PL208335B1

PL208335B1 - Sposób powierzchniowegoi/lub wgłębnego zabezpieczania drewna oraz środek do zabezpieczania drewna

Info

Publication number: PL208335B1
Application number: PL379416A
Authority: PL
Inventors: Juliusz Pernak; Jadwiga Zabielska-Matejuk; Andrzej Fojutowski; Andrzej Noskowiak
Original assignee: Inst Tech Drewna
Priority date: 2006-04-07
Filing date: 2006-04-07
Publication date: 2011-04-29
Also published as: PL379416A1

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób powierzchniowego i/lub wgłębnego zabezpieczania drewna oraz środek do zabezpieczania drewna, szczególnie przydatny do hydrofobizacji i/lub ochrony drewna przed grzybami, przy czym środek ten jest spreparowany na bazie mieszanin hydrofobowych azotanowych(V) cieczy jonowych z poliglikolami i/lub z czwartorzędowymi halogenami amoniowymi.

Czwartorzędowe halogenki amoniowe stosowane w preparatach zabezpieczających drewno przed grzybami wykazują szerokie spektrum działania zarówno wobec bakterii, jak i grzybów. Są to związki organiczne o budowie jonowej składające się z kationu i anionu. O aktywności biologicznej decyduje kation, który musi mieć wysoką aktywność powierzchniową.

Wskazana jest asymetria kationu oraz obecność podstawników alkilowych o liczbie atomów węgla powyżej ośmiu. Rodzaj halogenu ma jedynie wpływ na rozpuszczalność związku w wodzie. Chlorki są silnie higroskopijne, bromki tracą higroskopijność, a jodki stają się solami o ograniczonej rozpuszczalności w wodzie.

Chlorek lub bromek benzalkoniowy czy chlorek lub bromek didecylodimetyloamoniowy to popularne fungicydy stosowane w preparatach przeznaczonych do ochrony drewna. Popularność ich jest spowodowana niską ceną. Znanych i dobrze opisanych jest wiele innych czwartorzędowych halogenków alkilowych, ale wysoka cena jest istotnym hamulcem do ich powszechnego stosowania. Z praktycznego punktu widzenia najważniejsze są prace z udziałem wymienionych tanich czwartorzędowych halogenków amoniowych, jak i wszelkie modyfikacje z udziałem kationu benzalkoniowego czy didecyodimetyloamoniowego.

Znane są mieszaniny tych soli z innymi biocydami takimi jak: związki boru (kwas borowy), związki miedzi [węglany czy siarczany(VI) miedzi(II)], pochodne związków triazolowych, mieszaniny z biocydami i insektycydami takimi jak permetryna, deltametryna czy cyflutryna. Przez wprowadzenie do czwartorzędowych halogenków amoniowych wymienionych biocydów uzyskuje się poszerzenie działania biobójczego np. wobec grzybów pleśniowych.

Znane są również krajowe rozwiązania, w których stosowane są czwartorzędowe halogenki amoniowe w środkach do zabezpieczania i ochrony drewna.

Preparat do ochrony i zwalczania pleśni na drewnie i tynkach o nazwie Boramon, ujawniony w polskim opisie patentowym nr PL 153 889 oparty jest na mieszaninie bromku lub chlorku dodecylobenzylodimetyloamoniowego, związku boru i azotanie(III) sodu.

Środek grzybobójczy o nazwie Fungosept, ujawniony w opisie patentowym nr PL 166 934, będący mieszaniną halogenków alkilobenzylodimetyloamoniowych z substancjami silnie alkalizującymi środowisko (Na2CO3, K2CO3, NaOH, KHCO3), służy do ochrony drewna iglastego przed grzybami przebarwiającymi, zwłaszcza sinizną.

W środkach tych jednak nie nastąpiło zwiększenie penetracji czwartorzędowych halogenków amoniowych w drewnie. Wymiana halogenu na inny anion najczęściej prowadzi do cieczy jonowych.

Czwartorzędowe halogenki amoniowe często uważane za prekursory cieczy jonowych poddaje się reakcji wymiany. Obecnie za ciecz jonową uważa się związek organiczny o budowie jonowej, który charakteryzuje się temperaturą topnienia poniżej temperatury wrzenia wody. Ze względu na charakter jonowy sole te nie parują i dlatego uważane są za „zielone rozpuszczalniki.

Istota sposobu według wynalazku polega na tym że jako środek zabezpieczania drewna stosuje się: mieszaninę azotanów(V) dialkilodimetyloamoniowych o ogólnym wzorze 1

CH,

I +³

R—N—R

CH₃ no₃i/lub azotanów(V) alkilobenzylodimetyloamoniowych o ogólnym wzorze 2, ch₃

CH,

I +

R—N—CH₂

no₃PL 208 335 B1 w których R oznacza grupę alkilową prostołańcuchową zawierającą 6 lub 8 lub 10 lub 12 lub 14 lub 16 lub 18 atomów węgla, lub mieszaninę grup alkilowych zawierającą od 8 do 18 atomów węgla, we wzajemnej proporcji między ilościami tych azotanów(V) od 0 do 100% wagowych, zmieszanych z glikolem polietylenowym lub glikolem polipropylenowym w stosunku wagowym azotanów(V) do użytego glikolu od 1:10 do 10:1 oraz korzystnie z substancjami dodatkowymi jak pigmenty, środki zapachowe i wypełniacze, w ilości środka nie niniejszej niż 4 kg na 1 m³ drewna.

Korzystnym jest gdy mieszaninę azotanów(V) dialkilodimetyloamoniowych i/lub alkilobenzylodimetyloamoniowych z glikolem polietylenowym lub glikolem polipropylenowym, w postaci 100% koncentratów lub ich roztworów alkoholowych lub chloroformowych lub estrowych, wprowadza się ciśnieniowo do drewna o wilgotności do punktu nasycenia włókien, korzystnie powietrzno-suchego (13-22%), w ilości nie mniejszej niż 4,0 kg na 1 m³ drewna.

Korzystnym jest także gdy wymienioną mieszaninę azotanów(V) dialkilodimetyloamoniowych i/lub alkilobenzylodimetyloamoniowych z glikolem polietylenowym lub glikolem polipropylenowym, w postaci 100% koncentratów lub ich roztworów alkoholowych lub chloroformowych lub estrowych, nanosi się metodami bezciśnieniowymi na drewno o wilgotności do punktu nasycenia włókien, korzystnie powietrzno-suchego (13-22%) w temperaturze od 0 do 150°C, w ilości nie mniejszej niż 4,0 kg na 1 m³ drewna.

Istota następnego sposobu według wynalazku polega na tym, że jako środek zabezpieczania drewna stosuje się: mieszaninę azotanów(V) dialkilodimetyloamoniowych o ogólnym wzorze 1

CHo I +

R—N—R

CH₃ ⁿ°3‘ i/lub azotanów(V) alkilobenzylodimetyloamoniowych o ogólnym wzorze 2,

w których R oznacza grupę alkilową prostołańcuchową zawierającą 6 lub 8 lub 10 lub 12 lub 14 lub 16 lub 18 atomów węgla, lub mieszaninę grup alkilowych zawierającą od 8 do 18 atomów węgla, we wzajemnej proporcji między ilościami tych azotanów od 0 do 100% wagowych, zmieszanych ze związkiem o charakterze hydrofilowym: chlorkiem didecylodimetyloamoniowym lub bromkiem didecylodimetyloamoniowym lub chlorkiem alkilobenzylodimetyloamoniowym, z których każdy zawiera grupę alkilową R mającą to samo znaczenie jak w przypadku azotanu(V) o wzorze 1 lub 2, lub z bromkiem alkilobenzylodimetyloamomowym zawierającym grupę alkilową R mającą to samo znaczenie jak w przypadku azotanu(V) o wzorze 1 lub 2, lub z mieszaniną chlorków lub bromków didecylodimetyloamoniowych i alkilobenzylodimetyloamoniowych zawierają cych grupę alkilową R mając ą to samo znaczenie jak w przypadku azotanu(V) o wzorze 1 lub 2, przy stosunku wagowym azotanów(V) do związków hydrofilowych od 2:1 do 10:1, oraz korzystnie zmieszanych także z substancjami dodatkowymi jak pigmenty, środki zapachowe i wypełniacze, przy czym środek stosuje się w ilości nie mniejszej niż 4 kg na 1 m³drewna.

Korzystnym jest gdy mieszaninę azotanów(V) dialkilodimetyloamoniowych i/lub alkilobenzylodimetyloamoniowych ze związkami hydrofilowymi, w postaci 100% koncentratów lub ich roztworów alkoholowych lub chloroformowych lub estrowych, wprowadza się ciśnieniowo do drewna o wilgotności do punktu nasycenia włókien, korzystnie powietrzno-suchego (13-22%), w ilości nie mniejszej niż 4,0 kg na 1 m³ drewna.

Korzystnym jest także gdy wymienioną mieszaninę azotanów(V) dialkilodimetyloamoniowych i/lub alkilobenzylodimetyloamoniowych ze związkami hydrofilowymi, w postaci 100% koncentratów lub ich roztworów alkoholowych lub chloroformowych lub estrowych, nanosi się metodami bezciśnieniowymi na drewno o wilgotności do punktu nasycenia włókien, korzystnie powietrzno-suchego (13-22%) w temperaturze od 0 do 150°C, w ilości nie mniejszej ni ż 4,0 kg na 1 m³ drewna.

PL 208 335 B1

Istota kolejnego sposobu według wynalazku polega na tym, że jako środek zabezpieczania drewna stosuje się: mieszaninę azotanów(V) dialkilodimetyloamoniowych o ogólnym wzorze 1

CHo I +

R—N—R

CHg ^N03' i/lub azotanów(V) alkilobenzylodimetyloamoniowych o ogólnym wzorze 2,

w których R oznacza grupę alkilową prostołańcuchową zawierającą 6 lub 8 lub 10 lub 12 lub 14 lub 16 lub 18 atomów węgla, lub mieszaninę grup alkilowych zawierającą od 8 do 18 atomów węgla, zmieszanych we wzajemnej proporcji między ilościami tych azotanów(V) od 0 do 100% wagowych, zmieszanych nadto z glikolem polietylenowym lub glikolem polipropylenowym lub ze związkiem o charakterze hydrofilowym: chlorkiem didecylodimetyloamoniowym lub bromkiem didecylodimetyloamoniowym lub chlorkiem alkilobenzylodimetyloamoniowym, z których każdy zawiera grupę alkilową R mającą to samo znaczenie jak w przypadku azotanu(V) o wzorze 1 lub 2, lub z bromkiem alkilobenzylodimetyloamoniowym zawierającym grupę alkilową R mającą to samo znaczenie jak w przypadku azotanu(V) o wzorze 1 lub 2, lub z mieszaniną chlorków lub bromków didecylodimetyloamoniowych i alkilobenzylodimetyloamoniowych zawierających grupę alkilową R mającą to samo znaczenie jak w przypadku azotanu(V) o wzorze 1 lub 2, przy stosunku wagowym odpowiednio kolejno azotanów(V) do użytych glikoli i do związków hydrofilowych od 8:5:4 do 4:3:2 odpowiednio, oraz korzystnie zmieszanych także z substancjami dodatkowymi jak pigmenty, środki zapachowe i wypełniacze, przy czym środek stosuje się w ilości nie mniejszej niż 4 kg na 1 m³ drewna.

Korzystnym jest gdy wymienioną mieszaninę azotanów(V) dialkilodimetyloamoniowych i alkilobenzylodimetyloamoniowych z glikolem polietylenowym lub glikolem polipropylenowym i/lub z związkami hydrofilowymi, w postaci 100% koncentratów lub ich roztworów alkoholowych lub chloroformowych lub estrowych, wprowadza się ciśnieniowo do drewna o wilgotności do punktu nasycenia włó₃ kien, korzystnie powietrzno-suchego (13-22%), w ilości nie mniejszej niż 4,0 kg na 1 m³ drewna.

Korzystnym jest także gdy wymienioną mieszaninę azotanów(V) dialkilodimetyloamoniowych i alkilobenzylodimetyloamoniowych z glikolem polietylenowym lub glikolem polipropylenowym i/lub z zwią zkami hydrofilowymi, w postaci 100% koncentratów lub ich roztworów alkoholowych lub chloroformowych lub estrowych, nanosi się metodami bezciśnieniowymi na drewno o wilgotności do punktu nasycenia włókien, korzystnie powietrzno-suchego (13-22%) w temperaturze od 0 do 150°C, w ilości nie niniejszej niż 4,0 kg na 1 m³ drewna.

Istota środka według wynalazku polega na tym, że zawiera on mieszaninę azotanów(V) dialkilodimetyloamoniowych o ogólnym wzorze 1

CHo I +

R—N—R

PL 208 335 B1 w których R oznacza grupę alkilową prostołańcuchową zawierającą 6 lub 8 lub 10 lub 12 lub 14 lub 16 lub 18 atomów węgla, lub mieszaninę grup alkilowych zawierającą od 8 do 18 atomów węgla, w proporcji wzajemnej między azotanami(V) od 0 do 100% wagowych, zmieszanych z glikolem polietylenowym lub glikolem polipropylenowym w stosunku wagowym azotanów(V) do użytego glikolu od 1:10 do 10:1 oraz korzystnie z substancjami dodatkowymi jak pigmenty, środki zapachowe i wypełniacze.

Istota następnego środka według wynalazku polega na tym, że zawiera on mieszaninę azotanów(V) dialkilodimetyloamoniowych o ogólnym wzorze 1

CH,

I +

R—N—R

w których R oznacza grupę alkilową prostołańcuchową zawierającą 6 lub 8 lub 10 lub 12 lub 14 lub 16 lub 18 atomów węgla, lub mieszaninę grup alkilowych zawierającą od 8 do 18 atomów węgla, w proporcji wzajemnej między azotanami(V) od 0 do 100% wagowych, zmieszanych ze związkiem o charakterze hydrofilowym: chlorkiem didecylodimetyloamoniowym lub bromkiem didecylodimetyloamoniowym lub chlorkiem alkilobenzylodimetyloamoniowym, z których każdy zawiera grupę alkilową R mającą to samo znaczenie jak w przypadku azotanu(V) o wzorze 1 lub 2, lub z bromkiem alkilobenzylodimetyloamoniowym zawierającym grupę alkilową R mającą to samo znaczenie jak w przypadku azotanu(V) o wzorze 1 lub 2, lub z mieszaniną chlorków lub bromków didecylodimetyloamoniowych i alkilobenzylodimetyloamoniowych zawierających grupę alkilową R mającą to samo znaczenie jak w przypadku azotanu(V) o wzorze 1 lub 2, przy stosunku wagowym azotanów(V) do związków hydrofilowych od 2:1 do 10:1, oraz korzystnie zmieszanych także z substancjami dodatkowymi jak pigmenty, środki zapachowe i wypełniacze.

Istota kolejnego środka według wynalazku polega na tym, że zawiera on mieszaninę azotanów(V) dialkilodimetyloamoniowych o ogólnym wzorze 1

CH,

I +

R—N—R

CH₃ ⁿ°3‘ i/lub azotanów(V) alkilobenzylodimelyloamoniowych o ogólnym wzorze 2,

w których R oznacza grupę alkilową prostołańcuchową zawierającą 6 lub 8 lub 10 lub 12 lub 14 lub 16 lub 18 atomów węgla, lub mieszaninę grup alkilowych zawierającą od 8 do 18 atomów węgla, w proporcji wzajemnej między azotanami(V) od 0 do 100% wagowych, zmieszanych nadto z glikolem polietylenowym lub glikolem polipropylenowym lub ze związkiem o charakterze hydrofilowym: chlorkiem didecylodimetyloamoniowym lub bromkiem didecylodimetyloamoniowym lub chlorkiem alkilobenzylodimetyloamoniowym, z których każdy zawiera grupę alkilową R mającą to samo znaczenie jak w przypadku azotanu(V) o wzorze 1 lub 2, lub z bromkiem alkilobenzylodimetyloamoniowym zawierającym grupę alkilową R mającą to samo znaczenie jak w przypadku azotanu(V) o wzorze 1 lub 2, lub z mieszaniną chlorków lub bromków didecylodimetyloamoniowych lub alkilobenzylodimetyloamonio6

PL 208 335 B1 wych zawierających grupę alkilową R mającą to samo znaczenie jak w przypadku soli azotanu(V) o wzorze 1 lub 2, przy stosunku wagowym odpowiednio kolejno azotanów(V) do użytych glikoli i do związków hydrofilowych od 8:5:4 do 4:3:2 odpowiednio, oraz korzystnie zmieszanych także z substancjami dodatkowymi jak pigmenty, środki zapachowe i wypełniacze.

W jednym z kierunków badań nad czwartorzędowymi halogenkami amoniowymi dokonywano wymiany halogenku na inny anion zarówno o charakterze nieorganicznym jak i organicznym, co doprowadziło do otrzymania hydrofobowych czwartorzędowych soli amoniowych.

Tę nową grupę czwartorzędowych soli amoniowych stanowią sole organiczne o temperaturze topnienia poniżej 100°C, składające się z kationu i anionu.

Należące do tej grupy nowe związki w postaci azotanów(V) didecylodimetylolamoniowych i azotanów(V) benzalkoniowych oraz sposób ich otrzymywania został y przedstawione w polskim zgłoszeniu patentowym nr P-377099.

Nieoczekiwanie okazało się, że nowe czwartorzędowe azotany(V) dialkilodimetyloamoniowe i alkilobenzylodimetyloamoniowe s ą prawie nierozpuszczalne w wodzie i wykazują wysoką aktywność wobec bakterii i grzybów w ochronie drewna.

Te korzystne właściwości wykorzystano tworząc między innymi mieszaniny tych opisanych wyżej czwartorzędowych azotanów(V) dialkilodimetyloamoniowych i alkilobenzylodimetyloamoniowych, według wzorów ogólnych 1 i 2, nierozpuszczalnych w wodzie, z glikolami polietylenowymi, polipropylenowymi i z czwartorzędowymi halogenami amoniowymi.

Uzyskane mieszaniny azotanów(V) dialkilodimetyloamoniowych i alkilobenzylodimetyloamoniowych z glikolami polietylenowymi i polipropylenowymi, jak również z czwartorzędowymi halogenkami amoniowymi, tylko nieznacznie rozpuszczają się w wodzie. Zastosowanie w ochronie drewna mieszanin azotanów(V) dialkilodimetyloamoniowych i alkilobenzylodimetyloamoniowych z glikolami polietylenowymi i polipropylenowymi jest nowym rozwiązaniem poprawiającym zdecydowanie efektywność penetracji w drewno oraz wzmacniającym efekt jego hydrofobizacji przez azotany(V) dialkilodimetyloamoniowe i alkilobenzylodimetyloamoniowe.

Tak zaimpregnowane drewno może być z powodzeniem stosowane w kontakcie z ziemią.

Korzystnymi rezultatami zabezpieczania i/lub impregnowania drewna opisanymi mieszaninami jest zwiększenie penetracji czwartorzędowych halogenków amoniowych w drewno, a ponadto zmniejszenie wymywalności z drewna tych hydrofilowych soli przez hydrofobizację drewna azotanami(V) dialkilodimetyloamoniowymi i alkilobenzylodimetyloamoniowymi.

Przedmiot wynalazku został bliżej objaśniony na przykładach realizacji sposobu według wynalazku i przykładach wykonania środka według wynalazku przedstawionych poniżej.

P r z y k ł a d y

P r z y k ł a d 1:

Mieszaninę azotanu(V) didecylodimetyloamoniowego z glikolem polietylenowym 400 w stosunku wagowym równym 3:2, zastosowano do nasycania drewna sosny Pinus sylvestris L., o wilgotności 12±1%, metodą smarowania, w temperaturze 20±1°C, w ilości 200 g mieszaniny na 1 m² powierzchni drewna. Mieszanina ta wniknęła w drewno na głębokość 4,3 mm (pomiar wykonano zgodnie z PN-75/C-04901).

Mieszanina azotanu(V) didecylodimetyloamoniowego z glikolem polietylenowym 600 w stosunku wagowym równym 3:2, zastosowana do nasycenia drewna sosny w temperaturze 20±1°C, w/w metodą wniknęła na głębokość 4,7 mm (wg PN-75/C-04901).

Mieszanina azotanu(V) didecylodimetyloamoniowego z glikolem polietylenowym 400 w stosunku wagowym równym 3:2 działa przeciwgrzybowo i tak wobec: Sclerophoma pityophila ED50 = 10-25 ppm, ED100 = 1000-2500 ppm i LD = 2500-5000 ppm; Trametes versicolor ED50 = 25-50 ppm, ED100 > 5000 ppm i LD > 5000 ppm; i Coniophora puteana ED50 = 25-50 ppm, ED100 > 5000 ppm i LD > 5000 ppm.

Mieszanina azotanu(V) didecylodimetyloamoniowego z glikolem polietylenowym 600 w stosunku wagowym równym 3:2 także działa przeciwgrzybowo i tak wobec: Sclerophoma pityophila ED50 = 10-25 ppm, ED100 = 1000-2500 ppm i LD > 5000 ppm; Trametes versicolor ED50 = 50-100 ppm, ED100 > 5000 ppm i LD > 5000 ppm; i Coniophora puteana ED50 = 25-50 ppm, ED100 > 5000 ppm i LD > 5000 ppm.

P r z y k ł a d 2:

Mieszaninę azotanu(V) alkilobenzylodimetyloamoniowego z glikolem polietylenowym 400 w stosunku wagowym równym 3:2 naniesiono na drewno sosny Pinus sylvestris L., o wilgotności

PL 208 335 B1

12±1%, w temperaturze 20±1°C, w ilości 200 g mieszaniny na 1 m² powierzchni drewna, co pozwoliło uzyskać głębokość wnikania 4,1 mm.

Mieszanina azotanu(V) alkilobenzylodimetyloamoniowego z glikolem polietylenowym 600 w stosunku wagowym równym 3:2, wniknęła w drewno sosny w temperaturze 20±1° C, przy tym samym naniesieniu jak wyżej, na głębokość 4,2 mm (wg PN-75/C-04901).

Mieszanina azotanu(V) alkilobenzylodimetyloamoniowego z glikolem polietylenowym 400 w stosunku wagowym równym 3:2 działa przeciwgrzybowo i tak wobec: Sclerophoma pityophila ED50 = 1025 ppm, ED100 = 1000-2500 ppm i LD = 1000-2500 ppm; Trametes versicolor ED50 = 100-250 ppm, ED100 = 2500-5000 ppm i LD > 5000 ppm; i Coniophora puteana ED50 = 250-500 ppm, ED100 = 25005000 ppm i LD > 5000 ppm.

Mieszanina azotanu(V) alkilobenzylodimetyloamoniowego z glikolem polietylenowym 600 w stosunku wagowym równym 3:2 działa także przeciwgrzybowo wobec: Sclerophoma pityophila ED50 = 10-25 ppm, ED100 = 250-500 ppm i LD = 750-1000 ppm; Trametes versicolor ED50 = 100-250 ppm, ED100 = 2500-5000 ppm i LD > 5000 ppm; i Coniophora puteana ED50 = 250-500 ppm, ED100 = 25005000 ppm i LD > 5000 ppm.

P r z y k ł a d 3:

Mieszaninę azotanu(V) didecylodimetyloamoniowego z glikolem polipropylenowym 425 w stosunku wagowym równym 3:2, naniesiono na drewno sosny Pinus sylvestris L., o wilgotności 12±1%, metodą smarowania w temperaturze 20±1°C, w ilości 200 g na 1 m² powierzchni drewna. Głębokość wnikania wyniosła 6,3 mm (wg PN-75/C-04901).

Azotan(V) didecylodimetyloamoniowy rozpuszczony w glikolu polipropylenowym 425, w stosunku wagowym równym 3:2, wprowadzono ciśnieniowo do drewna sosny w ilości 3,47 kg na 1 m³ drewna, w temperaturze 20±1°C, następnie po 3-tygodniowym sezonowaniu nasycone nim drewno poddano 8-dniowemu cyklowi wytrząsania z wodą dejonizowaną. Stopień wymywania azotanu(V) didecylodimetyloamoniowego z drewna wyniósł 1,1%.

Mieszanina azotanu(V) didecylodimetyloamoniowego z glikolem polipropylenowym 425 w stosunku wagowym równym 3:2 działała przeciwgrzybowo i tak wobec: Sclerophoma pityophila ED50 < 10 ppm, ED100 = 250-500 ppm i LD > 5000 ppm; Trametes versicolor ED50 = 25-50 ppm, ED100 > 5000 ppm i LD > 5000 ppm; i Coniophora puteana ED50 = 50-100 ppm, ED100 > 5000 ppm i LD > 5000 ppm.

P r z y k ł a d 4:

Mieszaninę azotanu(V) alkilobenzylodimetyloamoniowego z glikolem polipropylenowym 425 w stosunku wagowym równym 3:2, zastosowano do nasycania drewna sosny Pinus sylvestris L., o wilgotności 12±1%, metodą smarowania w temperaturze 20±1 °C, w iloś ci 200 g na m² powierzchni drewna. Głębokość wnikania wynosiła 6,3 mm.

Azotan(V) alkilobenzylodimetyloamoniowy, w mieszaninie z glikolem polipropylenowym 425, w stosunku wagowym równym 3:2, wprowadzono ciśnieniowo do drewna sosny w ilości 3,34 kg na 1 m³ drewna w temperaturze 20±1°C. Po sezonowaniu nasyconego drewna, a następnie 8-dniowym cyklu wytrząsania z wodą dejonizowaną, wymywalność azotanu(V) alkilobenzylodimetyloamoniowego z drewna wynosiła 1,2%.

Mieszanina azotanu(V) alkilobenzylodimetyloamoniowego z glikolem polipropylenowym 425 w stosunku wagowym równym 3:2 dział a silniej przeciwgrzybowo niż z glikolem polietylenowym 400 (w stosunku wagowym równym 3:2) czy też glikolem polietylenowym 600 (w stosunku wagowym równym 3:2) i tak wobec: Sclerophoma pityophila ED50 = 10-25 ppm, ED100 = 250-500 ppm i LD = 7501000 ppm; Trametes versicolor ED50 = 100-250 ppm, ED100 = 750-1000 ppm i LD = 1000-2500 ppm; i Coniophora puteana ED50 = 100-250 ppm, ED100 = 1000-2500 ppm i LD = 2500-5000 ppm.

P r z y k ł a d 5:

Mieszaninę azotanu(V) didecylodimetyloamoniowego z chlorkiem didecylodimetyloamoniowym w stosunku wagowym 1:0,35 wykazują c ą wł a ś ciwoś ci przeciwgrzybowe wobec grzybów: Sclerophoma pityophila ED50 = 10-25 ppm, ED100 100-250 ppm i LD = 100-250 ppm; Trametes versicolor ED50 = 1025 ppm, ED100 = 2500-5000 ppm i LD = 2500-5000 ppm; i Coniophora puteana ED50 = 25-50 ppm, ED100 = 1000-2500 ppm i LD = 2500-5000 ppm, naniesiono na powierzchnię drewna sosny Pinus sylvestris L. o wilgotności 12±1% w temperaturze 20±1°C metodą smarowania w ilości 200 g mieszaniny na 1 m². Głębokość wnikania, wyznaczona wg PN-75/C-04901 wynosiła 3,4 mm.

P r z y k ł a d 6:

Mieszaninę azotanu(V) alkilobenzylodimetyloamoniowego z bromkiem alkilobenzylodimetyloamoniowym (o tej samej strukturze kationu jak w przypadku azotanu) w stosunku wagowym 1:0,3,

PL 208 335 B1 z substancjami pomocniczymi jak pigmenty, ś rodki zapachowe, wypełniacze, użyto do nasycania sosny Pinus sylvestris L. o wilgotności 12±1% w temperaturze 20±1°C metodą smarowania w ilości 200 g mieszaniny na 1 m². Głębokość wnikania, wyznaczona wg PN-75/C-04901 wynosiła 3,1 mm. Mieszanina wykazała działanie wobec grzybów: Sclerophoma pityophila ED50 = 25-50 ppm, ED100 = 100-250 ppm i LD = 100-250 ppm; Trametes versicolor ED50 = 100-250 ppm, ED100 = 1000-2500 ppm i LD = 10002500 ppm; i Coniophora puteana ED50 = 100-250 ppm, ED100 = 1000-2500 ppm i LD = 1000-2500 ppm. Naniesienie na drewno mieszaniny azotanu(V) alkilobenzylodimetyloamoniowego z chlorkiem alkilobenzylodimetyloamoniowym w ilości 200 g na 1 m² powierzchni spowodowało całkowite zahamowanie wzrostu testowych grzybów pleśniowych: Aspergillus niger, Penicillium funiculosum, Trichoderma viride, Alternaria alternata, Paecilomyces varioti i Chaetomium globosum na jego powierzchni (badania wykonano zgodnie z metodą badawczą 5G Akredytowanego Laboratorium Badawczego Instytutu Technologii Drewna).

P r z y k ł a d 7:

Mieszaninę azotanu(V) didecylodimetyloamoniowego z chlorkiem didecylodimetyloamoniowym i chlorkiem alkilobenzylodimetyloamoniowym w stosunku wagowym 1:0,15:0,15, wykazując ą właściwości przeciwgrzybowe wobec grzybów: Sclerophoma pityophila ED50 = 10-25 ppm, ED100 = 100-250 ppm i LD = 100-250 ppm; Trametes versicolor ED50 = 10-25 ppm, ED100 = 1000-2500 ppm i LD = 2500-5000 ppm; i Coniophora puteana ED50 = 25-50 ppm, ED100 = 1000-2500 ppm i LD = 2500-5000 ppm, naniesiono na powierzchnię drewna sosny Pinus sylvestris L. o wilgotności 12±1% w temperaturze 20±1°C metodą smarowania w ilości 200 g mieszaniny na 1 m². Głębokość wnikania, wyznaczona wg PN-75/C-04901 wynosiła 3,2 mm.

P r z y k ł a d 8:

Drewno sosny nasycone mieszaniną azotanu(V) alkilobenzylodimetyloamoniowego z bromkiem didecylodimetyloamoniowym i bromkiem alkilobenzylodimetyloamoniowym w stosunku 1:0,1:0,15 metodą smarowania w ilości 200 g na 1 m² powierzchni okazało się odporne na działanie testowych grzybów pleśniowych: Aspergillus niger, Penicillium funiculosum, Trichoderma viride, Alternaria alternata, Paecilomyces varioti, Chaetomium globosum (badania wykonano zgodnie z metodą badawczą 5G Akredytowanego Laboratorium Badawczego Instytutu Technologii Drewna), a w/w mieszanina wykazywała właściwości przeciwgrzybowe wobec grzybów: Sclerophoma pityophila ED50 = 10-25 ppm, ED100 = 100-250 ppm i LD = 100-250 ppm; Trametes versicolor ED50 = 25 50 ppm, ED100 = 2500-5000 ppm i LD = 2500-5000 ppm; i Coniophora puteana ED50 = 25-50 ppm, ED100 = 1000-2500 ppm i LD = 2500-5000 ppm.

P r z y k ł a d 9:

Mieszaninę azotanów(V) didecylodimetyloamoniowego (60%) i alkilobenzylodimetyloamoniowego (40%) z glikolem polipropylenowym 425 i z bromkiem alkilobenzylodimetyloamoniowym (o tej samej strukturze kationu jak w przypadku azotanu) w stosunku wagowym 6:4:3, z substancjami pomocniczymi jak pigmenty, środki zapachowe, wypełniacze, wykazującą aktywność biologiczną, to jest wartości ED50, ED100 i LD wobec grzybów Sclerophoma pityophila, Trametes versicolor i Coniophora puteana mieszczące się pomiędzy granicami aktywności biologicznej osobno tych azotanów i bromku benzalkoniowego, użyto do nasycania sosny Pinus sylvestris L. o wilgotności 12±1% w temperaturze 20±1°C metodą smarowania w ilości 200 g mieszaniny na 1 m². Głębokość wnikania, wyznaczona wg PN-75/C-04901 wynosiła 5,0 mm. Naniesienie na drewno tej mieszaniny azotanów(V) didecylodimetyloamoniowego (60%) i alkilobenzylodimetyloamoniowego (40%) z glikolem polipropylenowym 425 i z bromkiem alkilobenzylodimetyloamoniowym (o tej samej strukturze kationu jak w przypadku azotanu) w stosunku wagowym 6:4:3, z substancjami pomocniczymi jak pigmenty, środki zapachowe, wypełniacze, w ilości 200 g na 1 m² powierzchni spowodowało całkowite zahamowanie wzrostu testowych grzybów pleśniowych: Aspergillus niger, Penicillium funiculosum, Trichoderma viride, Alternaria alternata, Paecilomyces varioti i Chaetomium globosum na jego powierzchni (badania wykonano zgodnie z metodą badawczą 5G Akredytowanego Laboratorium Badawczego Instytutu Technologii Drewna).

Oprócz wskazanego sposobu wprowadzania środka według wynalazku metodą ciśnieniową i metodami bezciśnieniowymi moż liwe jest stosowanie również metody próż niowo-ciś nieniowej, a także metody kąpieli.

Claims

1. Sposób powierzchniowego i/lub wgłębnego zabezpieczania drewna mieszaninami hydrofobowych azotanowych(V) cieczy jonowych z poliglikolami, w szczególności dla ochrony drewna przed grzybami, znamienny tym, że jako środek zabezpieczania drewna stosuje się: mieszaninę azotanów(V) dialkilodimetyloamoniowych o ogólnym wzorze 1