PterwSzenstwoi 12 kwfctnla i$Jt t. dfo zastrz. 1, 2; 12 czerwca 1930 r. dla zastrz. 3 (Nietncy)* Z rozmaitych materjalów kostnych, slu¬ zacych do wyrobu kleju, nie mozna bylo dotychczas otrzymac takich gatunków kle¬ ju, jakich ete mozna bylo spodziewac ze wzgledu na rodzaj produktu wyjsciowego, nnenowicie ohrzastke kostna (kollagew), Z]*wtiko to tfom*czono naogól w taki spotólty ze kollagto, zawarty w kosciach zbwerarflyoh po donwtch lub podobnego po¬ chodzenia oraz znajdujacy sie w kosciach czyto o tac*k P*rY h* rozpiasaczalników organicz¬ nych, jak np. benzyna, czy tez wzglednie odWejjanycb, ulegal chemicznej odbudo¬ wie, Poglad ten znalazl szczególnie wartkie potwierdzeni* w fakcie* ze klej kostny za¬ wiera bardzo duzo produktów rozkladu (ze- latynozy, aminokwasy).Okazalo sie obecnie, ze decydujacy wplyw na stan kollagenu* traktowanego W wymieniony powyzej sipoeób, posiada sto¬ pien wysuszenia materjalu kostnego. W procesach tych nie nastepuje w stopniu godnytn uwagi rozklad kollagenu w tfcfeiej postaci, jak powyzej zaznaczona, natomiast kollagen ulega tylko pewnej zmianie pod¬ czas suszenia, zachodzacego np, podczas zwyklego odtluszczania zapoinoca benzy¬ ny, a óiianowicie ttfaci on wode z wódzia- nów. ' ; , : i - Poniewaz stwierdzono, ze do otrzymy* wania wyrfokóWartosciowego kleju- nadaja *) Wlasciciel patentu oswiadtfyi', ze wyHttlSica fest Juliu* ltóhl w JSWHnie.sie najlepiej kosci swieze, w&tórych kolla¬ gen zawiera pelna ilosc wody, przeprowa¬ dzono wiec badanie nad zagadnieniem od- wracalnosci zjawiska usuwania wody u- wadniajacej kollagen. Chodzilo mianowicie o to, ze w przypadku, odwracalnosci tej reakcji stfdhy materjal kostny, wzglednie kollagen, powinienby przechodzic w stan poczatkowy, przez co stawalby sie on su¬ rowcem, nadajacym sie do otrzymywania Wysokowartosciowego kleju.Celu tego nie mozna osiagnac przez traktowanie materjalu kostnego para i sla- bemi kwasami, poniewaz wynikii otrzymy¬ wane w ten sposób, nip przewyzszaj£fznacz¬ nie rezultatów, osiaganych w dotychczaso¬ wej praktyce przy stosowaniu pary wod¬ nej i slabych kwasów z zupelnie innych po¬ wodów.Wedlug wynalazku zapomoca najprost¬ szych srodków rozwiazuje sie to zagadnie¬ nie w bardzo skuteczny sposób, mianowi¬ cie substancje materjalu kostnego, tworza¬ ca klej, uwadnia sie napowrót przed odkle- janiem iloscia wody, jaka ona utracila skutkiem odtluszczania lub naturalnego procesu suszenia.Dotychczas znane sposoby otrzymywa¬ nia kleju polegaja na tern, ze materjal kost¬ ny poddaje sie 10— 15 razy cisnieniu pa¬ ry, a w miedzyczasie, to jest pomiedzy kaz- de?ni dwiema tegp rodzaju operacjami, lu- guje go sie woda. Skutkiem traktowania 1 para pod cisnieniem kollagen materjalu \ kostnego uwadnia sie, a nastepnie w dru- \ giej fazie przez dalsze traktowanie para pod \ cisnieniem przemienia sie go w substancje \klejowa, rozpuszczalna w lugujacej ja wo- Wie, Obecnie wykryto, ze traktowanie ma* / terjaliTTcostnego para pod cisnieniem pro- / \xwa3zTjo^5ez do ubocznej reakejfyTtrze- klajJu^jLt^-y powoduje.^ogorguLenie.- gatun- 1 ku ojtrzymywanego kleju. Tlomaczy sie to \ w ten sposób, ze przy uwadnianiu, poprze- \ dzajacem tworzenie sie kleju, stosuje sie pare o temperaturze, która musi powodo¬ wac procesy odbudowy uprzednio powsta¬ lych ilosci kleju.W mysl wynalazku znaczne ilosci roz- | puszczalnej w wodzie substancji klejowej I uzyskuje sie w krótszym czasie i zapomoca^ I pary o^nizszem cisnieniu,' skoro_matw;jai.. kostny uwadnia siejyjoddzielnym^.procgsie l roboczym przed traktowaniem gojaara' Wy¬ nik ten mozna uzyskac w rozmaity sposób.Przedewszystkiem wykryto, ze lagodne al- kalie^ne traktowanie suchego materjalu kostnego korzystnie wplywa na uwadnianie Jcollagenu, zapobiegajac uszkodzeniu wraz¬ liwego* materjafu; .pr^ez co przemienia sie go napowrót w stan, w którym kollagen mo¬ ze byc przerobiony na wysokowartosciowy klej, jakiego nie mozna bylo otrzymac na¬ wet w przyblizeniu z przerabianego dotych¬ czas materjalu kostnego.Tenproces nie ma oczywiscie nic wspól¬ nego z traktowaniem materjalu kostnego alkaljami, majacem na celu oczyszczanie.Jako srodki alkaliczne mozna stosowac miedzy innemi zasady nieorganiczne, zasa¬ dy organiczne, alkalicznie reagujace sole nieorganiczne i organiczne, tlenki metali o- raz wodorotlenki.Okazalo sie, ze szczególnie korzystne wyniki daje lagodne traktowanie alkalicz¬ ne amonjakiem lub aminami, np. trójmety- lamina.Próby laboratoryjne i fabryczne maja nastepujacy przebieg.Materjal kostny pozostawia sie w ciagu 48 godzin w slabym wodnym roztworze a- monjaku, dzieki czemu staje sie on bardzo miekki, poczem przemywa go sie doklad¬ nie wóda.Z potraktowanego w ten sposób mate¬ rjalu otrzymuje .sie nastepnie klej zapomo¬ ca stosowania naprzemian pary pod cisnie¬ niem oraz lugowania woda goraca. Otrzy¬ mywany wedlug wynalazku klej znacznie przewyzsza wyrabiane dotychczas gatunki kleju kostnego.Wykryto nastepnie, ze materjal kostny mozna uwadniac przed traktowaniem para zapomoca slabych kapieli, zawierajacych kwasy, wzglednie sole kwasne lub obojet¬ ne. Dotychczas w fabrykacji kleju kostnego stosowano naogól przed traktowaniem pa¬ ra moczenie materjalu kostnego w kapie¬ lach z kwasu siarkawego, mialo to jednak inny cel, mianowicie oczyszczenie materja¬ lu kostnego z krwi i innych zanieczyszczen, W mysl niniejszego wynalazku posiada ta znana kapiel oczyszczajaca tylko ubocz¬ ne dzialanie, gdyz w ten sposób nie mozna otrzymywac tych wysokich gatunków kle¬ ju, jakie sie uzyskuje wedlug mniejszego sposobu. Mianowicie stwierdzono, ze przy¬ czyna tego zjawiska polega na tern, ze ka¬ piele z kwasu siarkawego, stykajace sie z materjalem kostnym, uzyskuja w szybkim czasie stezenie jonów wodorowych, zblizo¬ ne bezposrednio do punktu izoelektryczne- go. Wiadomo, ze klej i zelatyna, wzglednie kollagen, posiadaja wpoblizu punktu izoe- lektrycznego najslabsza wlasnosc uwad- niania sie, a wiec wedlug wynalazku musza one w tych warunkach dawac najgorsze re¬ zultaty, jak to potwierdza dotychczasowa praktyka.Wszystkie inne kwasy, np, kwas fosfo¬ rowy, cytrynowy, sole kwasne, np, jedno- fo&foran sodowy, dwusiarczyn sodu, i obo¬ jetne, np, chlorek magnezu, chlorek wapnia, jakie stosuje sie wedlug wynalazku, daja klej znacznie przewyzszajacy otrzymywa¬ ne dotychczas gatunki. Jak stwierdzono z cala pewnoscia, lepsze dzialanie kapieli za¬ wierajacych te ciala chemiczne nalezy przypisac temu, ze ich stezenie jonów wo¬ dorowych podczas calego okresu dzialania kapieli lub podczas wiekszej jego czesci jest dostatecznie odlegle od punktu izoelek- trycznego, albo tez ze poszczególne kapiele wymagaja dluzszego stykania sie z mate- rjalem kostnym, aby uzyskac punkt izo- elektryczny, W kazdym badz razie te wszystkie srodki powoduja dostateczne U: wodnienie, zanim Osiagna punkt izoelek- tryczny.Wymienione kwasy, sole kwasne i obo¬ jetne stosuje sie w tak slabych roztworach, ze nie zachodzi znaczniejsze rozpuszczenie substancji mineralnej, Z tego powodu spo¬ sób wedlug wynalazku nie ma nic wspólne¬ go z wytrawianiem materjalu kostnego np, kwasem solnym, jak to ma miejsce przy o- trzymywaniu oseiny, gdyz substancja mine¬ ralna materjalu kostnego rozpuszcza sie dopiero po traktowaniu go duzemi iloscia¬ mi kwasu i stosunkowo silnem stezeniu.Druga postac wykonania sposobu we¬ dlug wynalazku polega wiec na traktowa¬ niu materjalu kostnego przed odklejaniem slabemi roztworami kwasów, wzglednie soli kwasnych lub obojetnych celem po¬ wrotnego uwodnienia, przyczem kapiele na¬ stawia sie w taki sposób, aby ich stezenie jonów wodorowych bylo nieco wyzsze lub nizsze od stezenia jonów wodorowych punktu izoelektrycznego lub nie bylo bar¬ dzo bliskie tej wartosci, albo aby kapiel nie uzyskiwala tego stezenia jonów wodoro¬ wych w bardzo krótkim czasie. Nastepnie ceche znamienna wynalazku stanowi to, ze stosowane kapiele sa tak slabe, ze nie moga rozpuscic wiekszych ilosci skladników mi¬ neralnych materjalu kostnego.Dzieki takiej obróbce uwadnianie mate¬ rjalu kostnego przed odklejaniem zachodzi w takim stopniu, ze potem wystarcza krót¬ kie traktowanie para o niskiem cisnieniu, celem przemiany kollagenu w klej, dzieki czemu zmniejsza sie znacznie chemiczny rozklad substancji klejowej pod wplywem traktowania para oraz zapobiega pogarsza¬ niu gatunku otrzymywanego kleju kostne¬ go. PL PL