Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia do zmiany sily hamowania w hamul¬ cach wozów, zwlaszcza wozów kolejowych, przez zmiane stosunku przekladni ukladu drazków hamulcowych, w którym ruch, po¬ wodujacy zmiane stosunku przekladni, przenosi sie zapomoca sprezyny na odpo¬ wiednie narzady, np. opodrfj" ustalajace sto¬ sunek przekladni.Przedmiotem wynalazku jest szczegól¬ na postac urzadzenia sprezynowego, ogra¬ niczajaca moznosc przestawiania odpowied¬ nich narzadów, znajdujacych sie w dwóch róznych polozeniach koncowych, dzieki czemu narzady te nie moga ulec mimowol¬ nemu przesunieciu, np. wskutek wstrzasów wozu podczas jazdy. Urzadzenie posiada te zalete, ze po dokonanem przestawieniu narzadu lub narzadów^uruchomiajacych, jak np. dzwigni recznej, korb lub tym po¬ dobnych, nie trzeba ich zaryglowywac, gdyz ta sama sprezyna, która utrzymuje w od- powiedniem polozeniu narzady, powodu¬ jace zmiane sily hamowania, utrzymuje równiez w odpowiedniem polozeniu narza¬ dy uruchomiajace. Tego rodzaju urzadze¬ nie posiada równiez i te zalete, ze nawet przy wlaczonych hamulcach mozna przesta¬ wiac recznie narzady uruchomiajace z jed¬ nego polozenia koncowego w drugie. Dzie¬ ki temu uruchomianie urzadzenia jest znacznie ulatwione.Rysunek uwidocznia przyklad wykona¬ nia urzadzenia wedlug wynalazku.Na fig. 1 przedstawiono widok cylindra hamulcowego wraz z dzwigniami i drazka¬ mi, na fig. 2 — w wiekszej skali podluzny przekrój pionowy urzadzenia do zmiany sily hamowania, na fig. 3 —-.przedstawiono poprzeczny przekrój pionowy tego urza¬ dzenia, na fig. 4 — przekrój poziomy urza¬ dzenia.Na fig. 1 cyfra 1 oznacza, cylinder ha¬ mulcowy, 2 — dzwignie hamulcowa, 3 — dzwignie o stalym punkcie zamocowania, 4 — drazek posredni, wlaczony pomiedzy te dwie dzwignie, 5 — sprezyne. Dzwignie 2 i 3 sa sprzegniete w zwykly sposób z drazkami 6 i 7 ukladu hamulcowego celem przenoszenia sily hamowania na klocki ha¬ mulcowe, jednak w tym przypadku dzwi¬ gnia 3 nie jest polaczona bezposrednioi z drazkiem 7, lecz zapomoca lacznika 8, za¬ opatrzonego w szczeline 9, w której moze sie przesuwac osadzony w dzwigni 3 czop 10. Oprócz tego w ukladzie drazków znaj¬ duje sie trzecia dzwignia 11, polaczona drugim drazkiem posrednim 12 z dzwignia 2. Drazek posredni 4, laczacy dzwignie 2 i 3, tworzy inny stosunek ramion, niz dra¬ zek posredni 12, laczacy dzwignie 2 i 11, wskutek czego dzwignie 3 i 11 nie moga pracowac jednoczesnie. Obydwie dzwignie 3 i 11 sluza do tego, aby do hamowania mozna bylo stosowac zadany stosunek przekladni. W tym celu przeciwlegly do drazka 7 koniec dzwigni 11 przesuwa sie w nieruchomej kierownicy 13 oraz polaczony jest z drazkiem 14, wspóldzialajacym z klockiem wspornym 15 (fig. 2 i 3), osadzo¬ nym w taki sposób, ze w miare potrzeby klocek ten mozna przysuwac do wolnego konca drazka 14 liib tez od niego odsuwac w zaleznosci od tego, czy dzwignie 11 na¬ lezy wlaczyc, ozy tez wylaczyc. Przy ha¬ mowaniu zapomoca dzwigni 3 klocek 15 od¬ suwa sie od drazka 14, przyczem dzwignia // traci swe podparcie i nie moze juz wspól¬ dzialac w przenoszeniu sily na klocki ha¬ mulcowe, lecz wykonywa ruch, jalowy, a drazek 14 przesuwa sie swobodnie w swej kierownicy. Przy hamowaniu zapomoca dzwigni11 klocek wsporny 15 przysuwa sie do drazka 14 i stanowi dla niego oraz dla dzwigni 11 po4parcie, wskutek tego sile przenosi dzwignia 11, a dzwignia 3 wyko¬ nywa ruch jalowy, przyczem czop 10 slizga sie w szczelinie 9.Gdy hamulec jesit wlaczony i skoro przy przenoszeniu sily na klocki hamulcowe wspóldziala dzwignia 11, wówczas drazek 14 przylega tak mocno do klocka wsporne- go 15, ze klocka tego nie mozna przesunac doftad, dopóki sie hamulca nie wylaczy.Skoro natomiast przy przenoszeniu sily wspóldziala dzwignia 3, wówczas przy ha¬ mowaniu drazek 14 przesuwa sie w takiej odleglosci od klocka wspornego, ze klocek ten nie dostaje do drazka 14. Z powyzsze¬ go wynika, ze urzadzenie wedlug wyna¬ lazku dziala w ten sposób, iz po urucho¬ mieniu narzadu przestawiajacego nastepu¬ je samoczynne przestawienie klocka wspor¬ nego 15 po wylaczeniu hamulca.Klocek wsporny 15 (fig. 2—4) jest osa¬ dzony ruchomo w oslonie 16 na wale 17, polaczonym z odpowiedtnim narzadem uru¬ chomiajacym, np. z dzwignia reczna 18.Wal 17 przechodzi przez cala oslbne 16.Oba jego konce sa zaopatrzone w reczne dzwignie, umieszczone na przeciwleglych bokach wozu, dzieki czemu mozna dokony¬ wac przestawiania klocka wspornego 15 z dowolnej strony wozu. Wal 17 wewnatrz oslony 16 posiada wykorbienie 19. Na wa¬ le 17 osadzony jest palak 20, stanowiacy calosc z klockiem wspornym 15. Klocek 15 moze sie poruszac wraz z palakiem 20 na wale 17, pnzyczem jego obrót w jednym kierunku (przeciwnym do ruchu Wskazó¬ wek zegara, fig. 2) ograniczaja umieszczo¬ ne nieruchomo w oslonie 16 oporki 21, z któremi styka sie korba 20, obrót zas w dru¬ gim kierunku ograniczaja umieszczone równiez w oslonie oporki 22, sluzace za podparcie klocka wspornego 15 w poloze^niu czynnem. Pomiedzy wykorbieniem 19 i palakiem 20 napreza sie stosunkowo silna sprezyne srubowa 23. Odchylenie wykor¬ bienia 19 ograniczaja równiez umieszczone nieruchomo w oslonie oporki 24 i 25, z których ostatni moze stanowic calosc z o- porkami 22. Wszystkie oporki sa wykona¬ ne w postaci wewnetrznych wystepów oslo¬ ny 16, przyczem, jak to przedstawiono ma fig. 2, sa one rozmieszczone w taki sposób, ze wylkorbiemie 19 walu 17 i reczna dzwi¬ gnia uruchomiajaca 18 moga sie swobodnie odchylac prawie o kat 120° Odchylenie pa- laka 20 oraz kloaka wspomegO' 15 jest o- graniczone prawie do kata 30°, a wykor- biemie i palak w swych polozeniach konco¬ wych sa symetryczne wzgledem wspólnej prostej, przechodzacej przez ich os. Z po¬ wyzszego wynika, ze niezaleznie od kierun¬ ku obrotu wykorbienia 19 palak 20 przyj¬ muje odpowiednie polozenia koncowe, a sprezyna 23 utrzymuje palak 20 w tych po¬ lozeniach. Skoro hamulec jest wlaczony, a dzwignia 11 znajduje sie w polozeniu czyn- nem, wówczas drazek 14 dociska sie do klocka 15, wskutek czego klocek ten nie moze sie bezposrednio przesunac. Po odpo- wiedniem przestawieniu dzwigni recznej 18 wykorbienie 19 wznosi sie tak wysoko po¬ nad linje srodkowa (wHgóre, co przedsta¬ wiono na fig. 2 linja przerywana), ze na¬ stepuje przestawienie klocka wspornego, skoro tylko hamulec zostanie wylaczony oraz gdy wskutek tego drazek 14 cofnie sie. Z powyzej przytoczonego ^wynika, ze do unieruchomienia dzwigni recznej 18 w po¬ lozeniach koncowych nie potrzeba specjal¬ nych urzadzen ryglujacych, gdy sprezyna 23 dziala na te dzwignie w ten sam sposób, co i na klocek wsporny 15.Celem umozliwienia opisanego powyzej dzialania wykorbienie 19 musi odchylac sie o kat znacznie wiekszy, niz palak 20, aby zapewnic dokladne dzialanie w przypad¬ ku, gdy palak ten nie moze bezposrednio towarzyszyc ruchowi wykorbienia 19. Ze wzgledów konstrukcyjnych kat odchylenia wykorbienia 19 nie moze byc dowolnie wielki, gdyz w tym przypadku sprezyna 23 w polozeniach koncowych bylaby calkowi¬ cie odprezona. Zazwyczaj katowi odchyle¬ nia klocka wspornego 15 i palaka 20 nada¬ je sie mozliiwie mala wartosc, co jest jed¬ nak polaczone z pewnemi trudnosciami, gdyz jak wiadomo, ruch klocka musi byc tak wielki, aby mógl on przysuwac sie cal¬ kowicie do drazka 14 lub tez od niego od¬ suwac, przyczem drazkowi 14 nadaje sie pewine okreslone minimalne wymiary. Ce¬ lem przezlwyciezenia tych trudnosci klocek wsporny 15 zaqpatruje sie po stronie walu 17 w skosnie póLcylindryczne wydrazenie 26 (fig. 2 i 3). To wydrazenie (fig. 2) jest w ten sposób pochylone, ze jego tworzaca jest prawie równolegla do kierunku ruchu drazka 14 w przypadku, gdy klocek jest odchylony wigóre w polozenie, zaznaczone linja przerywana. Przy tern polozeniu kloc¬ ka wspornego 15 drazek 14 moze sie swo¬ bodnie przesuwac w wydrazeniu 26. W tym samym celu umieszcza sie oporki 22 za przeciwleglemi boczmemi krawedziami kloc¬ ka wspornego, wskutek czego drazek 14 moze sie przeisuwac swobodnie pomiedzy niemi.Skoro, hamujac, przenosi sie sile zapo- moca dzwigni 11, wówczas klocek wsporny 15 przesuwa sie w polozenie, przedstawio¬ ne limja ciagla na fig. 2, przyczem klocek ten tworzy przy wspóldzialaniu drazka 14 punkt podparcia dla wymienionej dzwigni.Na rysunku przedstawiono w przyblizeniu polozenie drazka 14 przy wylaczonym ha¬ mulcu tak, iz pomiedzy koncem drazka i klockiem wspornym znajduje sie pewien odstep. Ten odstep odpowiada czesci skoku tloka cylindra hamulcowego, która powo¬ duje nasadzenie klocków hamulcowych na kola wozu. Skoro, hamujac, przenosi sie si¬ le zapomoca dzwigni 3 i skoro klocek wspor¬ ny jest odsuniety od drazka 14, wówczas drazek nalezy przesunac nieco dalej od - 3 —klocka 15, co wlasnie umozliwia powyzej opisane urzadzenie.Zamiast sprezyny ciagnacej mozna rów¬ niez zastosowac sprezyne cisnaca, przy- czem w tym przypadku wykorbienie i pa- lak znajduja sie po tej samej stronie osi walu.Nalezy wkoncu zaznaczyc, ze wykorbie¬ nie 19 i palak 20 mozna równiez umiescic w ten sposób, aby nie obracaly sie dookola wspólnej osi, gdyz mozna zbudowac urza¬ dzenie o zupelnie identycznem dzialaniu, w którem wykorbienie i -palak posiadaja wlasna os obroku. PL