Pierwszenstwo: 16 czerwca 4930 r. (Staay Zjednoczone .Ameryki).Wynalazek niniejszy dotyczy rozrusz¬ ników do silników spalinowych, w szcze¬ gólnosci zas rozruszników, opartych na za¬ sadzie bezwladnosci.Wedlug wynalazku rozrusznik jest zaopatrzony w stosunkowo maly narzad, wprawiany w rudi obrotowy ze znaczna szybkoscia wraz z przyrzadem uruchomia¬ jacym i gromadzacym energie; narzad ten jest osadzony jako- calosc 'na obrotowej czesci uruchomianego silnika.Obrotowy narzad rozruchowy tudziez przyrzad uruchoaniai-acy moga obracac sie niezaleznie od obrotowej czesci silnika przed uruchomieniem tegoz, przyczem za¬ stosowane sa srodki -do przekazywania e- nergji, nagromadzonej podczas ^podobne¬ go niezaleznego obrotu w tym narzadzie rozruchowym -obrotowej czesci silnika, w celu jego rozruchu. Talrie przekazywanie enerfji podczas rozruchu siltóka zachodzi bezposrednio, co oisuwa straty, wystepuja¬ ce w ^przypadku poslugiwania sie prze¬ kladnia redukcyjna. Przez caly czas, poza wzmiankowanym ruchem ^niezaleznym, ob¬ rotowy narzad rozruchowy i jego przyrzad uruchomiajacy polaczone sa przymusowo z silnikiem, obracajac «sie w ^ten sam sposób, co i silnik.Na rysunku przedstawiono przeklad wykonania rozrusznika wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia podluzny pnzakrój przez jedtoa postac wykonania rozrusznika we¬ dlug wynalazku, fig. 2 — poprzeczny prze¬ krój przez Tozrusnmlk wzdluz linfi 2 — 2 na fig. 1i wreszcie fig. 3 — przs&rój przez szczegól odmiany ^irykonania rozrusznika wedlug niniejszego wynalazku.W przedstawionej na rysunku postaci wykonania uruchomiany silnik jest zaopa¬ trzony w1 jbeben, obrotowy 3 (fig. 1), który rnóze miec równiez ksztalt kola rozpedo- wego. r3eben 3 jest na stale przymocowany do walu 4 uruchomianego silnika zapomoca odpowiedniego urzadzenia, nip. klina 5 i nakretki 6, przyczem wal 4 jest walem kor¬ bowym silnika lub jego przedluzeniem. Do górnej powierzchni bebna 3 jefst sztywno przymocowana zapomoca srub 7 okragla tarcza 8 tworzaca podstawe, na której jest osadzony mechanizm rozrusznika. Tarcza 8 jest wyposazona w obwodowa kryze 9, do której jest odejmowalnie przymocowa¬ na zapomoca srub 10 oslona 11 mechani¬ zmu rozrusznika.Tarcza 8 jest zaopatrzona w srodkowy wystep 12, wystajacy ku gótfze wewnatrz oslony 11, jako osiowe przedluzenie walu ,4. Wystep 12 tarczy 8 stanowi wal wspor¬ nikowy, 'na tóórym osadzone jest obrotowo kolo rozpedowe 13. Kolo rozpedowe 13 jest zaopatrzone w wieniec 14, w którym zesrodkowana jest zasadnicza czesc jego masy, oraz w piaste 15, otaczajaca górna czesc wy^teiplu 12, na której piasta 15 jest osadzona obrotowo zapomoca lozysk kul¬ kowych 16, pfczylczem te ostatnie sa utrzy¬ mywanie we wlasciwych polozeniach zapo¬ moca odpowiednich obrzezy, wykonalnych na wystepie 12i piascie 15, oraz kolnierza Wkretki 17, wkreconej na gwint w otwór górnego konJca wystepu 12.Rozrusznik jest wyposazony w odpo¬ wiednie urzadzenie napedowe do wpra¬ wiania w ruch obrotowy kola rozpedowe- go dookola podtrzymujacego go wystepu 12 tarczy 8, przyczem urzadzenie to w ni¬ niejszej postaci wykonania sklada sie z ze¬ spolu planetarnych kól izebatych ze srod- kowem kolem zebatem 18, stanowiacem nierozdtielna calosc z, pierseienic*wa tar¬ cza 19, przymocowana zapomoca srub 20 do piasty 15 kola iroizpedowegO'. Z kolem zebatem 18 zazebia sie pewna liczba plane¬ tarnych obiegowych kól zebatych 21, które izewneitrznelmi swemi Wiencami zebatemi wspólpracuja z wewnetrznym wiencem zebatym 'pierscieniowego kola zebatego 22, przymocowanego sztywtao izapomoca srub 23 idoi Wewnetrznej powierztehni scianki o- slony 11. Planetarne kola zebate 21 sa ob¬ rotowo osadzone .na 'wydrazonych czopach 24, przymocowanych zapomoca srub 26 do tarczy osiadczej 25, przyczem lby tych srub sa wpuszczone w pierscien 27, utrzymuja¬ cy odpowiednia odleglosc miedzy plane- tarnemi kolami zebatemi 21 a tarcza 25.Tarcza 25, majaca kisztall pierscienia, jest wypbsazona, w skierowana ku górze piaste 28, opierajaca sie wkrecona na jej koniec nakretka 34 na kolnierzu 29, który jest przymocowany zapomoca nitów 30 do o- slony 11, cworzac w ten sposób sr'odkowy otwór w górnej powierzchni oslony. Aby uftiozliwic obracanie izespolu obiegowych kól zebatych planetarnej pnzekladtai, 'w ce¬ lu uruchomienia kola rozpedowego, piasta 28 jest zaopatrzona w poprzeczny czop 31, na który jeist nasadzony walek refczriej kbrby 32 lub tez innego odpowiedniego u- rzadzenia, zapomoga którego kolo zama¬ chowe jest wprawiane w iruch obrotowy w celii uruchomiania silnika,. Pomiedzy pia¬ sta 28 i kolnierzem 29 jest umieszczona tu¬ leja lozyskowa 33 w celu zmniejszenia tar¬ cia, na górny zas koniec piasty 28 jest wkrecony odpowiedni narzad w posta¬ ci nakretki 34, wyposazonej w uszczelnie¬ nie.Aczkolwiek powyzej opisany uklad ze¬ spolu kól zebatych umozliwia obracanie kola rozpedowego niezaleznie od tarczy podstawowej 8 i bebna 3, jednakze elemen¬ ty te sa izwykle sprzegniete ze soba w jed¬ na calosc. Jak przedstawiono na rysunku, piomi^dzy te elementy jest wlaczone sprze¬ glo cierne, wyposazone w gwintowana we¬ wnetrznie piaste 35, wtepóldzialajaca od¬ powiednio z gwintem, wykonanym na ze¬ wnetrznej powierzchni wystepu 12 tarczy — 2 —8, oraz w tarcze 38, przymocowana do pia¬ sty 35 zapomoca mitów 37. Tarcza 38 jest zaopatrzona w ustawiony pod pewnym ka- tetai wieniec obwodowy 39, wyposazony na wewnetrznej powierzchni w cierna wklad¬ ke 40, wspóldzialajaca z odpowiednio u- ksztaltowana pod tym samym katem po¬ wierzchnia obwodu 41 wienca 14 kola roz- pedowego 13. Pomiedzy piasta 35 sprzegla i tarcza podstawkowa 8 jest umieszczona srubowa sprezyna 42, utrzymujaca tarcze 38 sprzegla w górtiem polozeniu, dociska¬ jac 'wieniec 39 tej tarczy do obwodu 41 ko¬ la rozpredowego 13. Skok gwintu na pia¬ scie 35 i wystepie 12 jest tak dobrany, ze w normalnych warunkach nacisk sprezyny 42 jest dostateczny do przesuniecia piasty 35 do góry na wystepie 12 i wlaczenia sprze¬ gla, przyczem wykonane na obwodzie wy¬ stepu 12 obrzeze 43 ogranicza wielkosc te¬ go suwu ku :górze. Z zewnatnz sprezyny 42 moze byc osadzona tuleja 44 do podtrzy¬ mywania sprezyny 42 we wlasciwem jej polozeniu, prfcyczem 'tuleja ta jest przymo¬ cowana do tanazy 38 sprzegla zapoimoca nitów 37.Poniewaz, jak wyzej zaznaczono, w normalnych warunkach kolo rozpedowe jest polaczone z tarcza podstawowa 8, któ¬ ra ze swej strony jest sztywno przymoco¬ wana do walu korbowego 4 silnika zapomo- ca bebna 3, oraz poniewaz do uruchomienia silnika niezbedne jest, aby 'kolo rozpedowe obracalo sie niezaleznie od wspomnianych czesci silnika, przeto rozrusznik jest zao¬ patrzony w odpowiednie urzadzenie do wylaczania sprzegla podczas przyspiesza¬ nia rutehu kola nozpedowegO'. W postaci wykonania, przedstawionej na rysunku, drazek uruchomiajacy 45 jelst przepuszczo¬ ny srodkowo? przez piaste 28, srodkowe ko¬ lo zebate 18 przekladni planetarnej i przez wystep 12, przyczem na górnym swym kon¬ cu drazek ten jest zaopatrzony w krazek lub galke 46, umieszczona przesuwnie w piasfcie 28, podczas gdy dolny koniec tego drazka jest 'wyposazony w poprzeczny czop 47, który styka sie z wewnetrznem obrzezem nakretki 50, wkreconej na koniec piasty 35, przymocowanej nitami 37 do tar¬ czy 38 sprzegla. Dolna czesc wystepu 12 pomiedzy gwintowanym odcinkiem 36 i tarcza podstawowa 8 jest zaopatrzona w dwa srednicowo przeciwlegle osiowe zlob¬ ki 48, przez któte przechodza konce czopa 47. Dolny koniec piasty 35 sprzegla jest równiez wyposazony w odpowiednie zlob¬ ki, z któremi równiez wspóldziala, czop 47, przyczem gwintowana wewnetrznie nakret¬ ka 49 jest wkrecona na zewnetrzny koniete piasty i jest wyposazonia w obrzeze 50, sty¬ kajace sie z dolna czescia czopa 47, utrzy¬ mujac gb w ten sposób sztywno w zlob¬ kach, utworzonych w piascie 35.Opisane poWyzej urzadzenie dziala w sposób nasteptijacy.W razie potrzeby uruidhottnienia silnika, gdy wszystkie jego czesci i mechanizm roz¬ rusznikowy sa w spoczynku, wprowadza s:e do piasty 28 koniec walka 32 refcznej korby lub innego odpowiedniego urzadze¬ nia korboWego i opuszcza sie go dopóty, dopóki koniec zlobków, wykonanych na koncu walka 32, nie zetknlie sie z czopem 31 korby. Podczas tego pnzesuwu recznej korby koniec jej przesuwa krazek 46, osa¬ dzony ina koncu drazka rozruchowego 45, wdól, wskutek czego przesuwa sie równiez wdól popnzeczny czop 47 w zlobkach 48 wystepu 12. Wskutek sztywnego 'polacze¬ nia czopa 47 z piasta 35 tarczy 38 sprzegla opuszczanie sie czopa 47 powoduje opu¬ szczanie sie równiez i piasty 35 po prze¬ zwyciezeniu sily napiecia sprezyny 42.Wskutek istniejacego polaczenia gwintowe¬ go pomiedzy piasta 35 i Wystepem 12 ma miejsce, podczas tego opuszczania sie pia¬ sty 35, nieznaczny obrót tej piasty, przeka¬ zywany zkolei czopowi 47, przyczem zlobki 48 w wystepie 12 sa zlekka eliptyczne w celu umozliwienia obrotu czopowi 47. Opu¬ szczanie sie piasty 35 ?pociaga za soba opu- — 3 —szczanie sie tarczy 38 sprzegla i odsunie¬ cie sie powierzchni cieilnej wkladki 40 od odpowiedniej powierzchni -obwodu-41 kola rozpedowfego, tumozliWiajac temu ostatnie¬ mu swobodne obracanie sie 'dookola wyste¬ pu 12 na jego lozyskach kulkowych 16.Nastepnie, obracajac .reczna korba 32, wpra"wia sie w ruch obrotowy kolo rozpe- dowe, gromadzac w niem pewien zapas e- nejrgji kinetycznej. Kolo rozspedowe 13 zo¬ staje wprawione w obrót zapomoca zespo¬ lu kól zebatych planetarnej przekladni, skladajacej sie z posredniej tairczy 25, o- biegowych planetarnych kól zebatych 21, zewnetrznego kola zebatego 22 z we¬ wnetrznym wiencem zebatym (bedacego w tym czasie w spoczynku, poniewaz oslona 11 oraz tarcza podsitaiwowa 8, polaczona z walem korbowytai 4 silnika, znajduja sie jeszcze w stanie spoczynku) oraz srodko¬ wego kola zebatego ,18 planetarnej prze¬ kladni. Po osiagnieciu w obracajacem sie kole rozpedowem dostatecznej ilosci ener- gji kinetycznej, wystarczajacej do urucho¬ mienia silnika, nalezy zaprzestac obraca¬ nia reczna korba, przyczem ta ostatnia zo- taje samoczynnie wylaczona z wprawione¬ go w ruch mechanizmu rozrusznika wsku¬ tek polaczenia tych czesci zapomoca czopa i zlobków, gdyz z chwila, skoro tylko recz¬ na korba zostala odsunieta w górne polo¬ zenie i 'przestala opierac sie na krazku 46, sprezyna 42 podnosi do góry piaste 35 sprzegla, wskutek 'czego powierzchnia cier¬ na wkladki 40 tarczy 38 sprzegla dochodzi do styku z powierzchnia obwodu 41 kola rozpedowego. Wzajemny nacisk na tych powierzchniach szybko wzrasta do pe*wnej okreslonej najwyzszej Wartosci, ico ma miejsce wtedy, gdy górna 'powierzichnia piasty 35 tarczy 38 zetknie sie z obrzezem 43 wystepu 12, a wówczas calkowita ener- gja, nagromadzona w obracajacem sie szybko kole rozpedowem, zostaje przeka¬ zana wystepowi 12 poprzez sprzeglo, skad przenosi sie na wal korbowy 4 silnika za¬ pomoca tarczy podstawowej 8 i bebna 3.Po uruchomieniu silnika sprezyna 42 u- trzymu/je w dalszym iciagu polaczenie spo¬ miedzy tarcza 38 sprzegla i kolem rozpe¬ dowem, wskutek czego to ostatnie oraz me¬ chanizm rozrusznika obracaja sie w dal¬ szym ciagu lacznie z wystepem 12, tarcza podstawowa 8, bebnem 3 i walem korbo¬ wym 4 silnika.Odmiana urzadzenia do recznego odla¬ czania sprzegla od kola rozpedowego juz po uskutecznionem uruchomieniu silnika jest przedstawiona na fig. 3, w której to odmianie urzadzenia brak sprezyny 42, stale utrzymujacej w urzadzeniu wedlug fig. 1 sprzeglo w stanie wlaczonym, a poza tern dostosowano ksztalt ^czopa 31 korby do ksztaltu przeciwleglych mu uch 31a oraz Wydluzono drazek 45, uruchomiajacy sprzeglo tak, aby wystawal on nad piaste 28 i ponizej jej. W odmianie tej zamiast krazka 46 zaopatrzono górny koniec draz¬ ka rozruchowego 45 w ztgrubiony leb 46a, nadajac mu srednice, umozliwiajaca swo¬ bodny poslizg lba w wydrazeniu walka 32 recznej korby. Poza tern urzadzenie to dzia¬ la w sposób 'powyzej opisany w zwiazku z rozrusznikiem w wykonaniu wedlug fig. 1,2.Poniewaz czesci metehanizmu rozrusznika obracaja sie stalfe lacznie z, obnotowemi cze¬ sciami silnika, z wyjatkiem wstepnego o- kresu podczas przyspieszania ruchu kola rozpedowego, przeto masa czesci mecha¬ nizmu rozrusznika, utrzymywanych przez silnik stale w ruchu obrotowym podczas jego pracy, wywiera taki sam Wplyw, jak i zwykle kolo rozpedowe, umozliwiajac po¬ nadto zmniejszenie wymiarów tego ostat¬ niego lub tez icalkowite jego usuniecie. PL