Wynalazek niniejszy dotyczy prze- wietrzników, zwlaszcza zas przewietrzni- ków, stosowanych w lokalach zamieszka¬ lych, biurach, pomieszczeniach przemyslo¬ wych, skladach i pomieszczeniach podob¬ nych, w celu wprawiania w ruch powietrza i wytwarzania przez to atmosfery odswie¬ zajacej.Wynalazek nie jest jednak ograniczony do przewietrzników tego rodzaju, lecz mo¬ ze byc stosowany równiez i do przewietrz¬ ników innego rodzaju, np. uzywanych w sa¬ mochodach lub przemysle, W przewietrznikach zwyklej budowy, jak to stosuje sie dotychczas, skrzydla przewietrznika sa wykonywane prawie wy¬ lacznie z blachy metalowej; aby zas usunac w pewnym stopniu niebezpieczenstwo, mo¬ gace wyniknac ze zblizenia sie do skrzy¬ del przewietrznika podczas jego pracy, ko¬ nieczne jest otaczanie skrzydel tych krata ochronna. Nie usuwa to jednak calkowicie niebezpieczenstwa w razie uzywania prze¬ wietrzników w lokalach, w których znajdu¬ ja sie dzieci, np. ochronkach, poniewaz dzieci moga pomimo zastosowania kraty o- chronnej, siegnac z latwoscia palcami lub raczkami pomiedzy skrzydla i ulec wypad¬ kowi.Ponadto przewietrzniki uzywanej do¬ tychczas konstrukcji wytwarzaja zbyt ze- srodkowany strumien powietrza, który w razie ustawienia przewietrznika na stole lub wsporniku sciennym dziala nieprzyje-mnie ze wzgledu na swa sile, jezeli zostaje t skierowany wprost na kogokolwiek. €elem ^wynalazku niniejszego jest taka konstrukcja przewietrznika, przy której krata ochronna staje sie zbedna i która u- mozliwia lepsze rozdzielenie strumienia powietrza, plynacego od przewietrznika, t. j. rozproszenie powietrza za przewietrz- nikiem w obrebie wiekszego kata i spowo¬ dowanie wskutek tego lagodniejszego prze¬ plywu strumienia powietrza.Innym celem wynalazku jest uproszcze¬ nie opakowania i przesylki przewietrzni- ków wskutek braku kraty ochronnej, która zabiera wiecej miejsca przy pakowaniu i utrudnia dostawe i szersze rozpowszech¬ nienie przewietrznijków.Powyzsze cele sa osiagane w razie za¬ stosowania wynalazku dzieki temu, ze skrzydla przewietrznika sa wykonywane w postaci pasków lub tasm, przymocowanych kazda w dwóch miejscach do jednej z obra¬ cajacych sie czesci skladowych przewietrz¬ nika, np. piasty lub oslony, i wykonanych z miekkiego i tak gietkiego materjalu, ze skrzydla wyginaja sie podczas obracania sie w przyblizeniu wedlug linji lancucho¬ wej, t. j. przybieraja ksztalt, zalezny od sil, oddzialywajacych na skrzydla i po¬ wstajacych przy jego ruchu obrotowym.Na rysunku przedstawione sa przyklady wykonania wynalazku. Na fig. 1 i 2 uwi¬ doczniony jest przewietrznik w dwóch wi¬ dokach, przyczem skrzydlo przewietrznika jest przedstawione na fig. 2 w przekroju wzdluz linji 2—2 na fig. 1. Na fig. 3 uwi¬ doczniono przyklad polaczenia skrzydel od wewnatrz piasty przewietrznika.Na fig. 4 — 7 przedstawiony jest w ca¬ losci przewietrznik, wykonany wedlug wy¬ nalazku, przyczem fig. 6 uwidocznia prze¬ krój wzdluz linji 6—6 na fig. 5, a fig. 7 — przekrój wzdluz linji 7 — 7 na fig. 6. Na fig. 8 uwidoczniona jest nastepna odmiana wykonania przewietrznika wedlug wyna¬ lazku, wreszcie fig. 9 wyjasnia, w jaki spo¬ sób wynalazek moze byc zastosowany do budowy przewietrzników samochodowych.W postaci wykonania, uwidocznionej na fig. 1 — 3, liczba 10 oznacza cylindrycz¬ na piaste lub czesc srodkowa, która jest u- mocowana na walku 11 i wprawiana w ruch obrotowy wraz z nim. Na piascie tej umo¬ cowana jest pewna liczba skrzydel 12, któ¬ re moga byc wykonane z miekkich, gietkich pasków lub tasm, np. z materjalu niespre- zystego, jak tkaniny bawelnianej lub plót¬ na. W przykladach wykonania, uwidocz¬ nionych na rysunku, skrzydla sa wykona¬ ne z pasków jednakowej szerokosci, co jed¬ nak nie jest konieczne, poniewaz skrzy¬ dlom mozna nadac inne ksztalty, np. wiek¬ sza szerokosc w czesci zewnetrznej, niz wpoblizu miejsca umocowania skrzydel lub odwrotnie. Kazde z tych skrzydel, wykona¬ nych z pasków, jest polaczone z piasta 10 w dwóch miejscach 13 i 14, które sa przesta¬ wione wzgledem siebie o odleglosc a w kie¬ runku osiowym i o odleglosc b wzdluz ob¬ wodu. Umocowanie skrzydel moze byc u- skuteczniane z wynikiem pomyslnym w ten sposób, ze w piascie 10, wykonanej w tym przypadku jako wewnatrz wydrazonej, wykonane sa wyciecia szczelinowe, przez które przesuwa sie pasek skrzydla, poczem konce paska sa laczone ze soba od we¬ wnatrz np. przez zeszycie lub znitowanie szwem 15, jak to wyraznie przedstawiono na fig. 2 i 3. Wyciecia lub otwory szczelino¬ we 13 i 14 powinny tworzyc pewien kat z o- sia obrotu C—C przewietrznika. Otwory te niekoniecznie musza byc wyciete wzdluz li- nij prostych, lecz moga byc, jak widac z fig. 2, nieco wygiete, wskutek czego dzieki na¬ ciskowi wstecznemu powietrza, poruszane¬ go skrzydlem w kierunku /, nastepuje pew¬ ne odksztalcenie skrzydla w kierunku osio¬ wym podczas obracania sie i linja srodko¬ wa skrzydla odbiega od ksztaltu linji lan¬ cuchowej 9, oznaczonej na fig. 2 linja prze¬ rywana, przyczem pokonywa sie pewien o- pór. - 2 —Na fig. 1, 2 i 5 linjami kreskowano- kropkowanemi 12a oznaczano ksztalty, ja¬ kie skrzydla przybieraja lub moga przybrac podczas postoju przewietrznika; ksztalty te wielce ulatwiaja pakowanie i przesylke przewietrzników.Z powyzszego jest jasne, ze skrzydla podczas obracania sie nie sa niebezpieczne w przypadku zblizenia sie do nich, ponie¬ waz skrzydla te w razie natrafienia pod¬ czas swego obrotu na jakakolwiek prze¬ szkode odchylaja sie poprostu od swego ksztaltu, nadanego im wskutek dzialania sily odsrodkowej, i ocieraja sie o te prze¬ szkode.Na fig. 4 — 7 przedstawiony jest w ca¬ losci przewietrznik przenosny, wykonany wedlug wynalazku. Przewietrznik ten jest zmontowany na plycie podstawowej 20, przyczem silnik napedzajacy 23 wraz z pia¬ sta 25 i skrzydlami 12 jest polaczony z ply¬ ta 20 zapomoca nózki 22, osadzonej w ply¬ cie tej obrotowo.Jak wynika z fig. 6, która przedstawia przewietrznik ten w przekroju, na walku 24 silnika 23, umocowanego na nózce 22, osa¬ dzona jest nasada 26, polaczona z piasta 25 zapomoca srub 27. W celu osiagniecia nalezytego polaczenia tych czesci z wal¬ kiem, czesci te posiadaja stozkowe po¬ wierzchnie stykowe i sa zabezpieczone od przekrecania sie wzgledem siebie zapomo¬ ca wkretki 28, do której dostep jest umozli¬ wiony przez otwór 29 piasty 25, uwidocz¬ niony na fig. 3 i 4. Piasta ta jest, jak to wi¬ dac zwlaszcza na fig. 6, wykonana w tym przypadku tak, iz otacza silnik. Skrzydla 12 sa umocowane w otworach szczelino¬ wych 30, wykonanych w piascie i polaczo¬ nych z szerszemi otworami 31 w celu, wy¬ jasnionym nizej. Zamocowywanie skrzydel uskutecznia sie w tym przypadku w ten sposób, ze konce pasków skrzydel zaopa¬ truje sie w walki 50, otrzymywane np. przez kilkakrotne zalozenie i zaszycie lub zanito¬ wanie konca paska; walki te wsuwa sie na¬ stepnie w otwory 31, poczem wsuwa sie paski bokiem w otwory 30. Teotwory szcze¬ linowe a wraz z niemi i punkty'umocowa¬ nia pasków skrzydel sa równiez i w tym przypadku przesuniete na piascie wzgledem siebie zarówno w kierunku osiowym, jak i wzdluz obwodu piasty, wskutek czego sila odsrodkowa nadaje skrzydlom podczas ich obracania sie prawidlowy i dajacy nalezy¬ te wyniki ksztalt. Ten sposób umocowania umozliwia bardzo latwa wymiane skrzydel w razie potrzeby.Paski lub tasmy, tworzace skrzydla przewietrznika, moga byc pomalowane naj- rozmaitszemi kolorami. Wobec tego na pia¬ scie przewietrznika moga byc umocowywa¬ ne odpowiednio do gustu poslugujacego sie przewietrznikiem paski, pomalowane w najrozmaitszy sposób. Oczywiscie sa do po¬ myslenia rozmaite inne sposoby zamocowy- wania skrzydel.Mozna np. zaopatrzyc piaste w sprezy¬ nujace przyrzady, jak np. zazebione klam¬ ry metalowe lub zaciski, w które zostaja nastepnie wprowadzone prostym ruchem reki konce pasków, przytrzymywane moc¬ no nastepnie temi zaciskami.Prad do silnika jest doprowadzanyprzez nózke 22; w tym celu w nózce tej wykona¬ ny jest kanal 39, przez który przeprowa¬ dzony jest przewód elektryczny. W plyte podstawowa wbudowany jest opornik 21.Opornik ten moze posiadac znana budowe i jest zaopatrzony w kontakty 44, wskutek czego liczba obrotów silnika moze byc na¬ stawiana odpowiednio przez nastawianie ramienia opornika na ten lub inny kontakt opornika. Nastawianie to uskutecznia sie zapomoca raczki 41, umieszczonej na ply¬ cie podstawowej i polaczonej pod plyta za¬ pomoca trzpienka 40, osadzonego w plycie tej obrotowo, z ramieniem 42 opornika. Na plycie podstawowej utworzone sa dwa wy¬ stepy zderzakowe 43, które zapobiegaja nadmiernemu pokrecaniu raczki 41 w jed¬ na lub druga strone (fig. 5). W jednem z — 3 —polozen krancowych, np. lewem, ramie o- pornika 42 ustawia sie na kontakcie 44, od¬ powiadajacym najwiekszej liczbie obrotów silnika, w drugiem zas polozeniu kranco- wem wylacza ten silnik.Pomiedzy temi kontaktami znajduja sie, jak to widac z rysunku, dwa inne kontakty, wobec czego przez ustawianie ramienia o- pornika na jednym z tych kontaktów moz¬ na osiagnac inne posrednie liczby obrotów silnika. To regulowanie liczby obrotów sil¬ nika moze byc oczywiscie uskuteczniane zapomoca dowolnego innego urzadzenia odpowiedniego.Plyta podstawowa jest zaopatrzona po¬ nadto w otwór 37, przez który wprowadzo¬ ny jest do wnetrza plyty przewód 38, do¬ prowadzajacy prad elektryczny. Przez za¬ wiazanie na tym przewodzie wezla zapo¬ biega sie nadwerezaniu przewodu tego w miejscach przymocowania do kontaktów o- pornika w razie pociagniecia za przewód.Do zapewnienia mozliwosci ustawiania nózki 22 pod rozmaitym katem i utrzymy¬ wania jej w tern polozeniu sluzy, lacznie z osadzaniem nózki w odpowiedniem lozy¬ sku, sprezyna 69. Dolnemu koncowi nózki 22 nadany jest, jak to wynika z fig. 4 i 5, zwlaszcza fig. 6, ksztalt walca 67, dopaso¬ wanego do odpowiedniego wykroju 68 w górnej czesci plyty podstawowej. W dolnej czesci tego walca wykonane jest wydraze¬ nie, w które wchodzi wzmiankowana po¬ wyzej sprezyna 69, zahaczona o czop 70.Sprezyna ta jest przymocowana drugim swym koncem do denka 45 plyty podsta¬ wowej, przyczem jest rzecza jasna bez dal¬ szych wywodów, ze gdy przewietrznik zo¬ staje ustawiony w pozadane polozenie przez przekrecanie nózki w jednym lub drugim kierunku oraz zamocowanie odpo¬ wiednie dolnego konca sprezyny, to zarów¬ no napiecie, jak i moment skrecajacy spre¬ zyny wzrastaja, dzieki czemu przewietrz¬ nik jest trwale utrzymywany w swem no- wem polozeniu.Plyta podstawowa 20 jest, jak to opisa¬ no ponizej, zakryta denkiem 45, które jest przymocowane mocno do plyty zapomoca srub 46. Dookola plyty podstawowej prze¬ biega obrzeze lub kraweznik gumowy 47, który, jak to widac z fig. 6, jest wygiety w ksztalcie katownika oraz przykryty od do¬ lu wkladka i denkiem 45, przysrubowanem do plyty podstawowej, wskutek czego kra¬ weznik ten wystaje ku dolowi tak daleko, iz przewietrznik moze sie na nim opierac.Dzieki temu np. przewietrznik moze byc ustawiany na polerowanych powierzch¬ niach mebli i przesuwany bez uszkodzenia tych powierzchni; ponadto przewietrznik zawsze stoi mocno i nie ulega wstrzasom.Dzieki temu kraweznik ten równiez zapo¬ biega np. samoczynnemu przesuwaniu sie przewietrznika, gdy zostaje on ustawiony na gladkiej powierzchni, wskutek wstecz¬ nego oddzialywania powietrza, pedzonego przewietrznikiem, zwlaszcza podczas drga¬ nia tej powierzchni.Plyte podstawowa 20, nózke 22 i roz¬ maite inne czesci przewietrznika, jak np. piaste 25 i raczke 41, mozna wykonac z produktów kondensacji fenolu, np. bakelitu lub podobnego materjalu. Umozliwia to na¬ danie przewietrznikowi ladnego wygladu i ksztaltów, odpowiadajacych celowi, wobec czego ustawienie przewietrznika w loka¬ lach zamieszkalych, na biurkach i t. d. nie psuje wygladu otoczenia.Na fig. 8 uwidoczniona jest nieco od¬ mienna postac wykonania wynalazku. W tym przykladzie wykonania piasta, na któ¬ rej umocowywane sa skrzydla przewietrz¬ nika, sklada sie z dwóch kól 52 i 53, nasu¬ nietych na wspólny walek i rozstawionych w pewnej odleglosci jedno od drugiego. Na kolach tych umocowane sa palaki 54 czyli uszka, w których zostaja zamocowane przez przesuniecie i zeszycie, znitowanie i t. d. konce pasków skrzydel 12. Skrzydla te moga byc utworzone, jak to zaznaczono juz powyzej, równiez i w tym przypadku z — 4 —pasków lub tasm z odpowiedniego materja- luf np. plótna zwyklego, plótna zaglowego lub skóry, a w pewnych przypadkach z gu¬ my, w zaleznosci od wyboru. Z powyzszych przykladów wykonania wynika, ze wyna¬ lazek nie jest zwiazany tylko z tak zwane- mi przewietrznikami srubowemi, t. j. prze- wietrznikami, zapomoca których powietrze jest pedzone w kierunku osi obrotu, jak to przedstawiono na fig. 1 — 7, lecz wynala¬ zek ten moze byc równiez zastosowany w tak zwanych przewietrznikach odsrodko¬ wych.Postac wykonania wedlug fig. 8 jest wy¬ konana jako przewietrznik odsrodkowy, który pedzi powietrze od srodka naze- wnatrz promieniowo. W tym przypadku paski skrzydel musza byc oczywiscie umo¬ cowane i uksztaltowane tak, aby powietrzu byl nadawany ten kierunek ruchu.Z powyzszego wynika bez dalszych wy¬ wodów, ze przy odpowiedniem umocowa¬ niu skrzydel oraz nadaniu im odpowiednie¬ go ksztaltu moze byc osiagniety mieszany ruch powietrza zarówno w kierunku osio¬ wym, jak i odsrodkowym, jakiego nie daje sie osiagnac zapomoca znanych dotychczas przewietrzników.Fig. 9 wyjasnia, w jaki sposób prze¬ wietrznik, wykonany wedlug wynalazku, moze znalezc zastosowanie w samochodach do pedzenia powietrza przez chlodnice.Chlodnica jest oznaczona na rysunku licz¬ ba 55, a skrzydla 12 przewietrznika, umo¬ cowane za chlodnica na piascie 56, sa na¬ pedzane w sposób znany zapomoca pasa 59 i kola pasowego 60, umocowanego na wale silnika lub na walku 61 rozrzadzajacym za¬ wory silnika 58. Piasta 56 jest osadzona ob¬ rotowo w znany sposób na czopie 57.Zastosowanie wynalazku do przewietrz¬ ników samochodowych wyklucza niebezpie¬ czenstwo, istniejace zawsze przy napra¬ wianiu silnika samochodu, ze naprawiajacy silnik moze z latwoscia ulec skaleczeniu rak wprawionemi nagle w ruch lopatkami smigla przewietrznika. Zasada, na której o- party jest wynalazek, jest latwa do zrozu¬ mienia, jezeli przedstawic sobie te warun¬ ki, jakie wytwarzaja sie, gdy dziecko bawi sie tak zwana „skakanka". Sznur skakan- ki jest przytern obracany dlonmi dziecka dookola dloni tych jako srodków obrotu, przyczem sznur ten pod dzialaniem sily