rur Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu i urzadzenia do wyrobu srubowo zlobkowa¬ nych ciaglych wezów i rur i ma na celu ich ulepszenie oraz tansze wykonywanie.Srubowo zlobkowane weze lub rury sa dotychczas wykonywane w taki sposób, ze zaopatrzony w srubowe zlobkowanie obra¬ cajacy sie trzpien owijany jest materjalem tasmowym, poczem nakrecana jest nan na¬ kretka, która wytlacza zlobki na powstaja¬ cej w ten sposób rurze.Wyrób weza moze byc dokonywany ka¬ walkami, gdyz gotowy odcinek po zatrzy¬ maniu doplywu materjalu musi byc zdej¬ mowany z trzpienia przez odkrecanie w kie¬ runku wstecznym. Wyrób dluzszych wezów lub rur, pomijajac te niedogodnosc, nie jest mozliwy jeszcze z tego wzgledu, ze waz dla unikniecia skrecen musialby sie obracac na calej swej dlugosci.Stosownie do wynalazku moga byc wszystkie wymienione wady usuniete i we¬ ze z uzbrojeniem lub bez niego moga byc wytwarzane w dowolnych dlugosciach, bez wstecznego zdejmowania ich z trzpienia.Poza tern wytwarzane weze uzyskuja glad¬ ka zewnetrzna i wewnetrzna powierzchnie i zwiekszona wytrzymalosc.Nowy sposób polega zasadniczo na tern, ze materjal w postaci tasmy zostaje rozwi¬ jany ze znajdujacych sie w ruchu obiego¬ wym szpulek i nawijany w zakladke nanieruchomy trzpien, przyczeiij. w ten sposób utworzona rura wstaje sciagfcna z trzpie¬ nia przez srubowy zacifek Wytwarzajacy srubowe zlobki, jednoczesnie zas nlra za¬ bezpieczona jest od obracania sie. Poza tem wedlug wynalazku rura po wyjsciu ze sru¬ bowego zacisku moze byc poddawana dal¬ szym zabiegom przez zsuwanie zlobków w taki sposób, ze wytwarzaja sie miedzy nie¬ mi waskie szczeliny. Przy tem rura staje sie bardziej wytrzymala na sciskanie, za¬ chowujac jednak swa gietkosc. Zsuwanie zlobków srubowych osiaga sie zapomoca nieruchomego zacisku utworzonego z roz¬ cietego sprezynujacego pierscienia i wsu¬ nietej wen tulei, przyczem jednoczesnie za¬ bezpiecza sie tym zaciskiem rure od obra¬ cania sie.Do wytwarzania rur uzbrojonych ukla¬ da sie drut doprowadzany ze szpulki, be¬ dacej w ruchu obiegowym, w gwint sruby przenosnikowej i zabezpiecza sie go od ob¬ racania sie zapomoca wydrazonego trzpie¬ nia, na którym tworzy sie rure przez owija¬ nie go materjalem tasmowym. Wychodza¬ cy z tego wydrazonego trzpienia drut w po¬ staci linji srubowej laczy sie pod dzialaniem obracajacej sie na miejscu nakretki z rura, na która nawija sie zewnetrzny drut do zbrojenia. Wewnetrzny drut do uzbrajania wciskany jest w gwint sruby przenosniko¬ wej, stosownie do wynalazku zapomoca po¬ pychajacego go urzadzenia w taki sposób, iz przylega on do wewnetrznej scianki wy¬ drazonego trzpienia przez swoje wlasne na¬ prezenie, dzieki czemu drut w postaci linji srubowej zabezpieczony jest od obracania sie bez specjalnego urzadzenia trzymajace¬ go. Wynalazek obejmuje takze budowe u- rzadzenia sluzacego do stosowania tego sposobu.Na rysunkach uwidocznione sa trzy przyklady wykonania urzadzen do stoso¬ wania sposobu wedlug wynalazku. Fig. 1 i 2 przedstawiaja czesci urzadzenia, sluzace bezposrednio do wyrobu ciaglego nieuzbro¬ jonego weza, przyczem na fig. 1 w przekro¬ ju podluznym i na fig. 2 w przekroju wzdluz linji // — // wedlug fig. 1; fig. 3 — ogólny widok czesciowo w przekroju maszyny do wyrobu gladkich od wewnatrz i zewnatrz nieuzbrojonych wezów; fig. 4 — przekrój podluzny czesci tej maszyny; fig. 5 — prze¬ krój po linji /// — /// wedlug fig. 4; fig. 6 i 7 — szczególy urzadzenia; fig. 8 — prze¬ krój podluzny scianki rury w powiekszonej skali; fig. 9 i 10 — wazniejsze czesci ma¬ szyny do wyrobu uzbrojonych ciaglych we¬ zów w przekrojach podluznym i poprzecz¬ nym; fig. 11 i 12 — odmiany wykonania uzbrojonych wezów w przekroju podluz¬ nym, i fig. 13 — przekrój poprzeczny trzpie¬ nia do nawijania.Wewnatrz uwidocznionego na fig. 1 i 2 wydrazonego nieruchomego trzpienia 3 o- sadzone jest obrotowo wrzeciono 7, zaopa¬ trzone na wystajacym z trzpienia 3 koncu w gwintowana glowice 9, której zewnetrzna srednica odpowiada srednicy trzpienia.Glowica 9 otoczona jest nakretka 10, o od¬ stajacej nieco powierzchni wewnetrznej; nakretka 10 obracana jest z jednakowa szybkoscia i w tym samym kierunku co i wrzeciono 7. Trzpien 3 owijany jest tasma¬ mi 62, np. papierowemi, rozwijanemi ze szpulek znajdujacych sie w ruchu obiego¬ wym dookola trzpienia, dzieki czemu na trzpieniu 3 powstaje rura 63, która zabez¬ pieczona jest od obracania sie zapomoca krazków zaciskajacych 64. Krazki 64 osa¬ dzone sa obrotowo na sworzniach 65, osa¬ dzonych poprzecznie do trzpienia 3, obej¬ muja prawie zupelnie rure i dociskane sa do siebie zapomoca sprezyn.Urzadzenie to dziala w nastepujacy spo¬ sób.Po utworzeniu krótkiego kawalka rury z tasm 62 i po wprowadzeniu go w zacisk srubowy, utworzony przez glowice 9 i rja- kretke 10, puszcza sie ten zacisk w ruch.Wobec tego, ze obracanie sie rury 63 unie¬ mozliwione jest przez krazki 64, rura 63 — 2 —przesuwana; jest przez zacisk srubowy przy fednoczesnem twoi zeniu zlobków srubo¬ wych, dzieki czemu z rury 63 powstaje cia¬ gly waz 66. Zwoje materjalu tasmowego la¬ cza sie ze soba przes wytworzenie sie zlob¬ ków, mozna jednak tez sklejac je ze soba przy nawijaniu tasmy na trzpien 3.Rozmieszczenie i naped wazniejszych czesci, sluzacych do wyrobu ciaglego weza opisane sa odnosnie do fig. 3 i 4.W podstawie 1 maszyny umieszczony jest w lozysku 2 trzpien 3 w ksztalcie tulei, w której jest osadzone obrotowo na kulko¬ wych lozyskach wrzeciono 7, napedzane ko¬ lami zebatemi 5 i 6. Na wystajacym z wy¬ drazonego trzpienia 3 koncu wrzeciona znajduje sie nasadka 8 z gwintowana cze¬ scia 9 otoczona nakretka 10 (fig. 4). Nakret¬ ka 10 przymocowana jest do tulei 11, osa¬ dzonej obrotowo na kulkach w lozysku 12 podstawy maszyny, przyczem na koncu tu¬ lei 11 osadzone jest kolo zebate 61, nape¬ dzane zapomoca lancucha przez kolo zeba¬ te 51, osadzone na wale 4. Do lozyska 12, zapomoca listew 13, jest przymocowany pierscien 14 umocowany* na tulei 15, umie¬ szczonej w tulei 11, przyczem koniec tulei 15 znajduje sie tuz przy nakretce 10. W wy¬ drazeniu koncowem tulei 15 osadzone sa dwa rozciete sprezynujace pierscienie 16 (fig, 4 i 5). Na nasadzie 8 osadzona jest luz¬ no tuleja 17, opierajaca sie na lozysku sto- powem 18, znajdujacym sie na dlugiej na¬ sadzie 19, umocowanej na wrzecionie 7. Do cylindrycznej przestrzeni, znajdujacej sie miedzy pierscieniami 16 i tuleja 17, przedo¬ staje sie zlobkowana rura wysuwajaca sie ze srubowego zacisku 9, 10.Na trzpieniu 3 osadzona jest obrotowo tarcza 20, napedzana od walu 4 zapomoca kól zebatych 21, 22. Na tej tarczy osadzone sa rozmieszczone równomiernie szpulki 23 z nawinietym na nie materjalem tasmowym 62. Kazda ze szpulek 23 miesci sie na ra¬ mieniu 24 osadzonem na czopie 25, stano¬ wiacym koniec dzwigni 27, umocowanej ob¬ rotowo na srubowem wrzecionie 26. Wrze* ciono 26 osadzone jest obrotowo w lozy¬ skach, znajdujacych sie na tarczy 20. Czop 25 i wrzeciono 26 tworza przegub krzyzo¬ wy. Dzwignia 27 posiada na koncu prowad¬ nice szczelinowa 28 (fig. 7), w której mie¬ sci sie sworzen srubowy 29, przymocowany do tarczy 20. Polozenie dzwigni 27 naciska¬ nej sprezynka moze byc ustalone zapomo¬ ca nakretki skrzydelkowej.Pierscienie sprezynujace 16 moga byc na wewnetrznej powierzchni zaopatrzone w zaglebienia 30 (fig. 6).Przy wyrobie weza najpierw wytwarza sie na trzpieniu 3 krótki kawalek rury 63 i, po wsunieciu jej w srubowy zacisk 9, 10, puszcza sie w ruch wal 4, skutkiem czego rurze stale nadawany jest w przekroju po¬ dluznym ksztalt falisty, jak to jest widocz¬ ne na fig. 4. W ten sposób utworzona rura przesuwa sie bezposrednio ze srubowego za¬ cisku 9, 10 do pierscieniowej przestrzeni pomiedzy pierscieniami 16 i tuleja 17, gdzie jej posuwanie jest hamowane przez tarcie, skutkiem czego zlobkowania zsuwane sa ze soba tak, ze pomiedzy niemi pozostaja tyl¬ ko srubowe waskie szczeliny (rysunek po¬ wiekszony na fig. 8). Zaciskanie rury mie¬ dzy pierscieniem 16 i tuleja 17 zabezpiecza ja od obracania przez zacisk srubowy 9, 10.Rura moze byc wytwarzana gladka lub zao¬ patrzona w rowki podluzne. W ostatnim przypadku stosuje sie pierscien 16, wyko¬ nany wedlug fig. 6. Polozenie szpulek 23 z materjalem tasmowym moze byc nastawia¬ ne stosownie do potrzeby.Urzadzenie przedstawione na fig. 9 i 10, sluzace do wyrobu ciaglych wezów uzbro¬ jonych, posiada taka sama zewnetrzna bu¬ dowe i naped, jak juz opisane urzadzenie, dlatego tez tu uzyte sa te same oznaczenia cyfrowe. Wewnatrz owijanego materjalem tasmowym trzpienia 31 w ksztalcie tulei, znajduje sie wrzeciono 31, które, na swej czesci znajdujacej sie w tej tulei, tworzy srube stanowiaca przenosnik. Na czopie 32 — 3 —wrzeciona 31 osadzona jest tarcza 33, na której umieszczona jest szpulka 34 do dru* tu sluzacego do uzbrojenia; szpulka ta to¬ czy sie wokolo na walkach 331. Tarcza 33 polaczona jest sworzniami 35 z kolem ze- batem 36, obracajacem sie swobodnie na trzpieniu 31. Na czopie 32 umocowany jest pierscien 37, do wewnatrz którego zachodzi nieco sruba stanowiaca przenosnik/ W pier¬ scieniu 37 znajduje sie otwór wejsciowy 38 dla drutu 40, prowadzonego przez krazek prowadniczy 39. Pierscien 37 zaopatrzony jest tez w ramie 41, na którem osadzony jest krazek 42. Na czopie 43 umocowanym na pierscieniu 37, miesci sie dzwignia 44, na której osadzony jest obrotowo krazek 45, znajdujacy sie naprzeciw krazka 42.Dzwignia 44 naciskana jest w kierunku ra¬ mienia sprezyna 47, osadzona na sworzniu 46, przymocowanym do ramienia 41 dzieki czemu krazki 42 i 45 sa do siebie dociskane.Napiecie sprezyny 47 reguluje sie zapomo- ca nakretki skrzydelkowej. Do krazków 42 i 45 przymocowane sa kola zebate 48 i 49, zazebiajace sie ze soba i napedzane przez umocowane na trzpieniu 31 kolo zebate 50, podczas ich ruchu obiegowego dokola tego trzpienia.Koniec wrzeciona 31 wystajacy poza trzpien 31 zaopatrzony jest w odpowiednio uksztaltowane srubowo waskie rowki 51, w których uklada sie drut przesuwajacy sie ze sruby przenosnikowej oraz w szersze rowki 52, znajdujace sie pomiedzy rowkami 51 (fig. 9). Przy koncu trzpienia 31 znajdu¬ je sie nakretka 53 obracana zapomoca wy¬ stepu 54 tarczy 55, na której osadzona jest obrotowo na walkach szpulka 56 z drutem 57, sluzacym do zewnetrznego uzbrojenia weza. Drut ten jest prowadzony przez kraz¬ ki prowadnicze 58, 59, 60, 61.Przy wyrobie uzbrojonych wezów drut do uzbrojenia 40 wprowadza sie przez kraz¬ ki 42 i 45 do otworu 38 w pierscieniu 37.Nastepnie z materjalu tasmowego owijane¬ go dokola trzpienia 31 tworzy sie krótki ka¬ walek rury. Po wlaczeniu napedu nawija¬ nie nastepuje w dalszym ciagu, a jednocze¬ snie drut 40 wsuwany jest zapomoca prze¬ ciwbieznie obracanych krazków 42 i 45 do sruby stanowiacej przenosnik, gdzie przyj¬ muje on ksztalt linji srubowej i dociskany jest wskutek wlasnego naprezenia do we¬ wnetrznej powierzchni wydrazonego trzpie¬ nia 31. Dzieki temu uniemozliwiony jest je¬ go obrót i utworzona zen linja srubowa przesuwana jest w kierunku osiowym przez srube przenosnikowa. Na koncu wydrazo¬ nego trzpienia 3\ drut 40 w ksztalcie linji srubowej i zwiniety w rure materjal tasmo¬ wy, lacza sie i wchodza razem do zacisku srubowego utworzonego przez wrzeciono 31 i nakretke 53, gdzie waz wciskany jest w przestrzenie znajdujace sie pomiedzy zwo¬ jami linji srubowej drutu 40. Drut do uzbro¬ jenia 40 uklada sie w rowkach 51 wrzecio- na.W danym przypadku w zlobki zewnetrz¬ ne weza ukladany jest jeszcze drut 57* Drut do uzbrojenia moze miec dowolny ksztalt przekroju tak, iz waz stosownie do przeznaczenia moze byc mniej lub wiecej gietki. Fig. 11 i 12 przedstawiaja jeden giet¬ ki i jeden prawie sztywny waz, który moze miec zastosowanie np, do ukladania go w ziemi.Trzpienie wydrazone 3, wzglednie 31, moga miec zewnetrzne powierzchnie rózne¬ go ksztaltu, np. przekrój wedlug fig. 2. Ob¬ wód tego trzpienia posiada uzebienie nada¬ jace zewnetrznej powierzchni trzpienia ksztalt rowkowany, skutkiem czego z jed¬ nej strony zmniejszone jest tarcie miedzy trzpieniem i wezem przy sciaganiu go, a z drugiej strony zwiekszony jest opór prze¬ ciw obracaniu weza kolo jego osi.Rury i weze wytwarzane stosownie do wynalazku, naskutek wykonywania ich w praktycznie nieograniczonej dlugosci, oraz dzieki ich gietkosci i wytrzymalosci na zgniatanie, moga byc stosowane do najróz- norodniejszych celów, a wiec do przewo¬ dów wszelkiego rodzaju, jak równiez jako — 4 —plaszcze izolacyjne elektrycznych przewo¬ dów i kabli. PL