Wiadomo, ze zapomoca traktowania a- min aromatycznych aldehydem mrówko¬ wym lub substancjami oddajacemu- aldehyd mrówkowy w obecnosci w przyblizeniu równowaznej ilosci kwasu i usunieciu tegoz mozna otrzymac tak rozpuszczalne i topli- we jak i nierozpuszczalne i nietopliwe pro¬ dukty kondensacji, a to zaleznie od tego, czy dziala sie mniejsza lub wieksza iloscia aldehydu.Szczególnie cenne sa zywice, otrzymane z aniliny i aldehydu mrówkowego, odzna¬ czajace sie wytrzymaloscia mechaniczna i odpornoscia na dzialanie elektryczne i che¬ miczne.Wiadomo równiez, ze otrzymane zapo- moca co najwyzej 1 niola aldehydu mrów¬ kowego rozpuszczalne i topliwe zywice da¬ ja sie przeprowadzic zapomoca traktowa¬ nia ich aldehydami lub srodkami od daj a- cemi aldehyd w zywice nietopliwe o znacz¬ nie lepszych wlasnosciach.Wykryto obecnie, ze reakcja ta w zad¬ nym przypadku nie ogranicza sie tylko do produktów kondensacji o co najwyzej 1 molu aldehydu mrówkowego, lecz ze i pro¬ dukty o znacznie wiekszej od 1 mola ilosci aldehydiu mrówkowego mozna zmienic wzglednie polepszyc ich wlasnosci w stop¬ niu daleko idacym. Zwlaszcza na plynnosc zywicy jak i na odpornosc produktów osta¬ tecznych na dzialania chemiczne i dziala¬ nie ciepla mozna oddzialywac w wysokim stopniu, stosujac aldehydy komdensujacepowoli fub&zyhko, albo mieszaniny róznych aldehydów, gdyz w ten sposób zmniejsza ^ sia znacznie'szybkosc twardnienia i stalosc nowych zywic. Okazalo sie przytem, ze wspaniale wlasnosci zywic, otrzymanych z aldehydu mrówkowego i amin, zostaja za¬ chowane przy stosunkowo bardzo znacz¬ nym dodatku innych aldehydów i substan- cyj, oddajacych aldehydy. Gdy jako ma- terjal wyjsciowy stosowac produkty kem- densacji, dajace sie stlaczac dopiero w tem¬ peraturze wyzszej, korzystnie jest stoso¬ wac powoli 'reagujace aldehydy o wysokim ciezarze czasteczkowym ldb substancje, od- szczepiajace aldehyd dopiero w tempera¬ turze wyzszej, np. alkohole wielofenolowej które w pierwszej fazie sluza jako topnik i w ten sposób umozliwiaja latwe stlacza- nie w stosunkowo niskiej temperaturze i dopiero wtedy reaguja, tworzac ciala bar¬ dzo odporne na dzialanie ciepla i dzialanie chemiczne. Mozna jednak równiez dodac z poczatku topnika w mysl patentu Nr 12936. Jako aldehydy nalezy przyto¬ czyc paraformaldehyd, furfurol, aldehyd krotonowy, paraaldehyd, benzaldehyd, al¬ dehyd salicylowy, aldehyd toluenosulfosa- licylowy, aldehyd enantowy i t. d. Jako substancje oddajace aldehydy wchodza w gre np. furfuramid, heksametylenoczleroa- mina, metylal i alkohole wielofenolowe. Te ostatnie nadaja sie szczegóUtoiej, gdyz z jednej strony reaguja bardzo powoli, z dru¬ giej zas strony szybko twardnieja calko¬ wicie. Polaczenia zywic aminowych, zawie¬ rajacych mie wiecej niz 1 mol aldehydu mrówkowego, ze srodkami reagujacemi po¬ woli, jak furfurol i alkohole wielofenylowe, lub mieszanina obu tych cial, sa tak latwo plynne i wykazuja taka stalosc w tempe¬ raturach srednich, iz moga twardniec w formach odlewniczych nawet bez stlaczania i wypelniaja calkowicie formy nawet skom¬ plikowane.Na szybkosc twardnienia mozna jeszcze oddzialywac, dodajac substancyj zasado¬ wych, jak: furfuramina lub trójetanoloami- na, tlenek wapnia, albo dodajac kwasów w rodzaju kwasu salicylowego, ftalowego, stearynowego.Polaczenie skladników moze nastapic w kazdem stadjum wytwarzania. Szczególnie korzystna okolicznosc stanowi fakt, ze zy¬ wice aminoiformaldehydowe po usunieciu kwasów wypadaja w postaci wykazujacej znaczna powierzchnie i posiadaja tak duze zdolnosci absorbcyjne, ze nawet bardzo rozpuszczalne w wodzie aldehydy i substan¬ cje oddajace aldehydy sa zatrzymywane przez nie tak mocno, iz przy przemywaniu nie powstaja znaczniejsze straty. W ten sposób osiaga sie szczególnie równomierny rozdzial. Zaleznie od woli, mozna wiec al¬ dehyd wzglednie alkohol wielofenolowy wprowadzic do kwasnego roztworu konden¬ sacyjnego i usunac wtedy kwasy, albo tez wydzielona po usunieciu kwasów zywice aminoformaldehydowa obrobic srodkiem utwardzajacym, albo wreszcie suche sklad¬ niki polaczyc zapomoca mieszania, miele¬ nia, stapiania ze soba i czynnosci podob¬ nych, przyczem ewentualnie w celu równo¬ miernego rozdzialu aldehyd stosuje sie w postaci rozcienczonej rozpuszczalnikiem. W kazdem stadjum przeróbki, w razie zycze¬ nia nawet przy pierwszej kondensacji moz¬ na dodawac topniki, ciala wypelniajace i inne domieszki zaproponowane juz w pa¬ tentach Nr Nr 12934, 12935 i 12936. Pola¬ czenie skladników w postaci roztworu lub zawiesiny posiada szczególna wartosc przy utrwalaniu zywic na podlozach, jak papka papierowa, maczka drzewna, azbest, papier, tkaniny i ciala podobne, co mozna usku¬ tecznic z takim samym skutkiem, jak to opisano przy zywicach aminoformaldehy- dowych w patencie Nr 10636, wzglednie w patentach Nr 12934 i 12935.Produkty otrzymane wedlug wynalazku nadaja sie do najrozmaitszych celów, jako to do wyrobu sztucznych materjalów, np. jako malerjaly izolujace przy wytwarza- — 2 —niu wszelkiego rodzaju przedmiotów uiyt* kowych i artystycznych, jako materjal do budowy czesci maszyn i przedmiotów po¬ doimychf które winny wytrzymywac sto¬ sunkowo duze wysilki mechaniczne, jak np. kola zebate, czesci skladowe maszyn wló¬ kienniczych, jak cewki i przedmioty podob¬ ne, dalej jako szczeliwo, jako materjal za¬ stepczy w przemysle meblowym i budowla¬ nym, wreszcie jako plyty dzwiekowe, glo¬ sniki i inne przedmioty przemyslu aku¬ stycznego.Przyklad I. 100 czesci topliwej zywi¬ cy, otrzymanej zapomoca kondensacji 1 mola chlorowodorku aniliny i 1,05 mola aldehydu mrówkowego, po usunieciu kwa¬ su i suszeniu (podobnie jak w patencie Nr 12934 przyklad I, ust. 1) miele sie z 30 czesciami aldehydu krotonowego. Otrzyma¬ ny proszek daje sie stlaczac na nietopliwe ciala o bardzo wysokiej ^wytrzymalosci.Przyklad II. 100 czesci nietopliwej zy¬ wicy, otrzymanej wedlug patentu Nr 10636 zapomoca kondensacji 1 mola anili¬ ny i 1,2 mola aldehydu mrówkowego w o- becnosci 1 mola kwasu solnego, po usunie¬ ciu kwasu i suszeniu, miele sie z 20 czescia¬ mi furfurolu. Otrzymany czerwonawy pro¬ szek wykazuje przy stlaczaniu w tempera¬ turze 165°C bardzo dobra plynnosc i daje blyszczace czarne przedmioty ksztaltowa¬ ne o znakomitych wlasnosciach.Przyklad III. 100 czesci zywicy otrzy¬ manej jak powyzej z 1 mola aniliny, 0,8 mola kwasu solnego i 1,12 mola aldehydu mrówkowego miele sie z 5 czesciami para- formaldehydu i 2 czesciami heksametyle- noczteroaminy i prasuje. Otrzymuje sie przedmioty uksztaltowane o wysokiej wy¬ trzymalosci na dzialanie ciepla.Przyklad IV. 100 czesci otrzymanej, jak w przykladzie II, nietopliwej zywicy z 1 mola aniliny, 1,2 mola kwasu solnego i 1,4 mola aldehydu mrówkowego miele sie z 10 czesciami parakresoloidwumetylolu i 10 czesciami furfurolu i sllacza w temperatu¬ rze 165°C. Otrzymuje sie jednolite przed- mioty ksztaltowane, o znakomitych wlasno* sciach.Przyklad V. 100 czesci nietopliwej zy¬ wicy wedlug przykladu II miele sie do¬ kladnie z 15 czesciami p-kresolodwumety* lolu i 1 czescia kwasu salicylowego i stla¬ cza w temperaturze 160°C. Plynny w pierwszem stadjum proszek twardnieje szybko na ksztaltki o wysokiej wytrzyma¬ losci.Przyklad VI. 100 czesci topliwej * zy^ wicy wedlug przykladu I zagniata sie z 5 czesciami furfurolu i 3 czesciami furfura- madu i wlewa nego ogrzewania w temperaturze 150 — 160°C, ewentualnie w naczyniu wysoko- preznem, masa twardnieje na blyszczace czarne kszialiki.Przyklad VII. 93 czesci aniliny rozpu¬ szcza sie w równowaznej ilosci rozcienczo¬ nego kwasu solnego i miesza z 95 czescia¬ mi 38% -ego roztworu aldehydu mrówko¬ wego w ciagu pewnego czasu w temperatu¬ rze 50°C. Roztwór ten wlewa sie do mie¬ szaniny alkoholi wielofenolowych; jaka sie otrzymuje przez kilkogodzinne pozostawie¬ nie w spoczynku na zimno 15 czesci fenolu w rozcienczonym alkoholowym roztworze i 2^2 równowaznika aldehydu mrówkowego.Zobojetnianie zakoncza sie roztworem so¬ dy, ewentualnie ogrzewa do 60°C, odsacza, przemywa i suszy. Otrzymany proszek wy¬ kazuje bardzo dobra plynnosc W tempera¬ turze pomiedzy 140—180°C i daje ksztalt¬ ki bardzo odporne na dzialanie ciepla i o wysokiej wytrzymalosci na zlamanie.Zamiast fenolu jako materjal wyjscio¬ wy dla alkoholi wielofenolowych mozna stosowac równiez homologi fenolu, albo mieszaniny tychze, paradwuoksydwufeny- lopropan i ciala podobne, przyczem ko¬ rzystnie jest za kazdym razem brac wiecej niz 2 mole aldehydu mrówkowego na 1 hy¬ droksyl fenolowy.Przyklad VIII. Do kwasnego roztwo- — 3 —ru kondensacji, zawierajacego 93 czesci a- niliny, 600 czesci 7 % -ego kwasu solnego i 83 czesci roztworu 38% -ego aldehydu mrów¬ kowego, wlewa sie alkaliczny roztwór 20 czesci alkoholi wielofenolowych wedlug przykladu VII i miesza przez czas pewien ze 120 czesciami maczki drzewnej. Na¬ stepnie zobojetnia sie wieksza czesc kwa¬ su rozcienczonym lugiem sodowym, zakon¬ cza zobojetnianie soda, gaszcz odsacza, przemywa i susizy. Dokladnie zmielony pro¬ szek daje sie stlaczac na ksztaltki o zna¬ komitych wlasnosciach.Przyklad IX. 100 czesci nietopliwej zywicy wedlug przykladu II miele sie i silacza z 10 czesciami odparowanego i wy¬ suszonego produktu kondensacji otrzyma¬ nego z 1 mola mocznika i 2 moli aldehydu mrówkowego. Ksztaltki wykazuja wysoka wytrzymalosc mechaniczna.Przyklad X. 100 czesci bezwodnej for- maldehydoaniliny zawiesza sie w 400 cze¬ sciach wody i zadaje roztworem 120 czesci 37% -ego kwasu solnego w 300 czesciach wody. Dodajac 10 czesci aldehydu mrów¬ kowego w temperaturze 69°C, miesza sie dopóty, dopóki nie utworzy isie przezroczy¬ sty roztwór, poczem dodaje otrzymanego z 20 czesci fenolu wedlug przykladu VII roztworu alkoholów wielofenylowych i powstaly produkt kondensacji, mieszajac dokladnie, wlewa do gaszczu papki papie¬ rowej, zawierajacej 120 czesci suchego blonnika. Po mieszaniu przez czas pewien zobojetnia sie, przesacza i suszy. Pozosta¬ losc po przesaczeniu mozna wprowadzic do holendra i przerobic w sposób zwykly na papier. Zapomoca nakladania tych arkuszy jeden na drugi i stlaczania otrzymuje sie ciala stloczone o nadzwyczajnej wytrzy¬ malosci mechanicznej i elektrycznej. Za¬ miast aniliny wzglednie bezwodnej formal- dehydoaniliny mozna stosowac w przykla¬ dach powyzszych równiez i ich homologi, jak o-toluidyne, m-ksydidyne i t. d., wzglednie odpowiednie zasady Schiffa lub mieszaniny wspomnianych homologów, zwlaszcza zawierajace aniline, wzglednie bezwodna formaildehydoaniiine. PL