Przy zwyklem gotowaniu celulozy siar¬ czynowej stosuje sie ciecz zawierajaca dwu- siarczyn wapniowy lub alkalja i nadmiar wolnego S02 (tak zwany „absorbowany" S02). Gotowanie prowadzi sie pod cisnie¬ niem w temperaturze 120°C lub wyzszej, Wykryto, ze zawartosc nadmiaru kwasu siarkawego w cieczy, sluzacej do gotowa¬ nia, spada bardzo szybko juz na poczatku procesu gotowania zanim gotowane kawalki drzewa dostatecznie zmiekna lub zanim za¬ warte w nich ciala ligninowe przemienia sie w postac rozpuszczalna.Przyczyna tego zjawiska polega na tern, ze puste przestrzenie w drzewie (komórki gazowe i powietrzne) wypelniaja sie gazo¬ wym S02 gdyz wspomniany „absorbowa¬ ny" S02 uwalnia sie z cieczy, sluzacej do gotowania, juz w temperaturach, lezacych ponizej temperatury wrzenia, i przenika do kawalków drzewa zanim nasiakna ciecza.Lignina i podobne materjaly, które maja byc wyplókane z drzewa, posiadaja rów¬ niez w znacznym stopniu wlasnosc pobiera¬ nia kwasu siarkawego w poczatkowych o- kresach procesu gotowania. Z tych powo¬ dów nastepuje w drzewie duze stezenie S02 jednoczesnie ze zmniejszeniem sie je¬ go zawartosci w cieczy, sluzacej do goto¬ wania, juz na poczatku procesu gotowania i przed calkowitem przesiaknieciem drze¬ wa ciecza.To szybkie przenikanie S02 na poczat¬ ku procesu gotowania wywiera ujemnywpltyw na dalaay przebieg gotowania, gdyz zawarty w pustych komórkach drzewa ga¬ zowy S02 uniemozliwia przenikani* dip nich cieczy sluzacej do gotowania, a znaczny wzrost stezenia wspomnianego gazu w ma- terjale drzewnym powoduje zbyt szybkie: zmniejszenie ilosci ligniny zawartej w tym materjale, przyczem powstaja sulfokwasy ligninowe o charakterze nierozpuszczalnym i nietrwale.Dwusiarczyny, zawarte w cieczy do go¬ towania, reaguja z pcrwstajaceioi pod dzia¬ laniem S02 sulfokwasami ligninowemi w taki sposób, iz powstaja sole tych kwasów, znacznie latwiej rozpuszczalne i znaczni* trwalsze od powstajacych na poczatku sul- fokwasów. Z tego wynika, ze przyczyny u- niemozliwiajace przenikanie cieczy, sluza¬ cej clo gotowania, lub zbyt szybka reakcja S02 w drzewie, przed przeniknieciem cie¬ czy, moiga z latwoscia niekorzystnie zaklócic proces gotowania. Wskutek tego powstaja nierozpuszczalne produkty ligninowe (wy¬ wolujace tworzenie sie nierozpuszczalnych rdzeni w materjale drzewnym), otrzymuje sie celuloze o ciemnem zabarwieniu i roz¬ klad masy drzewnej nie odbywa, sie calko¬ wicie.Aby przy zwyklym sposobie gotowania celulozy siarczynowej zapobiec tym niedo¬ godnosciom, nalezy rozpoczac proces go¬ towania bardzo wolno i podwyzszac tempe¬ rature stopniowo, co powoduje zmniejsze¬ nie szybkosci reagowania SG2, lecz jedno¬ czesnie umozliwia przenikanie cieczy wraz z zawartym w niej dwusiarczynem do ma¬ sy drzewnej- W razie stosowania w procesie goto¬ wania dwusiarczynu alkalicznego korzyst¬ nie jest dwusiarczyn ten regenerowac w postaci stezonych lugów odpadkowych, któ¬ re w mniejszych lub wiekszych ilosciach dodaje sie, do cieczy przy nastepnym pro¬ cesie gotowania. Przy stosowaniu takie) cieczy do gotowania oprócz wymienionych niedogodnosci pojawia sie jeszcze inna nie¬ dogodnosc polegajaca na tern, ze ciecz przenikajaca drzewo zawiera duza ilosc cial organicznych, które w silnym stopniu ulegaja dzialaniu S02, zawartego w mate¬ rjale drzewnym oraz dzialaniu zawartych w tjm materjale cial organicznych, wskutek czego gotowanie celulozy siarczynowej z lu¬ fami odpadkowemi z poprzednich operacyj jest bardzo trudne do przeprowadzenia.Wynalazek dotyczy ulepszenia sposobu gotowania i polega na tern, ze usuwa sie przyczpary, zaJtlfcafape normaJhy przebieg procesu gotowania, przyczem zuzytkowuje sie lugi odpadkowe, powstajace z cieczy, sluzacej do gbtcjwmmia celulozy siarczyno¬ wej.W zwyklych procesach gotowania, w których do kotla doprowadza sie dwusiar¬ czyn i kwas siarkawy w jednej tylko cie¬ czy (we wspólnym roztworze), wskutek zachowywania sie gazowego S02 podczas ogrzewania nie mozna zapobiec zbyt wcze¬ snemu wzrostowi stezenia S02 w materjale drzewnym i wywolywanym przez to ujem¬ nym zjawiskom.Wedlug wynalazku do gotowania stosu¬ je sie dwie rozmaite ciecze, dzieki czemu niezbedne do procesu chemikalja: dwusiar¬ czyn i S02 doprowadza sie do materjalu drzewnego w naJkorzysinieJLSzei kolejnosci dla warunków reakcji, a mianowicie naj¬ pierw doprowadza sie dwusiarczyn, a na¬ stepnie SQ2 i to w ten sposób, ze zapobiega sie szybkiemu przenikaniu $Q2 lub nienor malnemu [ego stezeniu.W tym celu przygotowuje sie roztwór rozpuszczalnych w wodzie dwuisiarczynów, który wskutek stosunków rozpuszczalno¬ sci dwusiarczynów, w danym przypadku dwusiarczynu alkalicznego, nie zawiera zupelnie lub tylko nieznaczne ilosci „absor¬ bowanego" S02* Drugi roztwór przygoto¬ wuje sie przez tak zwane „gazowanie" lu¬ gów odpadkowych lub. wody plóczkawej z poprzednich procesów, to jest do roztworu wprowadza sie gazowy SOz z koila lub w — 2 —inny sposób, przez co roztwór ten zawiera duza ilosc wolnego „absorbowanego" SO? albo w tej temperaturze staje sie nasyco¬ nym. „Gazowany" roztwór zawiera tedy „absorbowany" S021 niezbedny do prowa¬ dzenia reakcji. Obecnosc dwusiarczynu w tym roztworze nie posiada zatem zadnego znaczenia.Oba te roztwory stanowia nastepnie ciecz do gotowania celulozy, lecz nie do¬ prowadza sie ich jednoczesnie do materja- lu drzewnego (surowca).Przebieg sposobu jest nastepujacy: ko¬ ciol, zawierajacy kawalki drzewa, napelnia sie najpierw roztworem dwusiarczynu. Po nasyceniu materjalu drzewnego tym roz¬ tworem zlewa sie go, pozostawiajac w ko¬ tle drobna ilosc, która potem wsysa mate¬ rjal drzewny. Nastepnie do kotla wprowa¬ dza sie zgazowany roztwór odpadkowego lugu lub wody plóczkowej i rozpoczyna sie gotowac.Wraz ze wzrostem temperatury w kotle uwalnia sie gazowy S02 w zwykly sposób, przyczem zapobiega sie jednak zbyt szyb¬ kiemu przenikaniu do materjalu drzewnego nasyconego roztworem dwusiarczynu, przez co nie moze powstac nienormalne stezenie gazowego S02, któreby powodowalo zbyt szybkie pobieranie S02 przez lignine.Dwusiarczyn, zawarty w roztworze, któ¬ rym nasyca sie materjal drzewny przedtem zanim S02 moze zaczac reagowac, reagu¬ je bezposrednio z utworzonym pod dziala¬ niem przenikajacego S02 sulfokwasem li¬ gninowym, przez co reakcja przebiega rów¬ nomiernie i normalnie, przyczem nie po¬ trzeba juz uwazac, aby temperatura na po¬ czatku procesu gotowania nie wzrastala zbyt szybko.Poniewaz suchy materjal drzewny moze wessac ilosc roztworu dwusiarczynu równa wlasnej wadze, wiec przy stosowaniu dwu¬ siarczynu alkalicznego mozna materjal na¬ sycac tak stezonym roztworem dwusiarczy¬ nu, aby zawieral przed dodaniem cieczy zawierajacej S02 ilosc dwusiarczynu, nie¬ zbedna do przeprowadzenia procesu goto¬ wania. PL