Wynalazek niniejszy dotyczy samolotu typu póltoraplatowego, posiadajacego na¬ stepujace zasadnicze urzadzenia charakte¬ rystyczne: 1. Wrzecionowaty kadlub o przekroju eliptycznym, skladajacym sie z dwóch cze¬ sci, laczacych sie ze soba wzdluz plaszczy¬ zny przechodzacej przez male osie elips po¬ szczególnych przekrojów poprzecznych te¬ go kadluba, przechodzacych przez jego zebrowania glówne. Kadlub ten posiada wiazania górne, podtrzymujace plat glów¬ ny i zawiera w sobie wszystkie czesci na- pedne i uzbrojenie samolotu, którego masy ciezkie umieszczone sa na przodzie wpobli- zu platu glównego, co zmniejsza bezwlad¬ nosc podluzna platowca; 2. plat glówny sklada sie z dwu pólpla- tów, z których kazdy posiada podluznice jednolite, przymocowane do slupków wia¬ zania górnego; plat ten jest polaczony za- pomoca skosnych podpórek z platem dol¬ nym, nadajacym ksztalt wrzeciona osi i a- mortyzatorom podwozia; 3, pomiedzy platem glównym a podwo¬ ziem umieszczony jest plat posredni, przy¬ mocowany do kadluba i do tezników, wia¬ zacych plat glówny z podwoziem, przyczem krawedz tylna platu posredniego zaopa¬ trzona jest w lotki, obracajace sie okolo je¬ go tylnych czesci i nastawiane dowolnie pod rozmaitemi katami nachylenia, w celu hamowania samolotu przy ladowaniu; lotki te sa przytrzymywane w danem polozeniu odpowiednim zatrzaskiem, np, samoczyn¬ nym;4. konstrukcja pfalów polega na takiem polaczeniu podluznie z duraluminjum z drewnianemi wiazaniami poprzeczneml i li¬ stwami, iz platy nie odksztalcaja sie pomi¬ mo duzych odstepów pomiedzy wiazaniami poprzecznemi; 5. stery ogona sa odejmowane, a urza¬ dzenia do ich poruszania (glebokosc i kie¬ runek) sa zamaskowane; poszczególne pla¬ ty tych sterów mozna przechowywac jako czesci zamienne samolotu, przyczem opór powodowany w czasie lotu przez urzadze¬ nia sluzace do poruszania tych sterów zo¬ stal usuniety; 6. podwozie jest rozbierane, co pozwa¬ la na latwa zamiane i sprawdzenie amorty¬ zatorów (Sandow'a).Pozostale szczególy charakterystyczne wynalazku wylonia sie w toku ponizszego opisu, odnoszacego sie do jednej postaci wykonania samolotu póltoraplatowego, przedstawionego tytulem przykladu na za¬ laczonym rysunku.Fig. 1, 2 i 3 przedstawia/a schematycz¬ nie widoki: zboku, zprzodu i zgóry calosci platowca, fig. 4—przekrój pionowy w skali wiekszej czesci przedniej samolotu wraz z siedzeniem pilota, fig. 5—czesc tylna kadlu¬ ba, fig. &—widok perspektywiczny obu cze¬ sci platu posredniego wraz z mechanizmem do poruszania jego lotek, fig. 7 — widok perspektywiczny czesci srodkowej kon¬ strukcji platu glównego.Podobnie jak i wszystkie inne samoloty póltoraplatowe, samolot wedlug niniejsze¬ go wynalazku posiada wogóle mówiac glów¬ ny plat górny i maly plat dolny, a na ogo¬ nie kadluba umieszczone jest cale opierze¬ nie (stery i stateczniki).Zasadnicze czesci samolotu opisane sa ponizej kolejno.Plat górny 1 (fig. 7) sklada sie z 2 pól- platów, przymocowanych wspólnie na wia¬ zaniu górnem 10, podtrzymywanem przez kadlub. Wiazanie to wyglada zprzodu jak odwrócona litera V, a z boku—jak litera N.Plat górny podparty jest zapomoca dwóch podpórek 11 w ksztalcie (zboku) litery Y.Dwa ramiona górne tych podpórek przymo¬ cowane sa kazde do jednej z dwóch podluz¬ nie platu zapomoca odpowiedniego okucia, a ramie dolne opiera sie na okuciu, umie- szczonem w tym celu na placie dolnym.Kazda podpórka dzieli pólplat pod wzgledem dlugosci na dwie czesci, z któ¬ rych czesc zewnetrzna, czyli skrajna, jest nieco krótsza od czesci wewnetrznej, pod¬ partej z obu stron.Szkielet platu glównego 1 sklada sie z dwóch dzwigarów 12 (podluznie) z duralu¬ minjum, zeber (wreg) drewnianych 13 i podluznych oraz poprzecznych listew drewnianych 14. Napór powietrza na plat rozklada sie na cala powierzchnie okrywa¬ jacego je plótna, które przekazuje ten na¬ pór listwom, listwy—wiazaniom poprzecz¬ nym, a wiazania poprzeczne (zebra lub wregi)—dzwigarom glównym, czyli po- dluznicom.Dzieki podobnej budowie platu, sila na¬ poru powietrza rozklada sie na cala jego powierzchnie, a ilosc zeber, potrzebna do osiagniecia tego celu, jest niewielka. Zebra poprzeczne posiadaja ksztalt przekroju platu, a listwy poprzeczne i podluzne nie przeszkadzaja w zachowaniu tego ksztal¬ tu wzdluz calej jego rozpietosci. Zebra po¬ przeczne polaczone sa z podluznicami glównemi zapomoca katowników duralu- minjowych, przynitowanych do tych po¬ dluznie. Katowniki te obejonuja zebra po¬ przeczne, poczem wszystko znitowuje sie razem.Podluznice glówne: przednia i tylna, dziela sie kazda na dwie czesci: prawa i lewa, polaczone ze soba na wiazaniu gór¬ nem 10. Sa to dzwigary o równej wytrzy¬ malosci, skladajace sie z dwóch scianek i pasów w ilosci, zaleznej od wysilu jakie¬ mu maja podlegac. Obie te czesci polaczo¬ ne sa ze soba katownikami.Plat jest usztywniony zapomoca rur, a — 2 —jego czesc zewnetrzna czyli skrajna — za- pomoca strun (linek).Lotki 15 platu glównego (fig. 3) osadzo¬ ne sa obrotowo na specjalnej belce (podluz¬ nicy) drewnianej i mozna je nastavTiac v; dwóch przeciwnych kierunkach . obracajac okolo osi, prostopadlej do linji lotu. Sluza one do ulatwienia wykonywania zwrotów lub do przywracania w sposib znany rów¬ nowagi poprzecznej.Plat dolny 2 lezy w plaszczyznie osi podwozia i sluzy do powiekszenia calej po¬ wierzchni nosnej samolotu. Obejmuje on os kól 3 podwozia do ladowania oraz bebny i wiezy elastyczne 16, zmniejszajac przez to ich opór podczas lotu.Plat dolny tego rodzaju, podobnie jak i w innych samolotach póltoraplatowych, zmniejsza szybkosc ladowania, poniewaz bedac wpoblizu powierzchni ziemi hamuje samolot bardzo mocno.Przy takim ustroju, pilot widzi wszyst¬ ko ponad platem i pod nim, pomiedzy tym platem a kadlubem.Plat sredni 17 (fig. 6) sklada sie z dwóch czesci, posiadajacych szkielet do¬ wolnej konstrukcji, skladajacy sie z dwóch podluznie drewnianych 18, zeber poprzecz¬ nych 19 w postaci kratownic oraz listew posrednich 20.Kazdy pólplat tego platu przymoco¬ wany jest do okuc, laczacych go z kadlu¬ bem i podwoziem, oraz do podpórek 11, przechodzacych przez nie nawskros.Plat sredni posiada dwie lotki 21 u- mieszczone poza podluznica tylna i bie¬ gnace od kadluba az do tezników 11.Lotki te sluza do hamowania samolotu podczas ladowania. Kazda z tych lotek obracana jest zapomoca tworzacej belke rury 22, osadzonej obrotowo w dwóch lo¬ zyskach 23, umocowanych na podluznicy tylnej platu; z lozysk tych jedno znajduje sie wpoblizu kadluba, a drugie wpoblizu ukosnego teznika 11.Lotki porusza sie jednoczesnie za po¬ srednictwem sprzegla 24 w rodzaju sprze¬ gla Cardan'a oraz dwóch kolnierzy ela¬ stycznych 25, zapobiegajacych ukosnemu ustawieniu.Przy obrocie dzwigni recznej 26, sprze¬ zonej z lacznikiem 27 i dwoma redukuja- cemi ramionami 28—29 o kat 45°, lotka obraca sie o kat 90°. Lotki te zatrzymywa¬ ne sa w pewnem okreslonem polozeniu, w które zostaly ustawione zapomoca odpo¬ wiedniego zatrzasku, jak np. zapomoca dzialajacego samoczynnie zatrzasku 30.Kadlub 4 jest wykonany z cienkich pa¬ sów (tasm) drewnianych, sklejonych i na¬ winietych naprzemianlegle w kilku war¬ stwach na szkielet, skladajacy sie z pre¬ tów biegnacych podluznie i obreczy. Ka¬ dlub ten ma ksztalt wrzeciona o przekro¬ ju eliptycznym, przyczem duze osie po¬ szczególnych elips przekroju zajmuja po¬ lozenie pionowe.Kadlub sklada sie z czesci górnej i cze¬ sci dolnej, uksztaltowanych wraz ze swe- mi belkami i pretami podluznemi. Obie te czesci polaczone sa ze soba w plaszczyznie, przechodzacej przez male osie elips po¬ szczególnych przekrojów. Czesc dolna za¬ konczenia jest podluznica, a czesc górna, jest dopasowana i przynitowana do tej podluznicy.Urzadzenie takie posiada nastepujace zalety: unika sie trudnosci przy zdjeciu formy ksztaltujacej z powloki przedniej czesci kadluba, co ma miejsce, gdy jest ona zrobiona z jednej sztuki;* latwiej jest poprzymocowywac wszystkie czesci we wnetrzu kadluba, jak np. fundament sil¬ nika, belki usztywniajace 31, przegródki 32—33 i obrecze 34 (fig. 4), poniewaz gór¬ na czesc kadluba naklada sie dopiero po przymocowaniu wszystkich tych czesci.Belki i prety podluzne przebiegaja z jed¬ nego konca kadluba w drugi, przekazujac naprezenia, którym on podlega, wszystkim podpierajacym je czesciom.Kadlub spoczywa na podwoziu* zawie- ~r 3 -rajacem os nieruchoma, utworzona przez belke przednia 35 malego platu 2, posrod¬ ku którego osadzone sa obrotowo dwie póloski w postaci rur 36, dzwigajacych kola 3.Podwozie to ma te zalete, ze mozna je rozbierac i ze mozna naprawiac wiezy e- lastyczne« nie rozbierajac malego platu.Kazda póloska rurowa sklada sie z dwóch czesci, a mianowicie rury pierw¬ szej, osadzonej obrotowo na stale na bel¬ ce przedniej malego platu, podtrzymywa¬ nego przez os, oraz rury drugiej, wcho¬ dzacej i zaklinionej na tej pierwszej ru¬ rze; Jezeli wyjmiemy klin oraz os cewki z nawinietem podwiazaniem elastycznem /6, to rzeczona rura ruchoma wysunie sie wraz z cewka i podwiazaniem elastycznem 16. Nogi 37 podwozia przymocowane sa zapomoca odpowiednich okuc u góry do kadluba pod przegródka przednia 38 i przegródka tylna 39 a u dolu do belki przedniej 35 i belki tylnej 40 malego pla¬ tu. Nogi 37 sa zrobione z drzewa odpo¬ wiedniego przekroju, a widziane zboku maja ksztalt litery N.W koncu kadluba umieszczona jest w znany sposób ploza 9, przyczem przed ta ploza znajduje sie oslona profilowana tak, aby niweczyla pewna czesc oporu tej plo¬ zy podczas lotu.Stateczniki: poziomy 6 i pionowy 7 mozna w razie potrzeby odejmowac. U- izadzenia poruszajace stery sa ukryte, dzieki czemu nie twarza oporów podczas lotu.Poniewaz stateczniki: poziomy 6 i pio¬ nowy 7 sa odejmowalne, wiec w wypadku przewozenia samolotu mozna je zdjac zmniejszajac przeszkody, które one wów¬ czas tworza, a ponadto latwo jest je prze¬ chowywac w celu zamiany w razie po¬ trzeby.Statecznik poziomy 6 zawiera: belke przednia 41, skladajaca sie z dwóch czesci, ciagla belke tylna 42, umieszczona i obli¬ czona tak, aby wytrzymywala sily dziala¬ jace na czesc przednia steru, belke przegu¬ bowa 43, oraz wiazania poprzeczne, prze¬ kazujace obciazenie belkom.Posrodku belki tylnej 42 przynitowane sa plytki .44 zrobione z duraluminjum. Za¬ pomoca tych plytek wlasnie czesci opie¬ rzenia ogona przysrubowane sa z jednej strony do przegródki koncowej 45 kadlu¬ ba, a z drugiej sa ze soba polaczone zapo¬ moca swych dwóch pólbelek przednich i polaczone z kadlubem rura 46, przecho¬ dzaca i przymocowana do kadluba.Ster glebokosci 5 posiada ksztalt pól- eliptyczny i osadzony jest obrotowo na belce, umieszczonej na stateczniku pozio¬ mym 6.Statecznik pionowy 7 sklada sie z wia¬ zan wzajemnie do siebie prostopadlych i przekazujacych napór, dzialajacy na opie¬ rzenie pionowe, belce 47, obliczonej tak, aby wytrzymywala ten napór i aby sluzy¬ la jako os obrotu. Belka ta rozszerza sie u dolu tak, aby mozna bylo umocowac sztywnie pomiedzy plytkami 44 belke tyl¬ na statecznika poziomego 6, a przez to i zmocowac ja z kadlubem. Czesc przednia statecznika pionowego 7 umocowana jest na kadlubie zapomoca jarzma ze sruba 48.Ster kierunkowy 8 obraca sie wokolo belki statecznika pionowego i poruszany jest zapomoca dzwigni 49 przymocowanej do jej dolnego konca.Na samym koncu kadluba przymoco¬ wana jest do poziomego statecznika 6 po¬ wloka 50, zakonczajaca ten kadlub. W tej to powloce wlasnie, dajacej sie z latwoscia zdejmowac, ukryte sa dzwignie 49 i 51 i linki poruszajace stery, które w tych wa*- runkach mozna zawsze z latwoscia spraw¬ dzic.Szkielet czesci przedniej kadluba, two¬ rzacej fundament silnika, sklada sie z pio¬ nowych i poziomych belek usztywniaja¬ cych 31 oraz przegródek 32, 33, 38, 39 zro¬ bionych z duraluminjum. Belki usztywnia- — .4 —jacc przysrubowane sa do belek podluz¬ nych Jcadluba. Przegródka przednia 38 i tylna 39 sluza z jednej strony do przymo¬ cowania podwozia 37 i ewentualnie platu sredniego 17 oraz podpórek czyli sciagów 52, podtrzymujacych je, a z drugiej stro¬ ny — wiazania górnego 10 samolotu.Do ochladzania wody, ochladzajacej silnik, sluzy chlodnica plytkowa 53 (fig. 1 i2).Siedzenie pilota umieszczone jest na belkach usztywniajacych ztylu przegródki tylnej kadluba.Uzbrojenie samolotu sklada sie z 4 ku¬ lomiotów nastawialnych, z których dwa ku¬ lomioty 55 umieszczone sa w kadlubie, a dwa na platach.Kulomioty kadluba, strzelajace poprzez smiglo, dzialaja synchronicznie z silnikiem, dzieki urzadzeniu, polegajacemu na wale z kciukami. Kulomioty te sa pod reka pilo- ta, przyczem tylny umieszczony jest na przegródce tylnej, a przedni — na belce 56 w ksztalcie litery U, laczacej przegródke przednia z tylna. Kulomioty te sa umie¬ szczone po obu stronach osi podluznej ka¬ dluba i sa zaopatrzone w kolimatory (wi¬ zjery, celowniki); kulomioty nastawia sie zapomoca tylnego loza.Na rurze poziomej, przymocowanej do kadluba i nastawianej w kierunku piono¬ wym, osadzone sa obrotowo 2 skrzynki 57 do tasm z nabojami i jedna skrzynka 58 do tasm pustych. Kanal 59 sluzy do wy¬ rzucania lusek nabojów nazewnatrz ka¬ dluba..Kulomioty platu sa zaglebione w nim tak, iz tylko koniec lufy wystaje z jego grzbietu; kulomioty te sa umieszczone na specjalnych lozach, przebiegajacych od podluznicy przedniej do tylnej, a pilot pu¬ szcza te kulomioty w ruch zapomoca ukla¬ du dzwigni. Kulomioty platu umieszczone sa po obu stronach kadluba i nastawiane sa od tylu.Zapomoca specjalnego urzadzenia moz¬ na zastapic jeden kulomiot platu kulomio¬ tem fotograficznym, a jeden z kulomiotów kadluba—kulomiotem kinematograficznym.Ztylu od pilota przymocowany jest do belek usztywniajacych aparat fotograficz¬ ny, nastawiany w kierunku podluznym pio¬ nowym i poprzecznym.Do nadawania kierunku sluzy porusza¬ ny nogami drazek 60, osadzony w prowad¬ nicy, biegnacej od przegródki przedniej do tylnej.Dzwignia reczna 6$ do kierowania skre¬ tem i glebokosciowego przekazuje ruchy wahadlowe wtyl, uruchomiajac stery gle¬ bokosci zapomoca drazka 62, umieszczone¬ go pod siedzeniem pilota, i korbki 63, prze¬ noszacych ruchy te na dwa uklady linek, przebiegajacych po obu bokach kadluba do steru.Przy poruszaniu dzwigni recznej 61 w kierunku poprzecznym do poprzedniego, dzwignia ta przesuwa podluznie rure 64, która za posrednictwem ukladu dzwigni i drazków 65 obraca czyli odchyla lotki 15 (fig. 3) w kierunkach sobie przeciwnych.Dzwignia ta umieszczona jest na belce tyl¬ nej.Zbiornik benzyny znajduje sie w placie glównym i jest umieszczony symetrycznie wzgledem osi podluznej samolotu.Benzyna doplywa wiec pod wlasnem cisnieniem tak, iz pompki sa zbedne. Scian¬ ka dolna tych zbiorników dostosowana jest do obrysu platu i zatyka otwór, zrobiony w placie w celu wlozenia kazdego z tych zbiorników do wnetrza platu. Zbiorniki te mozna wyrzucic z samolotu w czasie lotu. gdyz spoczywaja one na dwóch zasuwkach, które zapomoca specjalnego urzadzenia mozna odsunac i spfowodowac przez to wy¬ padniecie tych zbiorników.Do oliwienia silnika sluzy smar, zawar¬ ty w zbiorniku 66, umieszczonym pod bel¬ ka 56 w ksztalcie litery U, dzwigajaca ku¬ lomioty; podaje sie smar zapomoca pom¬ pek. — 5 —Z a s t r z e z c n i a p a t e n t o w e. 1. Samolot póltoraplatowy, znamien¬ ny tern, ze jego kadlub posiada ksztalt wrzeciona o przekroju eliptycznym i skla¬ da sie z dwóch czesci, laczacych sie ze so¬ ba wedlug plaszczyzny, przechodzacej przez male osie elips poszczególnych prze¬ krojów tego kadluba, przechodzacych przez jego zebrowania glówne, przyczem kadlub ten posiada wiazanie górne, pod¬ trzymujace plat glówny i zawiera w sobie wszystkie czesci napedu i uzbrojenie samo* lotu, którego masy ciezkie umieszczone sa na przedzie przy placie glównym, przez co zmniejszona zostaje bezwladnosc podluzna samolotu. 2. Samolot póltoraplatowy wedlug zastrz. 1, znamienny tern, ze rzeczony plat glówny sklada sie z dwóch pólplatów, z których kazdy posiada jednolite podluzni- ce, przymocowane do slupków wiazania górnego, przyczem plat ten sprzezony jest zapomoca podpórek skosnych z platem dolnym, nadajacym ksztalt wrzeciona osi i amortyzatorom podwozia. 3. Samolot póltoraplatowy wedlug zastrz. 1 i 2, znamienny tern, ze posiada plat sredni, umieszczony pomiedzy platem glównym a podwoziem i przymocowany jednoczesnie do kadluba i do podpórek skosnych, wiazacych plat glówny z podwo¬ ziem, przyczem krawedz tylna tego platu sredniego zaopatrzona jest w lotki, obraca¬ jace sie okolo swych czesci przednich i na¬ stawiane dowolnie pod rozmaitemi katami, celem hamowania samolotu przy ladowa¬ niu, oraz ze lotki te przytrzymywane sa w danem polozeniu zapomoca odpowiednie¬ go zatrzasku, jak np. zatrzasku samoczyn¬ nego. 4. Samolot póltoraplatowy wedlug zastrz. 1—3, znamienny tern, ze konstruk¬ cja platów i polaczenia belek, zrobionych z duraluminjum, oraz drewnianych wiazan poprzecznych i listew sa takie, iz platy nie odksztalcaja sie pomimo duzych odstepówr pomiedzy wiazaniami poprzecznemi, oraz ze stateczniki sa odejmowane, a urzadze¬ nia do poruszania sterów glebokosci i kie¬ runkowego sa ukryte, zas poszczególne platy stateczników i sterów ogona mozna przechowywac jako czesci zamienne, a o- pór w czasie lotu, powodowany urzadze¬ niami do poruszania tych sterów zostaje u- suniety jak równiez ze podwozie jest roz¬ bierane, co pozwala na latwa zamiane i sprawdzanie amortyzatorów gumowych (Sandow'a).S o ciete Anonyme Nieuport-Astra.Zastepca: M. Skrzypkowski, rzecznik patentowy.t)o opisu patentowego Nr 8554.Ark. i. z TiffA. ^_Do opisu patentowego Nr 8554.Ark. 2,Do opisu patentowego Nr 8554.Ark. 3.Do opisu patentowego Kr 8554 Ark. 4. te&tL Wl Druk L. Boguslawskiego, Warszawa. PL