Pierwszenstwo: 26 wrzesnia 1930 r. dla zastrz. 1—3 (Norw.egja).Dzialanie szeregu, powszechnie uzywa- aycji elektrycznych ograniczników praciu polega na cieplnem dzialaniu pradu elek¬ trycznego na pewien narzad, który powo¬ duje rozwarcie kontaktów glównego wy- laczioika w razie przekroczenia nastawio¬ nego najwyzszego obciazenia dopuszczal¬ nego. W nowszych czasach wymaga sie jed¬ nak od ograniczników pradu, aby nie prze¬ rywaly one doplywu pradu w razie krótko¬ trwalego przeciazenia, jakie zachodzi np. parzy uruchomianiu silnika i trwa zaledwie kolka sekund. Aby uczynic zadosc podanym wymaganiom, Wyposazono jeden z drazków glównego wylacznika w osobne uzwojenie, które pozwalalo na rozwarcie kontaktów gtó*raego wylacznika dopiero po uplywie kniku sekund.Myslano równiez o stosowaniu prze¬ kaznika pradu, któryby w razie przeciaze¬ nia wlaczal drut zarowy, który, wydluza¬ jac sie pod vplywean ciepla, powodowalby przez rozwarcie kontaktów wylacznika glównego odlaczenie pobieranego pradu. W mysl wynalazku zadanie to zostalo rozwia¬ zane przez takie umieszczenie sprezyny dwumetalowej, ze podczas norfloalnego ob¬ ciazenia wyaaieniona sprezyna utrzymuje zwarcie zamknietego wylacznika glównego,, natomiast w razie wystawienia dostatecznie dlugotrwalego przeciazenia i zwiazanego z tern otwarcia wylacznika gl&wnego je$t tak ogrzewana, ze dopiero po pewnynj-^asie nasiepaije jej wygiecie, pojtfoduj#ce .ugnie¬ cie z peap odlacz,enie pp&$a. Rozgrzanie siesprezyny wymaga np. 5 sekund, to jest o- kresn;%'czasu, ^ ciagu którego ogranicznik praclu mozevbyc pfaeeiazony, nie rozpoczy¬ najac kolejnego wylaczania i wlaczania ob¬ wodu zasilanego. Ten okres czasu mozna bez trudu regulowac.Przyrzad w mysl wynalazku ma te za¬ lete, ze mozna go zastosowac do najroz¬ maitszych typów juz istniejacych elektro¬ termicznych i termostatycznych ogranicz¬ ników pradu. Poniziszy opis dotyczy przy¬ kladu wykonania przyrzadu w zastosowa¬ niu do znanego ogranicznika pradu z dru¬ tem zarowym, którego uklad polaczen przedstawiono na rysunku.Prad plynie normalnie ze zródla pradu 1 poprzez przewód 2, plytki metalowe 3, 4, 5, przewód 6, odbiorniki pradu 7, prze¬ wód 8, plytke metalowa 9, cewke pradowa 10, przewód 11, drazek 12, kontakty 13 i drazek 14 wylacznika glównego, przewód 15, plytke metalowa 16, przewód 17 zpo- wrotem do zródla pradu 1. W razie prze¬ ciazenia rdzen zelazny 18 cewki pradowej 10 przyciaga kotwiczke 19, wskutek czego nastepuje zamkniecie obwodu 1, 2, 3, 4, 5, 20, 21, 22, 18, 19, 23, 15, 16, 17, 1, w któ¬ rym liczba 21 oznacza uzwojenie pierwotne transformatora napieciowego, którego u- zwojenie wtórne stanowi cewka 24. Wsku¬ tek zamkniecia wyzej wymienionego obwo¬ du w cewce wtórnej 24 indukuje sie prad, który przeplywa poprzez drut zarowy 25 i ogrzewa go, co powoduje szybkie wydlu¬ zenie sie wymienionego drutu i Wygiecie w srodku. Poniewaz zas srodek drutu zaro¬ wego 25 jest polaczony z drazkiem 14 wy¬ lacznika glównego (na rysunku zaznaczo¬ no to urwana, pionowa kreska), wiec wy¬ giecie drutu zarowego 25 spowoduje opu¬ szczenie sie wdól drazka 14 i rozwarcie kontaktów 13, a wiec wylaczenie wylaczni¬ ka glównego.Otóz W mysl wynalazku wylacznik glówny ogranicznika jest zwarty sprezyna dwumetalowa 26, która jednym koncem jest przymocowana do zamocowanego kon¬ ca 27 drazka 12, a drugim, w razie nieistnie¬ nia przeciazenia, styka sie z zamocowanym koncem 28 drazka 14 Wylacznika glównego.Najlepiej jest sprezynie 26 nadac ksztalt petli, przez która jest przesuniety drut za¬ rowy 25. A wiec jesli nawet kontakty 13 w razie przeciazenia szybko sie rozewra, to, o ile tylko przeciazenie potrwa dosta¬ tecznie dlugo, prad glówny bedzie przeply¬ wal przez sprezyne dwumetalowa 26 do¬ póty, dopóki cieplo, pochodzace od drutu zarowego, nie wywola wygiecia sprezyny dwumetalowej 26, które spowoduje, ze wol¬ ny jej koniec zejdzie z zamocowanego konca 28 drazka 14 wylacznika glównego i usunie zwarcie tego wylacznika. Od tej chwili o- granicznik pradu pod wplywem przeciaze¬ nia zacznie dzialac, wylaczajac i wlaczajac prad.U ograniczników cieplnych z drutem za¬ rowym nastepowalo zazwyczaj zwarcie cewki pradowej w chwili rozwierania sie kontaktów 13 glównego wylacznika, a to dzieki umieszczeniu na górnym drazku 12 glównego wylacznika kontaktu 29, a na dodatkowym drazku 23 kontaktu prze¬ ciwleglego 30, który za posrednictwem o- pornika 31, na rysunku zaznaczonego linja kreskowana, byl stale polaczony z plytka metalowa 9 wzglednie z jednym koncem cewki pradowej 10. W razie niezastosowa¬ nia opornika 31 i sprezyny dwumetalowej 26 dzialanie przyrzadu jest nastepujace.Przy przeciazeniu kotwiczka 19 zostaje od¬ ciagnieta wdól i zamknie obwód pradu, co spowoduje nagrzewanie drutu zarowego 25 i wylaczenie wylacznika glównego na kon¬ taktach 13, wskutek czego kotwiczka 19 podniesie sie wkrótce do góry. Po uplywie pewnego czasu kontakty 13 zwieraja sie ponownie, lecz jezeli przeciazenie trwa na¬ dal, to przez cewke 10 przeplynie ponow¬ nie nadmierny prad i spowoduje ponowne przyciagniecie kotwiczki 19, dzieki czemu przez drut zarowy 25 przeplynie ponownie - 2 —prad i prawie momentalnie wywola rozwar¬ cie obwodu pradu glównego, poniewaz po¬ przednia przerwa trwala zbyt krótko, aby umozliwic nalezyte ostygniecie drutu za¬ rowego 25. Nastepstwem tego jest, ze w o- graniczniiku pradu czas pomiedzy nastepu- jacemi po sobie przerwami pradu jest za krótki, aby nastapila przerwa w jego dzia¬ laniu nawet przy spadku obciazenia do wartosci dopuszczalnej, i ogranicznik pra¬ du nie przestanie wlaczac i wylaczac do¬ plywu pradu, dopóki obciazenie nie spadnie znacznie ponizej dopuszczalne¬ go obciazenia. Niedogodnosci tej zapo¬ biega sie zapomoca opornika 31 i kon¬ taktów dodatkowych 29, 30. Skoro bo¬ wiem drut zarowy 25 (który w stanie nieogrzanym podciaga i napina ku gó¬ rze obydwa drazki 12 i 14, a przytem dra¬ zek 14 nieco wiecej niz drazek 12) przy ogrzaniu -sie opusci wdól oba drazki kon¬ taktowe 12 i 14 i drazek 12 dotknie kontak¬ tem 29 kontaktu 30, a drazek 14 opusci sie jeszcze nizej i rozewrze kontakty glówne 13, to wtedy opornik 31 zewrze cewke 10 i przez to zapobiegnie ponownemu przycia¬ gnieciu kotwiczki 19, dopóki drazek 12 nie wróci w swe pierwotne polozenie i nie roz¬ laczy kontaktów 29 i 30.Otóz w razie zastosowania w mysl ni¬ niejszego wynalazku sprezyny dwumetalo- wej 26 stwierdzono, zwlaszcza w ogranicz¬ nikach o wiekszej mocy, np. o mocy 2500 watów i wyzszej, ze opornik 31 nawet w razie zastapienia go grubym drutem mie¬ dzianym nie jest w stanie zewrzec cewki 10 dosc skutecznie, poniewaz cewka ta o- trzymuje pelny prad za posrednictwem sprezyny dwumetalowej 26 nawet w razie rozwarcia kontaktów 13, a wiec i zwarcia kontaktów 29 i 30. Ma to miejsce z tego powodu, ze sprezyna dwumetalowa, kon¬ takty, sprezyny z bronzu i pozostale czesci obwodu posiadaja tak duzy opór, ze niepo¬ dobna otrzymac opór zwarcia ponizej pew¬ nej okreslonej wartosci. Stad pochodzi, ze kotwiczka 19 pozostaje na dole i przewodzi prad, dopóki wolny koniec sprezyny dwu¬ metalowej 26 nie podniesie sie i pie usu¬ nie wskutek tego zwarcia wylacznika glównego. Zjawisko to zaznacza sie silniej przy wiekszem zuzyciu pradu, a wiec wiek- szem natezeniu pradu, plynacego przez o- granicznik.W mysl wynalazku zwarcie cewki 10 zostaje uskutecznione w ten sposótj, ze za¬ miast opornika 31 zastosowano krótkie u- zwojenie 32, w ten sposób nawiniete na rdzen 18, ze jego dzialanie magnetyczne co do kierunku jest przeciwne do kierunku dzialania cewki 10.Otóz przy zwarciu kontaktów 29, 30 dzialanie uzwojenia 32 zobojetnia natych¬ miast dzialanie cewki 10, dzieki czemu nie¬ zaleznie od calkowitego oporu omowego sprezyny dwumetalowej, kontaktów, spre¬ zyny z bronzu i pozostalych czesci skla¬ dowych rozpatrywanego obwodu kotwicz¬ ka 19 podnosi sie, zajmujac polozenie spo¬ czynku.Przyrzad daje sie oczywiscie zastoso¬ wac równiez do innych ograniczników elek¬ trotermicznych niz opisany, a sprezyna re¬ gulacyjna 26 moze byc osadzona w inny sposób, niz przedstawiono na rysunku. PL