Opis wynalazku Przedmiotem wynalazku jest uk lad zawiasowy dla drzwi, okien i temu podobnych. Uk lad zawiasowy o takim przeznaczeniu jest przyk ladowo przedstawiony w niemieckim opisie wzoru u zytkowego nr DE-GM 296 02 084. Zawias tego rodzaju uk ladu nazywany jest równie z „zawia- sem krytym", poniewa z przy zamkni etym skrzydle nie jest on widoczny od zewn atrz, lecz ca lkowicie schowany wewn atrz profili ramy. Znany zawias jest regulowany poziomo, aby mo zliwa by la regulacja skrzyd la wewn atrz otworu ramy. W znanej konstrukcji regulacja odbywa si e na dwóch równoleg lych do p laszczyzny ramy, zaopatrzonych we wspó lpracuj ace ze sob a uz ebienia, w ca losci p laskich po- wierzchniach, które mo zna po laczy c ze sob a za pomoc a srub prostopad lych do powierzchni ramy. W celu przeprowadzenia regulacji sruby te poluzowuje si e, umo zliwiaj ac przesuwanie wzgl edem sie- bie powierzchni zaopatrzonych w uz ebienia. Podobny uk lad zawiasowy wynika z DE-U-299 04 129. Monta z tego typu zawiasów nie jest prosty, zw laszcza w przypadku ci ezkich skrzyde l, poniewa z skrzyd la podczas mocowania czesci zawiasów trzeba utrzymywa c r ecznie w zadanej pozycji. Ci ezar skrzyd la sprawia, ze utrzymywanie otworów mocuj acych w pokrywaj acym si e wzajemnie po lozeniu staje si e zmudn a czynno scia. Celem wynalazku jest takie udoskonalenie uk ladu zawiasowego opisanego na wst epie rodzaju, aby u latwi c monta z skrzyd la w sta lej ramie. Uk lad zawiasowy dla drzwi, okien i temu podobnych, z cz escia zawiasu od strony ramy, moco- wan a na sta lej ramie drzwi, okna lub temu podobnych, z cz esci a zawiasu od strony skrzydla, moco- wan a na skrzydle drzwi, okna lub temu podobnych, oraz z pionowym, przechodz acym przez cz esci zawiasu sworzniem do zawiasowego, obrotowego po laczenia cz esci zawiasu, przy czym jedna cz es c zawiasu zawiera osadzon a uchylnie wokó l sworznia, uchyln a d zwigni e z umieszczon a na jej wolnym ko ncu p lytk a mocuj ac a do po laczenia uchylnej d zwigni z drug a cz escia zawiasu, wed lug wynalazku charakteryzuje si e tym, ze druga cz es c zawiasu ma na spodzie, za s p lytka mocuj aca ma na swej gór- nej powierzchni co najmniej jedno wybranie wzgl ednie wyst ep do osadzenia w wybraniu, wobec czego skrzyd lo przy monta zu jest zawieszane na p lytce mocuj acej i tam unieruchamiane w pozycji, która umo zliwia umieszczenie srodków mocuj acych do mocowania p lytki mocuj acej na cz esci zawiasu. Korzystnie druga cz es c zawiasu ma wybranie, które w zasadzie odpowiada kszta ltowi p lytki mocuj acej i w kierunku poziomym ma wysokosc, która odpowiada wysoko sci p lytki mocuj acej wraz z wyst epem. Korzystnie zarówno na górnej, jak te z na dolnej powierzchni p lytki mocuj acej znajduj a si e wy- st epy, za s na odpowiednich stronach drugiej cz esci zawiasu znajduj a si e wybrania. Korzystnie wyst ep znajduje si e na górnej stronie p lytki mocuj acej, za s wybranie na dolnej stro- nie drugiej czesci zawiasu. Korzystnie wyst ep ma posta c sworznia. Korzystnie sworze n jest zaopatrzony w gwint, za s p lytka mocuj aca w odpowiedni gwintowany otwór. Korzystnie p lytka mocuj aca jest mocowana na drugiej cz esci zawiasu za pomoc a srub, w przy- bli zeniu równoleg lych do sworznia zawiasu i wchodz acych z przeciwnych stron w dopasowane otwory w p lytce mocuj acej. Korzystnie otwory s a otworami gwintowanymi, w które wchodz a sruby. Korzystnie p lytka mocuj aca jest przestawna pionowo wzgl edem wolnego ko nca uchylnej d zwigni. Dzi eki temu, ze co najmniej jedna cz esc zawiasu i przyporz adkowana jej p lytka mocuj aca za- wieraja elementy, które po zestawieniu cz esci zawiasu i p lytki mocuj acej unieruchamiaj a p lytk e na danej cz esci zawiasu celem monta zu skrzyd la w pozycji, umo zliwiaj acej umieszczenie elementów do mocowania p lytki mocuj acej na skrzydle, ciezar skrzyd la, które zw laszcza w przypadku drzwi mo ze wa zy c 100 kg i wi ecej, mo zna ju z na pocz atku monta zu w drodze „zawieszenia" tak przeniesc na stala rame, ze nie potrzebne jest d lu zsze podtrzymywanie skrzyd la. Monta z mo zna nast epnie zako nczy c ju z przy skrzydle wisz acym na ramie, poprzez doci agni ecie srub mocuj acych, które lacz a p lytk e mocu- jac a z cz esci a zawiasu od strony skrzyd la. Takie rozwi azanie pozwala na szybki i niezawodny monta z. Poniewa z jedna cz es c zawiasu ma co najmniej jedno wybranie lub wyst ep, za s p lytka mocuj aca ma co najmniej jeden wyst ep do umieszczenia w wybraniu lub wybranie do umieszczenia wyst epu, skrzyd lo wymaga podtrzymywania jedynie do chwili, gdy wyst ep wejdzie w wybranie. Potem skrzyd lo mo zna ju z pu scic. Wisi ono teraz pod w lasnym ciezarem na wyst epie, spoczywaj acym w wybraniu,PL 203 544 B1 3 za s doko nczenie monta zu wymaga jedynie w lo zenia i doci agni ecia srub do mocowania p lytki mocuj a- cej. Wyst ep zapobiega zatem wy slizgiwaniu si e p lytki mocuj acej z cz esci zawiasu od strony skrzyd la wzgl ednie przechylaniu obciazonego skrzyd la. Stanowi to istotny czynnik bezpiecze nstwa podczas monta zu ciezkich skrzyde l. Je zeli druga cz esc zawiasu ma wybranie, które w zasadzie odpowiada kszta ltowi plytki mocuj a- cej i w kierunku poziomym ma wysoko sc, która odpowiada wysoko sci p lytki mocuj acej wraz z wyst e- pem, wówczas p lytk e mocuj ac a mo zna wprowadza c w wybranie, a nast epnie osadza c drug a cz esc zawiasu, wprowadzaj a wyst ep w wybranie na górnej stronie p lytki mocuj acej. Aby uk lad zawiasowy mia l charakter uniwersalny, to znaczy móg l by c stosowany do skrzyde l otwieraj acych si e w lew a i w praw a stron e, zarówno na górnej powierzchni, jak te z na dolnej po- wierzchni mo ze by c umieszczone wybranie wzglednie wyst ep. W ten sposób, poprzez proste przekr e- cenie cz esci zawiasów, uk lad zawiasowy mo zna stosowa c do skrzyde l, otwieraj acych si e zarówno w praw a, jak te z w lew a stron e. Je zeli wyst ep ma posta c sworznia, który mo ze by c zaopatrzony w gwint, wówczas mo zna go wkr ecic w odpowiedni gwintowany otwór w p lytce mocuj acej. Ta posta c wykonania umo zliwia wyj at- kowo proste wytwarzanie i dopasowywanie do skrzyde l otwieraj acych si e w ró znych kierunkach. Je zeli p lytka mocuj aca jest mocowana na drugiej cz esci zawiasu za pomoc a srub, które biegn a w przybli zeniu równolegle do sworznia zawiasu i z przeciwnych stron wchodz a w dopasowane otwory w p lytce mocuj acej, wówczas po pierwszym zawieszeniu skrzyd la p lytk e mocuj ac a mo zna unierucho- mi c, wk ladaj ac lu zno sruby. Po pierwszym zawieszeniu skrzyd la p lytk e mocuj ac a mo zna po laczy c ostatecznie z drug a cz e- sci a zawiasu, wk ladaj ac sruby. Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przyk ladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia uk lad zawiasowy na fragmencie profili sta lej ramy i skrzyd la przed zawieszeniem, w wi- doku perspektywicznym, fig. 2 - widok odpowiadaj acy fig. 1 po zawieszeniu skrzyd la, oraz fig. 3 - wi- dok odpowiadaj acy fig. 2 po pionowym przestawieniu p lytki mocuj acej wzgl edem skrzyd la. Na fig. 1 przedstawiony jest uk lad zawiasowy 100. S lu zy on do uchylnego obsadzenia skrzyd la F, z którego widoczny jest jedynie pionowy odcinek profilu 20 ramy skrzyd la, na odpowiednio przedsta- wionym profilu 10 sta lej ramy R. Profile 20, 10 skrzyd la F wzgl ednie sta lej ramy R maja posta c profili skrzynkowych. Wewn atrz profilu 10 ramy zamocowany jest na sta le sworze n 30 zawiasu, który wy- znacza o s S zawiasu, wokó l której skrzyd lo F mo zna przechyla c w kierunku strza lki 5. Profil sta lej ramy R ma w ca lo sci przekrój zbli zony do prostok atnego i sk lada si e z pierwszego profilu skrzynkowego 1 o przekroju prostok atnym, polaczonego termoizolacyjnymi zebrami 2, biegn a- cymi w kierunku wzd lu znym w pobli zu bocznego ograniczenia, z nast epnym, lezacym za nim po we- wn etrznej stronie, skrzynkowym profilem 3. Czesci 1, 2, 3 tworz a lacznie profil 10 ramy. W odpowiedni sposób profil 20 ramy skrzyd la, maj acy równie z przekrój zbli zony do prostok atnego, jest tak ze utwo- rzony z prostok atnego skrzynkowego profilu 11, który za pomoc a termoizolacyjnych zeber 12 jest po laczony z prostok atnym skrzynkowym profilem 13. W przyk ladzie wykonania profile 10, 20 przy zamkni etym skrzydle F le za w zasadzie w jednej p laszczy znie, przy czym przednie i tylne powierzch- nie ograniczaj ace le za odpowiednio w tych samych p laszczyznach. Pomi edzy profilami 10, 20 pozostaje obszar przylgowy 40, pokryty zaopatrzonymi w uszczelki 6 elementami przylgowymi 14 prostok atnego profilu 3 wzgl ednie 24 prostok atnego profilu 11, w zwi azku z czym przy zamkni etym skrzydle F obszar przylgowy 40 jest zamkni ety. Przechodzenie powietrza i d zwi eków przez obszar przylgowy 40 od zewn atrz do wewn atrz i odwrotnie nie jest mo zliwe. W la sci- wy zawias jest ca lkowicie schowany wewn atrz profili 10, 20 obu ram, dzi eki czemu przy zamkni etym skrzydle F nie jest widoczny od zewn atrz. Sworze n 30 zawiasu jest usytuowany w pobli zu zewn etrznej scianki profilu 10 ramy. Jego wi- doczne na rysunku podparcie stanowi cz es c 60 zawiasu od strony ramy. Cz es c ta sk lada si e z p lytki no snej 61, zamocowanej za pomoc a srub 62 i tulei dystansowych 63 na sciance 4, zwróconej ku ob- szarowi przylgowemu 40. P lytka no sna 61 wchodzi z zagi eciem w odpowiednie wybranie 64. Przy zamykaniu skrzyd la F wybranie 64 zapewnia wystarczaj aco du zo miejsca, aby skrzyd lo F mo zna by lo obraca c wokó l sworznia 30, chowaj ac je w p laszczy znie profilu 10 ramy. Cz esc 50 zawiasu od strony skrzyd la zawiera osadzon a obrotowo wokó l sworznia 30, uchyln a d zwigni e 51, zamocowan a na p lytce mocuj acej 53 za pomoc a p lytki dociskowej 54 i dwóch srub 57. P lytk e mocuj ac a 53 mo zna za pomoc a sruby mimo srodowej 58 przemieszcza c w pionie wzgl edem uchylnej d zwigni 51.PL 203 544 B1 4 P lytka mocuj aca 53 ma na swej górnej powierzchni wyst ep w postaci sworznia 59, wkr ecany nie przedstawionym gwintem w, równie z niewidoczny na rysunku, gwintowany otwór. W szynie mocuj acej 52, zamocowanej na skrzydle F za pomoc a srub 56, znajduje si e wyci ecie 73, którego kszta lt odpowiada w przybli zeniu p lytce mocuj acej 53 i które przeznaczone jest do umieszczenia p lytki, jednak w kierunku poziomym ma wysokosc, równ a co najmniej wysoko sci p lytki mocuj acej 53 razem z wystaj acym z niej sworzniem 59. Ponadto w górnej sciance wyci ecia 73 znajduje si e wybranie 70, s lu zace do wczepienia sworznia 59. Odpowiednie wybranie 70 znajduje si e w dolnej sciance wyci ecia 73, aby uk lad zawiasowy wed lug wynalazku mo zna by lo zastosowa c tak ze dla drzwi otwieraj acych si e w lew a stron e. W takim przypadku sworze n 59 znajduje si e odpowiednio na dolnej powierzchni p lytki mocuj acej 53. Na fig. 1 przedstawiony jest stan przed zawieszeniem skrzyd la F na ramie R. Na fig. 2 nato- miast skrzyd lo F jest ju z zawieszone i zamocowane na ramie R. W celu zawieszenia skrzyd lo F za- wiesza si e za pomoc a szyny mocuj acej 52 wzgl ednie jej wyci ecia 73 i wybrania 70 na p lytce mocuj a- cej 53 ze sworzniem 59. Aby uchylna d zwignia 51 podczas tej operacji nie wchodzi la w wybranie 64 w profilu 10 ramy i nie utrudnia la tym samym zawieszania skrzyd la F, jest ona unieruchomiona za pomoc a odpowiedniego urz adzenia, na przyk lad spr ezyny, która dociska uchyln a d zwigni e 51 w kie- runku pozycji otwartej. Po zawieszeniu skrzyd la F spoczywa ono ca lym swym ciezarem na p lytce mocuj acej 53 i wskutek dzia lania tworz acego podci ecie sworznia 59, który spoczywa w wybraniu 70, nie mo ze si e ze slizgiwa c w dó l z p lytki mocuj acej 53. Zapewnia to szybki i niezawodny monta z bez konieczno sci d lugiego przytrzymywania ci ezkiego skrzyd la F. Celem zamocowania p lytki mocuj acej 53 na szynie mocuj acej 52 czesci 50 zawiasu od strony skrzyd la, odpowiednio na górnej i dolnej powierzchni p lytki znajduje si e gwintowany otwór 72, w który wchodz a odpowiednie sruby 71. Sruby 71 przek lada si e przez odpowiednie otwory 74 w szynie mocu- jacej 52 i za pomoc a ich gwintu wkr eca si e w p lytk e mocuj ac a. Z drugiej strony mo zna równie z zasto- sowa c rozwi azanie odwrotne, w którym otwory 74 s a otworami gwintowanymi, za s otwory 72 w p lytce mocuj acej 53 s a zwyk lymi otworami bez gwintu. Jak wida c na fig. 3, p lytk e mocuj ac a, a zatem równie z skrzyd lo F, mo zna przestawia c poziomo wzgl edem ramy R. W tym celu w niniejszym przyk ladzie, w którym sruby mocuj ace 71 s a wkr econe w gwintowane otwory 72 p lytki mocuj acej 53, za s w przypadku otworów 74 chodzi o zwyk le otwory, najpierw poluzowuje si e górn a srub e mocuj ac a 71. Nast epnie doci aga si e doln a srub e 71 na tyle, by skrzyd lo F przemie scilo si e na wymagan a wysoko sc. Na zako nczenie doci aga si e górn a srub e mocu- jac a 71 i unieruchamia skrzyd lo F w jego pozycji. W przypadku, gdy otwory 74 s a otworami gwintowanymi, za s otwory gwintowane 72 w p lytce mocuj acej 53 s a jedynie zwyk lymi otworami slepymi, regulacja mo ze odbywa c si e odwrotnie. Najpierw poluzowuje si e wówczas doln a srub e mocuj ac a 71 i przestawia si e górn a srub e, wskutek czego skrzyd lo F zostaje doci sni ete w gór e. Nast epnie nale za loby doci agn ac ponownie doln a srub e 71. PL