Rozmaite czesci roslin, jak owoce, liscie lub kora, oraz produkty, z nich otrzymywa¬ ne, sa do pewnych celów, do których nawet moglyby sie nadac, nieuzyteczne, poniewaz zawieraja substancje, które wskutek swego dzialania fizjologicznego, swej toksycznosci oraz z powodu zapachu, smaku i t. d. zmniej¬ szaja uzytecznosc tych materjalów lub czy¬ nia je calkowicie niezdatnemi do uzytku.Znane sa liczne sposoby uszlachetniania te¬ go rodzaju materjalów, przyczem próbowano to zagadnienie rozwiazac w taki sposób, iz usuwano szkodliwe substancje przewaznie przez wylugowanie.Przedmiotem wynalazku niniejszego jest zupelnie odrebny sposób uszlachetniania wymienionego materjalu. Sposób ten polega na tern, ze niepozadane skladniki przepro¬ wadza sie w materjale roslinnym w taka po¬ stac, iz sa one w razie uzycia do danego ce¬ lu nieszkodliwe. Przeprowadzone doswiad¬ czenia wykazaly, ze szkodliwe skladniki mozna wewnatrz materjalu roslinnego unie¬ szkodliwic przez traktowanie ich zwiazkami, które zawieraja grupe alkylenotlenowa.Dzialanie tlenków alkylenu mozna tlu¬ maczyc w taki sposób, iz tlenki alkylenowe, posiadajace duza zdolnosc reagowania, dzia¬ laja na skladniki szkodliwe i tworza z niemi produkty przemiany o nowych, nieszkodli¬ wych wlasciwosciach. Zalete sposobu niniej¬ szego stanowi miedzy innemi równiez i to,ze z%ia*kr slftntów alifeylsWwyoh dzialaja juz w stosunkowo niskich temperaturach. W ten sposób unika sie wad licznyc^* innych sposobów uszlachetniania, \yadfvg których stosuje sie temperatury, wJktórych skladniki wartosciowe, jak bialka i weglowodany^ ule¬ gaja juz uszkodzeniu.Wynalazek niniejszy przeprowadza sie w bardzo prosty sposób. Materjal, podlegajacy obróbce, poddaje sie w ciagu dostatecznie dlugiego okresu czasu dzialaniu gazowych lub plynnych fl^n^S^fa]|^ffen^wychf przy- czem mozna proces ten przeprowadzac spo¬ sobem ciaglym lub cjkeesowo, w przeciwpra* dzie lub w kierunki^ zgodnym, pod cisnie¬ niem atmosferycznem lub podWyzszonem."Materjal obrabiany mozna ewentualnie pod¬ daj przeróbce wstepnej w celu ulatwienia dzialania, jak rozdrabnianiu, suszeniu, od¬ tluszczeniu i t. d. Po dostatecznie dlugo trwajacem dzialaniu przerywa sie doplyw tlenku alkylemju. Zwlaszcza prtzy uzyciu gaizowego tlenku alkylenu proces przebie¬ ga bardzo latwo. Wazny problem w dzie¬ dzinie uszlachetniania wr^iej wymienio¬ nego rodzaju stanowi usuwanie naprzyklad goryczki z luibinu, którego mimo du£#j za¬ wartosci bialka i weglowodan^ ^ pw3- na stosowac w stanie pierwotnym jako pa¬ sze. Wedlug dotychczas znanych sposobów usuwa sie goryczke z lubinu przez dzialanie nan wodnemi roztworami, z ozem zwiazane sa liczne wady, np. straty wartosciowych subsiancyj wynosza co najmniej 15%. We¬ dlug wynalazku niniejszego mozna w celu uzyskania wartosciowej paszy pozbawic lu¬ bin goryczki w sposób prosty i latwy, pod¬ dajac go dzialaniu tlenku etylenu.Na mielone nasiona lubinu dziala sie wiec gazowym tlenkiem etylenu, przyczem najlepiej jest jednak prace prowadzic pod zwiekszonem cisnieniem, wprowadzajac do komory reakcyjnej tlenek etylenu w sta¬ nie plynnym. Po silaJbem podniesieniu tem¬ peratury nastepuje podwyzszenie cisnienia, polaczone z wyparowaniem. Po skonczonej reakcji usuwa sie resztki tlenku etylenu z materjalu, pozbawionego goryczki, przez wytworzenie niedopreznosci i ewentualne slabe ogrzanie.Po dzialaniu tlenkami alkylenowemi mozna stosowac inne zabiegi w celu polep¬ szenia produktu. Naprzyklad moga sie oka- zac koniecznemi specjalne zabiegi, jesli w materjale przerabianym pozostaja resztki tlenku allkylenu, przyczem mozna sie po¬ silkowac znanemi sposobami, np. wytwarza¬ niem ^ied^reziijosci, wprowadzaniem par lub gazów, usuwaniem tych resztek zapo- moca rozpuszczalników i t. d. Te zabiegi nastepne posiadaja duze znaczenie w przy¬ padku, gdy wylugowuje sie sposobami zna¬ nemi produkt wyjisoiowy, zawierajacy tluszcz lub olej. Szczególna wartosc takie¬ go izalbieigu nalstepnego polega nietylko na usunieciu tluszczu lub oleju, stwierdzono bowiem, ze równoczesnie z tluszczem lub olejem usuwa sie takze szkodliwe skladni¬ ki, zmienione zapomoca tlenku allkylenu, podczas gdy nie udaje sie, albo niezawsze sie udaje wyciagnac z pierwotnego materja¬ lu razem z tluszczem1 lub olejem te szkodli¬ we skladniki w ich postaci pierwotnej. Dzie¬ ki takiemu wykonaniu sposobu osiaga sie nadzwyczaj skuteczne uszlachetnienie ma¬ terjalu, jednakze proces lugowania nie jest we wszystkich przypadkach konieczny.Inna zalete lugowania stanowi usuniecie równiez pozostalych resztek tlenków alky¬ lenu.Jesli np. wedlug wyzej przytoczonego sposobu odtluszcza sie zapomoca benzyny lubin, poddany dziaiianiu tlenku etylenu, wówczas usuwa sie gorzki smak bez sladu.Równiez analiza produktów koncowych wy¬ kazala nieobecnosc alkaloidów. Skladnika szkodliwego nie mozna bylo wykryc zarów¬ no w postaci pierwotnej, jak i zmienionej.Jako tlenki alkyienowe, nadajace sie do sposobu niniejszego, nalezy uwazac zwiaz¬ ki, posiadajace przynajmniej jedna grupe alkylenotienowa, np. tlenek etylenu i jego — 2 —4TC#ydfi9b9Sf99PW¥f ponadto.$c^^i;ifi£p rodzaju zwiazków, a zatem takie zwiazki, które zawieraja jeszcze jeden lub kilka cMqiX)lfc^v lxbj te£ mn& pp^stawniki, jak e$fe$tf^ glj^4 4\zwiazki pokrew- a*»Fowy&6&& wódki mozna stosowac kaz¬ dy oddzielnie albo zmieszane ze soba lub z dodatkiem innych srodków obojetnych albo dzialajacych równiez na skladniki szkodliwe. Mozna równiez dodawac srod¬ ków o dzialaniu katalitycznem, o ile nie dzialaja orne szkodliwie na cenne skladniki roslinne lub nie przeszkadzaja stosowaniu materjalów tych do danego celu. Jako ma- terjaly roslinne, nadajace sie do uszlachet¬ niania wedlug sposobu niniejszego, wcho¬ dza w rachube wymienione juz we wtstepie materjaly roslinne, o ile zawieraja szkodli¬ we substancje, reagujace z tlenkami alky- lenów. Do takich substancyj naleza miedzy innemi alkaloidy oraz wogóle substancje, zawierajace zdolne do reakcji grupy, jak OH, SH, NH i t. d.Jest nzecza oczywista, ze sposób niniej¬ szy posiada duze znaczenie techniczne i gospodarcze. Duze znaczenie posiada na- przyklad fakt, iz obecnie mozna lubin w sposób prosty i bez strat cennych skladni¬ ków pozbawic substancyj gorzkich.Przykllad L Usuwanie goryczki z lu- _ hura. i • ' ¦ , i ' tf^ 1000 kg grubozmielonego lubinu o za¬ wartosci 5,09% tluszczu i 0,886% alkaloi¬ dów (w obliczeniu na sucha substancje) oraz 11,5% wody wprowadza sie do na¬ czynia zamknietego, z którego wypompo¬ wuje sie powietrze. Dobrze mieszajac, do¬ daje sie nastepnie 50 kg tlenku etylenu, naj¬ lepiej w stanie plynnym. Tlenkiem etylenu dziala sie przez dluzszy czas bez ogrzewa¬ nia. Pochlanianie tlenku etylenu odbywa sie energicznie z wydzielaniem ciepla. Po¬ czatkowo wyparowuje czesciowo plynny tlenek etylenu; podczas przylaczania tlen¬ ku etylenu cisnienie opada ponownie. Nie- odzyskac i skroplic ponownie,^ cr.^rjrj $^pcie vme ^^^apc^la^ ^mia^ sie a%^^ |v3^v^y^- szenaiu otrz^p^e si^ 9£lj^ wipnegp g<^czki, o j^j^p^maku i o i^warfetóci 10% i^Yr, Qfr*$^^ dukt zawiera jeszcze 0,50% tluszczu i 0,012% alkaloidów. Nie stwierdzono god¬ nej uwagi strat substancyj bialkowych i weglowodanów.Z lubinu, niepoddanego dzialaniu tlen¬ ku etylenu, mozna znanemi (rozpuszczalni¬ kami tluszczu, np. eterem lub benzyna, wy¬ lugowac tluszcz calkowicie, przyczem jed¬ nak alkaloidy zostaja wylugowane tylko w nieznacznej mierze. Z materjalu, poddane¬ go dzialaniu tlenku etylenu, wydaga sie równoczesnie z tluszczem prawie calkowita ilosc substancyj gorzkich, które z latwo¬ scia oddzielaja sie od tluszczu.Przyklad II. 1000 kg grubozmfeloiiego lubinu o takim skladzie, jak w przykladzie I, poddaje sie dzialaniu 30 kg tlenku ety¬ lenu. Po wylugowaniu masy reakcyjnej al¬ koholem i wysuszeniu otrzymuje sie 933 kg lubinu, pozbawionego goryczki, o zawarto¬ sci 10% wody. Otrzymany produkt zawie¬ ra 1,55% tluszczu i 0,050% alkaloidów (w obliczeniu na sucha substancje). PL