z autoklawu 16 u góry i zostaja doprowadzone napowrót przez przewód 19 do przewodu 7 lub zo¬ staja wprowadzone do rury 9, odprowa¬ dzajacej gazy koncowe. Kwas wysokopro¬ centowy opuszcza autoklaw 16 przez prze¬ wód 20. Otrzymuje sie 98%-owy kwas, zawierajacy resztke rozpuszczonych tlen¬ ków azotu, np. 10 lub 20% N204. Mozna równiez otrzymywac kwas 99 do 100% -owy, zwiekszajac ilosc czterotlenku azotu. Przy wylocie autoklawu 16 ciecz ulega rozpre¬ zeniu i przeplywa do kolumny bielacej 21, ogrzewanej u dolu, a chlodzonej u góry (zapomoca dolnego plaszcza parowego 22 i górnego plaszcza chlodzacego 23).Ponizej chlodzacego plaszcza ciecz prze¬ plywa do kolumny, wypelnionej cialami wypelniajacemi, i wyplywa wolna od czterotlenku, podczas gdy tlenki azotu w górnej czesci, odparowane przez chlo¬ dzenie woda, zostaja uwolnione od kwa¬ su azotowego, a nastepnie przeplywa¬ ja napowrót przez przewód 24 do skrapla¬ cza 6. Jak wynika z powyzszego, nadmiar czterotlenku stale nawraca sie do ponow¬ nej przeróbki. Gotowy kwas przeplywa przez chlodnice wodna 25 \ przewód 26 do zbiornika 27. Azot w postaci gotowe¬ go kwasu 98%-owego stanowi 95% lub nawet wiekszy odsetek ilosci azotu, do¬ prowadzonej w postaci amonjaku. Poza tern ilosc azotu w postaci produktu goto¬ wego wynosi 99 — 100% ilosci azotu, do¬ prowadzanego do pompy w postaci roz¬ cienczonego kwasu azotowego i cieklego czterotlenku azotu.Przyklad II. Amonjak utlenia sie pod- grzanem powietrzem atmosferycznem w obecnosci platynowo-rodowej masy kon¬ taktowej, dzieki czemu uzyskuje sie 98% tlenków azotu. Mieszanina gazów przeply¬ wa przez podgrzewacz powietrzny, kociol parowy i wymiennik ciepla do skraplacza 28, w którym skrapla sie nadmiar pary wodnej. Skroplona woda wyplywa przez odplyw 29. Chlodnica 30 skrapla pare wodna, sluzaca nastepnie do utworzenia wysokoprocentowego kwasu azotowego. W tej fazie roboczej aparatura pracuje pod zwyklem cisnieniem i posiada jak naj¬ mniejsza przestrzen gazowa. Gaz przewo¬ dem 31 przeplywa do sprezarki turbino¬ wej 32, która mieszanine przetlacza pod cisnieniem, np. 5 do 10 atm, przez komo¬ re utleniajaca 33, chlodzona woda, i wy¬ miennik zimna 34 do przewodu 35 i wkon- cu do skraplacza 36, w którym nastepuje skroplenie czterotlenku azotu, a gazy ochladzaja sie do okolo —10°. Gazy o tej temperaturze doprowadza sie przez prze¬ wód 37 napowrót do wymiennika zimna 34, który opuszczaja one przez przewód 38 i doplywaja od dolu do kolumny ab- sorbcyjnej 39, zaopatrzonej w wieksza liczbe pólek sitowych (na rysunku zazna¬ czono tylko szesc) i w powierzchnie chlo¬ dzace. Z tej kolumny gazy koncowe do¬ plywaja przez przewód 40 do wymiennika — 6 -ciepla 41, a przewodem 42 — do turbiny 43, w której ulegaja rozprezeniu, oddajac swa energje. Para, wytwarzana przy spa¬ laniu amonjaku, moze byc rozprezana w samym kotle z wyzyskaniem jej energjj.Gazy koncowe uchodza przez rure 44.Skroplmy z chlodnicy 30 przeplywaja przewodem 45 do kolumny 39. Ciecz prze¬ plywa przez pólki sitowe, zaopatrzone w przeplywy, skierowane wdól kolumny 39, ulegajac jednoczesnie chlodzeniu i prze¬ mywajac przytem plynace gazy. Ciecz, u- chodzaca z kolumny 39, wraz z cieklym czterotlenkiem, wyplywajacym przez prze¬ wód 46, przeprowadza sie badz przez prze¬ wód 47 do mieszalnika 48, badz przez przewód 49 (linja przerywana) — do skraplacza 36. Ciecz, uchodzaca z mie¬ szalnika 48, zawiera ostatecznie cztero- tlenek azotu, wode i kwas azotowy w sto¬ sunku ilosciowym, odpowiadajacym wa¬ runkom otrzymywania 99 — 100%-owego kwasu. Ciecz plynie do pompy 50 znaj¬ dujacej sie pare metrów nizej, która zwieksza cisnienie wielokrotnie do np. 20 lub 50 atmosfer. Ciecz o tak wysokiem ci¬ snieniu dostaje sie do retorty cisnienio¬ wej 52, do której wprowadza sie jedno¬ czesnie tlen przewodem 53 przez rozdzie¬ lacz 54. Nieabsorbujace sie skladniki ga¬ zowe odprowadza sie przez przewód 55 do przewodu 38.Kwas przeplywa przez przewód 56 do kolumny bielacej 57, w której panuje ci¬ snienie atmosferyczne. Odpedzone tlenki azotu doprowadza sie badz przez przewód 58 do przewodu 31, badz po skropleniu przez ochlodzenie przepompowywuje do mieszalnika 48. Gotowy kwas, wolny od czterotlenku, przeplywa przez chlodnice 59 do zbiornika 60. Wydajnosc stezonego kwasu gotowego wynosi 95% lub nawet wiecej. PL