PL202068B1

PL202068B1 - Zastosowanie kompozycji zawierającej jako substancję czynną lotny siloksan i nielotny siloksan

Info

Publication number: PL202068B1
Application number: PL354486A
Authority: PL
Inventors: Jayne Ansell
Original assignee: Durminster Ltd
Priority date: 1999-09-16
Filing date: 2000-09-14
Publication date: 2009-05-29
Also published as: AU778537B2; DE60006556T2; ATE253825T1; WO2001019190A1; US7829551B2; PT1215965E; PL354486A1; EP1215965B1; MXPA02002897A; CA2381106A1; US20030027792A1; ES2211606T3; HK1049266A1; DK1215965T3; US20110092455A1; DE60006556D1; HK1049266B; US20070142330A1; CA2381106C; AU7431700A

Abstract

Wynalazek dotyczy zastosowania kompozycji zawieraj acej jako substancj e czynn a lotny silo- ksan i nielotny siloksan, przy czym co najmniej jeden z nich jest inny ni z wy lacznie liniowy alkilo- lub arylo-siloksan o lepko sci mniejszej ni z 20000 mm 2 /s, do wytwarzania leku do zwalczania wszy ludzkiej (Pediculus humanus). PL PL PL PL

Description

Opis wynalazku

Wynalazek dotyczy zastosowania kompozycji zawierającej jako substancję czynną lotny siloksan i nielotny siloksan do zwalczania i niszczenia wszy głowowych i ich jaj.

Wszy głowowe często opanowują ludzkie włosy i łatwo rozprzestrzeniają się przez kontakt. Takie inwazje są szczególnie częste wśród dzieci w wieku szkolnym i w zorganizowanym otoczeniu mogą szybko rozprzestrzeniać się. Sama wesz jest ruchliwa i w ciągu swego życia samica tego gatunku może składać wiele setek jaj. Samica wszy może składać płodne jaja zaledwie 12 dni po wylęgnięciu się. Przemieszczanie się dojrzałych wszy prowadzi do rozprzestrzeniania inwazji, podczas gdy przywieranie jaj do włosów stwarza rezerwuar wszy na każdej opanowanej przez nie głowie. Puste osłony jaj powszechnie określane są jako „gnidy”.

Tępienie wszy głowowych obejmuje całkowite usunięcie lub zniszczenie zarówno dojrzałych wszy, jak i jaj na każdym gospodarzu. Zaproponowano różne sposoby postępowania, ale żaden z nich nie jest całkowicie zadowalający.

Jaja i dojrzałe wszy mogą być usuwane przez wyczesywanie włosów specjalnym, bardzo gęstym grzebieniem. Takie wyczesywanie powinno usunąć wszystkie dojrzałe wszy i zniszczyć połączenie pomiędzy jajami i włosami, w wyniku czego działanie grzebienia uwalnia jaja lub bezpowrotnie uszkadza je. Dla osoby poddawanej regularnemu czesaniu „grzebieniem na gnidy” procedura ta jest bolesna i poniżająca. Wiadomo, że stosowanie odżywek do włosów pomaga zwalczać wszy głowowe dzięki naniesieniu środków odżywiających na pokrywę włosów, co z kolei pozwala na ich łatwiejsze wyczesywanie gęstym grzebieniem. Niektóre z tych produktów zawierają stosunkowo niewielkie ilości silikonów, razem z szeroką gamą innych składników. Jednakże stosowanie odżywek nie odstrasza, ani nie eliminuje skutecznie wszy głowowych. W ostatnich badaniach (Lancet 2000; 356 : 540) wykazano, że sposoby polegające na wyczesywaniu są znacznie mniej skuteczne w tępieniu wszy głowowej niż stosowanie szamponów owadobójczych.

W alternatywnej procedurze włosy spryskuje się sprayem owadobójczym lub myje szamponem owadobójczym. Jednym z zatwierdzonych i szeroko stosowanym do tego celu środkiem owadobójczym jest malation, związek fosforoorganiczny. Związek ten ma nieprzyjemny zapach i u pewnych ludzi powoduje reakcje alergiczne. Środki owadobójcze nie są całkowicie skuteczne, toteż może nastąpić powtórna inwazja wszy. Organiczne insektycydy, takie jak heksachlorocykloheksan, malation i piretryny, mogą powodować reakcje toksyczne u ludzi, takie jak uszkodzenie nerwów. Takie reakcje są znacznie bardziej niebezpieczne niż inwazja wszy głowowych, zwalczana tymi środkami. Ponadto u wszy gł owowych mogą zachodzić mutacje, tak ż e nabywają one oporność na dział anie tego rodzaju środków owadobójczych.

Zaproponowano stosowanie olejów roślinnych, takich jak oliwa, do zwalczania wszy głowowych przez uduszenie. Wadą takiego postępowania jest to, że stosowanie oleju jest nieprzyjemne zarówno dla osoby nakładającej ten olej, jak i dla osoby, na którą jest on nakładany. Usuwanie oleju z potraktowanych nim włosów wymaga stosowania silnych detergentów, które mają tendencję do uszkadzania osłonki włosów i niszczenia naturalnej ochrony włosów przed inwazją wszy głowowych.

W opisie patentowym UK nr 1604853 (Stafford-Miller Limited) opisano zastosowanie liniowych polimerów alkilo- lub arylo-siloksanowych, takich jak dimetikon, fenylodimetikon i symetikon, o lepkości poniżej 20000 mm²/s, do zwalczania pasożytów zewnętrznych, w szczególności wszy i/lub ich jaj.

W międzynarodowym zgłoszeniu patentowym WO 98/01032 (Bayer AG) opisano mieszaninę odstraszającą stawonogi, zawierającą:

(1) 1 - 15% wag. substancji czynnej odstraszającej stawonogi;

(2) 1 - 10% wag. polimeru silikonowego;

(3) 50 - 98% wag. jednego lub większej liczby cyklicznych silikonów; oraz (4) ewentualnie inne środki pomocnicze lub rozpuszczalniki.

Nie ma jednak żadnych wskazówek, że same siloksany mają jakiekolwiek działanie owadobójcze.

Polimery silikonowe są szeroko stosowane w wyrobach higieny osobistej, w szczególności w produktach do pielęgnacji włosów, takich jak szampony i odżywki. W publikacji patentowej GB 2246708 A opisano kompozycję w postaci odżywki do włosów, zawierającą mieszaninę lotnego składnika silikonowego i nielotnego składnika silikonowego. W zgłoszeniu tym nie ma żadnych sugestii, że produkty silikonowe mają jakieś właściwości owadobójcze.

PL 202 068 B1

Ze względu na obawy o działanie toksyczne szamponów owadobójczych, często preferuje się stosowanie metody wyczesywania na sucho, albo wyczesywania na mokro, nierzadko z użyciem odżywek, szczególnie przy zwalczaniu wszy głowowych u dzieci.

Widać z tego jasno, że istnieje zapotrzebowanie na bezpieczny i skuteczny sposób tępienia wszy głowowych.

Obecnie nieoczekiwanie stwierdzono, że pewne preparaty siloksanowe są bardzo skuteczne w tę pieniu zarówno wszy gł owowych, jak i ich jaj.

Wynalazek dotyczy zatem zastosowania kompozycji zawierającej jako substancję czynną lotny siloksan i nielotny siloksan, przy czym co najmniej jeden z nich jest inny niż wyłącznie liniowy alkilolub arylo-siloksan o lepkości mniejszej niż 20000 mm²/s, do wytwarzania leku do zwalczania wszy ludzkiej (Pediculus humanus).

Korzystnie nielotny siloksan i lotny siloksan wybrane są spośród (i) liniowego siloksanu; (ii) rozgałęzionego siloksanu; (iii) cyklicznego siloksanu; oraz (iv) kopolimeru silikonowego; przy czym co najmniej jeden siloksan jest inny niż liniowy alkilo- lub arylo- siloksan o lepkości mniejszej niż 20000 mm²/s.

Korzystniej nielotny siloksan i/lub lotny siloksan są wybrane spośród liniowych i rozgałęzionych siloksanów o ogólnym wzorze (I):

w którym n oznacza liczbę od 1 do około 15000, korzystnie 20 - 7000, a podstawniki R są niezależnie wybrane spośród jednej lub większej liczby liniowych, rozgałęzionych lub cyklicznych grup alkilowych zawierających 1 - 20 atomów węgla, podstawników arylowych, takich jak fenyl, naftyl, podstawiony fenyl lub podstawiony naftyl, łańcucha siloksanowego, z powstaniem rozgałęzionego silikonu, atomu wodoru i grup winylowych, przy czym podstawniki R mogą również zawierać inne grupy funkcyjne związane z atomem węgla, wybrane spośród jednej lub większej liczby grup alkenylowych, alkinylowych, karboksylowych, hydroksylowych, akrylanowych, estrowych, eterowych, alkoksylowych, atomów chlorowców, grup cyjanowych, ugrupowań merkapto, grup węglowodanowych, grup aminowych, czwartorzędowych grup amoniowych, ugrupowań kwasów sulfonowych i grup tiosiarczanowych i/lub końcowa grupa R może oznaczać OH, przy czym co najmniej jeden z nich jest inny niż liniowy alkilo₂ lub arylo-siloksan o lepkości mniejszej niż 20000 mm²/s.

W innej korzystnej odmianie nielotny siloksan i/lub lotny siloksan jest wybrany spośród cyklicznych siloksanów o ogólnym wzorze (VI):

	’ R \|
	— Si-O- I
	Lr J	p

(VI) w którym R ma wyż ej podane znaczenie, a p oznacza liczbę 3 - 10.

W jeszcze innej korzystnej odmianie nielotny siloksan i/lub lotny siloksan jest wybrany spoś ród kopolimerów siloksanowych o ogólnym wzorze (VIII):

w którym n oznacza liczbę 1 - 15000, liczba m dobrana jest w ten sposób, ż e m + n wynosi do 15000, R ma znaczenie podane wyż ej w zastrz. 3, a x ma takie znaczenie, zależ nie od n i m, aby otrzymać kopolimer o masie cząsteczkowej w zakresie 1000 - 30000 i zawartości składnika niesiloksanowego 25 - 90%.

PL 202 068 B1

Korzystnie kompozycja zawiera 50 - 99,9% objętościowych lotnego siloksanu oraz 0,1 - 50% objętościowych nielotnego siloksanu. Korzystniej zawiera 85 - 99,9% objętościowych lotnego siloksanu oraz 0,1 - 15% objętościowych nielotnego siloksanu, a najkorzystniej lotny siloksan stanowi 97,5 - 95,5%, a nielotny siloksan 2,5 - 4,5% preparatu.

W korzystniej odmianie lepkość nielotnego siloksanu mieś ci się w zakresie 50 - 350 mm²/s, a jego zawartość jest większa niż 50% kompozycji.

Korzystnie nielotny siloksan stanowi dimetikon. Także korzystnie lotny siloksan stanowi dimetikonol lub cyklometikon, a w korzystniejszej odmianie cyklometikon stanowi cyklopentasiloksan lub mieszanina cyklopentasiloksanu i cykloheksasiloksanu.

Lepkość może być wyrażana jako lepkość dynamiczna, mierzona w paskalosekundach (Pa^s), albo jako lepkość kinematyczna. Lepkość kinematyczna jest stosunkiem lepkości do gęstości i jest mierzona w m²/s. Dla wygody w niniejszym opisie lepkość będzie wyrażana w mm²/s, o ile nie zaznaczono inaczej. Jeśli gęstość substancji jest bliska 1, lepkości dynamiczne i kinematyczne mają prawie takie same wartości liczbowe.

Używane w opisie określenie „zwalczanie” stawonogów, takich jak owady i pajęczaki, np. pasożytów zewnętrznych, obejmuje odstraszanie, zmniejszanie liczebności i tępienie tych stawonogów, np. pasożytów zewnętrznych. Zwalczanie jaj obejmuje zabijanie i zmniejszanie zdolności do życia tych jaj. Stosowanie kompozycji do zwalczania stawonogów obejmuje także zastosowanie profilaktyczne.

Kompozycję zawierającą nielotny siloksan i lotny siloksan można stosować do zwalczania stawonogów, takich jak owady i pajęczaki, np. pasożytów zewnętrznych i/lub ich jaj.

Należy wziąć pod uwagę, że nie ma bezwzględnej definicji określeń „lotny” i „nielotny”, ale ich znaczenie w kontekście wynalazku jest oczywiste dla fachowców.

W opisie określenie „lotny” oznacza, że materiał ma dającą się zmierzyć prężność par w 25°C, i jest zazwyczaj płynem o lepkości mniejszej niż około 50 mm²/s. Siloksan nielotny ma zazwyczaj temperaturę wrzenia powyżej około 300°C lub lepkość powyżej około 50 mm²/s. Lotne siloksany, które mogą być siloksanami liniowymi lub cyklicznymi, mają zwykle temperaturę wrzenia poniżej 300°C lub lepkość niższą niż 50 mm²/s, korzystnie niższą od 10 mm²/s.

Pochodna siloksanu może być wybrana np. spośród wielu siloksanów, znanych ze stosowania w wyrobach higieny osobistej, takich jak szampony i odżywki. Związki takie opisane są np. w publikacjach patentowych GB 2155788 A, EP A 433946, GB 2144329 A, EP A 333433 i GB 2246708 A. Dla uniknięcia wątpliwości stosowany w opisie termin „siloksan” obejmuje silikony.

Siloksany, które można stosować zgodnie z wynalazkiem obejmują, lecz nie wyłącznie, liniowe lub rozgałęzione polisiloksany o ogólnym wzorze (I):

R

R-Si-O i

R

(I) w którym n oznacza liczbę od 1 do około 15000, a korzystnie 20 - 7000. Podstawniki R mogą być niezależnie wybrane spośród jednej lub większej liczby liniowych, rozgałęzionych lub cyklicznych grup alkilowych zawierających 1 - 20, np. 1 - 16 atomów węgla, podstawników arylowych, takich jak fenyl, naftyl, podstawiony fenyl lub podstawiony naftyl, łańcucha siloksanowego, z powstaniem rozgałęzionego silikonu, atomu wodoru i grup winylowych. Dodatkowo podstawniki R mogą zawierać inne grupy funkcyjne połączone z atomem węgla, takie jak jedna lub większa liczba grup alkenylowych, alkinylowych, karboksylowych, hydroksylowych, akrylanowych, estrowych, eterowych, alkoksylowych, atomów chlorowców, grup cyjanowych, grup merkapto, grup aminowych i grup węglowodanowych. Podstawniki objęte grupą R mogą być obojętne lub zawierać centra kationowe, takie jak czwartorzędowy jon amoniowy, albo centra anionowe, takie jak ugrupowania kwasów sulfonowych lub grupy tiosiarczanowe. Dodatkowo siloksan może zawierać końcowe grupy OH, czyli być materiałem silikonolowym. W siloksanach dostępnych w handlu grupa R przeważnie oznacza metylem.

Te różne silikony ilustrują, lecz nie wyłącznie, następujące ogólne wzory (II) - (V), w których R i n mają wyżej podane znaczenie, a liczba m jest dobrana w taki sposób, że m + n może wynosić do około 15000:

PL 202 068 B1

Należy wziąć pod uwagę, że lepkość, a w związku z tym i lotność siloksanów o wzorze (I) - (V), zależy od konkretnych wartości n, m oraz R. W siloksanach (I) przy wartościach n od 1 do około 4 zwykle otrzymuje się związki lotne, podczas gdy związki, w których n > 4 są zwykle uważane za nielotne.

Ponadto należy wziąć pod uwagę, że liniowy alkilo- lub arylo-siloksan o lepkości mniejszej od 20000 mm²/s stosowany będzie tylko w mieszaninie z jedną lub większą liczbą pochodnych siloksanowych, zdefiniowanych powyżej.

Przykładami liniowych siloksanów są heksametylodisiloksan, oktametylotrisiloksan, dekametylotetrasiloksan, blokowane grupami trimetylosililowymi polidimetylosiloksany o małej lepkości, fenylotrimetikon i dimetikony. Dostępne w handlu produkty obejmują produkty rozprowadzane jako Dow Corning 200, 556, 2502 i 5324 (wszystkie są znakami towarowymi Dow Corning).

Korzystnymi funkcyjnymi siloksanami stosowanymi zgodnie z wynalazkiem są związki o wzorze (I), w którym co najmniej jedna grupa R jest grupą OH. Szczególnie korzystnym zwi ą zkiem tego typu jest dimetikonol.

Cyklicznymi siloksanami mogącymi znaleźć zastosowanie w wynalazku są, lecz nie wyłącznie, związki o ogólnym wzorze (VI)

w którym R ma wyż ej podane znaczenie, a p oznacza liczbę 3 -10. Lepkość, a w związku z tym i lotność, zależy od wartości R i p. W przypadku nielotnych cyklicznych siloksanów, w których R oznacza CH3, n powinno być większe od 7, a korzystnie większe od 8. W przypadku wszystkich wartości n korzystne jest, aby R nie oznaczało H lub OH, albo aby tylko mała procentowo liczba grup R miała takie znaczenie.

PL 202 068 B1

Cykliczne siloksany są korzystnie lotnymi siloksanami o wzorze (VII):

w którym każdy R jest niezależ nie wybrany spośród grupy alkilowej zawierają cej 1 - 10 atomów wę gla, grupy arylowej zawierającej 6 - 10 atomów węgla, atomu wodoru i grupy winylowej; a q oznacza liczbę 3 - 7. Korzystnymi cyklicznymi silikonami stosowanymi zgodnie z wynalazkiem są silikony, w których R przeważnie oznacza grupę -CH3, a q oznacza liczbę 4, 5 lub 6, albo mieszaniny takich silikonów.

Przykładami lotnych cyklicznych siloksanów, które można stosować, są dekametylocyklopentasiloksan, oktametylocyklotetrasiloksan i heksametylocyklotrisiloksan lub mieszaniny tych związków. Korzystnymi cyklicznymi siloksanami stosowanymi zgodnie z wynalazkiem są cyklometikony, które są mieszaninami polidimetylocyklosiloksanów dostępnych jako np. Dow Corning 245 (™) (cyklopentasiloksan) i Dow Corning 345 (™) (mieszanina cyklopentasiloksanu i cykloheksasiloksanu).

Kopolimery siloksanowe stosowane zgodnie z wynalazkiem są kopolimerami zawierającymi glikolowe lub inne eterowe grupy funkcyjne, których przykłady stanowią, lecz nie wyłącznie, związki o ogólnym wzorze (VIII):

w którym n, m i R mają wyż ej podane znaczenie, a x dobiera się w zależ noś ci od n i m tak, aby otrzymać kopolimer o masie cząsteczkowej mieszczącej się zazwyczaj w zakresie 1000 - 30000 i zawartości składnika niesiloksanowego 25 - 90%. Lepkość takich związków wynosi zazwyczaj 40 - 4000 mm²/s.

Przykłady takich związków obejmują dimetikonowy kopoliol dostępny w handlu jako Dow Corning 193 (™).

Dla fachowców jest zrozumiałe, że dostępne w handlu produkty siloksanowe można otrzymać jako gatunki o różnej lepkości. Przykładowo Dow Corning 200 (™) jest dostępny w postaci gatunków o lepkoś ci od 0,65 do 60 000 mm²/s. Należ y poza tym zdawać sobie sprawę , ż e gatunek o odpowiedniej lepkości należy dobrać w zależności od tego, czy wymagany jest lotny, czy nielotny siloksan. Zrozumiałe jest także, że procentowa objętościowo zawartość lotnego siloksanu może zmieniać się w zależ noś ci od iloś ci nielotnego siloksanu w kompozycji.

Należy wziąć pod uwagę, że lepkość nielotnych siloksanów może zmieniać się w szerokim zakresie od około 50 do ponad 100000 mm²/s. Zrozumiałe jest zatem, że udział nielotnego siloksanu w kompozycji bę dzie co najmniej częściowo zależał od jego lepkości. Przykładowo nielotny siloksan o niższym zakresie lepkości, np. 50 - 350 mm²/s, może stanowić więcej niż 50%, np. do 99% kompozycji.

Stosowane zgodnie z wynalazkiem kompozycje korzystnie zawierają 50 - 99,9% obj. lotnego siloksanu, korzystniej 85 - 99,9% obj., np. 90 - 99% obj. lotnego siloksanu oraz 0,1 - 50% obj. nielotnego siloksanu, korzystniej 0,1 - 15%, np. 1 - 10% obj. nielotnego siloksanu.

Najkorzystniej lotny siloksan stanowi 97,5 - 95,5%, a nielotny siloksan 2,5 - 4,5% preparatu.

Nielotny siloksan stanowi korzystnie liniowa pochodna siloksanowa, w szczególności dimetikon lub, najkorzystniej, dimetikonol.

Lotny siloksan stanowi korzystnie cykliczny siloksan, taki jak cyklopentasiloksan lub cyklometikon.

Kompozycja stosowana zgodnie z wynalazkiem korzystnie składa się zasadniczo z siloksanów i moż e składać się w 100% z siloksanów.

PL 202 068 B1

Jednakże, w razie potrzeby, kompozycja może zawierać jeden lub większą liczbę składników dodatkowych, takich jak środki przeciwbólowe, środki antyseptyczne, środki przeciwzapalne i środki odstraszające. Takie dodatki stanowią niewielką część kompozycji, zazwyczaj mniejszą niż 1%, ale w pewnych przypadkach mogą być one obecne w ilości do 3%.

Składnikami dodatkowymi mogą być olejki eteryczne, w szczególności o właściwościach przeciwbólowych, antyseptycznych, przeciwzapalnych i/lub odstraszających. Takimi olejkami są olejek marunowy (ze złocienia), z drzewa cedrowego, goździkowy, geraniowy, lawendowy, cytrynowy, rozmarynowy, cynamonowy, jałowcowy, z palczatki kosmatej, z mirry, neroli, z mięty pieprzowej, sosnowy, różany, szałwiowy, z drzewa sandałowego lub z krzewów herbacianych. Jako środek przeciwbólowy można również dodawać esencję rumiankową.

Składniki dodatkowe stosowane w kompozycjach mogą ulegać zmianom wskutek działania światła słonecznego, ciepła lub jeszcze innych warunków przechowywania. Dla zmniejszenia takich zmian kompozycja może zawierać znane środki konserwujące, takie jak przeciwutleniacze i związki absorbujące promieniowanie ultrafioletowe.

Do ciekłej kompozycji można dodawać inne związki, np. środki powierzchniowo czynne, wskutek czego ma ona właściwości detergentowe i może działać jak szampon, zachowując jednocześnie swoje właściwości owadobójcze. Kompozycje takie spełniają podwójną rolę - mycia włosów oraz usuwania wszy głowowych i gnid, a także zapewniają resztkową ochronę przeciwko powtórnej inwazji wszy.

Kompozycję siloksanową można również wprowadzać do innych preparatów stosowanych do włosów, np. pianek, żeli, lotonów, aerozoli itp.

Preparaty stosowane zgodnie z wynalazkiem można wytwarzać w znany sposób. Preparaty takie korzystnie zawierają co najmniej 50%, korzystniej 75%, najkorzystniej co najmniej 85% kompozycji siloksanowej.

Lepkość gotowej kompozycji zawierającej wszystkie składniki dodatkowe lub zarobki może dogodnie wynosić 1 - 350 mm²/s, korzystnie 3 - 100 mm²/s, najkorzystniej 15 - 35 mm²/s.

Jak uprzednio wspomniano, kompozycje stosowane zgodnie z wynalazkiem są użyteczne przy zwalczaniu stawonogów, w szczególności naziemnych stawonogów, zwłaszcza owadów i pajęczaków. Do grupy owadów wchodzą również pasożyty zewnętrzne. W szczególności kompozycje te wykazują działanie wszobójcze i jajobójcze i z tego względu są użyteczne przy zwalczaniu inwazji wszy u zwierząt, włącznie z ludźmi.

Pasożytami zewnętrznymi są pasożyty ssące i gryzące, takie jak wszy, pchły, wpleszcze, roztocza i kleszcze. Wszy ssące (Anoplura) i wszy gryzące (wszoły) (Mallophaga) są pasożytami żerującymi prawie na wszystkich grupach ssaków, i obejmują Haematopinus spp., Linognathus spp., Solenopotes spp., Pediculus spp. oraz Pthirus spp., Pediculus spp. włącznie z Pediculus humanus, np. wesz głowowa Pediculus humanus capitis oraz wesz odzieżowa Pediculus humanus humanus. Pthirus spp. obejmuje wesz łonową Pthirus pubis.

Wesz głowowa posiada twardy pancerz chitynowy, służący do ochrony przed czynnikami zewnętrznymi. Podobnie jaja wszy (ova) chronione są chitynową osłonką otaczającą jajo. Chociaż środek owadobójczy może skutecznie działać na wszy, to jaja często są odporne na to działanie. Wydaje się, bez zamiaru wiązania się jakąkolwiek teorią, że kompozycja siloksanowa działa na wszy przez powodowanie pęknięć i odwodnienie tych pasożytów. Sądzi się również, że kompozycja może działać na lipidową powłokę wszy. Poza tym sądzi się, że lotny składnik siloksanowy wzmacnia działanie składnika nielotnego.

Uważa się, że kompozycja będzie skuteczna również przy zwalczaniu innych naziemnych stawonogów, włączając w to np. szkodniki zagrażające zdrowiu publicznemu, np. karaluchy i pluskwy; kłopotliwe stawonogi np. osy, mrówki, rybiki i stonogi; oraz szkodniki strukturalne np. kołatek czerwotok, kołatek i inne korniki żerujące w drewnie.

Kompozycję siloksanową stosowaną do zwalczania wszy głowowych i/lub ich jaj można nakładać na włosy i skórę głowy osoby zaatakowanej przez wszy głowowe. Działanie komponentów siloksanowych zabija lub pozbawia zdolności do rozwoju wszy i ich jaja. Przy zabiegu jednokrotnym kompozycję siloksanową stosuje się korzystnie w ilości 25 - 50 ml, w zależności od długości włosów i ich grubości. Należy wziąć pod uwagę, że ten poziom dawki odnosi się do kompozycji w postaci nierozcieńczonej, czyli zawierającej co najmniej 95% siloksanów. Jeśli kompozycję stosuje się w postaci rozcieńczonej, np. jako szampon, rzeczywistą stosowaną objętość należy zwiększyć w sposób umożliwiający utrzymanie skutecznego poziomu składnika(-ów) czynnego(-ych).

PL 202 068 B1

Po nałożeniu np. na głowę i skórę głowy, kompozycję siloksanową korzystnie pozostawia się w stycznoś ci z zaatakowanym obszarem przez okres od 10 minut do 12 godzin. Wszy mogą być wytępione zwykle w okresie 5 - 20 minut. Dłuższy okres może być wymagany dla zabicia jaj, w związku z czym korzystne jest aby kompozycja pozostała w styczności z jajami przez okres 8 - 12 godzin, np. przez noc. Należy wziąć pod uwagę, że kompozycję można pozostawić na włosach przez dłuższy okres, bez niekorzystnego wpływu na osobę poddawaną temu zabiegowi.

Po potraktowaniu włosów kompozycją siloksanową można je umyć łagodnym szamponem, w celu usunię cia martwych wszy i jaj. Nielotny komponent siloksanowy pozostawia pow ł okę siloksanową na włosach. Działa ona jak środek smarujący, umożliwiający wyczesanie z włosów pozostałych jaj i zapobiegający powtórnemu składaniu jaj, tworzących adhezyjne wiązanie z włosami. W związku z tym pozostał o ść ma również dział anie profilaktyczne. W razie potrzeby zabieg moż na powtórzyć , w celu zniszczenia wszy rozwijają cych się z jaj pozostał ych po pierwszym zabiegu. Drugie nakł adanie kompozycji korzystnie wykonuje się 7 - 12 dni po pierwszym zabiegu.

Kompozycja siloksanowa może również znaleźć zastosowanie w weterynarii, np. do zwalczania pasożytów na zwierzętach. Zwierzę korzystnie jest ssakiem lub ptakiem i może to być np. bydło, świnie, owce, kozy, konie, zwierzyna płowa, ptactwo np. kury, jak również zwierzęta towarzyszące człowiekowi, takie jak psy i koty.

Dla stosowania do zwalczania i tępienia innych owadów kompozycję siloksanową można formułować w dowolny odpowiedni sposób.

Wynalazek zilustrowano ponadto następującymi przykładami:

Metody

Dorosłe samice i samce wszy, Pediculus humanus, w przybliżeniu w takiej samej liczebności, przeliczono w partiach i umieszczono na kwadratowych kawałkach gazy (tiulu) z nylonu z niepozatykanymi otworami siatek. Gaza ta stanowiła podłoże, na którym znajdowały się wszy podczas testu. Jaja wszy otrzymano przez dostarczenie aktywnie reprodukcyjnych dorosłych osobników, na nylonową gazę z zamkniętymi otworami siatek, która przez 48 godzin stanowiła podłoże do składania jaj.

Mieszaninę silikonów stosowano albo w postaci nierozcieńczonej, albo zmieszanej w stosunku objętościowym 1 : 3 z wodą wodociągową, w celu symulacji nakładania materiału na mokre włosy. Mieszaniny ciekłych silikonów przygotowywano na bazie zawartości wagowej (wag./wag.). Jako negatywną próbę kontrolną użyto wodę wodociągową.

W procedurze testowej wszy lub jaja najpierw zanurzano w cieczy na 10 sekund. Po usunię ciu z cieczy osuszono je bibułą, w celu usunięcia nadmiaru cieczy i inkubowano w warunkach normalnych (30 ± 2°C i 60 ± 15% wilgotności względnej). Na zakończenie okresu ekspozycji owady i gazę przemyto trzykrotnie z użyciem 250 ml ciepłej (34°C) wody wodociągowej wylewanej na kwadratowe kawałki gazy. Wysuszono je następnie stosując gazę medyczną i inkubowano zapisując uzyskane wyniki. W przypadku wszy następowało to po 24 godzinach, a w przypadku jaj po wylęgnięciu się pasożytów we wszystkich partiach kontrolnych, tzn. w przybliżeniu po 12 dniach.

Wyniki

T a b e l a 1.

Działanie preparatów D5D* na wszy ludzkie

Zabieg	Liczba powtórek	Liczba wszy	Śmiertelność %
Całkowita	Martwych	Umierających
Nierozcieńczony D5D, 20 minut	15	303	300	3	100
D5D 1 : 3 w wodzie 20 minut	1	20	20	0	100
Grupa kontrolna	1	182	9	2	6,0

* D5D stanowi cyklopentasiloksan zawierający 3,3% wag. dimetikonolu.

PL 202 068 B1

T a b e l a 2.

Działanie preparatów D5D* na jaja wszy ludzkich

Zabieg i czas zabiegu	Liczba powtórek	Liczba jaj	Śmiertelność** %	Nierozwinięte** %
Całkowita	Wylęgnię- tych	W połowie wylęgniętych	Nierozwiniętych
Nierozcieńczony D5D, przez noc	1	63	10	2	37
2	132	38	3	66
3	202	23	4	130
Całkowita	397	71	9	233	82,1 (75,9)	58,7 (49,3)
D5D 1 : 3 w wodzie 20 minut	1	199	132	5	51
2	189	130	6	38
3	90	62	3	22
Całkowita	478	324	14	111	32,2 (8,8)	23,2 (5,8)
Grupa kontrolna	1	106	78	1	20
2	149	116	1	19
3	216	156	2	48
Całkowita	471	350	4	87	25,7	18,5

*D5D stanowi cyklopentasiloksan zawierający 3,3% wag. dimetikonolu.

** Śmiertelność i procentowa ilość jaj nie mających plamek ocznych (nierozwiniętych) rejestruje się jako śmiertelność całkowitą, a w nawiasie podano liczbę uwzględniającą śmiertelność w grupie kontrolnej, przy zastosowaniu korekcji Abbota. Skorygowana śmiertelność jest liczbą, która powinna określać efekt zabiegu.

T a b e l a 3.

Działanie lotnych rozpuszczalników silikonowych na wszy ludzkie

Zabieg	Liczba powtórek	Liczba wszy	Śmiertelność %
Całkowita	Martwych	Umierających
DC 193^a(^TM) 20 minut	1	20	20	0	100
DC 345^b (^TM) 20 minut	3	60	44	14	96,7
Grupa kontrolna	2	40	3	1	10,0

^aDC 193(™) = kopoliol dimetikonowy ^bDC 345(™) = cyklometikon

T a b e l a 4.

Działanie dimetikonolu rozpuszczonego w lotnych rozpuszczalnikach silikonowych na wszy ludzkie

Zabieg	Liczba powtórek	Liczba wszy	Śmiertelność %
Całkowita	Martwych	Umierających
345(^TM)^b + dimetikonol, 20 minut	1	19	19	0	100
556(™)^c + dimetikonol, 20 minut	1	21	21	0	100
Grupa kontrolna	1	20	2	1	15,0

^b DC 345(™) = cyklometikon ^c DC 556(™) = fenylotrimetikon

PL 202 068 B1

T a b e l a 5.

Działanie dimetikonów o wysokiej masie cząsteczkowej na wszy ludzkie

Zabieg	Liczba powtórek	Liczba wszy	Śmiertelność % całkowita (martwych)
Całkowita	Martwych	Umierających
Dimetikon 30K CS 3,3%	1	20	14	5	95 (70)
Dimetikonol 100K CS 3,3%	1	22	21	0	95,5 (95,5)
Grupa kontrolna	1	20	2	0	10 (10)

Zastrzeżenia patentowe

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Zastosowanie kompozycji zawierającej jako substancję czynną lotny siloksan i nielotny siloksan, przy czym co najmniej jeden z nich jest inny niż wyłącznie liniowy alkilo- lub arylo-siloksan o lepkości mniejszej niż 20000 mm²/s, do wytwarzania leku do zwalczania wszy ludzkiej (Pediculus humanus).
2. Zastosowanie kompozycji według zastrz. 1, w którym nielotny siloksan i lotny siloksan wybrane są spośród:

(i) liniowego siloksanu;

(ii) rozgałęzionego siloksanu;

(iii) cyklicznego siloksanu; oraz (iv) kopolimeru silikonowego, przy czym co najmniej jeden siloksan jest inny niż liniowy alkilo- lub arylo- siloksan o lepkości mniejszej niż 20000 mm²/s.
3. Zastosowanie kompozycji według zastrz. 1 albo 2, w którym nielotny siloksan i/lub lotny siloksan są wybrane spośród liniowych i rozgałęzionych siloksanów o ogólnym wzorze (I):

w którym n oznacza liczbę od 1 do około 15000, korzystnie 20 - 7000, a podstawniki R są niezależnie wybrane spośród jednej lub większej liczby liniowych, rozgałęzionych lub cyklicznych grup alkilowych zawierających 1 - 20 atomów węgla, podstawników arylowych, takich jak fenyl, naftyl, podstawiony fenyl lub podstawiony naftyl, łańcucha siloksanowego, z powstaniem rozgałęzionego silikonu, atomu wodoru i grup winylowych, przy czym podstawniki R mogą również zawierać inne grupy funkcyjne związane z atomem węgla, wybrane spośród jednej lub większej liczby grup alkenylowych, alkinylowych, karboksylowych, hydroksylowych, akrylanowych, estrowych, eterowych, alkoksylowych, atomów chlorowców, grup cyjanowych, ugrupowań merkapto, grup węglowodanowych, grup aminowych, czwartorzędowych grup amoniowych, ugrupowań kwasów sulfonowych i grup tiosiarczanowych i/lub końcowa grupa R może oznaczać OH, przy czym co najmniej jeden z nich jest inny niż liniowy alkilo₂ lub arylo-siloksan o lepkości mniejszej niż 20000 mm²/s.
4. Zastosowanie kompozycji według zastrz. 1 albo 2, w którym nielotny siloksan i/lub lotny siloksan jest wybrany spośród cyklicznych siloksanów o ogólnym wzorze (VI):

’ R | — Si-O- I Lr J p (VI) w którym R ma wyż ej podane znaczenie, a p oznacza liczbę 3 - 10.

PL 202 068 B1
5. Zastosowanie wedł ug zastrz. 1 albo 2, w którym nielotny siloksan i/lub lotny siloksan jest wybrany spośród kopolimerów siloksanowych o ogólnym wzorze (VIII):

w którym n oznacza liczbę 1 - 15000, liczba m dobrana jest w ten sposób, ż e m + n wynosi do 15000, R ma znaczenie podane wyż ej w zastrz. 3, a x ma takie znaczenie, zależ nie od n i m, aby otrzymać kopolimer o masie cząsteczkowej w zakresie 1000 - 30000 i zawartości składnika niesiloksanowego 25 - 90%.
6. Zastosowanie wedł ug jednego z zastrz. 1, w którym kompozycja zawiera 50 - 99,9% obję tościowych lotnego siloksanu oraz 0,1 - 50% objętościowych nielotnego siloksanu.
7. Zastosowanie według zastrz. 6, w którym kompozycja zawiera 85 - 99,9% objętoś ciowych lotnego siloksanu oraz 0,1 - 15% objętościowych nielotnego siloksanu.
8. Zastosowanie wedł ug zastrz. 7, w którym lotny siloksan stanowi 97,5 - 95,5%, a nielotny siloksan 2,5 - 4,5% preparatu .
9. Zastosowanie wedł ug jednego z zastrz. 1, w którym lepkość nielotnego siloksanu mieści się ₂ w zakresie 50 - 350 mm²/s, a jego zawartość jest większa niż 50% kompozycji.
10. Zastosowanie według jednego z zastrz. 1, w którym nielotny siloksan stanowi dimetikon.
11. Zastosowanie według jednego z zastrz. 1, w którym lotny siloksan stanowi dimetikonol.
12. Zastosowanie według jednego z zastrz. 1, w którym lotny siloksan stanowi cyklometikon.
13. Zastosowanie według zastrz. 12, w którym cyklometikon stanowi cyklopentasiloksan lub mieszanina cyklopentasiloksanu i cykloheksasiloksanu.