PL213368B1 - Zwilzalne poliolefinowe wlókno lub wlókno ciagle, tkany lub nietkany material, sposób wytwarzania zwilzalnego poliolefinowego wlókna, sposób wytwarzania zwilzalnego poliolefinowego wlókna ciaglego, sposób wytwarzania tkanego lub nietkanego materialu, wyrób z tkanego lub nietkanego materialu oraz zastosowanie zwiazku amfifilowego - Google Patents

Description

Opis wynalazku

Wynalazek dotyczy zwilżalnego poliolefinowego włókna lub włókna ciągłego, tkanego lub nietkanego materiału, sposobu wytwarzania zwilżalnego poliolefinowego włókna, sposobu wytwarzania zwilżalnego poliolefinowego włókna ciągłego, sposobu wytwarzania tkanego lub nietkanego materiału, wyrobu z tkanego lub nietkanego materiału oraz zastosowania związku amfifilowego. Nowe tkane lub nietkane włókna z polimeru olefinowego wykazują trwałą zwilżalność i są użyteczne przy wytwarzaniu wielu artykułów sanitarnych.

Poliolefiny, a zwłaszcza polipropylen, stosuje się w dużych ilościach do wytwarzania materiałów tkanych i nietkanych. Włókniny poliolefinowe, takie jak zgrzebne osnowy, spoiny formowane z masy, materiały rozdmuchiwane w stanie stopionym lub ich kompozyty są korzystne jako składniki artykułów sanitarnych, takich jak pieluszki jednorazowego użytku, produkty dla higieny kobiet i produkty ochronne przy nietrzymaniu. Uznane zalety materiałów bazujących na poliolefinach, a zwłaszcza na polipropylenie, obejmują stosunkowo niski koszt surowca, łatwość wytwarzania, żądaną wytrzymałość w odniesieniu do stosunku wagowego oraz miękkość.

Artykuły sanitarne zawierają zwykle absorbujący składnik materiału jako rdzeń, zdolny do absorbowania cieczy w ilości równej kilkakrotnej jego masie. Zazwyczaj artykuły te zawierają przynajmniej jedną zewnętrzną powłokę lub wykładzinę, która styka się ze skórą użytkownika z jednej strony rdzenia oraz zewnętrzną warstwę, kontaktującą się ze środowiskiem z drugiej strony rdzenia. Od materiałów używanych na wewnętrzne wykładziny wymaga się miękkości i przepuszczalności dla cieczy. Przepuszczalność dla cieczy powinna przyjmować taką postać, że pozwala ona na przechodzenie cieczy przez ten materiał do wnętrza rdzenia absorbenta, ale nie absorbując faktycznie płynu podczas tego przechodzenia. Dodatkową pożądaną cechą tej wewnętrznej wykładziny jest to, aby była ona powłoką przykrywającą rdzeń absorbenta, utrzymującą przenikanie płynu nawet po przedłużonym noszeniu i powtarzających się atakach płynu, tak jak to zwykle następuje w przypadku pieluszek dziecięcych in situ. Inną bardzo pożądaną, ale trudną do zapewnienia, cechą materiałów na wewnętrzne wykładziny jest, aby stawiały one opór cieczy zebranej w rdzeniu absorbenta przed przeciekaniem przez nie z powrotem do skóry użytkowników po wytworzeniu nacisku, takiego jak w przypadku dziecka siedzącego na mokrej pieluszce.

Włókniny i ich kompozyty, wytworzone z materiałów celulozowych, przepuszczają i absorbują ciecze nawet po powtarzających się ich atakach, ale zwykle nie stawiają oporu wstecznemu przepływowi zatrzymanych płynów pod naciskiem. Termoplastyczne włókna, takie jak poliestry i poliolefiny, opisano już jako korzystne dla końcowych użytkowników z przyczyn ekonomicznych, estetycznych i wytrzymało ściowych. Polipropylen jest jednak ze swej natury hydrofobowy. Uprzę dzony we wł ókna lub włókna ciągłe, które używa się do wytwarzania materiału, powoduje, że uzyskany materiał również jest hydrofobowy i niezwilżalny. Materiał ten musi więc być poddany specjalnej obróbce lub zmieniony w jakiś sposób, aby stał się materiałem zwilż alnym, tj. zdolnym do przechodzenia lub przenoszenia płynów, jeśli ten materiał ma nadawać się do zastosowania jako materiał wewnętrznych wykładzin dla artykułów sanitarnych.

Dla wyjaśnienia należy zauważyć, że absorpcja wskazuje, iż materiał rzeczywiście pęcznieje po dodaniu wody. Natomiast określona tu zwilżalność oznacza zmianę napięcia powierzchniowego, która umożliwia powstawanie warstwy wody na powierzchni ciała stałego, takiego jak włókno, w celu ułatwienia ruchu cieczy przepływającej za lub przez zwilżalny materiał.

Jest rzeczą znaną w przemyśle, że niektóre środki powierzchniowo czynne, takie jak TRITON X-100 z firmy Rohm and Haas, można podawać w postaci wodnego roztworu lub zawiesiny na powierzchnię hydrofobowych włókien, włókien ciągłych lub materiałów nietkanych, uzyskując taki skutek, że te włókna, włókna ciągłe lub materiały stają się zwilżalne, chociaż nie stają się absorbentami. Takie miejscowe obróbki można przeprowadzać dowolnymi sposobami, znanymi specjalistom z dziedziny techniki, do której należy wynalazek, takimi jak natryskiwanie pieniące, zanurzanie i wyciskanie lub walcowanie wałkiem. Prawie we wszystkich przypadkach jest potrzebny pewnego rodzaju etap ogrzewania w celu usunięcia pozostałej wody lub rozpuszczalnika, użytych do wytworzenia roztworu lub zawiesiny środka powierzchniowo czynnego. Etap ten znacznie powiększa koszty i złożoność wytwarzania. Ponadto termoplasty zmieniają się pod działaniem ciepła i potrzebna jest stała dokładna kontrola procesu ogrzewania w celu zapewnienia, że nie wpłynie on ujemnie na własności materiału. Oprócz tego środki powierzchniowo czynne nie wiążą się mocno chemicznie z powierzchnią włókna

PL 213 368 B1 lub włókna ciągłego i takie skutki miejscowej obróbki są nietrwałe. Wykazują one skłonność do wymywania się podczas powtarzających się ataków płynu lub ścierają się podczas użytkowania.

W próbie skorygowania tego braku stosowano obróbkę przez wył adowanie koronowe w celu wywołania zmiany elektrochemicznego potencjału powierzchni włókien lub włókien ciągłych. Skutek był taki, że powierzchnie te stały się bardziej reaktywne, powodując, że te hydrofobowe powierzchnie stały się bardziej zwilżalne. Te zmiany potencjału elektrycznego również nie są jednak trwałe, przy czym szczególnie poddają się działaniom środowiskowym, takim jak przechowywanie w wilgotnym środowisku.

Dalszym postępem jest zastosowanie chemicznej obróbki powierzchni, w której związki powierzchniowo czynne wiąże się kowalencyjnie z polimerem.

Innym podejściem jest wprowadzanie środków chemicznych do termoplastycznego polimeru przed jego wytłaczaniem na włókna, włókna ciągłe lub włókniny. Do tego celu proponowano takie środki, jak siloksany. Celem było tu wywołanie trwałej zmiany zwilżalności włókien lub włókien ciągłych. Spełnienie modelowej teorii określa, że stopione dodatki rozpraszają się w stopionym polimerze i wiążą z macierzą, gdy polimer chłodzi się podczas szybkiego chłodzenia włókna lub włókna ciągłego. W tym czasie, w wyniku działania dalszego przetwarzania, dodatki te wędrują po powierzchni włókien lub włókien ciągłych dzięki zjawisku zwanemu wykwitaniem, co wywołuje trwałą zwilżalność.

Bergbreiter i Srinivas ujawniają w Macromolecules 25 (1992), 636-643, podejście czynności zatrzymania do modyfikacji powierzchni polietylenu o wysokiej gęstości. Wytwarza się blokowe kooligomery polietylenu i glikolu polietylenowego i dokładnie miesza ze świeżym polietylenem. Analiza folii polimerowej wytworzonej z tej mieszaniny wykazała, że jednostki glikolu polietylenowego kończyły się głównie w warstwach najdalszych od środka folii.

Patent USA nr 5464691 ujawnia zastosowanie trójblokowej amfifiIowej żywicy do modyfikacji energii powierzchniowej folii poliolefinowej. Żywice amfifilowe składają się z dwóch sekcji węglowodorowych i sekcji polarnej. Sekcje węglowodorowe pochodzą np. od długołańcuchowych alifatycznych kwasów karboksylowych, alkoholi alifatycznych itp., a sekcja polarna pochodzi od diolu o reaktywnych grupach końcowych, np. od glikolu polietylenowego.

Patenty USA nr nr 5240985, 5272196, 5281438, 5328951 ujawniają zastosowanie amfifilowego związku do podwyższenia energii powierzchniowej poliolefinów. Związek amfifilowy zawierał centralny składnik hydrofilowy i dwa składniki lipofilowe. Składnik hydrofilowy pochodzi np. od poliglikoli, a składniki lipofilowe pochodzą np. od kwasów tłuszczowych lub alkoholi alifatycznych.

Patent USA nr 5262233 ujawnia folie rolnicze, które mogą mieć wbudowany środek przeciwmgłowy, które może oznaczać poli(tlenek etylenu) długołańcuchowego alkoholu.

Patent USA nr 3048266 ujawnia folie poliolefinowe o własnościach przeciwmgłowych, które mają wbudowane addukty estrów lub eterów z tlenkiem etylenu.

Patent USA nr 5001015 ujawnia folie poliolefinowe o własnościach antystatycznych, które jako możliwe środki antystatyczne zawierają produkty reakcji polialkoksylanów z alkoholami tłuszczowymi.

Patent USA nr 4304234 ujawnia sposób podwyższania zwilżalności poliolefinowych włókien ciągłych przez poddawanie ich obróbce polarnymi związkami, takimi jak addukty tlenku propylenu i/lub tlenku etylenu.

Patent USA nr 5804625 ujawnia wytwarzanie hydrofilowych włókien termoplastycznych, które mają wbudowany jeden lub większą liczbę niejonowych związków powierzchniowo czynnych, zawierających grupy fluoroalifatyczne, oraz jeden lub większą liczbę niejonowych, niefluorowanych związków powierzchniowo czynnych, zawierających grupy polioksyetylenowe.

Patent USA nr 6239047 ujawnia zwilżalne włókna polioiefinowe, które mają wbudowany dodatek eteru oleilowego glikolu polietylenowego.

WO-A-00/28143 ujawnia sposób hydrofilowego wykańczania włókien poliolefinowych lub poliestrowych, w którym stosuje się związek z grupy oksyetylenowanych związków alkilowych.

EP-A-0 888 786, EP-A-0 800 833 oraz WO-A-00/22061 omawiają przylepne kompozycje w nietkanych artykułach z ulepszonym targanym bawełnianym, które zawierają takie związki powierzchniowo czynne, jak oksyetylenowane alkohole jednowodorotlenowe.

WO-A-01/14621 ujawnia włókninę podatną na rozkład biologiczny, zawierającą alifatyczny poliester, mikrowłókna poliolefinowe i środek homogenizujący.

Pozostaje nadal zapotrzebowanie na materiały o lepszej zwilżalności do stosowania w artykułach sanitarnych, pieluszkach dziecięcych itp. W szczególności pozostaje zapotrzebowanie na ulepszoną zwilżalność hydrofobowych materiałów poliolefinowych, wytwarzanych z tkanych i nietkanych

PL 213 368 B1 włókien, które ponadto wykazują wymaganą miękkość. Specjalne kompozycje poliolefinowe stosowane w wytworach według wynalazku wykazują pierwszorzędne własności zwilżalności.

Przedmiotem wynalazku jest zwilżalne poliolefinowe włókno lub włókno ciągłe, stanowiące mieszankę stopową zawierającą:

(a) poliolefinę oraz (b) przynajmniej jeden związek o ogólnym wzorze (I)

R1 - (hydrofilowy oligomer) (I) charakteryzujące się tym, że w związku o ogólnym wzorze (I) R1 oznacza prosty lub rozgałęziony łańcuch alkilowy, zawierający od 22 do 40 atomów węgla, a hydrofilowy oligomer oznacza homo-oligomer lub kooligomer, zawierający od 2 do 10 jednostek monomeru, pochodzących od monomerów wybranych z grupy obejmującej tlenek etylenu, tlenek propylenu, glikol etylenowy, glikol propylenowy, epichlorohydrynę, kwas akrylowy, kwas metakrylowy, etylenoiminę, kaprolakton, alkohol winylowy i octan winylu.

Według wynalazku w mieszance stopowej korzystnie poliolefiną jest polipropylen lub polietylen, a skł adnikiem (b) korzystnie jest związek o ogólnym wzorze (la)

R1(OCH2CH2)xOH (la) w którym R1 oznacza prosty lub rozgałęziony ł a ń cuch alkilowy, zawierają cy od 22 do 40 atomów wę gla, zaś x oznacza od 2 do 10, przy czym w szczególności w związku o ogólnym wzorze (la) R1 oznacza prosty łańcuch alkilowy, zawierający średnio 30 atomów węgla, zaś średnia wartość x wynosi 2,5 i wówczas zwią zek odpowiada wzorowi (Ib)

CH3CH2(CH2CH2)13CH2CH2(OCH2CH2)2,5OH (Ib)

Według wynalazku jest korzystne jeżeli mieszanka stopowa zawiera dwa różne związki o ogólnym wzorze (I), wykazujące różne średnie wartości długości łańcucha R1 i/lub różne średnie wartości liczby jednostek monomeru i równie korzystne jest, gdy mieszanka stopowa dodatkowo zawiera oksyetylenowany alkohol alifatyczny, który nie jest objęty wzorem (I).

Korzystnie też według wynalazku mieszanka stopowa dodatkowo zawiera związek o wzorze (Ic) C18H37(OCH2CH2)2OH (Ic)

We włóknie lub włóknie ciągłym według wynalazku korzystnie związki składnika (b) występują ogółem w ilości od 0,1% do 15% w odniesieniu do masy składnika (a).

Przedmiotem wynalazku jest też tkany lub nietkany materiał, charakteryzujący się tym, że zawiera poliolefinowe włókna lub włókna ciągłe określone powyżej w postaci włókien dzianych lub wiązanych.

Przedmiotem wynalazku jest też tkany lub nietkany materiał, charakteryzujący się tym, że zawiera poliolefinowe włókna lub włókna ciągłe określone powyżej w postaci włókien dzianych lub wiązanych.

Przedmiotem wynalazku jest również sposób wytwarzania zwilżalnego poliolefinowego włókna, charakteryzujący się tym, że mieszaninę zawierającą poliolefinę i co najmniej jeden związek o ogólnym wzorze I, określonym powyżej, wytłacza się w stanie stopionym w liczne włókna, i następnie chłodzi się te włókna.

Zgodny z wynalazkiem jest też sposób wytwarzania zwilżalnego poliolefinowego włókna ciągłego, charakteryzujący się tym, że mieszaninę zawierającą poliolefinę i co najmniej jeden związek o ogólnym wzorze I, określonym powyżej, wytłacza się w stanie stopionym w liczne włókna, chłodzi się te włókna i następnie wyciąga się je w liczne włókna ciągłe.

Również zgodny z wynalazkiem jest sposób wytwarzania tkanego lub nietkanego materiału, charakteryzujący się tym, że mieszaninę zawierającą poliolefinę i co najmniej jeden związek o ogólnym wzorze I, określonym w zastrz. 1, wytłacza się w stanie stopionym w liczne włókna, chłodzi się te włókna, wyciąga się je w liczne włókna ciągłe i następnie formuje się z nich osnowę i wiąże się te włókna, przynajmniej częściowo, do postaci materiału.

Zgodny z wynalazkiem jest także wyrób z tkanego lub nietkanego materiału, charakteryzujący się tym, że jest wybrany z grupy obejmującej pieluszki jednorazowego użytku, spodenki treningowe, kobiece podpaski, tampony, produkty ochronne przy nietrzymaniu, wilgotne i suche ściereczki, opatrunki na rany, peleryny chirurgiczne, materiały filtracyjne i przekładki baterii, znamienny tym, że jest wytworzony z tkanego lub nietkanego materiału, zawierającego poliolefinowe włókna lub włókna ciągłe określone w zastrz. 1 w postaci włókien dzianych lub wiązanych.

PL 213 368 B1

Zgodne z wynalazkiem jest zastosowanie związku amfifilowego o ogólnym wzorze (I), określonym w zastrz. 1, do nadawania trwałej zwilżalności poliolefinowemu włóknu, włóknu ciągłemu albo tkanemu lub nietkanemu materiałowi.

Związek o ogólnym wzorze (I) można przedstawić jako dwublokowy amfifilowy kooligomer AB. Długość łańcucha alkilowego R1, oraz liczba jednostek monomeru hydrofilowego oligomeru mogą być wartościami nieciągłymi. Alternatywnie dla występujących związków o ogólnym wzorze (I) zarówno długość łańcucha alkilowego R1; jak i liczba jednostek monomeru w hydrofilowym oligomerze mogą być wartościami średnimi.

Szczególny przykład związku o ogólnym wzorze (la) występuje wówczas, gdy oznacza on oksyetylenowany alkohol alifatyczny o wzorze (Ib), w którym R1 oznacza prosty łańcuch alkilowy, zawierający średnio 30 atomów węgla, zaś średnia wartość x wynosi 2,5:

CH3CH2(CH2CH2)13CH2CH2(OCH2CH2)2,5OH (Ib)

Stosowane kompozycje poliolefinowe mogą również zawierać dodatkowe mieszaniny dwóch lub większej liczby związków o ogólnym wzorze (I). Kompozycje te mogą też zawierać inne znane dodatki amfifilowe. W szczególności te dalsze dodatki mogą oznaczać oksyetylenowane alkohole alifatyczne, takie jak Atmer® 502, oksyetylenowany 2 molami alkohol stearylowy, C18H37(OCH2CH2)2OH, CA. Registry No. 9005-00-9. Atmer® jest znakiem towarowym firmy Unigema. Atmer® jest przykładem oksyetylenowanego alkoholu alifatycznego, który nie odpowiada ogólnemu wzorowi (I).

Związek (Ib) jest dostępny z firmy Baker Petrolite jako Unithox®, CAS#97953-22-5.

Kompozycje te wytwarza się sposobami wytłaczania stopionego materiału z utworzeniem włókien lub włókien ciągłych. Według znanej technologii, takiej jak ciągłe przędzenie ze stopu ciągłego włókna na przędzę lub włókno cięte oraz sposoby nietkane, takie jak wytwarzanie spoin formowanych z mas i wytwarzanie materiałów rozdmuchiwanych w stanie stopionym, włókna lub włókna ciągłe formuje się przez wytłaczanie stopionego polimeru przez małe otworki. Zazwyczaj uformowane w ten sposób włókna lub włókna ciągłe wyciąga się następnie lub wydłuża w celu wywołania orientacji cząsteczek i wywarcia wpływu na krystaliczność, powodując zmniejszenie średnicy i polepszenie własności fizycznych. W sposobach nietkanych, takich jak formowanie spoin z masy i rozdmuchiwanie w stanie stopionym, włókna lub włókna cią głe bezpośrednio osadza się na powierzchni z otworami, takiej jak ruchomy płaski przenośnik, i przynajmniej częściowo zestala dowolnym spośród różnych sposobów, obejmujących (ale nie ograniczających się do nich) cieplne, mechaniczne lub chemiczne sposoby wiązania. Specjaliści z dziedziny, do której należy wynalazek, wiedzą, jak łączyć sposoby lub materiały otrzymywane różnymi sposobami w celu wytworzenia materiałów kompozytowych, które wykazują określone żądane charakterystyki. Przykładem tego jest łączenie formowania z masy i rozdmuchiwania w stanie stopionym w celu wytwarzania materiału laminowanego, który jest najbardziej znany jako SMS, co oznacza, że zawiera on dwie zewnętrzne warstwy materiału formowanego z masy i wewnętrzną warstwę materiału rozdmuchiwanego w stanie stopionym. Ponadto albo jeden, albo obydwa te sposoby można łączyć w dowolny układ ze sposobem zgrzeblania włókna ciętego lub klejonkami, wytwarzanymi sposobem zgrzeblania nietkanego włókna ciętego. W takich opisanych wyżej materiałach laminowanych warstwy są zwykle przynajmniej częściowo zestalone jednym z wyżej wymienionych sposobów.

Wynalazek ma zastosowanie również do dwuskładnikowych włókien, wytłaczanych w stanie stopionym, w których jeden ze składników oznacza poliolefinę według tego wynalazku.

Nietkane materiały poliolefinowe mogą mieć strukturę zgrzebnego włókna lub stanowić matę, w której włókna lub włókna ciągłe są rozłożone w przypadkowym układzie. Materiał można formować dowolnym spośród licznych znanych sposobów, obejmujących techniki splątywania w wodzie i koronek przędzonych, albo przez tworzenie warstw włókien ciągłych w powietrzu lub rozdmuchiwanie włókien ciągłych w stanie stopionym, wyciąganie listewek, wiązanie ściegiem itd. w zależności od końcowego zastosowania artykułu, który ma być wytworzony z tego materiału.

Rozmiary włókien ciągłych formowanych z masy, najbardziej użytecznych dla materiałów zwilżalnych przewidywanego rodzaju, wynoszą od około 1,0 do około 3,2 denier. Włókna rozdmuchiwane w stanie stopionym zazwyczaj mają ś rednicę włókna, wynosząc ą poniżej 15 mikronów, a najbardziej typowe dla przewidywanych zastosowań są średnice włókien, wynoszące poniżej 5 mikronów, schodząc w dół do poziomu poniżej mikrona. Osnowy w konstrukcji kompozytów można przetwarzać w szerokim zakresie podstawowych mas.

PL 213 368 B1

Podano wyżej, że termoplastyczne włókna polipropylenowe, które najczęściej wytłacza się w zakresie temperatur od około 210°C do około 240°C, są ze swej natury hydrofobowe wskutek tego, że są zasadniczo nieporowate i zawierają ciągłe łańcuchy cząsteczkowe, niezdolne do przyciągania ani wiązania cząsteczek wody. W wyniku tego nie poddane obróbce materiały polipropylenowe, nawet jeśli mają strukturę otwartych porów, wykazują skłonność do stawiania oporu przepływom takich cieczy, jak woda lub mocz, przez ten materiał albo z jednej powierzchni do drugiej.

Według niniejszego wynalazku specjalny oksyetylenowany związek amfifilowy o ogólnym wzorze (I) wprowadza się do termoplastycznej poliolefiny, takiej jak polipropylen, w stanie stopionym i wytł acza się z tą poliolefiną w postać wł ókien lub wł ókien cią g ł ych, które nastę pnie chł odzi się raptownie, rozrzedza i formuje w materiały, albo w kolejnym albo w równoczesnym etapie przetwarzania.

Związek o ogólnym wzorze (I) można mieszać z granulatem polimeru, który ma być wytłaczany w stanie stopionym. W celu polepszenia przetwarzania zwią zek ten moż na wstę pnie wprowadzić do kompozycji lub zmieszać z polipropylenem o niskiej wartości MFR, który może także zawierać małą ilość nieorganicznego proszku, takiego jak talk, i inne tradycyjne stabilizatory.

Mieszanie związku o ogólnym wzorze (I) z poliolefiną wykonuje się przez domieszkowanie go do stopionego polimeru zwykle stosowanymi technikami, takimi jak mieszanie w mieszarce krążnikowej, mieszanie w mieszalniku typu Banbury'ego, albo mieszanie w bębnie wytłaczarki itp. Czas ogrzewania (czas, w którym utrzymuje się wysoką temperaturę) można skrócić przez wymieszanie związku o ogólnym wzorze (I) z nieogrzanymi cząstkami polimeru, tak aby osiągnąć zasadniczo równomierny rozkład tego środka w masie polimeru, skracając w ten sposób czas, potrzebny na energiczne mieszanie w temperaturze stopionych substancji.

Związek o ogólnym wzorze (I) można również korzystnie dodawać zasadniczo równocześnie lub kolejno z dowolnymi innymi dodatkami, które mogą być pożądane w określonych przypadkach. Związek o ogólnym wzorze (I) można także uprzednio zmieszać z innymi dodatkami i mieszaninę tę dodać następnie do polimeru. Przewiduje się, że w niektórych przypadkach związek o ogólnym wzorze (I) może przynieść dodatkową korzyść, pomagając innym dodatkom, aby łatwiej i bardziej równomiernie rozpraszały się lub rozpuszczały w poliolefinie. Dla łatwiejszej kontroli jakości przy przechodzeniu od szarży do szarży może być korzystne stosowanie zatężonych przedmieszek mieszanin polimeru z dodatkami, które następnie domieszkuje się jako części do dodatkowych ilości polimeru w celu uzyskania koń cowej żądanej kompozycji. Przedmieszkę lub nie rozcień czone dodatki moż na wtryskiwać do świeżo wytworzonego polimeru, gdy polimer ten jest jeszcze stopiony, a następnie wyjmować go z naczynia do polimeryzacji lub z układu i mieszać z nim przed ochłodzeniem stopionego polimeru do przekształcania go w ciało stałe lub użyciem do dalszego przerobu.

Związki składnika (b) w sumie występują w kompozycjach według wynalazku w ilości od 0,1% do 5% w odniesieniu do masy poliolefiny składnika (a). W wielu zastosowaniach typowa ilość związku o ogólnym wzorze (I) wynosi od 1% do 7% w odniesieniu do masy skł adnika (a).

Wprowadzanie związku o ogólnym wzorze (I) do poliolefinowego włókna lub włókna ciągłego według niniejszego wynalazku powoduje zauważalne polepszenie zwilżalności tych z natury hydrofobowych materiałów. Ta modyfikacja jest ponadto trwała, toteż włókna lub włókna ciągłe oraz wytworzone z nich materiały nie tracą swej zwilżalności podczas starzenia lub manipulowania nimi. Ulepszona zwilżalność jest odporna na powtarzające się ataki bez utraty działania, również przez wydłużone okresy czasu.

Niniejszy wynalazek dotyczy tkanych i nietkanych materiałów, np. materiałów polipropylenowych. Dotyczy on także nici i przędzy do tkania lub dziania konwencjonalnymi sposobami włókienniczymi.

Dodatki według niniejszego wynalazku działają skutecznie niezależnie od innych czynników, które wpływają na własności włóknin, np. podstawowa masa, średnica włókna, stopień i rodzaj wiązań włókien, oraz dają efekty synergiczne oraz wpływają na struktury kompozytów, takie jak już opisane struktury SMS.

Niniejszy wynalazek nie ogranicza się do jednoskładnikowych włókien. Można oczekiwać, że poliolefinowe dwuskładnikowe włókna, zwłaszcza włókna typu jedno przy drugim lub włókna typu otoczka-rdzeń z polipropylenu i polietylenu, będą wykazywały takie same praktyczne korzyści, jak jednoskładnikowe włókna obydwu rodzajów. Byłoby szczególnie skuteczne dodawanie dodatków w stanie stopionym tylko do skł adnika polietylenowego, ponieważ moż na był oby oczekiwać , ż e ten bardziej miękki polimer będzie sprzyjał wydajniejszemu wykwitaniu obecnych dodatków o ogólnym wzorze (I) do powierzchni tego składnika włókna lub włókna ciągłego.

PL 213 368 B1

Zwilżalne materiały wytwarzane z włókien lub włókien ciągłych według wynalazku są szczególnie użyteczne np. jako stykający się ze skórą materiał wewnętrznych wykładzin artykułów sanitarnych, zwłaszcza pieluszek jednorazowego użytku, spodenek treningowych, produktów dla higieny kobiet lub produktów ochronnych przy nietrzymaniu. Materiały te mają również zastosowanie w wilgotnych i suchych ściereczkach, opatrunkach na rany, pelerynach chirurgicznych, materiałach filtracyjnych, przekładkach w bateriach itp.

Strukturę pieluszek opisano np. w patentach USA nr nr 5961504, 6031147 oraz 6110849, które włącza się tutaj przez powołanie się na nie.

Ponadto często jest pożądane nadawanie zwilżalności foliom poliolefinowym, wytłaczanym w stanie stopionym. Takie folie w postaci perforowanej szeroko stosuje się jako warstwy pokrywające dla artykułów sanitarnych.

W przypadku masy pokrywają cej dla artykuł ów sanitarnych polepszenie wł asnoś ci zawracania wilgoci można osiągnąć przez zastosowanie dwóch lub większej liczby warstw materiałów połączonych razem. Przykłady obejmują dwie warstwy formowane z masy lub materiał SMS, w którym warstwa materiału rozdmuchiwanego w stanie stopionym jest pozbawiona dodatku o ogólnym wzorze (I).

Materiały według niniejszego wynalazku można sterylizować przez wystawienie na działanie od około 0,5 do około 10 megarad promieniowania gamma. Sterylizację promieniowaniem gamma stosuje się w przypadku odzieży szpitalnej itp.

Poliolefinowe tkane i nietkane włókna i materiały, wytwarzane według niniejszego wynalazku, wykazują również wyjątkową zdolność do drukowania. Wskutek naturalnego hydrofobowego charakteru włókna i materiały poliolefinowe mogą wykazywać problemy ze zdolnością do drukowania, tj. w przypadku standardowych technik drukowania. Kompozycje według niniejszego wynalazku przezwyciężają również te problemy.

Przykładami poliolefin składnika (a) są:

1. Polimery monoolefin i diolefin, np. polipropylen, poliizobutylen, polibut-1-en, poli-4-metylopent-1-en, poliizopropen lub polibutadien, a także polimery cykloolefin, np. cyklopentenu lub norbornenu, polietylen (który ewentualnie może być sieciowany), np. polietylen o wysokiej gęstości (HDPE), polietylen o wysokiej gęstości i o wysokiej masie cząsteczkowej (HDPEE-HMW), polietylen o wysokiej gęstości i ultrawysokiej masie cząsteczkowej (HDPE-UHMW), polietylen o średniej gęstości (MDPE), polietylen o niskiej gęstości (LDPE), liniowy polietylen o niskiej gęstości (LLDPE), (VLDPE) oraz (ULDPE).

Poliolefiny, tj. polimery monoolefin przedstawione przykładowo w poprzednim akapicie, np. polietylen lub polipropylen, można wytwarzać różnymi, a zwłaszcza następującymi sposobami:

i) Polimeryzacja rodnikowa (zwykle pod wysokim ciśnieniem w podwyższonej temperaturze).

ii) Polimeryzacja katalityczna z użyciem katalizatora, który zwykle zawiera jeden lub więcej niż jeden metal z grup IVb, Vb, Vlb lub VIII układu okresowego pierwiastków. Metale te zazwyczaj zawierają jeden lub więcej niż jeden Iigand i są to najczęściej tlenki, halogenki, alkoholany, estry, etery, aminy, alkile, alkenyl i/lub aryle, które mogą być koordynowane w pozycji p lub s. Te kompleksy metali mogą występować w wolnej postaci lub jako osadzone na nośnikach, zwykle na aktywowanym chlorku magnezu, chlorku tytanu(III), tlenku glinu lub tlenku krzemu. Katalizatory te mogą być rozpuszczalne lub nierozpuszczalne w środowisku polimeryzacji. Katalizatory można stosować w polimeryzacji same, albo można stosować też dalsze aktywatory, najczęściej alkilometale, wodorki metali, halogenki alkilometali, tlenki alkilometali lub alkiloksany metali, przy czym wymienione metale oznaczają metale z grup la, Ila i/lub IIIa układu okresowego pierwiastków. Aktywatory te mogą być korzystnie modyfikowane dalszymi grupami estrowymi, eterowymi, aminowymi lub syliloeterowymi. Te układy katalizatorów są zwykle zwane katalizatorami Phillipsa, Standard Oil Indiana, Zieglera (-Natty), TNZ (DuPont), cyklopentadienylometalicznymi lub katalizatorami jednostronnymi (SSC).

2. Mieszaniny polimerów wymienionych w 1.), np. mieszaniny polipropylenu z poliizobutylenem, polipropylenu z polietylenem (np. PP/HDPE, PP/LDPE) oraz mieszaniny różnych rodzajów polietylenu (np. LDPE/HDPE).

3. Kopolimery monoolefin i diolefin między sobą lub z innymi monomerami winylowymi, np. kopolimery etylen/propylen, liniowego polietylenu o niskiej gęstości (LLDPE) i jego mieszanin z polietylenem o niskiej gęstości (LDPE), kopolimery propylen/but-1-en, kopolimery propylen/izobutylen, kopolimery etylen/but-1-en, kopolimery etylen/heksen, kopolimery etylen/metylopenten, kopolimery etylen/hepten, kopolimery etylen/okten, kopolimery propylen/butadien, kopolimery izobutylen/izopren, kopolimery etylen/akrylan alkilu, kopolimery etylen/metakrylan alkilu, kopolimery etylen/octan winylu

PL 213 368 B1 oraz ich kopolimery z tlenkiem węgla(ll) albo kopolimery etylen/kwas akrylowy i ich sole (jonomery), a takż e terpolimery etylenu z propylenem i dienem, takim jak heksadien, dicyklopentadien lub etylideno-norbornen; oraz mieszaniny takich kopolimerów między sobą i z polimerami wymienionymi wyżej w 1.), np. kopolimery polipropylen/etylen-propylen, kopolimery LDPE/etylen-octan winylu (EVA), kopolimery LDPE/etylen-kwas akrylowy (EAA), LLDPE/EVA, LLDPE/EAA oraz naprzemienne lub przypadkowe kopolimery polialkilen/tlenek węgla(II) oraz ich mieszaniny z innymi polimerami, np. poliamidami.

Poliolefiny według niniejszego wynalazku oznaczają np. homopolimery i kopolimery polipropylenu oraz homopolimery i kopolimery polietylenu. Na przykład statystyczne i zwarte kopolimery polipropylenu, polietylenu o wysokiej gęstości (HDPE), liniowego polietylenu o niskiej gęstości (LLDPE) i polipropylenu.

W zakresie niniejszego wynalazku znajduje się stosowanie mieszanin lub stopów polimerów olefin.

Podane poliolefinowe włókna, włókna ciągłe i materiały mogą też mieć wprowadzone lub zastosowane do nich odpowiednie dodatki, takie jak absorbery nadfioletu, stabilizatory na działanie światła będące związanymi aminami, przeciwutleniacze, środki pomocnicze w obróbce i inne dodatki.

Kompozycje według wynalazku mogą np. ewentualnie zawierać również od około 0,01 do około 10%, korzystnie od około 0,025 do około 5%, a zwłaszcza od około 0,1 do około 3% wagowych różnych konwencjonalnych dodatków współdziałających ze stabilizatorami, takich jak materiały niżej wyszczególnione, albo ich mieszaniny.

1. Przeciwutleniacze

1.1. Alkilowane fenole, np. 2,6-di-tert-butylo-4-metylofenol, 2-tert-butylo-4,6-di-metylofenol, 2,6-di-tert-butylo-4-etylofenol, 2,6-di-tert-butylo-4-n-butylofenol, 2,6-di-tert-butylo-4-izobutylofenol, 2,6-di-cyklopentylo-4-metylofenol, 2-(a-metylocykloheksylo)-4,6-dimetylo-fenol, 2,6-dioktadecylo-4-metylofenol, 2,4,6-tricykloheksylofenol, 2,6-di-tert-butylo-4-metoksymetylofenol, nonylofenole, które są liniowe lub rozgałęzione w bocznych łańcuchach, np. 2,6-di-nonylo-4-metylofenol, 2,4-dimetylo-6-(1'-metyloundec-1'-ylo)fenol, 2,4-dimetylo-6-(1'-metyloheptadec-1'-ylo)fenol, 2,4-dimetylo-6-(1'-metylotridec-1'-ylo)fenol oraz ich mieszaniny.

1.2. Alkilotiometylofenole, np. 2,4-dioktylotiometylo-6-tert-butylofenol, 2,4-dioktylo-tiometylo-6-metylofenol, 2,4-dioktylotiometylo-6-etylofenol, 2,6-di-dodecylotiometylo-4-nonylofenol.

1.3. Hydrochinony i alkilowane hydrochinony, np. 2,6-di-tert-butylo-4-metoksyfenol, 2,5-di-tert-butylohydrochinon, 2,5-di-tert-pentylohydrochinon, 2,6-difenylo-4-oktadecyloksyfenol, 2,6-di-tert-butylohydrochinon, 2,5-di-tert-butylo-4-hydroksyanizol, 3,5-di-tert-butylo-4-hydroksyanizol, stearynian 3,5-di-tert-butylo-4-hydroksyfenylu, adypinian bis(3,5-di-tert-butylo-4-hydroksyfenylu).

1.4. Tokoferole, np. α-tokoferol, β-tokoferol, γ-tokoferol, δ-tokoferol i ich mieszaniny (witamina E).

1.5. Hydroksylowane etery tiodifenylowe np. 2,2'-tiobis(6-tert-butylo-4-metylofenol), 2,2'-tiobis(4-octylofenol), 4,4'-tiobis(6-tert-butylo-3-metylofenol), 4,4'-tiobis(6-tert-butylo-2-metylofenol), 4,4'-tiobis(3,6-di-sec-pentylofenol), disiarczek 4,4'-bis(2,6-dimetylo-4-hydroksyfenylu).

1.6. Alkilidenobisphenole, np. 2,2'-metylenobis(6-tert-butylo-4-metylofenol), 2,2'-metylenobis(6-tert-butylo-4-etylofenol), 2,2'-metylenobis[4-metylo-6-(a-metylocykloheksylo)fenol], 2,2'-metylenobis(4-metylo-6-cykloheksylofenol), 2,2'-metylenobis(6-nonylo-4-metylofenol), 2,2'-metylenobis(4,6-di-tert-butylofenol), 2,2'-etylidenobis(4,6-di-tert-butylofenol), 2,2'-etylidenobis(6-tert-butyl-4-izobutylofenol), 2,2'-metylenobis[6-(a-metylo-benzylo)-4-nonylofenol], 2,2'-metylenobis[6-(a,a-dimetylobenzylo)-4-nonylofenol], 4,4'-metylenobis(2,6-di-tert-butylofenol), 4,4'-metylenobis(6-tert-butylo-2-metylofenol), 1,1-bis(5-tert-butylo-4-hydroksy-2-metylofenylo)butan, 2,6-bis(3-tert-butylo-5-metylo-2-hydroksy-benzylo)-4-metylofenol, 1,1,3-tris(5-tert-butylo-4-hydroksy-2-metylofenylo)butan, 1,1-bis(5-tert-butylo-4-hydroksy-2-metylofenylo)-3-n-dodecylomerkaptobutan bis[3,3-bis(3'-tert-butylo-4‘-hydroksyfenylo)maślan] glikolu etylenowego, bis(3-tert-butylo-4-hydroksy-5-metylo-fenylo)di-cyklopentadien, tereftalan bis[2-(3'-tert-butylo-2'-hydroksy-5'-metylobenzylo)-6-tert-butylo-4-metylofenylu], 1,1-bis-(3,5-dimetylo-2-hydroksyfenylo)butan, 2,2-bis-(3,5-di-tert-butylo-4-hydroksyfenylo)propan, 2,2-bis-(5-tert-butylo-4-hydroksy-2-metylofenylo)-4-n-dodecylomerkaptobutan, 1,1,5,5-tetra(5-tert-butylo-4-hydroksy-2-metylofenylo)pentan.

1.7. Związki O-, N- i S-benzylowe, np. eter 3,5,3',5'-tetra-tert-butylo-4,4'-dihydroksydi-benzylowy, 4-hydroksy-3,5-dimetylobenzylomerkaptooctan oktadecylu, 4-hydroksy-3,5-di-tert-butylobenzylomerkaptooctan tridecylu, tris(3,5-di-tert-butylo-4-hydroksybenzylo)amina, ditiotereftalan bis(4-tert-butylo-3-hydroksy-2,6-dimetylobenzylu), siarczek bis(3,5-di-tert-butylo-4-hydroksybenzylu), 3,5-di-tert-butylo-4-hydroksybenzylomerkaptooctan izooktylu.

PL 213 368 B1

1.8. Hydroksybenzylowane maloniany, np. malonian dioktadecylo-2,2-bis(3,5-di-tert-butylo-2-hydroksybenzylu), malonian di-oktadecyl-2-(3-tert-butylo-4-hydroksy-5-metylobenzylu), malonian di-dodecylomerkaptoetylo-2,2-bis(3,5-di-tert-butylo-4-hydroksybenzylu), malonian bis[4-(1,1,3,3-tetra-metylobutylo)fenylo]-2,2-bis(3,5-di-tert-butylo-4-hydroksybenzylu).

1.9. Aromatyczne związki hydroksybenzylowe, np. 1,3,5-tris(3,5-di-tert-butylo-4-hydroksy-benzylo)-2,4,6-trimetylobenzen, 1,4-bis(3,5-di-tert-butylo-4-hydroksybenzylo)-2,3,5,6-tetrametylobenzen, 2,4,6-tris(3,5-di-tert-butylo-4-hydroksybenzylo)fenol.

1.10. Związki triazynowe, np. 2,4-bis(oktylomerkapto)-6-(3,5-di-tert-butylo-4-hydroksy-anilino)-1,3,5-triazyna, 2-oktylomerkapto-4,6-bis-(3,5-di-tert-butylo-4-hydroksyanilino)-1,3,5-triazyna, 2-oktylomerkapto-4,6-bis(3,5-di-tert-butylo-4-hydroksyfenoksy)-1,3,5-triazyna, 2,4,6-tris-(3,5-di-tert-butylo-4-hydroksyfenoksy)-1,2,3-triazyna, izocyjanuran 1,3,5-tris(3,5-di-tert-butylo-4-hydroksybenzylu), izocyjanuran 1,3,5-tris(4-tert-butylo-3-hydroksy-2,6-dimetylobenzylu), 2,4,6-tris(3,5-di-tert-butylo-4-hydroksyfenyloetylo)-1,3,5-triazyna, 1,3,5-tris(3,5-di-tert-butylo-4-hydroksyfenylopropionylo)heksahydro-1,3,5-triazyna, izocyjanuran 1,3,5-tris-(3,5-dicykloheksylo-4-hydroksybenzylu).

1.11. Benzylofosfoniany, np. 2,5-di-tert-butylo-4-hydroksybenzylofosfonian dimetylowy, 3,5-di-tert-butylo-4-hydroksybenzylofosfonian dietylowy, 3,5-di-tert-butylo-4-hydroksybenzylofosfonian dioktadecylowy, 5-tert-butylo-4-hydroksy-3-metylobenzylofosfonian dioktadecylowy, wapniowa sól monoetylowego estru kwasu 3,5-di-tert-butylo-4-hydroksybenzylofosfonowego.

1.12. Acyloaminofenole, np. 4-hydroksylauranilid, 4-hydroksystearanilid, N-(3,5-di-tert-butylo-4-hydroksyfenylo)karbaminian oktylu.

1.13. Estry kwasu e-(3,5-di-tert-butylo-4-hydroksyfenylo)propionowego z alkoholami jednowodorotlenowymi i wielowodorotlenowymi, np. z metanolem, etanolem, n-oktanolem, izooktanolem, oktadekanolem, 1,6-heksanodiolem, 1,9-nonanodiolem, glikolem etylenowym, 1,2-propanodiolem, glikolem neopentylowym, glikolem tiodietylenowym, glikolem dietylenowym, glikolem trietylenowym, pentaerytrytolem, izocyjanuranem tris(hydroksyetylu), N,N'-bis(hydroksyetylo)oksamidem, 3-tiaundekanolem, 3-tiapentadekanolem, trimetyloheksanodiolem, trihydroksymetylopropanem, 4-hydroksymetylo-1-fosfa-2,6,7-trioksabicyklo[2.2.2]oktanem.

1.14. Estry kwasu e-(5-tert-butylo-4-hydroksy-3-metylofenylo)propionowego z alkoholami jednowodorotlenowymi i wielowodorotlenowymi, np. z metanolem, etanolem, n-oktanolem, izooktanolem, oktadecanolem, 1,6-heksanodiolem, 1,9-nonanodiolem, glikolem etylenowym, 1,2-propanodiolem, glikolem neopentylowym, glikolem tiodietylenowym, glikolem dietylenowym, glikolem trietylenowym, pentaerytrytolem, izocyjanuranem tris(hydroksyetylowym), N,N'-bis(hydroksyetylo)oksamidem, 3-tiaundekanolem, 3-tiapentadekanolem, trimetyloheksanodiolem, trihydroksymetylopropanem, 4-hydroksymetylo-1-fosfa-2,6,7-trioksabicyklo[2.2.2]oktanem; 3,9-bis[2-{3-(3-tert-butylo-4-hydroksy-5-metylofenyl)propionyloksy}-1,1-dimetyloetylo]-2,4,8,10-tetraoksaspiro[5.5]-undekanem.

1.15. Estry kwasu e-(3,5-dicykloheksylo-4-hydroksyfenylo)propionowego z alkoholami jednowodorotlenowymi i wielowodorotlenowymi, np. z metanolem, etanolem, oktanolem, oktadecanolem, 1,6-heksanodiolem, 1,9-nonanodiolem, glikolem etylenowym, 1,2-propanodiolem, glikolem neopentylowym, glikolem tiodietylenowym, glikolem dietylenowym, glikolem trietylenowym, pentaerytrytolem, izocyjanuranem tris(hydroksyetylu), N,N'-bis(hydroksyetylo)oksamidem, 3-tiaundekanolem, 3-tiapentadekanolem, trimetyloheksanodiolem, trihydroksmetylopropanem, 4-hydroksymetylo-1-fosfa-2,6,7-trioksabicyklo[2.2.2]oktanem.

1.16. Estry kwasu 3,5-di-tert-butylo-4-hydroksyfenylooctowego z alkoholami jednowodorotlenowymi i wielowodorotlenowymi, np., z metanolem, etanolem, oktanolem, octadekanolem, 1,6-heksanodiolem, 1,9-nonanodiolem, glikolem etylenowym, 1,2-propanodiolem, glikolem neopentylowym, glikolem tiodietylenowym, glikolem dietylenowym, glikolem trietylenowym, pentaerytrytolem, izocyjanuranem tris(hydroksyetylu), N,N'-bis(hydroksyetylo)oksamidem, 3-tiaundekanolem, 3-tiapentadekanolem, trimetyloheksanodiolem, trihydroksymetylopropanem, 4-hydroksymetylo-1-fosfa-2,6,7-trioksabicyklo[2.2.2]oktanem.

1.17. Amidy kwasu e-(3,5-di-tert-butylo-4-hydroksyfenylo)propionowego, np. N,N'-bis(3,5-di-tert-butylo-4-hydroksyfenylpropionylo)heksametylenodiamid, N,N'-bis(3,5-di-tert-butylo-4-hydroksyfenylopropionylo)trimetylenodiamid, N,N'-bis(3,5-di-tert-butylo-4-hydroksyfenylopropionylo)hydrazyd, N,N'-bis[2-(3-[3,5-di-tert-butylo-4-hydroksyfenylo]propionyloksy)etylo]oksamid (Naugard®XL-1, dostarczany przez firmę Uniroyal).

PL 213 368 B1

1.18. Kwas askorbinowy (witamina C)

1.19. Przeciwutleniacze aminowe, np. N,N'-di-izopropylo-p-fenylenodiamina, N,N'-di-sec-butylo-p-fenylenodiamina, N,N'-bis(1,4-dimetylopentylo)-p-fenylenodiamina, N,N'-bis(1-etylo-3-metylopentylo)-p-fenylenodiamina, N,N'-bis(1-metyloheptylo)-p-fenylenodiamina, N,N'-dicykloheksylo-p-fenylenodiamina, N,N'-difenylo-p-pfenylenodiamina, N,N'-bis(2-naftylo)-p-fenylenodiamina, N-izopropylo-N'-fenylo-p-fenylenodiamina, N-(1,3-dimetylobutylo)-N'-fenylo-p-fenylenodiamina, N-(1-metyloheptylo)-N'-fenyl-p-fenylenodiamina, N-cykloheksylo-N'-fenylo-p-fenylenodiamina, 4-(p-toluenosulfamylo)difenyloamina, N,N'-dimetylo-N,N'-di-sec-butylo-p-fenylenodiamina, difenyloamina, N-allilodifenyloamina, 4-isopropoksydifenyloamina, N-fenylo-1-naftyloamina, N-(4-tert-oktylofenylo)-1-naftyloamina, N-fenylo-2-naftyloamina, oktylowana difenyloamina, np. p,p'-di-tert-oktylodifenyloamina, 4-n-butylaminofenol, 4-butyryloaminofenol, 4-nonanoiloaminofenol, 4-dodekanoiloaminofenol, 4-oktadekanoiloaminofenol, bis(4-metoksyfenylo)amina, 2,6-di-tert-butylo-4-dimetyloaminometylofenol, 2,4'-diaminodifenylometan, 4,4'-diaminodifenylometan, N,N,N',N'-tetrametylo-4,4'-diaminodifenylometan, 1,2-bis[(2-metylofenylo)amino]etan, 1,2-bis(fenyloamino)propan, (o-tolilo)biguanidyna, bis[4-(1',3'-dimetylobutylo)fenylo]amina, tert-oktylowana N-fenylo-1-naftyloamina, mieszanina mono- i dialkilowanych tert-butylo/tert-oktylodifenyloamin, mieszanina mono- i dialkilowanych nonylodifenyloamin, mieszanina mono- i dialkilowanych dodecyldifenyloamin, mieszanina mono- i dialkilowanych izopropylo/izoheksylodifenyloamin, mieszanina mono- i dialkilowanych tert-butylodifenyloamin, 2,3-dihydro-3,3-dimetylo-4H-1,4-benzotiazyna, fenotiazyna, mieszanina mono- i dialkilowanych tert-butylo/tert-oktylofenotiazyn, mieszanina mono- i dialkilowanych tert-oktylofenotiazyn, N-allilofenotiazyna, N,N,N',N'-tetrafenylo-1,4-diaminobut-2-en.

2. Absorbery nadfioletu i stabilizatory na działanie światła

2.1. 2-(2'-Hydroksyfenylo)benzotriazole, np. 2-(2'-hydroksy-5'-metylofenylo)benzotriazol,

2-(3',5'-di-tert-butylo-2'-hydroksyphenylo)benzotriazol, 2-(5'-tert-butylo-2'-hydroksyfenylo)benzotriazol, 2-(2'-hydroksy-5'-(1,1,3,3-tetrametylobutylo)fenylo)benzotriazol, 2-(3',5'-di-tert-butylo-2'-hydroksyfenylo)-5-chlorobenzotriazol, 2-(3'-tert-butylo-2'-hydroksy-5'-metylofenylo)-5-chlorobenzotriazol, 2-(3'-sec-butylo-5'-tert-butylo-2'-hydroksyfenylo)benzotriazol, 2-(2'-hydroksy-4'-oktyloksyfenylo)benzotriazol, 2-(3',5'-di-tert-pentylo-2'-hydroksyfenylo)benzotriazol, 2-(3',5'-bis(a,a-dimetylobenzylo)-2'-hydroksyfenylo)benzotriazol, 2-(3'-tert-butylo-2'-hydroksy-5'-(2-oktyloksykarbonyloetylo)fenylo)-5-chlorobenzotriazol, 2-(3'-tert-butylo-5'-[2-(2-etyloheksyloxy)karbonyloetylo]-2'-hydroksyfenylo)-5-chlorobenzotriazol, 2-(3'-tert-butylo-2'-hydroksy-5'-(2-metoksykarbonyloetylo)fenylo)-5-chlorobenzotriazol, 2-(3'-tert-butylo-2'-hydroksy-5'-(2-metoksykarbonyloetylo)fenylo)benzotriazol, 2-(3'-tert-butylo-2'-hydroksy-5'-(2-oktyloksykarbonyloetylo)fenylo)benzotriazol, 2-(3'-tert-butylo-5'-[2-(2-etyloheksyloksy)karbonyloetylo]-2'-hydroksyfenylo)benzotriazol, 2-(3'-dodecylo-2'-hydroksy-5'-metylofenylo)benzotriazol, 2-(3'-tert-butylo-2'-hydroksy-5'-(2-izooktyloksykarbonyloetylo)fenylobenzotriazol, 2,2'-metylenobis[4-(1,1,3,3-tetrametylobutylo)-6-benzotriazol-2-ilofenol]; produkt transestryfikacji 2-[3'-tert-butylo-5'-(2-metoksykarbonyloetylo)-2'-hydroksyfenylo]-2H-benzotriazolu z glikolem polietylenowym 300; [ R - CH₂CH₂ - COO - CH₂CH₂ 4gdzie R oznacza 3'-tert-butylo-4'-hydroksy-5'-2H-benzotriazol-2-ilofenyl, 2-[2'-hydroksy-3'-(a,a-dimetylobenzylo)-5'-(1,1,3,3-tetrametylobutylo)fenylo]benzotriazol;

2-[2'-hydroksy-3'-(1,1,3,3-tetrametylobutylo)-5'-(a,a-dimetylobenzylo)fenylo]benzotriazol.

2.2. 2-Hydroksybenzofenony, np. pochodne 4-hydroksy, 4-metoksy, 4-oktyloksy, 4-decyloksy, 4-dodecyloksy, 4-benzyloksy, 4,2',4'-trihydroksy i 2'-hydroksy-4,4'-dimetoksylowa.

2.3. Estry podstawionych i niepodstawionych kwasów benzoesowych, np. salicylan 4-tert-butylofenylu, salicylan fenylu, salicylan oktylofenylu, rezorcynol dibenzoilu, bis(4-tert-butylobenzoilo)rezorcynol, rezorcynol benzoilu, 3,5-di-tert-butylo-4-hydroksybenzoesan 2,4-di-tert-butylofenylu, 3,5-di-tert-butylo-4-hydroksybenzoesan heksadecylu, 3,5-di-tert-butylo-4-hydroksybenzoesan oktadecylu, 3,5-di-tert-butylo-4-hydroksybenzoesan 2-metylo-4,6-tert-butylofenylu.

2.4. Akrylany, np., a-cyjano-e,e-difenyloakrylan etylu, a-cyjano-e,e-difenyloakrylan izooktylu, α-karbometoksycynamonian metylu, α-cyjano-e-metylo-p-metoksycynamonian metylu, a-cyjano-β-metylo-p-metoksycynamonian butylu, α-karbometoksy-p-metoksycynamonian metylu i N-(e-karbometoksy-e-cyjanowinylo)-2-metyloindolina.

2.5. Związki niklu, np. kompleksy niklu z 2,2'-tiobis[4-(1,1,3,3-tetrametylobutylo)fenolem], takie jak kompleksy 1:1 lub 1:2, bez dodatkowych ligandów lub z dodatkowymi ligandami, takimi jak n-butyloamina, trietanolamina lub N-cykloheksylodietanolamina, dibutyloditiokarbaminian niklu, niklowe sole estrów monoalkilowych, np. metylowy lub etylowy ester kwasu 4-hydroksy-3,5-di-tert-butyPL 213 368 B1 lobenzylfosfonowego, niklowe kompleksy ketooksymów, np. 2-hydroksy-4-metylofenylo-undecyloketooksymu, niklowe kompleksy 1-fenylo-4-lauroilo-5-hydroksypirazolu, z dodatkowymi Iigandami lub bez nich.

2.6. Aminy z przeszkodami przestrzennymi, np. sebacynian bis(2,2,6,6-tetrametylo-4-piperydylu), bursztynian bis(2,2,6,6-tetrametylo-4-piperydylu), sebacynian bis(1,2,2,6,6-pentametylo-4-piperydylu), sebacynian bis(1-oktyloksy-2,2,6,6-tetrametylo-4-piperydylu), n-butylo-3,5-di-tert-butylo-4-hydroksybenzylomalonian bis(1,2,2,6,6-pentametylo-4-piperydylu), kondensat 1-(2-hydroksyetylo)-2,2,6,6-tetrametylo-4-hydroksypiperydiny i kwasu bursztynowego, liniowe lub cykliczne kondensaty N,N'-bis(2,2,6,6-tetrametylo-4-piperydylo)heksametylenodiaminy i 4-tert-oktylamino-2,6-di-chloro-1,3,5-triazyny, nitrylotrioctan tris(2,2,6,6-tetrametylo-4-piperydylu), 1,2,3,4-butanotetrakarboksylan tetrakis(2,2,6,6-tetrametylo-4-piperydylu), 1,1'-(1,2-etanodiilo)-bis(3,3,5,5-tetrametylopiperazynon), 4-benzoilo-2,2,6,6-tetrametylopiperydyna, 4-stearyloksy-2.2.6.6-tetrametylopiperydyna, malonian bis(1,2,2,6,6-pentametylopiperydylo)-2-n-butylo-2-(2-hydroksy-3,5-di-tert-butylobenzylu), 3-n-oktylo- 7,7,9,9-tetrametylo-1,3,8-triazaspiro[4.5]decano-2,4-dion, sebacynian bis(1-oktyloksy-2,2,6,6-tetrametylopiperydylu), bursztynian bis(1-oktyloksy-2,2,6,6-tetrametylopiperydylu), liniowe lub cykliczne kondensaty N,N'-bis(2,2,6,6-tetrametylo-4-piperydylo)heksametylenodiaminy i 4-morfolino-2,6-dichloro-1,3,5-triazyny, kondensat 2-chloro-4,6-bis(4-n-butylamino-2,2,6,6-tetrametylopiperydylo)-1,3,5-triazyny i 1,2-bis(3-aminopropylamino)etanu, kondensat 2-chloro-4,6-di-(4-n-butyloamino-1,2,2,6,6-pentametylopiperydylo)-1,3,5-triazyny i 1,2-bis(3-aminopropyloamino)etanu, 8-acetylo-3-dodecylo-7,7,9,9-tetrametylo-1,3,8-triazaspiro[4.5]dekano-2,4-dion, 3-dodecylo-1-(2,2,6,6-tetrametylo-4-piperydylo)pirolidyno-2,5-dion, 3-dodecylo-1-(1,2,2,6,6-pentametylo-4-piperydylo)pirolidyno-2,5-dion, mieszanina 4-heksadecyloksy- i 4-stearyloksy-2,2,6,6-tetrametylopiperydyny, kondensat N,N'-bis(2,2,6,6-tetrametylo-4-piperydylo)heksametylenodiaminy i 4-cykloheksyloamino-2,6-dichloro-1,3,5-triazyny, kondensat 1,2-bis(3-aminopropyloamino)etanu i 2,4,6-trichloro-1,3,5-triazyny oraz

4-butyloamino-2,2,6,6-tetrametylopiperydyny (CAS Reg. No. [136504-96-6]); kondensat 1,6-heksanodiaminy i 2,4,6-trichloro-1,3,5-triazyny oraz Ν,Ν-dibutyloaminy i 4-butyloamino-2,2,6,6-tetrametylopiperydyny (CAS Reg. No. [192268-64-7]); N-(2,2,6,6-tetramethyl-4-piperydylo)-n-dodecylosukcynoimid, N-(1,2,2,6,6-pentametylo-4-piperydylo)-n-dodecylosukcynoimid, 2-undecylo-7,7,9,9-tetrametylo-1-oksa-3,8-di-aza-4-okso-spiro[4,5]dekan, produkt reakcji 7,7,9,9-tetrametylo-2-cykloundecylo-1-oksa-3,8-diaza-4-oksospiro-[4,5]dekanu i epichlorohydryny, 1,1-bis(1,2,2,6,6-pentametylo-4-piperydyloksykarbonylo)-2-(4-metoksyfenylo)eten, N,N'-bis-formylo-N,N'-bis(2,2,6,6-tetrametylo-4-piperydylo)heksametylenodiamina, diester kwasu 4-metoksymetylenomalonowego z 1,2,2,6,6-pentametylo-4-hydroksypiperydyną, poli[metylopropyl-3-oksy-4-(2,2,6,6-tetrametylo-4-piperydylo)]siloksan, produkt reakcji kopolimeru bezwodnika kwasu maleinowego i α-olefiny z 2,2,6,6-tetrametylo-4-aminopiperydyną lub 1,2,2,6,6-pentametylo-4-aminopiperydną.

Aminy z przeszkodami przestrzennymi mogą również oznaczać związki opisane w GB-A-2 301 106 jako składniki l-a), l-b), I-c), I-d), l-e), l-f), l-g), l-h), I-i), l-j), l-k) lub I-I), a zwłaszcza stabilizatory na działanie światła 1-a-1, 1-a-2, 1-b-1, 1-c-1, 1-c-2, 1-d-1, 1-d-2, 1-d-3, 1-e-1, 1-f-1, 1-g-1, 1-g-2 lub 1-k-1, wyszczególnione na stronach od 68 do 73 wymienionego GB-A-2 301 106.

Aminy z przeszkodami przestrzennymi mogą także oznaczać związki opisane w EP-A-0 782 994, np. związki opisane tam w zastrzeżeniach 10 lub 38 albo w przykładach 1-12 lub też od D-1 do D-5.

2.7. Aminy z przeszkodami przestrzennymi podstawione przy atomie N grupą alkoksy podstawioną hydroksylem, np. takie związki, jak 1-(2-hydroksy-2-metylopropoksy)-4-oktadekanoiloksy-2,2,6,6-tetrametylopiperydyna, 1-(2-hydroksy-2-metylopropoksy)-4-heksadekanoiloksy-2,2,6,6-tetrametylopiperydyna, produkt reakcji 1-oksy-4-hydroksy-2,2,6,6-tetrametylopiperydyny z rodnikiem węglowym z alkoholu tert-pentylowego, 1-(2-hydroksy-2-metylopropoksy)-4-hydroksy-2,2,6,6-tetrametylopiperydyna, 1-(2-hydroksy-2-metylopropoksy)-4-okso-2,2,6,6-tetrametylopiperydyna, sebacynian bis(1-(2-hydroksy-2-metylopropoksy)-2,2,6,6-tetrametylopiperydyn-4-ylu), adypinian bis(1-(2-hydroksy-2-metylopropoksy)-2,2,6,6-tetrametylopiperydyn-4-ylu), bursztynian bis(1-(2-hydroksy-2-metylopropoksy)-2,2,6,6-tetrametylopiperydyn-4-ylu), glutaran bis(1-(2-hydroksy-2-metylopropoksy)-2,2,6,6-tetrametylopiperydyn-4-ylu) i 2,4-bis{N-[1-(2-hydroksy-2-metylopropoksy)-2,2,6,6-tetrametylopiperydyn-4-ylo]-N-butyloamino}-6-(2-hydroksyetyloamino)-s-triazyna.

2.8. Oksamidy, np. 4,4'-dioktyloksyoksanilid, 2,2'-dietoksyoksanilid, 2,2'-dioktyloksy-5,5'-di-tert-butoksyanilid, 2,2'-didodecyloksy-5,5'-di-tert-butoksyanilid, 2-etoksy-2'-etyloksyanilid, N,N'-bis(3-dimetyloaminopropylo)oksamid, 2-etoksy-5-tert-butylo-2'-etoksyanilid i jego mieszanina z 2-etoksy-2'12

PL 213 368 B1

-etylo-5,4'-di-tert-butoksyanilidem, mieszaniny oksyanilidów dwupodstawionych metoksylem w położeniach orto i para oraz mieszaniny oksyanilidów dwupodstawionych etoksylem w położeniach orto i para.

2.9. 2-(2-hydroksyfenylo)-1,3,5-triazyny, np. 2,4,6-tris(2-hydroksy-4-oktyloksyfenylo)-1,3,5-triazyna, 2-(2-hydroksy-4-oktyloksyfenylo)-4,6-bis(2,4-dimetylofenylo)-1,3,5-triazyna, 2-(2,4-dihydroksyfenylo)-4,6-bis-(2,4-dimetylofenylo)-1,3,5-triazyna, 2,4-bis(2-hydroksy-4-propyloksyfenylo)-6-(2,4-dimetylofenylo)-1,3,5-triazyna, 2-(2-hydroksy-4-oktyloksyfenylo)-4,6-bis(4-metylofenylo)-1,3,5-triazyna, 2-(2-hydroksy-4-dodecyloksyfenylo)-4,6-bis(2,4-dimetylofenylo)-1,3,5-triazyna, 2-(2-hydroksy-4-tridecyloksyfenylo)-4,6-bis(2,4-dimetylofenylo)-1,3,5-triazyna, 2-[2-hydroksy-4-(2-hydroksy-3-butyloksypropoksy)fenylo]-4,6-bis(2,4-dimetylo)-1,3,5-triazyna, 2-[2-hydroksy-4-(2-hydroksy-3-oktyloksypropyloksy)fenylo]-4,6-bis(2,4-dimetylo)-1,3,5-triazyna, 2-[4-(dodecyloksy/tridecyloksy-2-hydroksypropoksy)-2-hydroksyfenylo]-4,6-bis(2,4-dimetylofenylo)-1,3,5-triazyna, 2-[2-hydroksy-4-(2-hydroksy-3-dodecyloksypropoksy)fenylo]-4,6-bis(2,4-dimetylofenylo)-1,3,5-triazyna, 2-(2-hydroksy-4-heksyloksy)fenylo-4,6-difenylo-1,3,5-triazyna, 2-(2-hydroksy-4-metoksyfenylo)-4,6-difenylo-1,3,5-triazyna, 2,4,6-tris[2-hydroksy-4-(3-butoksy-2-hydroksypropoksy)fenylo]-1,3,5-triazyna, 2-(2-hydroksyfenylo)-4-(4-metoksyfenylo)-6-fenylo-1,3,5-triazyna, 2-{2-hydroksy-4-[3-(2-etyloheksyl-1-oksy)-2-hydroksypropyloksy]fenylo}-4,6-bis(2,4-dimetylofenylo)-1,3,5-triazyna.

3. Dezaktywatory metali, np. Ν,Ν'-difenylooksamid, N-salicylalo-N'-salicyloilohydrazyna, N,N'-bis(salicyloilo)hydrazyna, N,N'-bis(3,5-di-tert-butylo-4-hydroksyfenylopropionylo)hydrazyna, 3-salicyloiloamino-1,2,4-triazol, dihydrazyd bis(benzylideno)oksalilu, oksanilid, dihydrazyd izoftaIoilu, bisfenylohydrazyd sebacoilu, dihydrazyd N,N'-diacetyloadypinoilu, dihydrazyd N,N'-bis(salicyloilo)oksalilu, dihydrazyd N,N'-bis(salicyloilo)tiopropionylu.

4. Fosforany(III) i fosfoniny, np. fosforan(III) trifenylowy, fosforany(lll) difenylo-alkilowe, fosforany(lll) fenylodialkilowe, fosforan(III) tris(nonylofenylu), fosforan(III) trilaurylowy, fosforan(III) trioktadecylowy, difosforan(III) distearylopentaerytrytolu, fosforan(III) tris(2,4-di-tert-butylofenylu), difosforan(III) diizodecylopentaerytrytolu, difosforan(III) bis(2,4-di-tert-butylofenylo)pentaerytrytolu, difosforan(III) bis(2,4-dikumylofenylo)pentaerytrytolu, difosforan(III) bis(2,6-di-tert-butylo-4-metylofenylo)pentaerytrytolu, difosforan(III) diizodecyloksypentaerytrytoIu, difosforan(lII) bis(2,4-di-tert-butylo-6-metylofenylo)pentaerytrytolu, difosforan(lll) bis(2,4,6-tris(tert-butylofenylo)pentaerytrytolu, trifosforan(III) tristearylosorbitu, difosfonin tetrakis(2,4-di-tert-butylofenylo)-4,4'-bifenylenowy, 6-izo-oktyloksy-2,4,8,10-tetra-tert-butylo-12H-dibenz[d,g]-1,3,2-dioksafosfocyna, fosforan(lll) bis(2,4-di-tert-butylo-6-metylofenylo)metylu, fosforan(III) bis(2,4-di-tert-butylo-6-metylofenylo)etylu, 6-fluoro-2,4,8,10-tetra-tert-butylo-12-metylodibenz[d,g]-1,3,2-dioksafosfocyna, fosforan(III) 2,2',2-nitrylo-[trietylotris(3,3',5,5'-tetra-tert-butylo-1,1'-bifenylo-2,2'-diilu)], fosforan(III) 2-etyloheksylo(3,3',5,5'-tetra-tert-butylo-1,1'-bifenylo-2,2'-diilu), 5-butylo-5-etylo-2-(2,4,6-tri-tert-butylofenoksy)-1.3.2-dioksafosfiran.

Szczególnie korzystne są następujące fosforany(III):

Fosforan(III) tris(2,4-di-tert-butylofenylu) (lrgafos®168, Ciba Specialty Chemicals Inc.), fosforan(III) tris(nonylofenylu),

PL 213 368 B1

5. Hydroksyloaminy, ηρ. Ν,Ν-dibenzylohydroksyloamina, N,N-dietylohydroksyloamina, Ν,Ν-dioktylohydroksyloamina, Ν,Ν-dilaurylohydroksyloamina, Ν,Ν-ditetradecylohydroksyloamina, Ν,Ν-diheksadecylohydroksyloamina, Ν,Ν-dioktadecylohydroksyloamina, N-heksadecylo-N-oktadecylohydroksyloamina, N-heptadecylo-N-oktadecylohydroksyloamina, Ν,Ν-dialkilohydroksyloamina pochodząca od uwodornionej aminy łojowej.

6. Nitrony, np. N-benzylo-a-fenylonitron, N-etylo-a-metylonitron, N-oktylo-a-heptylonitron, N-laurylo-a-undecylo-nitron, N-tetradecylo-a-tridecylo-nitron, N-heksadecylo-a-pentadecylo-nitron, N-oktadecylo-a-heptadecylonitron, N-heksadecylo-a-heptadecylonitron, N-oktadecylo-a-pentadecylonitron, N-heptadecylo-a-heptadecylonitron, N-oktadecylo-a-heksadecylonitron, nitron pochodzący od N,N-dialkilohydroksyloaminy pochodzącej od uwodornionej aminy łojowej.

7. Tlenki amin, np. pochodne tlenków amin, ujawnione w patentach USA nr nr 5844029 oraz 5880191, tlenek didecylometyloaminy, tlenek tridecyloaminy, tlenek tridodecyloaminy i tlenek triheksadecyloaminy.

8. Benzofuranony and indolinony, np. ujawnione w patentach U.S. 4325863; U.S. 4338244; U.S. 5175312; U.S. 5216052; U.S. 5252643; DE-A-4316611; DE-A-4316622; DE-A-4316876; EP-A0589839 lub EP-A-0591102 albo 3-[4-(2-acetoksyetoksy)fenylo]-5,7-di-tert-butylobenzofuran-2-on, 5,7-di-tert-butylo-3-[4-(2-stearoiloksyetoksy)fenylo]benzofuran-2-on, 3,3'-bis[5,7-di-tert-butylo-3-(4-[214

PL 213 368 B1

-hydroksyetoksy]fenylo)benzofuran-2-on], 5,7-di-tert-butylo-3-(4-etoksyfenylo)benzofuran-2-on, 3-(4-acetoksy-3,5-dimetylofenylo)-5,7-di-tert-butylobenzofuran-2-on, 3-(3,5-dimetylo-4-piwaloiloksyfenylo)-5,7-di-tert-butylobenzofuran-2-on, 3-(3,4-dimetylofenylo)-5,7-di-tert-butylobenzofuran-2-on, 3-(2,3-dimetylofenylo)-5,7-di-tert-butylobenzofuran-2-on.

9. Środki zawierające siarkę, działające synergicznie, np. tiodipropionian dilaurylowy lub tiodipropionian distearylowy.

10. Zmiatacze nadtlenków, np. estry kwasu β-tiodipropionowego, np. estry laurylowe, stearylowe, mirystylowe lub tridecylowe, merkaptobenzoimidazole lub cynkowa sól 2-merkaptobenzoimidazolu, dibutyloditiokarbaminian cynku, disiarczek dioktadecylowy, tetrakis-(e-dodecylomertakapto)propionian pentaerytrytolu.

11. Stabilizatory poliamidów, np. sole miedzi w połączeniu z jodkami i/lub związkami fosforu oraz sole dwuwartościowego manganu.

12. Zasadowe współdziałające stabilizatory, np. melamina, poliwinylopirolidon, cyjanoguanidyna cyjanuran triallilowy, pochodne mocznika, pochodne hydrazyny, aminy, poliamidy, poliuretany, sole metali alkalicznych i sole metali ziem alkalicznych wyższych kwasów tłuszczowych, np. stearynian wapnia, stearynian cynku, behenian magnezu, stearynian magnezu, rycynolan sodu i palmitynian potasu, pirokatechinian antymonu lub pirokatechinian cynku.

13. Zarodki krystalizacji, np. nieorganiczne substancje, takie jak talk, tlenki metali, takie jak ditlenek tytanu i tlenek magnezu, fosforany, węglany lub siarczany, korzystnie metali ziem alkalicznych; związki organiczne, takie jak kwasy jednokarboksylowe lub wielokarboksylowe i ich sole, np. kwas 4-tert-butylobenzoesowy, kwas adypinowy, kwas difenylooctowy, bursztynian sodu lub benzoesan sodu; związki polimeryczne, takie jak kopolimery jonowe (jonomery). Szczególnie korzystne są: 1,3:2,4-bis(3',4'-dimetylobenzylideno)sorbit, 1,3:2,4-di(parametylodibenzylideno)sorbit oraz 1,3:2,4-di(benzylideno)sorbit.

14. Napełniacze i środki wzmacniające, np. węglan wapnia, krzemiany, włókna szklane, perełki szklane, azbest, talk, kaolin, mika, siarczan baru, tlenki i wodorotlenki metali, sadza, grafit, mączka drzewna oraz mączki lub włókna z innych produktów naturalnych, włókna syntetyczne.

15. Środki dyspergujące, takie jak woski tlenku polietylenu lub oleje mineralne.

16. Inne dodatki, np. plastyfikatory, środki smarne, emulgatory, pigmenty, barwniki, dodatki reologiczne, katalizatory, środki regulujące przepływ, rozjaśniacze optyczne, środki ułatwiające wyjęcie wypraski z formy, środki sieciujące, środki wspomagające sieciowanie, zmiatacze halogenów, środki powstrzymujące dymienie, środki ognioodporne, środki antystatyczne, środki klarujące, takie jak podstawione i niepodstawione bisbenzylidenosorbity, benzooksazynonowe absorbenty nadfioletu, takie jak 2,2'-p-fenyleno-bis(3,1-benzooksazyn-4-on), Cyasorb® 3638 (CAS#18600-59-4), oraz środki porotwórcze.

Przewiduje się też, że stopione mieszaniny według niniejszego wynalazku mogą być formowane w sprawnie działające mikroporowate membrany, folie perforowane i siatki, czyli inne artykuły ze zwilżalnych poliolefin, które nie są włóknami, włóknami ciągłymi lub materiałami.

Niniejszy wynalazek dotyczy również sposobu nadawania trwałej zwilżalności poliolefinowym włóknom, włóknom ciągłym albo tkanym lub nietkanym materiałom z nich wykonanym, polegającego na wytłaczaniu w stanie stopionym mieszaniny, zawierającej termoplastyczną poliolefinę i przynajmniej jeden związek o ogólnym wzorze (I), w liczne włókna i chłodzeniu tych włókien. Wymienione włókna korzystnie wyciąga się w liczne albo ciągłe włókna, z wymienionych ciągłych włókien formuje się osnowę i te włókna ciągłe przynajmniej częściowo wiążą się z utworzeniem materiału. Włókna lub włókna ciągłe korzystnie są włóknami lub włóknami ciągłymi dwuskładnikowymi, zawierającymi poliolefinę.

Korzystnym rozwiązaniem niniejszego wynalazku jest więc zastosowanie związku o ogólnym wzorze (I) do nadawania trwałej zwilżalności poliolefinowym włóknom, włóknom ciągłym albo tkanemu lub nietkanemu materiałowi.

Następujące przykłady podaje się jedynie w celu zilustrowania i nie należy ich interpretować jako ograniczające niniejszy wynalazek w jakikolwiek sposób. Poziomy dodatków podaje się w procentach wagowych.

P r z y k ł a d 1: Nietkane włókno polipropylenowe

Wytwarza się suchą mieszaninę 8,5 kg granulatu polipropylenowego, Exxon Polybond 3155 PP, i 1,5 kg związku o wzorze (Ib)

PL 213 368 B1

CH3CH2(CH2CH2)13CH2CH2(OCH2CH2)2,5OH (Ib) z zastosowaniem mieszalnika typu TURBULA T10B. Mieszaninę tę , stanowią c ą 15% koncentrat, miesza się w stanie stopionym z zastosowaniem wytłaczarki dwuślimakowej Leistritz MIC 27/GL-32D. Ogrzewane strefy wytłaczarki mają temperaturę 190-220°C, prędkość śruby wynosi 400 obrotów na minutę, a prędkość zasilacza wynosi 25 obrotów na minutę. Stopiony polimer z dodatkiem wychodzi przez dwa otwory wokół tłocznika. Stopiony materiał natychmiast chłodzi się i zestala w korycie z zimną wodą. Zestalone włókna podaje się do granulatora CONATR/JETRO 304.

Granulowany koncentrat umieszcza się w 40 kg dodatkowego granulatu Exxon Polybon 3155 PP i miesza w mieszalniku Manion SPS 1224, uzyskując inne stężenie, wynoszące 3% wagowe.

Nietkane włókna polipropylenowe wytwarza się z wytworzonego jak wyżej 3% granulatu z zastosowaniem urządzenia do formowania z masy REICOFIL Il w następujących warunkach:

temperatura wytłaczarki 200-215°C, temperatura zmieniacza sit 205°C, temperatura pompy wirowej 215°C, a prędkość 18,6 obrotów na minutę, dysza przędzalnicza o 4000 otworach z gradientem temperatury 223-240°C, prędkość powietrza chłodzącego 3020 obrotów na minutę, a prędkość odsysanego powietrza 2510 obrotów na minutę oraz ₂ prędkość odbierania dopasowuje się do wywarzania nietkanego produktu o masie 20 g/m².

Uzyskane nietkane produkty ocenia się pod względem przepuszczalności i trwałości przez pomiar czasu naporowo przepływającej cieczy, czasu przepływu znanej objętości cieczy symulującej mocz (9,0 g NaCI/dm³) przez nietkany produkt. Standardową metodą prób według INDA (lnternational Nonwovens & Disposables Association) jest # IST 70.3 (98), stosująca model Lenzing Lister 1997. Wyniki podano niżej.

Próbki ocenia się także dla ciągłego naporu i opóźnienia czasu przepływu przy wielokrotnych naporach, również stosując urządzenie Lenzing Lister. Krótsze okresy czasu odpowiadają żądanemu szybszemu przechodzeniu cieczy. Wyniki podano niżej.

Wreszcie próbki ocenia się pod względem zdolności do absorbowania symulowanego moczu z zastosowaniem standardowej metody prób według INDA # IST 10.1 (95) część 8. Metodę tę stosuje się również do mierzenia opóźnienia czasu zdolności do absorpcji. Zdolność absorpcji oznacza stosunek masy cieczy utrzymywanej przez próbkę do masy suchej próbki. Wyniki znajdują się niżej.

Czas naporowo przepływającej cieczy według INDA

Metodą prób jest # IST 70.3 (98), wyniki w sekundach

Ślepa próba (bez dodatków) 3% dodatku o wzorze (Ib) > 1000 s 3,63 s > 1000 3,64

4,21

Wyniki tej próby dowodzą, że obecne kompozycje zapewniają nietkany polipropylen o doskonałej zwilżalności.

Ciągły napór przepływu

Maksymalnie 30 sekund między przejściami, wyniki w sekundach, próby na trzech jednakowych nietkanych próbkach z 3% dodatkiem związku o wzorze (Ib)

Przejście 1	Przejście 2	Przejście 3	Przejście 4	Przejście 5	Przejście 6	Przejście 7	Przejście 8	Przejście 9
4,40	4,53	4,26	4,63	4,25	4,72	4,99	5,00	5,50
2,55	3,42	3,98	4,14	4,43	4,46	4,53	4,82	5,08
3,41	3,71	3,79	3,99	3,98	4,72	4,63	4,35	4,97

Wyniki prób ciągłego naporu dowodzą, że kompozycje według niniejszego wynalazku skutecznie działają pod względem przechodzenia przez nie powtarzających się ataków cieczy z krótkimi okresami przerw między nimi. Jest to dowód na trwałość lub ciągłość działania dodatku o wzorze (Ib).

Opóźnienie czasu przepływu przy wielokrotnych naporach

Suszenie przez godzinę między przejściami, wyniki w sekundach, próby na pięciu jednakowych nietkanych próbkach, z których każda zawiera 3% dodatku o wzorze (Ib).

PL 213 368 B1

0 godz.	1 godz.	2 godz.	3 godz.	4 godz.	5 godz.	6 godz.	7 godz.
6,99	5,00	3,95	5,28	0,56	3,40	2,59	2,99
7,24	5,67	5,81	4,54	4,82	3,68	3,96	3,13
6,00	4,73	4,53	2,53	3,81	3,42	3,98	3,04
9,93	6,50	4,81	4,92	3,96	3,99	4,24	4,71
4,68	4,17	5,02	3,20	3,17	3,57	2,98	2,54

Wyniki opóźnienia czasu przepływu przy wielokrotnych naporach dowodzą, że kompozycje według niniejszego wynalazku skutecznie działają pod względem przechodzenia przez nie powtarzających się ataków cieczy z długimi okresami przerw między nimi. Jest to dowód na trwałość lub ciągłość działania dodatku o wzorze (Ib).

Zdolność absorpcji

Standardowa próba #10.1 (95) część 8 według INDA, wynik oznacza stosunek masy symulowanego moczu utrzymywanego w próbce do masy suchej próbki.

ślepa próba - bez dodatku: 0,4 3% dodatku o wzorze (Ib): 8,8

Wyniki te dowodzą niespodziewanej hydrofilności kompozycji według niniejszego wynalazku

Opóźnienie czasu zdolności absorpcji

Standardowa próba #10.1 (95) część 8 INDA, próbki nasyca się symulowanym moczem, suszy na powietrzu przez 24 godziny i nasyca ponownie. Wynik oznacza procent zatrzymywania w odniesieniu do pierwotnego stosunku masy symulowanego moczu utrzymywanego przez próbkę do masy suchej próbki. Próby wykonane z nietkaną próbką z 3% dodatku o wzorze (Ib).

godziny 48 godzin 72 godziny 96 godzin 75% 61% 61% 68%

Wyniki te dowodzą, że kompozycje według niniejszego wynalazku skutecznie utrzymują swoją hydrofilowość po wielokrotnym wystawieniu na działanie symulowanego moczu.

P r z y k ł a d 2: Zdolność polipropylenu do drukowania

Polipropylen i 5% wagowych dodatku o wzorze (Ib) miesza się w stanie stopionym i przędzie na włókna ciągłe oraz przetwarza w dywan. Dywany drukuje się mieszaniną barwników o indeksach (C.l.) żółcień kwasowa 216:1, C.l. czerwień kwasowa 266 oraz C.l. błękit kwasowy 40, aby uzyskać ciemnobrązową barwę trójchromatyczną. Farba drukarska zawiera również środek zagęszczający, taki jak żywica gaur. Po drukowaniu naniesioną ilość barwnika utrwala się w parniku. Po utrwaleniu dywan płucze się w zimnej wodzie. Dywany wytwarzane z włókien według niniejszego wynalazku wykazują znakomitą zdolność drukowania.

P r z y k ł a d 3: Nietkane włókno polipropylenowe

Powtarza się przykład 1 zastępując związek o wzorze (Ib) mieszaniną 1:1 związku o wzorze (Ib) i Atmer® 522, alkoholu stearylowego oksyetylenowanego 2 molami. Uzyskano znakomite wyniki w próbach czasu przechodzenia napierającego cieczy, ciągłego przechodzenia pod naporem, opóźnienia czasu przechodzenia pod wielokrotnym naporem i opóźnienia czasu zdolności absorpcji.

P r z y k ł a d 4: Przekładka baterii alkalicznej - procent absorpcji KOH

Wytwarza się nietkany propylen jak w przykładzie 1. Masy dodatków w odniesieniu do preparatu podano niżej w tablicy. Włókniny tnie się na kawałki o powierzchni 26 cm³ (4 cale kwadratowe). Włókniny te zanurza się w 167 cm³ 40% roztworu KOH w pokojowej temperaturze. Po upływie 5 minut próbki wyjmuje się i zawiesza w powietrzu do suszenia przez 1 minutę. Waży się próbki w celu wykazania początkowego % absorpcji KOH (masa wilgotna - masa sucha/masa sucha x 100). Wilgotne próbki ponownie zanurza się w świeżym 40% roztworze KOH w przykrytych zlewkach. Zlewki umieszcza się w piecu o temperaturze 70°C. Po upływie 7 dni wyjmuje się i płucze w dejonizowanej wodzie. Próbki te zawiesza się w powietrzu do suszenia na jeden dzień i waży w celu wykazania % absorpcji KOH po przetrzymywaniu przez 7 dni w 70°C. Wyniki podano niżej.

Unithox® 420 (% wag.)	Atmer® 502 (% wag.)	Początkowy % absorpcji KOH	% absorpcji KOH po 7 dniach w 70°C
1	2	3	4
		618	NA*
1,5	...	881	900

PL 213 368 B1 cd. tabeli

1	2	3	4
3,0	...	777	822
1,5	1,5	824	1011
0,75	0,75	889	987

*NA - nietkany polipropylen bez dodatku wykazuje nadmiar kropelek wody, a nie absorpcję

Widać, że hydrofilowe włókniny według niniejszego wynalazku dobrze działają pod względem absorpcji roztworu KOH nawet po wygrzewaniu w 70°C przez 7 dni. Wyniki te wskazują na możliwość zastosowania tych kompozycji do przekładek baterii alkalicznych. Unithox® 420 jest równoważny związkowi o wzorze (Ib).

Claims (14)

1. Zwilżalne poliolefinowe włókno lub włókno ciągłe, stanowiące mieszankę stopową zawierającą:

(a) poliolefinę oraz (b) przynajmniej jeden związek o ogólnym wzorze (I)

R1 - (hydrofilowy oligomer) (I) znamienne tym, że w związku o ogólnym wzorze (I) R1 oznacza prosty lub rozgałęziony łańcuch alkilowy, zawierający od 22 do 40 atomów węgla, a hydrofilowy oligomer oznacza homo-oligomer lub kooligomer, zawierający od 2 do 10 jednostek monomeru, pochodzących od monomerów wybranych z grupy obejmującej tlenek etylenu, tlenek propylenu, glikol etylenowy, glikol propylenowy, epichlorohydrynę, kwas akrylowy, kwas metakrylowy, etylenoiminę, kaprolakton, alkohol winylowy i octan winylu.

2. Włókno lub włókno ciągłe według zastrz. 1, znamienne tym, że poliolefiną jest polipropylen lub polietylen.

3. Włókno lub włókno ciągłe według zastrz. 1, znamienne tym, że składnikiem (b) jest związek o ogólnym wzorze (la)

R1(OCH2CH2)xOH (la) w którym R1 oznacza prosty lub rozgałęziony łańcuch alkilowy, zawierający od 22 do 40 atomów węgla, zaś x oznacza od 2 do 10.

4. Włókno lub włókno ciągłe według zastrz. 3, znamienne tym, że w związku o ogólnym wzorze (la) R1 oznacza prosty łańcuch alkilowy, zawierający średnio 30 atomów węgla, zaś średnia wartość x wynosi 2,5, który to związek odpowiada wzorowi (Ib)

CH3CH2(CH2CH2)13CH2CH2(OCH2CH2)25OH (Ib)

5. Włókno lub włókno ciągłe według zastrz. 1, znamienne tym, że mieszanka stopowa zawiera dwa różne związki o ogólnym wzorze (I), wykazujące różne średnie wartości długości łańcucha R1 i/lub różne średnie wartości liczby jednostek monomeru.

6. Włókno lub włókno ciągłe według zastrz. 1, znamienne tym, że mieszanka stopowa dodatkowo zawiera oksyetylenowany alkohol alifatyczny, który nie jest objęty wzorem (I).

7. Włókno lub włókno ciągłe według zastrz. 1, znamienne tym, że mieszanka stopowa dodatkowo zawiera związek o wzorze (Ic)

C18H37(OCH2CH2)2OH (Ic)

8. Włókno lub włókno ciągłe według zastrz. 1, znamienne tym, że związki składnika (b) występują ogółem w ilości od 0,1% do 15% w odniesieniu do masy składnika (a).

9. Tkany lub nietkany materiał, znamienny tym, że zawiera on poliolefinowe włókna lub włókna ciągłe określone w zastrz. 1 w postaci włókien dzianych lub wiązanych.

10. Sposób wytwarzania zwilżalnego poliolefinowego włókna, znamienny tym, że wytłacza się w stanie stopionym mieszaninę zawierającą poliolefinę i co najmniej jeden związek o ogólnym wzorze I, określonym w zastrz. 1, w liczne włókna i chłodzi się te włókna.

11. Sposób wytwarzania zwilżalnego poliolefinowego włókna ciągłego, znamienny tym, że wytłacza się w stanie stopionym mieszaninę zawierającą poliolefinę i co najmniej jeden związek o ogólnym wzorze I, określonym w zastrz. 1, w liczne włókna, chłodzi się te włókna i wyciąga się je w liczne włókna ciągłe.

PL 213 368 B1

12. Sposób wytwarzania tkanego lub nietkanego materiału, znamienny tym, że mieszaninę zawierającą poliolefinę i co najmniej jeden związek o ogólnym wzorze I, określonym w zastrz. 1, wytłacza się w stanie stopionym w liczne włókna, chłodzi się te włókna, wyciąga się je w liczne włókna ciągłe i następnie formuje się z nich osnowę i wiąże się te włókna, przynajmniej częściowo, do postaci materiału.

13. Wyrób z tkanego lub nietkanego materiału wybrany z grupy obejmującej pieluszki jednorazowego użytku, spodenki treningowe, kobiece podpaski, tampony, produkty ochronne przy nietrzymaniu, wilgotne i suche ściereczki, opatrunki na rany, peleryny chirurgiczne, materiały filtracyjne i przekładki baterii, znamienny tym, że jest wytworzony z tkanego lub nietkanego materiału, zawierającego poliolefinowe włókna lub włókna ciągłe określone w zastrz. 1 w postaci włókien dzianych lub wiązanych.

14. Zastosowanie związku amfifilowego o ogólnym wzorze (I), określonym w zastrz. 1, do nadawania trwałej zwilżalności poliolefinowemu włóknu, włóknu ciągłemu lub tkanemu albo nietkanemu materiałowi.