PL189608B1

PL189608B1 - Zastosowanie pochodnych adamantanoamin w chorobach powodowanych przez wirus choroby bornajskiej

Info

Publication number: PL189608B1
Application number: PL97333059A
Authority: PL
Inventors: Hanns Ludwig; Detlef Dietrich; Hinderk M. Emrich; Liv Bode
Original assignee: Detlef Dietrich; Emrich Hinderk M; Hanns Ludwig
Priority date: 1996-10-30
Filing date: 1997-10-23
Publication date: 2005-08-31
Also published as: JP4290764B2; HUP0000386A3; US6384083B1; ATE245975T1; CN1235540A; AU722505B2; HUP0000386A1; EP0935461A1; WO1998018457A1; CZ148999A3; AU5116298A; DK0935461T3; IL129612A0; CA2306830A1; IL129612A; DE19644998C1; CN1133425C; ES2207751T3; JP2001502701A; PL333059A1

Abstract

1. Zastosowanie 1-aminopodstawio nych, 1-alkiloaminopodstawionych albo 1-aminoalkilopodstawionych adamantanów, lub ich dopuszczalnych farmaceutycznie soli do wytwarzania leku do zwalczania wi- rusa z rodziny Bornaviridae, a zwlaszcza wirusa choroby bornajskiej i do leczenia, i profilaktyki chorób zwiazanych z zakaze- niem wirusem choroby bornajskiej u czlo- wieka i zwierzecia. Fig. 1 PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest zastosowanie 1-aminopodstawionych, 1-alkiloaminopodstawionych albo 1-aminoalkilopodstawionych adamantanów, lub ich dopuszczalnych farmaceutycznie soli do wytwarzania leku do zwalczania wirusa z rodziny Bomaviridae, a zwłaszcza wirusa choroby bornajskiej i do leczenia, i profilaktyki chorób związanych z zakażeniem wirusem choroby bornajskiej u człowieka i zwierzęcia.

Choroby afektywne w ogólności i depresje o różnym charakterze w szczególności zaliczają się aktualnie, przynajmniej w krajach przemysłowych, do najbardziej rozpowszechnionych obrazów klinicznych chorób. Ocenia się, że na przykład w Niemczech około 5, a być może do 10% ludności musi cierpieć przynajmniej czasowo na depresyjne stany chorobowe. Przy tym chodzi tu nie o lekkie rozstroje psychiczne, lecz o choroby, które silnie obciążają dotkniętych nimi i mogą uczynić ich niezdolnymi do pracy nie tylko w dłuższym okresie czasu. Jeśli chorzy nie korzystają z żadnej pomocy lekarskiej, stopień samobójstw w wyniku wewnątrzpochodnych depresji wynosi aktualnie 20%. Stąd często niezbędne jest długie leczenie stacjonarne, co z kolei stwarza problemy dla pacjentów i ogółu społeczeństwa.

Przy dłuższym leczeniu stacjonarnym istnieje dla chorych niebezpieczeństwo hospitalizacji. Ze strony społeczeństwa konieczne jest udostępnienie odpowiednich placówek służby zdrowia, włącznie z odpowiednimi klinikami i specjalnie szkolonym personelem. Wszystko to jest związane z wysokimi kosztami dla ogółu społeczeństwa.

Jak obecnie wiadomo, na zaburzenia afektywne mogą cierpieć nie tylko ludzie, lecz także w analogiczny sposób i zwierzęta. Znane jest to zaburzenie na przykład u koni, u których obraz choroby przejawia się w postaci apatii, której towarzyszy senność, utrata energii i często zaburzenie koordynacji ruchu. Ta choroba koni jest związana z infekcją wirusową wirusem choroby bornajskiej. W skrajnym przypadku chore zwierzę musi być uśpione celem skrócenia jego cierpień.

Depresje leczy się także za pomocą leków. Na podstawie różnych teorii próbuje się przy tym wpłynąć na układ nerwowy i poprawić objawy depresji. Niektóre środki przeciwdepresyj189 608 ne mogą działać w różnym stopniu na poprawienie nastroju, psychomotoryczne, tłumiąco albo w sposób zmniejszający strach. Mechanizm działania większości środków nie jest dotychczas wyjaśniony w wystarczającym stopniu.

W użyciu są na przykład środki trójcykliczne i czterocykliczne. Według innych terapeutycznych wskazań podaje się specyficzne inhibitory ponownego wchłaniania serotoniny (SSRI), inhibitory monoaminooksydazy albo inhibitory ponownego wchłaniania adrenaliny. Wiele środków wykazuje stosunkowo silne skutki uboczne, takie jak niebezpieczeństwo kurczu, drżenie, dolegliwości i wymioty, ból głowy, stany lękowe, ciężkie zaburzenia wątroby i nerek, anemie, itp. U szeregu pacjentów przeciwdepresyjne działanie jest ponadto ograniczone albo subiektywnie nie występuje.

Stąd istnieje silna potrzeba bardziej skutecznego i z mniejszymi ubocznymi skutkami, leczenia za pomocą leków zaburzeń afektywnych różnego pochodzenia.

Niedawno zgłaszający mogli znaleźć w próbkach krwi psychicznie chorych pacjentów w czasie ostrych faz depresji białka wirusowe i materiał genetyczny wirusa choroby bornajskiej (BDV), wirusa w otoczce z pojedynczą nicią RNA, o ujemnej biegunowości, o którym wiadomo, że u zwierząt wyzwala objawy psychiczne, częściowo o charakterze depresyjnym. Zakaźny ludzki wirus choroby bornajskiej można było wyodrębnić z krwi pacjentów z różnymi postaciami chorób afektowych (L. Bodw w Curr. Topies Microbiol. Immun. 1995, 103-130, L. Bode, W. Zimmermann, R. Ferszt, F. Steinbach, H. Ludwig, Naturę Med. 1995, 1, 232-236, L. Bode, R. Durrwald, F.A. Rantam, R. Ferszt, H. Ludwig, Mol. Psychiatry, 1996,1 (3):200-212).

Można przypuszczać, że infekcja wirusem BDV, obok innych czynników, takich jak możliwe predyspozycje genetyczne, może stanowić czynnik przy wyzwalaniu chorób afektowych, które charakteryzują się na przykład zmianami w obszarze czynników informacyjnych układu limbicznego i innych szczególnych zaburzeń mózgowych.

U podstaw wynalazku leży problem leczenia depresji u człowieka i zwierząt za pomocą leków, możliwie skutecznie i bez istotnych szkodliwych skutków ubocznych. Jednocześnie istniejąca infekcja wirusem BDV powinna w zależności od możliwości być skutecznie cofnięta albo usunięta. Należy ponadto zwalczać na ogół infekcje BDV u ludzi i zwierząt.

Zastosowanie środka według wynalazku jest wskazane przy zapobieganiu i zwalczaniu wirusów rodziny Bornaviridae, a zwłaszcza infekcji wirusowej choroby bornajskiej (BDV) oraz przy leczeniu chorób afektowych i innych zaburzeń związanych z infekcjami wirusowymi choroby bornajskiej u ludzi i zwierząt.

Zastosowanie środka według wynalazku może być także wskazane przy zapobieganiu i zwalczaniu infekcji u ludzi i zwierząt z innymi wirusami z rzędu Mononegavirales.

Negatywne poszukiwanie przeciwciał nie wyklucza infekcji BDV, a zatem i wskazanie leczenia środkiem według wynalazku.

Ponieważ mechanizm działania adamantanoamin nie jest jeszcze wyjaśniony, to nie można wypowiedzieć się z pewnością, czy działanie jest przyczynowe, czy bezpośrednie.

Aminy 1-adamantanowe należą do grupy adamantanu. Są to trwałe, trój cykliczne związki o strukturze „klatkowej”. Sam adamantan (trójcyklo [3,3,1, 7] dekan (masa cząsteczkowa 136,23, CioHić) (I) ma budowę przestrzenną taką samą jak diament i jest nierozpuszczalny w wodzie, a zatem już tylko z tego powodu nieprzydatny farmaceutycznie.

(i)

Istniejąjednak określone, farmaceutycznie użyteczne pochodne adamantanu.

Ze zgłoszenia patentowego PCT WO 94/28885 jest znana wielka liczba pochodnych adamantanu podstawionego w różnych położeniach, a mianowicie inne niż pochodne aminopodstawione, zwłaszcza alkohole i ketony. Przypisuje się im liczne, bliżej nieokreślone wła4

189 608 ściwości przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne, przeciwgrzybowe i przeciwnowotworowe. Określone ketony powinny dać się zastosować przeciw HIV i ewentualnie innym retrowirusom.

Rozpuszczalne w wodzie sole 1-adamantanoaminy albo 1 -ammoadamantanu (międzynarodowa nazwa (INN): amantadyna, CioHi7N, ciężar cząsteczkowy 151,26), siarczan amantadyny (II) i chlorowodorek amantadyny (III) są znane od około 30 lat jako środki farmaceutyczne.

Cl' (III)

Siarczan albo chlorowodorek amantadyny stosuje się aktualnie jeszcze do leczenia choroby Parkinsona i w szerszym zakresie objawów choroby Parkinsona, przy przesileniu akinetycznym, zaburzeniach pozapiramidowych i zmniejszonej bezsenności. Działanie farmakologiczne polega przy tym między innymi na zwiększeniu dostępności dopaminy do synaps dopaminergicznych. Mechanizm nie jest jeszcze w szczegółach wyjaśniony. Wychodząc z tego działania na układ nerwowy zaproponowano już wykorzystanie ich do profilaktyczej terapii migreny (DE 19510189 A1).

Znane jest również zastosowanie związków o podobnej budowie chemicznej do budowy adamantanoaminy do leczenia chorób układu nerwowego, zwłaszcza do leczenia chorób, w których pośredniczy podtyp NMDA pobudzającego receptora aminokwasów (opis WO 92/17168), czyli do zapobiegania uszkodzenia komórek nerwowych związanego z receptorem NMDA. Choroby takie obejmują encefalopatię w wyniku niedotlenienia i niedokrwienia tkanek i narządów, napadów, udaru, otępienie związane z AIDS i ogólnie inne choroby neurodegeneracyjne.

Początkowo dopuszczano rozpuszczalne w wodzie pochodne amantadyny do zapobiegania i leczenia przy określonych szczepach wirusa grypy A. W.L. Davies, R.R. Grunert i wsp. (Science 1964, tom 144, 862/863) odkryli, że chlorowodorek amantadyny hamuje rozmnażanie się wirusów czterech szczepów grypy A i jednego typu C. Natomiast blisko spokrewnione szczepy grypy B, nagminnego zapalenia prz.yusznic i znaczna liczba dalszych wirusów RNA i DNA były niewrażliwe. Wytwarzanie wirusów w przypadku szczepów A można zmniejszyć o dziesiętny rząd wielkości, lecz w rzeczywistości nie można go zahamować. Siarczan amantadyny i chlorowodorek amantadyny dopuszczono potem międzynarodowo jako środek leczniczy przy profilaktyce infekcji grypy A oraz do leczenia ostrych chorób grypowych wywołanych przez wirusy grypy A.

Specyficzna aktywność amantadyny przeciw wirusom grypy A jest udokumentowana in vitro (kultury komórek) oraz na pacjentach. Mechanizm działania polega na interakcji substancji z proteiną błony, M2, specyficzną dla grypy A i jest ona zatem specyficzna względem tych wirusów. Natomiast wirusy grypy B, które nie zawierają żadnych białek M2, są niewrażliwe. Przez podawanie profilaktyczne zmniejsza się częstość i łagodzi stopień ostrości grypy wirusowej wywołanej przez określone wirusy A. Jeżeli substancja jest podawana w pierwszych 24-48 godzinach po wystąpieniu objawów grypy, to czas trwania choroby może się skrócić (R. Dolin, R.C. Reichman, H.P. Madore, R. Maynard, PN. Linton, J. Webber-Jones, N. Engl. J. Med. 1982, 307, 580-584; W.L. Wingfried, D. Pollack, R.R. Grunert, N. Engl. J. Med. 1969, 281, 579-584; A.J. Hay i wsp., EMBO J. 1985, 4, 3021-3024; R. A. Lamb, S. L. Zebedee, C, D. Richardson, Celi 1985, 40, 627-633). Działanie wirusostatyczne przeciw grypie jest zatem ograniczone.

Z francuskiego opisu patentowego nr FR 6482M są znane także 2-adamantanoaminy 0 podobnym działaniu, jako alternatywa dla 1 -adamantanoamin.

Z powodu występowania szczepów grypy A odpornych na amantadynę (F.G. Hayden i wsp., N. Engl. J. Med. 1989, 321, 1696-1702) i związanym z tym zagrożeniem oraz możli189 608 wości szczepionki ochronnej u pacjentów z ryzykiem ten obszar wskazań leku (grypa) jako alternatywa praktycznie nie ma znaczenia.

Aktualnie niespodziewanie ustalono, że amantadyna wykazuje doskonałe działanie przeciw wirusom choroby bornajskiej. Przez amantadynę rozumie się tu przede wszystkim 1-adamantanoaminę względnie jej farmaceutycznie akceptowalne sole (na przykład siarczan amantadyny, chlorowodorek amantadyny), jak również 1-aminopodstawiony, 1-alkiloaminopodstawiony albo 1-amino-alkilopodstawiony adamantan względnie ich sole (na przykład N-1-adamantylO-2-[(2-dwumetyloammo)etoksy]-acetamid = tromantadyna albo 1-adamantylo-(1-amino)-etan = rymantadyna względnie ich chlorowodorek albo siarczan).

Doskonałe właściwości przeciw wirusom BDV są tym bardziej zadziwiające, że chemoterapię chorób wirusowych traktuje się w literaturze na ogół bardzo powierzchownie, ponieważ leczenie przyczynowe z powodu „wykorzystywania” przemiany materii komórki gospodarza wydaje się być zawsze problematyczne (Mutschler, „Arzneimittelwirkungen” WYG Stuttgart, 7 wydanie, 1996, strona 725, 9.2.4).

Z niemieckiego opisu patentowego nr DE 39 21 062 Al wiadomo jednak, że chlorowodorek 1 -amantadyny powinien być. skuteczny pczeciw' wirusom HIV w zasadzie tylko w połączeniu z AZT przez hamowanie namnażania się wirusów i w podobnym kierunku idzie działanie ochronne komórek, które zgodnie z niemieckim opisem patentowym nr DE 40 14 672 Al uzyskuje się z określonymi pochodnymi adamantanominy, przy czym chodzi przy tym o działania specjalnie na retrowirusy, które mają zupełnie inny cykl życiowy i zupełnie inny sposób namnażania się niż wirusy bornajskie.

Wirus bornajski (wicus choroby bornajskiej, BDV) jest osłoniętym wirusem RNA o średnicy90nm, który mr niesegmentowano jedyoniciowy genom o upemnej polamośai, kodujący pięć genów wirusowych (T. Briese, A. Schneemaog, A. J. Lewis i wsp., Proc. Natl. Acad. Sci. USA 1994, 91, 4362-4366). Pokrewnym wirusem jest na przykład wirus odry i wirus wścieklizny. Na podstawie osobliwości genetycznych (oamoeżaoiy w rdzeniu komórki gospodarza, a nie w cytgplaźmiy) wirus bornajski uważa się za prototyp własnej rodziny wirusów (Bornaviridae] wewnątrz. rzędu Mononevirales.

BDV był znany początkowo jako wirus chorobotwórczy u zwierząt, który może wyzwalać u zwierząt epizodyczne zaburzenia zachowania się. Szczepy BDV ze zwierząt i ludzi są genetyczoiy bardzo podobne (>95% homologii sekwencji !). BDV ma szczególne preferencje dla komórek nerwowych układu limbiczoygo w mózgu, który jest (współodpowiedzialny za kierowanie zachowaniem się, emocjami i .sprawnością pamięci (H. Ludwig, L. Bodę, G Gosztony, Progr. Med. Virol. 1988, 35, 107-151; Dittrich W. i wsp., Biol. Psychiatry 1989, 26, 818-828).

Przypuszczalnie przez (aktywowaną) infekcję BDV dochodzi przede wszystkim do zakłóceń funkcyjnych w obszarze mózgowych substancji igformacyjoych tego układu (G. Gosztony, H. Ludwig, Cucc. Topics Microbiol. Immun. 1995, 190, 39-73). Infekcje BDV nie niszczą komórek gospodarza, trzymają się ich uporczywie i charakteryzują się utajonymi i aktywnymi fazami. Zwłaszcza w fazie aktywności może dojść do objawów choroby.

Przedmiotem wyoelazku jest zastosowanie 1 -aminopodstawiioriych, 1-alkilcasminopodstawionych albo 1-emiooαlkilopodetawigoych ademaoteoów, lub ich dopuszczalnych fecmacyunyczoiy soli do wynwacz.eoie leku do zwalczania wirusa z rodziny Bornaviridae, e zwłaszcza wirusa choroby bocnaeskiej i do leczenia, i profilaktyki chorób związanych z zakażeniem wirusem choroby bgroajskiye u człowieka i zwierzęcia. Korzystnie choroby powodowane pczez wirus choroby bgrnajskiee, obejmują choroby efektywne lub mózgowe zaburzenia poznawcze, które są powodowane w układzie limbicznym i/lub które ujawniają się jako zespół stałego zmęczenia lub zahuczenia płata skroniowego albo choroby powodowane przez wirus choroby bocoajekiee obeemueąr choroby lękowe lub oαncęctwe myślowe i czynności przymusowe w połączeniu z objawami depresji.

W korzystnym rozwiązaniu wynalazku 1,1-αIoioopodstaw-iooy. 1-alkilge.minopodstewiooy albo 1-aminoalkilopodstawigoe adαrpαotanów stosowane są w postaci siarczanu amantadyny albo chlorowodorku amaotadyny.

W innym korzystnym rozwiązaniu wynalazku lek jest w takiej postaci, aby był stosowany w dawce od powyżej 0 do 10 mg/kg, a zwłaszcza od 1 do 4 mg/kg mesy ciała dziennie.

189 608

Rozpuszczalne w wodzie pochodne 1-adamantanominy hamują infekcję z wirusami choroby bomajskiej (in vitro do 80%) i zapobiegają replikacji wirusów w już zainfekowanych komórkach. Stopień tego efektu (opisanego bliżej w przykładach) jest nadzwyczaj wysoki i całkowicie nieoczekiwany. Przy chemoterapii wirusów tego rodzaju dobre wyniki wirusostatyczne są nieznane albo bardzo rzadkie. Infekcję eliminuje się przypuszczalnie nawet całkowicie (klirens wirusów), patrz niżej przykład 2 i 3, przy czym takie działanie wirusobójcze jest zupełnie nieoczekiwane.

Opisane tu substancje działają ponadto (in vivo) jako bardzo skuteczne środki terapeutyczne przy chorobach afektowych i zakłóceniach, które pozostają w związku z infekcjami BDV.

Takie działanie jest również nadzwyczajnie i w pełni nieoczekiwane, zwłaszcza w odniesieniu do całkowitego usuwania objawów i szybkiego odwoływania się do leczenia (patrz zwłaszcza przykład 4). Gdy pochodne amantadyny podaje się w czasie występowania depresji albo w czasie ostrych faz choroby innych zakłóceń związanych z infekcjami, to po kilku dniach występuje wyraźne i utrzymujące się polepszenie objawów, jakie można zaobserwować w bardzo rzadkich przypadkach z innymi środkami terapeutycznymi.

Leczenie za pomocą pochodnych amantadyn zgodnie z wynalazkiem jest zatem w węższym sensie wskazane u pacjentów zainfekowanych wirusem BDV z chorobami afektywnymi, zwłaszcza w fazie depresji, a szerszym sensie u pacjentów zainfekowanych wirusem BDV z zaburzeniami, które są skorelowane z wirusem BDV, jak na przykład zaburzenia układu limbicznego albo chwilowe zaburzenia funkcyjne, zespół chronicznego zmęczenia, zaburzenia lękowe, zaburzenia przymusu i psychozy schizoafektowe.

Według 4. wydania „Podręcznika do diagnostyki i statystyki zaburzeń umysłowych” (DSM-IV, American Psychiatrie Association, Washington D.C., 1994), wskazanie jest podanie przede wszystkim przy diagnozach o następujących numerach:

Zaburzenia nastroju (Mood disorders): 296.xx (zwłaszcza 296.3x, 296.5x, 296.6x, 296.7x, 296.8x, 296,90); 300.3, 311, 293.83, 295.70; zaburzenia lękowe, zwłaszcza w połączeniu z depresją: 300.00, 300.02, 300.21, 300.22.

Według „Międzynarodowej klasyfikacji statystycznej chorób i pokrewnych problemów zdrowotnych”, wyd. 10, (ICD-10, 1989 Revision, Genewa, Światowa Organizacja Zdrowia, 1992.) przy diagnozach/kategoriach o następujących numerach:

Zaburzenia afektowe: F3 (zwłaszcza F32, F33, F34, F38, F25);

Zaburzenia lękowe: F41; zaburzenia przymusu: F42.

Zalecana dawka wynosi dla ludzi od 100 do 300 mg/d (miligramy na dzień), a zwłaszcza 200 mg/d, względnie od 0,01 do 6 mg/kg ciężaru ciała/dzień.

Czas trwania terapii przyjmowany jako odpowiedni (kuracyjny) wynosi od 3 do 6 miesięcy.

Związki, których zastosowanie jest zastrzeżone według wynalazku są wskazane także w przerwach czasu wolnych od objawów u pacjentów zainfekowanych wirusem BDV z wyżej określonymi zaburzeniami celem profilaktyki fazowej. Zapobiegawcze podawanie amantadyny albo odpowiednio działających substancji jest wskazane także u osób zdrowych, które pozostają w ścisłym kontakcie domowym z pacjentami zainfekowanymi wirusem BDV (ludzie albo zwierzęta) i ewentualnie mają genetyczne ryzyko rozwoju jednego z wyżej wymienionych zakłóceń.

Dawka zalecana do stosowania profilaktycznego wynosi do 200 mg/d, a zwłaszcza 100 mg/d, przy czasie trwania około 1-3 miesięcy.

Jako postacie podawania brane są pod uwagę w zasadzie wszystkie postacie, które umożliwiają resorpcję, na przykład podawanie pozajelitowe, domięśniowe, podskórne, przezskóme albo miejscowe. Korzystne jest podawanie doustne w postaci proszku, tabletek powlekanych, drażetek, kapsułek, itp. Przy określonych zastosowaniach brane są pod uwagę także postacie podawania przezskómego, a zwłaszcza z przedłużonym działaniem, takie jak na przykład plaster.

Zgodność amantadyny jest na ogół dobra. Amantadyna przy podawaniu doustnym jest wchłaniana prawie całkowicie. Wydalanie odbywa się w niezmienionej postaci poprzez nerki. Okres półtrwania wynosi około 15 godzin. U pacjentów z niewydolnością nerek wskazana jest zwłaszcza rymantadyna, ponieważ ulega ona przemianie metabolicznej w wątrobie, a stąd klirens leków nie zależy od działania nerek.

189 608

Działanie farmakologiczne, chociaż jego mechanizm nie jest jeszcze znany, przypisuje się według dzisiejszego stanu wiedzy w zasadzie strukturze adamantanu.

Stąd do terapii i profilaktyki w sensie wynalazku nadają się w zasadzie rozpuszczalne w wodzie pochodne adamantanu, takie jak wyżej wymieniona adamantanoamina względnie jej farmaceutycznie akceptowalne sole, a zwłaszcza N-(1-adamantylc)amina i (1-adamantylo)-alkiloamina lub ich sole.

Zastosowanie środka według wynalazku do leczenia chorób afektowych może mieć miejsce u ludzi i zwierząt. Wiadomo zwłaszcza o koniach, owcach, bydle, a także kotach, że mogą one zachorować na skutek uporczywych infekcji wirusem bornajskim i wykazują wtedy zaburzenia zachowania się, to jest objawy choroby psychicznej. Właśnie konie zainfekowane wirusem BDV są szczególnie zagrożone w zależności od obciążenia rozwojem zaburzeń zachowania się z apatią jako objawem głównym i bez leczenia mogą przy inwazyjnym wytwarzaniu wirusów zachorować śmiertelnie.

Leczenie zwierząt może być także wskazane epidemiologicznie, aby stłumić wystąpienie epidemii i zapobiec jej rozszerzaniu się. Ponieważ brak jest jeszcze wiedzy o drodze przenoszenia wirusa, to należy widzieć środki zapobiegawcze dla zachowania zdrowia.

W dalszym tekście wynalazek będzie zilustrowany bez ograniczenia jego ogólności za pomocą przykładów.

P rzykłayy

Przykład 1 (In vitro):

Komórki mózgowe młodego królika potraktowano jeden raz siarczanem amantadyny i w prtóbie porównawczej mezoinozytolem. Po 1 godzinie po tym potraktowaniu obydwie próbki zainfekowano szczepem wirusa ludzkiej choroby bornajskiej (100 +/- ffu/ml z BGV-Hu-H1).

Siarczan amantadyny hamuje infekcję komórek mózgowych królika zainfekowanych ludzkim BDV po takim jednogodzinnym wstępnym potraktowaniu do 50% przy stężeniu tylko 0,016 pg/ml. Maksymalny efekt hamowania (80-90%) uzyskuje się przy 0,1 pg/ml. Najwyższa dawka in vitro, która pozwala na normalny nieszkodliwy wzrost komórek, wynosi w stosunku do układu komórkowego 1,2 pg/ml.

Dawka 100 - 200 mg dziennie, zalecana była u pacjentów przy innym wskazaniu (zespół Parkinsona) i stąd już dobrze sprawdzona na zgodność, odpowiada poziomowi 0,2-0,4 pg/ml, to jest czterokrotności dawki skutecznej in vitro (patrz fig. 1).

Przykład 2 (In \'itroy.

Przetestowano hamowanie replikacji wirusa BDV przez siarczan amantadyny. W tym celu ludzkie komórki gleju skąpodrzewiastego (komórki OL), zainfekowane trwale wirusem BDV-Hu-II1, traktowano w ciągu 6 dni In vitro siarczanem amantadyny (1,2 pg/ml). Z drugiej strony świeżo zainfektowane komórki OL potraktowano taką samą dawką leku 24 godziny przed, a następnie w ciągu dalszych 6 dni od infekcji. Obniżenie poziomu zakaźnego wirusa ma miejsce, nawet przy już zainfekowanych ludzkich komórkach gleju skąpodrzewiastego, więcej niż 10000-krotnie. Zmniejszenie poziomu wirusa (miano wirusa) do nie wykrywalnych ilości BDV uzyskano już po dwóch dniach. Wzrost komórek był praktycznie nie zakłócony w ciągu całego obserwowanego czasu stosowaną dawką 1,2 pg/ml siarczanu amantadyny (patrz fig. 2).

Przykład 3 (In vitro):

Traktowanie komórek gleju skąpodrzewiastego zainfekowanego ludzkim BDV siarczanem amantadyny (1,2 (pg/ml) in vitro przerwano po 6 dniach, na następne 6 dni. Każdego dnia komórki pasażowano. Także po przerwie wolnej od podawania związku nie stwierdzono żadnej infekcji BDV. Stąd należy wnioskować, że następuje skuteczne hamowanie nie tylko replikacji BDV w obecności siarczanu amantadyny, lecz także że amantadyny mogą przypuszczalnie uwalniać trwale zainfekowane komórki od infekcji BDV (klirens wirusowy) (patrz fig. 3).

Przykład 4 (In vivo):

U 67-letniej pacjentki z istniejącym od 15 lat dwubiegunowym schorzeniem (DSM IV:296.53) i po częstych pobytach w szpitalu stwierdzono na podstawie maniakalnych i ciężkich napadów depresji aktywną infekcję BDV w wyniku wykrycia białek BDV w leukocytach. Bada8

189 608 nie krwi miało miejsce trzy miesiące po rozpoczęciu ciężkiego napadu depresji, który nie polepszył się w sposób znaczący przy zwykłej terapii (między innymi Mianseryną i Jalproatem).

Pacjentka otrzymywała dziennie początkowo 50-100 mg siarczanu amantadyny od pierwszego do 3 dnia, a następnie 200 mg w ciągu 6 tygodni i 100 mg w ciągu dalszych 12 tygodni i ponownie na razie 200 mg w ciągu dalszych 2 tygodni. Stan zdrowia pacjentki polepszył się dramatycznie przy tej terapii od 8-11 dnia. Po 15 dniach mogła być ona wypisana ze szpitala. Aktywności wirusa bornajskiego (ekspresja białka w leukocytach krwi) nie można już było wykryć od 11 dnia leczenia, a także 5 miesięcy później. U pacjentki wykazano tylko niższe miano przeciwciał względem wirusa BDV.

Efekt terapeutyczny był silniejszy i w zasadzie szybszy niż poprawa stanu zdrowia uzyskana kiedykolwiek przedtem przy zastosowaniu zwykłych środków przeciwdepresyjnych. Objawy depresji według psychologicznych sposobów testowania już nie występowały i subiektywne samopoczucie wskazywało na dramatyczne polepszenie. Odtąd nie występowały już żadne skutki uboczne. Pacjentka czuła się dobrze.

Zgodnie z powyższym prawdopodobny jest także efekt profilaktyczny względem faz maniakalnych. U pacjentki aż do roku 1993 po ustąpieniu depresji następowała bezpośrednio faza maniakalna, to jest bez przerw w chorobie. W ostatnich trzech latach przeważały stany depresyjne z końcowymi dodatkowymi wahaniami hypomaniakalnymi. Najdłuższy przedział z niewielkimi objawami wynosił 4 miesiące. Przy terapii za pomocą amantadyny pacjenta już od 5 nie cierpi na depresję, bez występowania dodatkowego wahania hypomaniakalnego.

Opis rysunku:

Figura 1. Hamowanie infekcji za pomocą siarczanu amantadyny in vitro

Traktowanie komórek mózgowych królika siarczanem amantadyny (linia ciągła) albo mezoinozytolem (linia przerywana) na godzinę przed infekcją (100 +/- 10 ffu/ml) z ludzkim szczepem BDV (BDV-Hu-H1).

* odpowiadająca pacjentowi, podana terapeutyczna dawka dzienna siarczanu amantadyny w mg.

Figura 2. Hamowanie replikacji BDV przez siarczan amantadyny

Zmniejszenie infekcyjności 1) w ludzkich komórkach gleju skąpodrzewiastego (OL) zainfekowanych wcześniej BDV-Hu-H1, które traktowano w ciągu 6 dni 1,2 μ g/ml siarczanu amantadyny oraz 2) w komórkach OL świeżo zainfekowanych, które potraktowano tą samą dawką 24 godziny przed infekcją, a następnie w ciągu dalszych 6 dni, w porównaniu z niepotraktowanymi próbami kontrolnymi, w ramce: wzrost niezainfekowanych komórek OL (linia ciągła) i bez siarczanu amantadyny (linia przerywana) (1,2 μg/ml).

Figura 3. Klirens wirusowy po przerwaniu leczenia siarczanem amantadyny

Zmniejszenie miana w ludzkiej linii komórkowej gleju skąpodrzewiastego świeżo zainfekowanego BDV-Hu-H1, którą traktowano w ciągu 6 dni siarczanem amantadyny, a na koniec w ciągu 8 dni przez dalsze codzienne pasażowanie (1:2) utrzymywano bez podawania związku (linia przerywana), w porównaniu z komórkami OL świeżo zainfekowanymi, ale nietraktowanymi w tym samym czasie.

189 608

Fig. 2

1O⁷ -a

flj. 3

Czaa (dnie)

189 608

Inhibicja rozwóju vlrus6w

Fig. 1

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 50 egz.

Cena 2,00 zł.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Zastosowanie 1-aminopodstawionych, 1-alkiloaminopodstawionych albo 1-aminoalkilopodstawionych adamantanów, lub ich dopuszczalnych farmaceutycznie soli do wytwarzania leku do zwalczania wirusa z rodziny Bornaviridae, a zwłaszcza wirusa choroby bornajskiej i do leczenia, i profilaktyki chorób związanych z zakażeniem wirusem choroby bornajskiej u człowieka i zwierzęcia.
2. Zastosowanie według zastrz. 1, do wytwarzania leku do leczenia i profilaktyki powodowanych przez wirus choroby bornajskiej, chorób afektywnych lub mózgowych zaburzeń poznawczych, które są powodowane w układzie limbicznym i/lub, które ujawniają się jako zespół stałego zmęczenia lub zaburzenia płata skroniowego.
3. Zastosowanie według zastrz. 1, do wytwarzania leku do leczenia i profilaktyki powodowanych przez wirus choroby bornajskiej, chorób lękowych lub natręctw myślowych i czynności przymusowych w połączeniu z objawami depresji.
4. Zastosowanie według zastrz. 1,1-aminopodstawionych., 1-alkiloaminopodstawionych albo 1 -aminoalkilopodstawionych adamantanoamin, amantadyn, w postaci siarczanu amantadyny albo chlorowodorku amantadyny
5. Zastosowanie według zastrz. 1, w którym lek jest w takiej postaci, aby był stosowany w dawce od powyżej 0 do 10 mg/kg, a zwłaszcza od 1 do 4 mg/kg masy ciała dziennie.