PL21785B1 - Sposób wytwarzania stopu kowalnego, dajacego sie utwardzac i sluzacego do wyrobu narzedzi. - Google Patents

Description

Podstawowy sklad stopu stali szybkotna¬ cej pozostal od jej wynalezienia zawsze nastepujacy: 0,6 do 0,9%C, 12 do 20% Wo, 3 do 6% Cr, przyczem reszte stanowi zelazo z jego zwy- klemi zanieczyszczeniami. Oprócz tego do¬ daje sie od niedawna az do 2% V i 2 do 5% Co, przyczem ilosc wegla w tych stalach nie ulega zmianom i tylko do specjalnych celów zawartosc wegla jest nawet powiekszana (stal zlobkowana). Zawartosc wegla uwaza¬ no zawsze jako konieczny warunek mozliwo¬ sci utwardzenia stali. Wielka twardosc sta¬ li powstaje przytem bezposrednio po naglem ochlodzeniu z wysokich temperatur.Przedmiotem wynalazku jest kowalny stop, sluzacy do wyrobu narzedzi o wielkiej sprawnosci, który daje sie utwardzac z wy¬ dzielaniem, nie zawiera wegla lub zawiera go w ilosci tylko do 0,25 %, przyczem w ce¬ lu spowodowania utwardzenia z wydziela¬ niem jest on z wysokich temperatur dosta¬ tecznie szybko ochladzany i nagrzewany do nizszych temperatur, np. miedzy okolo 400° — 800°C. Utwardzanie z wydziela¬ niem oznacza utwardzanie stopu na wzór „duraluminium", czyli utwardzanie podczas- przebiegu wydzielania jednego rodzaju kry¬ sztalów z drugiego rodzaju krysztalów, któ- remi byl on przesycony.Obróbka cieplna tych stopów polega na naglem chlodzeniu z wysokich temperaturz jntótspiljftceinpotem nagrzewaniem do o- kolo 400 — 800°C. Po naglem ochlodzeniu stopy sa stosunkowo miekkie. Twardosc, niezbedna do celów technicznych, otrzymuja one dopiero po pózniejszem nagrzewaniu.W ten sposób wykazuja te stopy istotne za¬ lety w porównaniu ze stala szybkotnaca i stopami metali twardych o wielkiej sprawno¬ sci.A wiec sa one kowalne, gdy natomiast stopy metali twardycji, np. w rodzaju stelli- tu, moga byc uzyte tylko w stanie odlanym i moga byc obrabiane tylko przez szlifowa¬ nie. Stopy wedlug wynalazku ^a &br$hiaxie po naglem ochlodzeniu. Ksztaltowanie mo¬ ze wiec odbywac sis dopiero po naglem o- chlodzeniu, gdy natomiast przy uzyciu stali szybkotnacej musi ono byc wykonywane u- przednio. Zapobiega sie zatem koniecznosci wystawiania gotowego narzedzia oa dziala¬ nie nadzwyczaj wysokich temperatur od 1200 — 1300°C, co mogloby spowodowac niezamierzone odksztalcenia. Przez pózniej¬ sze nagrzewanie, przy którem powstaje do¬ piero wielka twardosc, otrzymuje sie, prak¬ tycznie biorac, nieznaczne zmiany objetosci.Stosowanie stopów, zawierajacych malo we¬ gla, dajacych sie utwardzac z wydzielaniem, ma te zalete, ze odweglenie, które w stalach szybkotnacych stanowi wielkie niebezpie¬ czenstwo pod wzgledem obnizenia sprawno¬ sci narzedzi, zwlaszcza narzedzi z drobnemi zebami lub krawedziami, jest wykluczone.Dzieki temu mozna narzedzia wykonywac w stanie bardzo czystym, poniewaz po obrób¬ ce moga byc one wytrawiane, a nastepnie na¬ grzewane w obojetnej, a nawet odweglajacej atmosferze. Ze wspomnianych zalet wynika istotny postep techniczny w porównaniu z dotychczasowa moznoscia wyrobu narzedzi.Ten postep wyróznia sie tern, ze narzedzia po naglem ochlodzeniu moga byc wykoncza¬ ne, a nastepnie dopiero utwardzane przez nagrzewanie.Stopy, przeznaczone do wyrobu narzedzi tnacych wedlug wynalazku, sa stopami, na- dajacemi sie do utwardzania z wydziela¬ niem, zawiera jacemi 5 — 35% wolframu, 5 — 50% kobaltu (reszte stopu stanowi zela¬ zo), które, praktycznie biorac, nie zawieraja wegla lub zaWieraja go mniej niz 0,25%.Stop zawiera np. oprócz zwyklych zanieczy¬ szczen (siarki i fosforu), 15% wolframu, 30% kobaltu, 0,08% wegla, 0,1% krzemu, 0,6% manganu; reszte stopu stanowi zelazo.Zostaje on od 1250°C nagle ochlodzony w o- leju, a nastepnie jest nagrzewany w ciagu jednej godziny do ^6500C. Osiagnieta twar¬ dosc wynosi 710 jednostek Brinell'a. Zapo¬ moca narzedzi, wykonanych z tego stopu, jak stwierdzono doswiadczalnie, mozna obrabiac przez zdejmowanie wiórów szczególnie trud¬ no obrabialna stal; zapomoca narzedzi ze stopu wedlug wynalazku obrobiono np. bez trudnosci stal, która byla nagrzewana do stosunkowo wysokiej temperatury i posiada¬ la prócz tego wielka wytrzymalosc (110 — 150 kg/mm2) wzglednie znaczna twardosc.Takiej stali, praktycznie biorac, nie mozna wcale obrabiac zapomoca zwyklej stali szyb¬ kotnacej.Wolfram w tym stopie moze byc czescio¬ wo lub calkowicie zastapiony przez molib¬ den. Kobalt takze moze byc czesciowo lub calkowicie zastapiony przez chrom, molib¬ den, mangan, nikiel, krzem, glin, miedz lub beryl. Przedmiot wynalazku nie ulega rów¬ niez zmianie, gdy dodaje sie do stopu nie¬ znaczne ilosci rzadkich metali, jak tytanu, cyrkonu, tantalu, uranu i innych.Sklad stopu i obróbka cieplna, ze wzgle¬ du na wysokosc temperatury naglego ochla¬ dzania i nagrzewania, sa zalezne od wyma¬ gan, stawianych wyrabianym narzedziom.Stopy moga byc uzyte do wyrobu narzedzi róznego rodzaju; uzycie ich nie ogranicza sie tylko do narzedzi, zdzierajacych wióry, slu¬ za one równiez do wyrobu narzedzi, które sa narazone na szybkie zuzycie; jako takie na¬ rzedzia mozna np. wymienic noze do cie¬ cia, pilniki, pierscienie wyciagowe, dysze i t. d. — 2 — PL

Claims (5)

1. Zastrzezenia patentowe. 1. Sposób wytwarzania stopu kowalne- go, dajacego sie utwardzac i sluzacego do wyrobu narzedzi o wielkiej sprawnosci, zna¬ mienny tem, ze stop ten, niezawierajacy we¬ gla lub zawierajacy go nie wiecej niz 0,25%, jest utwardzany z wydzielaniem, przyczem stop ten jest z wysokich temperatur dosta¬ tecznie szybko ochladzany i nagrzewany na¬ stepnie w niskich temperaturach.
2. 2. Stop, wytwarzany wedlug zastrz. 1, znamienny tem, ze zawiera przynajmniej Wo lub Mo w ilosci 5 do 25% i przynaj¬ mniej kobalt wzglednie chrom, mangan, ni¬ kiel, krzem, glin, wanad, miedz lub beryl w ilosci od okolo 5 do 50%.
3. 3. Stop wedlug zastrz. 2, znamienny tem, ze sklada sie z okolo 5 do 35% wolfra¬ mu, okolo 5 do 50% kobaltu, a reszte stopu stanowi zelazo.
4. 4. Sposób obróbki cieplnej stopu we¬ dlug zastrz. 2 — 3, znamienny tem, ze stop ochladza sie nagle od temperatury powyzej 900°C i nagrzewa sie w temperaturze po¬ miedzy 400 a 800°C.
5. 5. Sposób wyrobu narzedzi ze stopu wedlug zastrz. 2 — 3, znamienny tem, ze na¬ rzedziom nadaje sie ostateczna postac po naglem ochlodzeniu, lecz przed nagrzewa¬ niem stopu. Vereinigte Stahlwerke Aktiengesellschafi Zastepca: Inz. F. Winnicki, rzecznik patentowy. Druk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa, PL