Wynalazek niniejszy dotyczy samolo¬ tów ze zmienna powierzchnia nosna w kie¬ runku szerokosci skrzydel .przy zachowa¬ niu stalej ich ^rozpietosci. W samolotach takich kazde skrzydlo ^posiada sztywny plat staly, wzdluz którego przesuwa sie dodatkowy .piat o .gietkiej ^powierzchni.W mysl wynalazku plat staly podtrzy¬ muje samolot przy duzych szybkosciach i ^posiada stosunkowo niewielka sile nosna, ,gdy .tymczasem gietka 4-ozwijalna po¬ wierzchnia dodatkowego platu podtrzymu¬ je samolot przy malych szybkosciach, u- latwiajac jego wzlot waz ladowanie. ka powierzchnia nosna .dodatkowego platu jtnoze .miec smaczna krzywizne, w celu u- zyskania stosunkowo duzej sily nosnej.PowierzchniaJiGróa iagojplatu j^t'Wjanoc- niona poprzecznicami (zebrami poprzec^- nemi).Nawiniecie, w znany ^posób, ^przecz¬ nic o duzej fcrzywiznie na bebny zwijako- we .umieszczone w kadlubie wymaga sto¬ sunkowo duzo wolnego miejsca w kadlu¬ bie, c© stanowa wade tego systemu.Aby zapobiec .tej niedogodnosci, po- przecznioe .rozwijakiych ,platów sa wedlug wynalazku wykonane z ldlku ogniw jpo- lacaonyoL ^ soba ^rzeguM^ tak iz jako calosc powierzchnia ich moze przyiac du¬ za krzywizne lub tez krzywizna zerowa w naleznosci od tego czy qpieraja sie, czy tez .nie opieraja sie o plat nieruchomy.Na rysuriku ipjfzedstawono kilka przy¬ kladów wykonania wynalazku.Fig. 1 przedstawia widgk zboku jo-przecznicy ruchomego platu, opierajace¬ go sie na placie nieruchomymi fig. 2 — czesciowy przekrój przez poprzecznice w wykonaniu wedlug fig. 1, a fig. 3^— widok zgóry na poprzecznice ruchomego platu; fig. 4 i 5 przedstawiaja umocowanie oraz narzady do uruchomiania poprzecznie ru¬ chomych platów, fig. 6 — przedstawia wi¬ dok zgóry i czesciowy przekrój nierucho¬ mego platu ze sterem do nastawiania ru¬ chomego platui fig. 7 — widok zboku na nieruchomy plat w wykonaniu wedlug fig. 6, fig. 8 — widok zboku poprzecznicy ru¬ chomego platu do zmiany jego krzywizny podczas lotu, fig. 9*— 1J przedstawiaja perspektywiczne widoki samolotu i wodno- platowców, zaopatrzonych w urzadzenia wedlug wynalazku, fig. 12, 13 i 14 — kom¬ pensacyjne skrzydelka do ulatwienia roz¬ wijania i zwijania ruchomych platów; fig. 15 — przedstawia schemat urzadzenia na- stawczego do zwijania i rozwijania rucho¬ mych platów, fig. 16 — widok zboku urza¬ dzenia ryglujacego czolowej czesci rucho¬ mego platu, fig. 17 — poprzeczny przekrój wzdluz linji A — A na fig. 16, fig. 18 i 19 przedstawiaja w dwu róznych poloze¬ niach odmiane wykonania urzadzenia ry¬ glujacego ruchome czesci poprzecznie ru¬ chomego platu Wzgledem srodkowych o* gniw tychze poprzecznie, fig. 20 — czescio¬ wy widok zgóry na urzadzenie, zapewnia¬ jace sztywne polaczenie poprzecznie po rozwinieciu powierzchni ruchomego platu, fig. 21 — w wiekszej podzialce widok zbo¬ ku na przegub polaczenia ruchomego ogni¬ wa poprzecznicy z ogniwem srodkowym o- raz urzadzenie usztywniajace, fig. 22 — po¬ przeczny przekrój wzdluz linji B — fina fig. 20, fig. 23 — widok zgóry na urzadze¬ nie usztywniajace wpoblizu poprzecznie.Ruchome platy, w wykonaniu wedlug wynalazku, posiadaja poprzecznice (zebra poprzeczne) zlozone z kilku ogniw, z któ¬ rych jedno moze slizgac sie wzdluz nieru¬ chomego platu.W przykladzie wykonania wedlug fig. 1, 2 i 3 kazda poprzecznica sklada sie z dwóch ogniw, a mianowicie ze srodkowe¬ go ogniwa .7, które obejmuje krzywizne po stronie dolnej powierzchni nieruchomego platu 2 i jest przedluzone ztylu za tylna krawedlzia nieruchomego platu oraz z przedniego ogniwa 3, polaczonego zapo¬ moca przegubu 4 ze srodkowem ogniwem L Srodkowe ogniwo 1 (fig. 2 i 3) opiera sie o dolna powierzchnie platu 2 zapomo- ca krazków" 5 i z obydwóch konców posia¬ da wózek 6 z dwoma zlobkowanemi kraz¬ kami 7 które tocza sie po przedniej i tyl¬ nej krawedziach; nieruchomego platu 2.Plat jest wykonany najlepiej z metalo¬ wych podluznych ksztaltówek o idealnie gladkiej powierzchni zewnetrznej. ,W tych warunkach kazde ogniwo / poprzecznicy jest idealnie prowadzone wzdluz po¬ wierzchni platu 2 i moze posuwac sie po tym placie tylko w kierunku podluznicy.* Przednie ogniwo 3 jest polaczone prze¬ gubowo z ogniwem 1 zapomoca przegubu 4 w rozwidleniu la o przekroju poprzecz¬ nym w ksztalcie litery U na koncu ogniwa 1. Przednie ogniwo 3 posiada na swym tyl¬ nym koncu krazek 8, za posrednictwem którego opiera sie na górnej powierzchni nieruchomego platu 2.Srodkowe ogniwo 1 opiera sie w tym przypadku na srodkowej lub dolnej po* wierzchni platu 2, poniewaz ciegna i wspor¬ niki, laczace plat z kadlubem lub z dru¬ gim platem samolotu, polaczone sa z gór¬ na strona platu. Ogniwo 1 powinno opierac sie na tych powierzchniach platu 2, które sa calkowicie wolne od wszelkich polaczen zewnetrznych. Na fig. 4 i 5 przedstawiono ogniwo 1 opierajace sie na górnej po¬ wierzchni platu 2.Poprzecznice moga byc wykonane cal¬ kowicie z metalu lufb tez czesciowo z meta¬ lu a czesciowo z drzewa. Poprzecznice sa polaczone ze soba zapomoca laczników przegubowych. W przykladach -wykonania — 2 —wedlug' fig. 1'-r**3 pierwszy szereg laczni¬ ków 9 tworzy przednia krawedz ruchome¬ go platu, a dwa pozostale szeregi laczni¬ ków 10 i 11 tworza rodzaj lancuchów ulo¬ zonych zprzodu i ztylu nieruchomego pla¬ tu 2, przyczem szereg laczników 11 tworzy przednia krawedz tylnego ogniwa rucho¬ mego platu. Osie przegubów laczników sa równolegle do zeber, tak ii ogniwa rucho¬ mego platu moga byc zwijane na bebnach razem z gietka powloka napieta na ogniwa.Gietka powloka moze byc potrzebna tylko na przedniej i tylnej czesciach poprzecznie, tworzac po rozwinieciu ruchomego platu lacznie z platem nieruchomym skrzydlo ze szczelinami.Przeznaczenie przegubów 4 pomiedzy ogniwami poprzecznie jest nastepujace.Kazda poprzecznica jako calosc ma na celu utworzenie powierzchni rozwinietego platu ruchomego o duzej krzywiznie i o du¬ zej sile nosnej. Krzywizna ta dzieki prze¬ gubom 4 powstaje tylko wtedy, gdy po- przecznice opieraja sie na nieruchomym placie: 2. Podczas zwijania ruchomej po¬ wierzchni na bebnie poprzecznica przesta¬ je opierac isie na placie i wówczas polaczo¬ ne przegubowo ogniwa, stanowiace po- przecznice, przyjmuja zasadniczo poloze¬ nie, w którem jedno ogniwo stanowi prze^ dluzenie drugiego, tak iz ogniwa te zabie¬ raja bardzo malo miejsca na bebnie nieza¬ leznie od ilosci ogniw stanowiacych po- dluznice.Ilosc tych ogniw moze wynosic 4, jesli rozwijana powierzchnia ma posiadac krzy¬ wizne zmienna podczas lotu. Jak przedsta¬ wiono na fig. 8, na której uwidoczniono przednia czesc tylnego ogniwa poprzeczni- cy, poprzecznica ta posiada srodkowa czesc 1 opierajaca sie na nieruchomym placie 2, czesc przednia, polaczona przegubowo z przodem czesci srodkowej, podobnie, jak to ma miejsce w wykonaniu wedlug fig. 1 i 2, oraz czesc tylna 12, polaczona prze¬ gubowo z tylnym koncem srodkowego ogni¬ wa- Ogniwo 12 jest polaczone przegubowo z tylnym koncem srodkowego ogniwa za- pomoca przegubu 13, na którym osadzony jest równiez drazek 14* którego przedni ko¬ niec jest zaopatrzony w krazek 15, opiera¬ jacy sie o górna powierzchnie nieruchome¬ go platu 2. Tylny koniec drazka 14 jest po¬ laczony z punktem 16 ogniwa 12 za posred¬ nictwem sprezyny 17, której sila napiecia powoduje wzajemny docisk powierzchni 14a i 12a» jezeli nie dzialaja na nia, sily ze¬ wnetrzne. Zderzak 18 drazka 14, wspól¬ dzialajacy ze zderzakiem 19 na tylnym koncu, srodkowego ogniwa I zapewnia sztywne polaczenie tego ogniwa z drazkiem,, gdy po rozwinieciu powierzchni ruchomej krazek 15 opiera sie na nieruchomym pla¬ cie 2 tak, jak zaznaczono na rysunku linga¬ mi ciaglemi.Po przezwyciezeniu sily napiecia spre¬ zyny 17 i, ewentualnie^ innych narzadów sprezystych ogniwo 12 moze obracac sie w kierunku zaznaczonym strzalka pod wply¬ wem naporu wiatru wzglednego, dzieki czemu zmniejsza sie krzywizna skrzydla, skoro tylko szybkosc samolotu zwiekszy sie ponad okreslona wartosc. Chcac przy duzej szybkosci zmniejszyc skrzydlo o du¬ zej krzywiznie i duzej nosnosci na skrzydlo O podwójnej krzywiznie i malej nosnosci, przewidziane sa na tylnych koncach ogniw 12, umocowane na nich przegubowo, skraj¬ ne ogniwa, polaczone zapomoca nierozeia- gliwych lin 21 z koncem drazka 14, tak iz przesuniecie, w znany sposób, ogniw 12 w, kierunku zaznaczonym strzalka wywoluje za posrednictwem linki 21 podniesienie, tych skrajnych ogniw i ich powloki ponad plaszczyzne ogniw 12. Cale skrzydlo przy¬ biera wówczas podwójna krzywizne o nia- lej nosnosci, przyczem srodek parcia zo¬ staje sprowadzony do nieruchomego pla¬ tu 2.Sprezyna 17 i linka 21 z krazkami pro- wadniczemi moga byc ukryte wewnatrz wy¬ drazonego ogniwa ^2 poprzecznicy, co-jest - 3 -zreszta znane w skrzydlach o krzywiznie, zmienianej podczas lotu.Gdy ruchoma powierzchnia platu zosta¬ je sciagnieta zapomoca obrotu bebna zwi^ jakowego w odpowiednim kierunku, krazek 15 zesfkakuje z platu 2, a wszystkie ogniwa póprzecznicy ukladaja sie wzdluz wspól¬ nej teoretycznej osi platu, zaznaczonej li- nja przerywana na fig. 8.Wolne konce ruchomych powierzchni sa polaczone z ciegnami, zwijanemi na beb¬ nach zwijakowych. Podczas rozwijania po¬ wierzchni ruchomych sila ciagnienia dziala na liny. Podczas zwijania zas ruchomej po¬ wierzchni platu ciagna bebny zwijakowe, na których nawijaja sie te powierzchnie.Stosownie do wynalazku (fig. 4 i 5) cie¬ gna przechodza przez niektóre podluzne ksztaltowniki nieruchomego plata 2 i sa prowadzone zapomoca krazków 22, których walki sa osadzone w sciankach podluznych ksztaltówek. Konce srodkowego ogniwa 1 skrajnej poprzeczmicy kazdej powierzchni ruchomej sa zaopatrzone w zlacza., np. zla¬ cze 23, do którego umocowywuje sie cie¬ gno. Zlacza 23 prowadzone sa w rowku lub podluznej szczelinie 24 powloki platu 2.Szczelina ta moze byc zaslonieta, gdy po¬ wierzchnia ruchoma jest ukryta, t. j. zwi¬ nieta na bebnie zapomoca ciegna w postaci wstegi na calej dlugosci lub na czesci dlu¬ gosci, odpowiadajacej podluznicy nieru¬ chomej plaszczyzny platu.Korzystnie jest przewidziec równiez na innych poprzecznicach oprócz skrajnej po- przecznicy np. haczyki 25 (fig. 5), prowa¬ dzone w rowkach 24 i uczestniczace wespól ze wspomnianemi krazkami w prowadzeniu powierzchni ruchomej na powierzchni nie¬ ruchomej, zapobiegajac, w razie pojawie¬ nia sie nienormalnych naprezen, rozchyle¬ niu rozwidlenia, obejmujacego przednia krawedz nieruchomego platu.Na fig. 15 jest przedstawione wspólne dla obydwóch nieruchomych platów urza¬ dzenie sterownicze powierzchni rucho¬ mych, Powierzchnie ruchome, lacznie z opi- sanemi powyzej poprzecznicaim, zwijaja sie na bebnach 26 napedzanych w ten spo¬ sób, ze obracaja sie w kierunkach przeciw¬ nych. Naped bebnów moze stanowic silnik elektryczny 27, wlaczany lub wylaczany zaleznie od potrzeby przez lotnika. Oby¬ dwa konce walu tego silnika sa zaopatrzo¬ ne w sprzegla 28, wlaczane lub wylaczane automatycznie zaleznie od kierunku obrotu silnika, przyczem sprzegla te-moga byc do¬ wolnego typu i nie wchodza w zakres wy¬ nalazku, Jedno ze sprzegiel 28 napedza za¬ pomoca kólka zebatego 29 kolo zebate 30, osadzone na wale 31, na którym osadzone sa nieruchomo dwa slimaki 32 i 33, zazebia¬ jace sie stale ze slimacznicami 34 i 35, po- laczonemi z bebnami 26. Drugie sprzeglo moze napedzac zapomoca drugiego kola ze¬ batego 29 kolo zebate 36, luzno osadzone na wale 31 i sprzegniete za posrednictwem przekladni zebatej 37, 38 z walem 39, któ¬ ry za posrednictwem slimaka 40 obraca slimacznice 41, umocowana na bebnie 42, który zwija ciegna 43, polaczone z ze- wnetrznemi koncami ruchomej powierzch¬ ni. Bebny 26 i 42 sa stale hamowane zapo¬ moca jakiegokolwiek odpowiedniego urza¬ dzenia, w celu zapewnienia stalego napre¬ zenia powierzchni ruchomych i ciegien.Silnik 27 moze obracac sie w dwóch kierunkach. Zaleznie od kierunku obrotu silnika napedzany jest badz wal 31, który napedza jednoczesnie obydwa bebny zwi¬ jakowe 26 powierzchni ruchomych, a beben zwijakowy 42 ciegna 43 obraca sie wówczas luzno, lecz jest hamowany, w celu uniknie¬ cia rozbiegania sie, badz tez napedzany jest wal 39, który napedza wówczas beben zwijakowy. 42 ciegna 43, przyczem beTmy zwijakowe powierzchni ruchomych obraca¬ ja sie wówczas luzno, lecz sa hamowane, w celu zapewnienia dostatecznego napreze¬ nia powierzchni ruchomych platów i kabli.Fig. 12 -— 14 przedstawiaja przyklad urzadzenia, majacego na celu ulatwianie — 4 -rozwijania powierzchni ruchomych platów przy pomocy parcia wiatru wzglednego.Dwie skrajne poprzecznice ruchomych platów sa polaczone ze soba i podtrzymu¬ ja pionowa os 44, na której moze wahac sie skrzydelko 45. W punkcie 46 tego skrzydel¬ ka przymocowywuje sie koniec wspomniane¬ go wyzej ciegna 43. Gdy jedna z powierzch¬ ni ruchomego platu rozwija sie, ciegno po¬ ciaga skrzydelko w kierunku zaznaczonym strzalka 49 i ustawia je w polozeniu przed- stawionem na fig. 13. Skrzydelko 45 opiera sie o zderzak 47 ruchomego platu, nachyla sie wzgledem kierunku wiatru wzglednego (o kierunku zaznaczonym strzalka 48), przyczem skladowa parcia wiatru na skrzy¬ delka ma ten sam kierunek, co i sila wy¬ wierana przez ciegno ruchomego platu.Przy koncu rozwijania skrzydelko opiera sie o zderzak 50 nieruchomego platu, przez co skrzydelko 45 przybiera polozenie, rów¬ nolegle do kierunku wiatru wzglednego, (zaznaczonego strzalka na fig. 13).Gdy powierzchnia ruchoma jest zwija¬ na, wówczas inne ciegno 51 polaczone z bebnem zwijakowym 26 ciagnie skrzydelko 45 w kierunku strzalki 52 i ustawia to skrzydelko w polozeniu, przedstawionem na fig. 12. Skladowa parcia wiatru wzgled¬ nego jest w tym przypadku równiez zwró¬ cona w kierunku przesuwania ruchomego platu.Mozna równiez przewidziec plaszczy¬ zny sterowe, które po calkowitem rozwi¬ nieciu ruchomych platów moga byc urucho¬ miane przez lotnika, jako pomocnicze stery kierunkowe lub tez, jako powierzchnie kompensacyjne w razie zatrzymania sie jednego z bocznych silników w samolocie wiel-psilnikowym.Stosownie do wynalazku skrzydelka 45 sluza do zaslaniania otworów, przewidzia¬ nych w kadlubie samolotu, które sluza do popuszczenia ruchomych platów, zwija¬ nych na .b^bny umieszczone wewnatrz ka* dfiibsu.W przykladzie wykonania wedlug fig. % gdy ruchome platy, wspóldzialajace z dol- nemi nieruchomemi platami 2, sa ukryte w kadlubie, otwory 53 w tym kadlubie sa za¬ sloniete zapomoca skrzydelek 45 osadzo¬ nych na skrajnych poprzecznicach rucho¬ mych platów, tak iz po zwinieciu po¬ wierzchni tych platów samolot posiada wszystkie zalety aerodynamiczne zwyklego samolotu o stalych platach. Podobnie jak skrzydelka 45, na poprzecznicach rucho¬ mych mozna umocowac wózki, które sa po¬ trzebne tylko podczas wzlotów i ladowa¬ nia. Zamiast wózków mozna w przypadku wodnoplatowców (fig. 10, 11) umocowac na koncach zwijanych powierzchni rucho¬ mych platów plywaki 54, które w przypad¬ ku, gdy wodnoplatowiec leci z duza szyb¬ koscia, zostaja ukryte w zaglebieniach 55f przewidzianych w kadlubie wodnoplatow- ca (fig. 11), tak iz znika wówczas dwura* miennik, niekorzystny pod wzgledem aero¬ dynamicznym, jednakze niezbedny w ka¬ dlubie, wykonanym jako plywak.Wynalazek dotyczy równiez urzadzen, które umozliwiaja zaryglowanie wzgledem ogniw srodkowych przednich ogniw po¬ przecznie platów ruchomych po rozwinie¬ ciu powierzchni tych platów. W ten sposób otrzymuje sie podczas lotu sztywna calosc, zlozona z przednich i srodkowych ogniw.Podczas zwijania zas powierzchni rucho- mych platów, gdy jedna poprzecznica ze¬ slizguje sie z nieruchomego platu 1, zary¬ glowanie przestaje dzialac i umozliwia wy¬ prostowanie krzywizny poprzecznie lub zwiniecie ruchomego platu na bebnie przy zapotrzebowaniu jak najmniejszej prze¬ strzeni.W przykladzie wykonania wedlug fig- 16 i 17 tylny koniec przedmego ogniwa 3 poprzecznicy posiada ksztalt litery U, przyczem koniec ten jest polaczony prze¬ gubowo z przednim koncem srodkowego o- gniwa / na osi 56, która przechodzi przejj boki srodkowej czesci, majacej równiez — 5 —przekrój w ksztalcie litery U. Rygiel sta¬ nowi strzemionko 57 znajdujace sie na kon¬ cu dzwigni 58, osadzonej zapomoca prze¬ gubu 59 na przednim ogniwie. 3 i podlega¬ jacy dzialaniu sprezyny 60. Sprezyna dzia¬ la w ten sposób, ze w chwili braku sil ze¬ wnetrznych wierzcholek strzemionka jest podniesiony wgóre, tak iz konce 57a strze¬ mionka 57 sa calkowicie zawarte we¬ wnatrz ogniwa 3.Z chwila jednak rozwiniecia powierzch¬ ni ruchomego platu powierzchnia lub rów¬ nia pochyla, przewidziana u podstawy pla¬ tu 2, styka sie z krazkiem 61, umieszczo¬ nym na wolnym koncu drazka 58, wskutek czego drazek ten zostaje obrócony po po¬ konaniu sily napiecia sprezyny 60. Konce 57a strzemionka 57 ustawiaja sie nawprost otworów 62 wykonanych w bokach ogniwa 3 (fig. 16) i opieraja sie na brzegach ogniwa 1. W ten sposób nastepuje zaryglowanie, które zostaje zniesione dopiero wtedy, gdy krazek 61 zostaje zwolniony, co ma miejsce w razie zwiniecia powierzchni ruchomego platu i w razie dojscia poprzecznicy do bebna zwijakowego.W odmianie wykonania przedstawionej na fig. 18 i 19 zaryglowanie ruchomego o- gniwa 3 na srodkowym ogniwie 1 odbywa sie w sposób nastepujacy.Zapadka 75 jest osadzona zapomoca przegubu 76 na ruchomym ogniwie 3 i po¬ siada os 77, na której jest osadzony kra¬ zek 78. Strzemionko 79, polaczone z wol¬ nym koncem osi 77, jest polaczone laczni¬ kiem 80 z punktem nieruchomym lub osia 81 srodkowego ogniwa 1. Drazek 82 jest o- sadzony poza tern na zapadce 75 i przecho¬ dzi swobodnie przez ogniwo 3. Zewnetrzny koniec drazka 82 jest zaopatrzony w kra¬ zek 83, który styka sie z odpowiednia rów¬ nia pochyla, znajdujaca sie u podstawy skrzydla, podobnie, jak to mialo miejsce z krazkiem 61 w wykonaniu urzadzenia we¬ dlug fig. 16.Gdy powierzchnia jest rozwinieta, dra¬ zek 82 jest pociagany nazewnatrz, a zapad¬ ka 75 przyjmuje polozenie wedlug fig. 18, przyczem wszystkie trzy punkty 81, 84 i 76 znajduja sie w linji prostej, a zapadka o- piera sie w punkcie 85.Krazek 78 (których zreszta moze byc wiecej np. 2) opiera isie o brzeg nierucho¬ mego platu 2, podobnie jak krazek 7 w u- rzadzeniu wedlug fig. 3.Gdy powierzchnia ruchomego platu jest zwinieta, a poprzecznice dojda do nasady skrzydla, drazek 82 zostaje odepchniety, a poszczególne narzady urzadzenia przybie¬ raja polozenia, Uwidocznione na fig. 19.Fig. 20 — 23 przedstawiaja odmiane u- rzadzenia, które zapewnia wzajemne u- sztywnienie ruchomych poprzecznie po roz¬ winieciu powierzchni ruchomego platu.Ciegno 24a, np. drut stalowy, uczestni¬ czace w rozwijaniu i zwijaniu powierzchni ruchomego platu, przechodzi przez nieru¬ chome ogniwa 1 poprzecznie wpoblizu kra¬ wedzi przedniej i tylnej nieruchomego platu i stanowi os przegubów laczni¬ ków 86 i 87, wykonanych w ten spo¬ sób, ze obejmuja swemi koncami wste¬ gi stalowe 86a i 87a. Wstega 86a sta¬ nowi jedna calosc wzdluz calej powierzch¬ ni ruchomego platu i jest przymocowana do srodkowych ogniw poprzecznie zapomo¬ ca malych strzemionek 88. Wstega 87a jest zlozona z odcinków, których dlugosc odpo¬ wiada odstepowi dwóch sasiednich po¬ przecznie po rozwinieciu powierzchni rucho¬ mego platu. Kazdy z tych odcinków wpu¬ szczony jesl koncami do odpowiednich kon¬ ców laczników 87, zaopatrzonych w katów- ki 89, w których przewidziane jest lukowa¬ te wyciecie 90, przez które przechodzi trzpien 91 przymocowany do ruchomego o- gniwa 3 poprzecznicy. Jak widac na fig. 21 rysunku, z chwila rozwiniecia powierzchni ruchomego platu wstegi 87a zcstaja podnie¬ sione prostopadle wzgledem wsteg 86a, tworzac lacznie ze wstega 86a ksztaltownik o duzym momencie bezwladnosci, który to — 6 —ksztaltownik wytrzymuje naprezenia, po¬ wstajace od sil dazacych, do zblizenia po¬ przecznie.Gdy .powierzchnia ruchomego platu jest zwinieta, ruchome ogniwa 3. poprzecz¬ nie, obracajac sie na osiach 56 w celu wy¬ prostowania sie, odchylaja wstegi 87a w polozenie wedlug fig. 20 i 22 tworzac zespól 86a — 24a — 87, który jest gietki i nie sta¬ wia oporu przy zwijaniu powierzchni ru¬ chomego platu na bebnach zwijakowych 26 (% 15).Na lacznikach 86 mozna przewidziec wzmocnienia 92 z drzewa lub innego mate- rjalu, w celuuzhrojenia i utrzymania brze¬ gu gietkiej scianki, przymocowanej do ru¬ chomych ogniw 3 poprzecznicy i stanowia¬ cej powloke powierzchni ruchomego platu.Stosownie do wynalazku zwichrzanie powierzchni ruchomych platów odbywa sie w sposób nastepujacy.Kazdy nieruchomy plat 2 jest zaopa¬ trzony w ster zwichrzajacy 2a, który stano¬ wi przedluzenie nieruchomej czesci platu.Ster ten (fig. 6 i 7) jest, w znany sposób, wykonany z metalowych podluznych k&ztaltówek i jest osadzony obrotowo w lo¬ zyskach 64, podtrzymywanych na osi 63 i przymocowanych sztywno do nieruchome¬ go platu 2. Lozyska te sa zaopatrzone w tarcze 65 przynitowane lub przypojone do wsporników 66, sztywno polaczonych z we- wnetrznemi powierzchniami podluznemi steru. Uklad ten, dzieki zastosowaniu tarcz 65, dajacych isie lekko zwichrzac, czyni la- twem dzialanie steru pomimo jego od¬ ksztalcen. Obrót steru 2cr wzgledem osi 63 odbywa sie zapomoca ciegien lub lancu¬ chów sterowych umieszczonych wewnatrz platu nieruchomego, które dzialaja na zlob¬ kowany krazek lub na pokretlo 67, osadzo¬ ne na czopie 68, przymocowanym do osi 63 zapomoca kolnierza 69. Stozkowe kolo ze¬ bate 70 sztywno polaczone z pokretlem lub krazkiem 67 obraca ster 2a za posrednic¬ twem stozkowego kola zebatego 71.Rozwiniecie powierzchni ruchomego platu wzdluz istalegp platu 2 powinno od¬ bywac sie az do konca steru, jednakze sta¬ le powinna byc zachowana moznosc poslu¬ giwania sie sterem,, w celu przywrócenia poprzecznej równowagi samolotu. W tym celu poprzeczne powierzchnie, przylegle do steru 2a oraz nieruchomego platu 2, sa wy¬ ciete w ten sposób, iz pomiedzy niemi po¬ wstaje miejsce, w którem umieszcza sie ksztaltowniki 72 o odksztalcalnych scian¬ kach, np.. z gumy lub podobnego materja- lu. Ksztaltowniki 72, majace w niniejszym przykladzie wykonania ksztalt zwróconych do siebie wierzcholkami trójkatów, posia¬ daja takie przekroje, iz stanowia jednolite polaczenie steru z platem nieruchomym.Ksztaltowniki te sa odpowiednio przymo¬ cowane do przekrojów poprzecznych steru i platu i moga byc w razie potrzeby uzbro¬ jone w czesci metalowe, np. w tarcze 73, która ulatwia równomierny rozklad napre¬ zen odksztalcajacych, powstajacych pod¬ czas uruchomiania steru.Przy takiem wykonaniu urzadzenia, niezaleznie od katowego polozenia steru, srodkowe ogniwa poprzecznie powierzchni ruchomego platu nie napotykaja podczas rozwijania na wystepy, które opieralyby sie rozwinieciu powierzchni 'ruchomego platu wzdluz platu stalego. Skrajne poprzeczni- ce powierzchni ruchomego platu, posiada¬ jace luzy, przewidziane w przegubach lan¬ cuchów laczacych, moga obracac sie razem ze sterem i to zarówno wtedyr kiedy po¬ wierzchnia ruchomego platu jest calkowi¬ cie rozwinieta, jak i podczas rozwijania. PL