PL174658B1

PL174658B1 - Sposób i układ do redukowania osadów korozyjnych i wapniowych pochodzących z zanieczyszczonej wody

Info

Publication number: PL174658B1
Application number: PL92296942A
Authority: PL
Inventors: Strachwitz Michael Graf
Original assignee: Strachwitz Michael Graf; Strachwitz Michael
Priority date: 1991-03-18
Filing date: 1992-03-17
Publication date: 1998-08-31
Also published as: HK1008009A1; CA2106307A1; EP0576489A1; HU9302625D0; CA2106307C; US5656171A; DE9103657U1; EP0576489B1; KR960013329B1; JPH06505672A; PL296942A1; DE4108817A1; ATE143923T1; DK0576489T3; CZ194093A3; GR3021840T3; AU1378492A; AU667467B2; CZ283617B6; ES2093821T3

Abstract

1. Sposób redukowania osadów korozyj- nych i wapniowych pochodzacych z zanieczyszczonej wody na przyleglych do niej powierzchniach, z wykorzystaniem wody uzdatnionej polem mag- netycznym, znamienny tym, ze wode uzdatniona polem magnetycznym formuje sie dodatkowo w stru- mienie uderzajace bezposrednio w powierzchnie wystawione na powstawanie osadów. 5. Uklad do redukowania osadów korozyj- nych i wapniowych, pochodzacych z zanieczyszczo- nej wody, na powierzchniach przewodów rurowych, zbiorników i zanurzonych w nich elementach, za- wierajacy urzadzenie do uzdatniania wody polem magnetycznym dzialajace na przeplywajaca wode, znamienny tym, ze ma usytuowany poza magnety- cznym uzdatniaczem (1) strumieniowy zespól, wytwarzajacy dodatkowe strumienie udarowe, usy- tuowany bezposrednio przy powierzchniach wysta- wionych na powstawanie osadów. Fig.7 P L 174658 B 1 PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób i układ do redukowania osadów korozyjnych i wapniowych pochodzących z zanieczyszczonej wody.

Znane są różne sposoby redukowania osadów korozyjnych i wapniowych powstających w zbiornikach i instalacjach pod wpływem działania wody.

174 658

Pierwszą grupę takich rozwiązań stanowią sposoby wykorzystujące środki chemiczne. Przykład takiego sposobu jest ujawniony w polskim opisie patentowym nr 157 813. Rozwiązanie tam opisane polega na hydrodynamicznym, prowadzonym okresowo, płukaniu wewnętrznych ścianek rur, przy czym najpierw osady ze ścianek są rozdrabniane i spulchniane za pomocą środków chemicznych, tak że ich przywieranie do ścianki jest najpierw chemicznie likwidowane a prowadzone później płukanie powoduje usunięcie osadu. Efekt usuwania osadu zależy od stężenia czynnika chemicznego, którym jest kwas solny z dodatkiem urotropiny, natomiast zwiększanie prędkości przepływającej wody ma głównie wpływ na usunięcie osadu z wody płuczącej w wyniku szybszej jej wymiany. Zwiększenie prędkości przepływu wody płuczącej może jedynie usunąć znaczne narosty osadu a nie cienkie i gładkie warstwy. Takie warstwy są niewrażliwe na zwiększanie prędkości przepływu. Proces płukania prowadzi się okresowo.

Drugą grupę takich rozwiązań stanowią sposoby wykorzystujące środki magnetyczne. Znanych jest wiele rozwiązań opartych na wykorzystaniu tych środków. Różnią się one doborem stosowanych parametrów, z których głównymi są natężenia pola magnetycznego lub pól magnetycznych i prędkości przepływu strumienia wody. Czynnikiem istotnym jest też stopień twardości wody.

Działanie pól magnetycznych na płynącą wodę powoduje jej aktywowanie zapobiegające powstawaniu osadów wapniowych na metalowych powierzchniach, a nawet usuwające z nich istniejące osady wapniowe. Zjawisko to opiera się na tym, że magnetyczne działanie wywierane na płynącą wodę powoduje wytwarzanie niewielkiej liczby aktywowanych ośrodków, które działają jak zarodki krystalizacji i za pomocą których oddziela się tlenek wapniowy, głównie w postaci drobnoziarnistej, który następnie ulega rozpraszaniu. Skuteczność aktywowanych ośrodków zachowuje się w ciągu pewnego okresu, najdłużej przez 48 godzin. Ochrona metalowych powierzchni przed korozją jest utrzymywana za pomocą aktywowanej wody, tworzącej cienką, ochronną warstwę tlenku wapniowego, podczas gdy formowanie się kamienia wapniowego zostaje uniemożliwione lub usuwa się istniejące skorupy osadowe. To fizyczne uzdatnianie wody wykonuje się bez stosowania dodatków chemicznych, lecz wymaga starannego wzajemnego przystosowania ilości przepływającej wody oraz liczby, układu i natężenia działających na nią pól magnetycznych.

Znane są różne rodzaje urządzeń wykorzystujących powyższą zasadę oddziaływania na wodę polem magnetycznym. Przykładowo urządzenie takie ujawnione jest w opisie niemieckiego wzoru użytkowego nr 89 13 274. W urządzeniu tym woda przepływa spiralnie w rurze i jest poddana działaniu pól magnetycznych wytwarzanych przez magnesy trwałe. Innym przykładem takiego urządzenia jest rozwiązanie ujawnione w opisie polskiego wzoru użytkowego nr 43 728. W urządzeniu tym w cylindrycznym korpusie zamocowane są posobnie i współosiowo na diamagnetycznym wałku pierścieniowe magnesy z zamocowanymi do nich elementami podtrzymującymi. Wlotowy element podtrzymujący ma kształt śruby okrętowej. Element ten kieruje obrabianą wodę do strefy pola magnetycznego. Należy podkreślić, że opisane urządzenia służą do pierwotnej obróbki polem magnetycznym wody jeszcze w ogóle nie uzdatnionej, przepływającej przez instalacje lub znajdującej się w zbiornikach.

W praktyce stwierdzono, że znany sposób magnetycznego uzdatniania wody, z wykorzystaniem znanych urządzeń, często nie przynosi oczekiwanych efektów, w szczególności nie zapobiega lub nie usuwa w dostatecznym stopniu osadów wapniowych.

Wynalazek ma na celu usunięcie tej niedogodności. Opiera się on na założeniu, że w celu osiągnięcia pomyślnego skutku, woda, po odpowiednim uzdatnieniu magnetycznym, musi osiągnąć wystarczająco intensywny kontakt z powierzchniami chronionymi przed osadami wapniowymi lub uwalnianymi od tych osadów. Zadaniem technicznym wynalazku jest zatem zwiększenie skuteczności działania uzdatnionej wcześniej polem magnetycznym wody w celu redukowania osadów korozyjnych i wapniowych.

174 658

Istota sposobu według wynalazku polega na tym, że wodę uzdatnioną polem magnetycznym formuje się dodatkowo w strumienie uderzające bezpośrednio w powierzchnie wystawione na powstawanie osadów.

Strumienie formuje się na spiralnych drogach albo poprzez zwężanie przepływu płynącej wody.

Uzdatnioną polem magnetycznym wodę zawraca się do obiegu i kieruje ponownie do strefy oddziaływania pola magnetycznego a następnie kieruje się ją do strefy redukowania osadów.

Układ do redukowania osadów korozyjnych i wapniowych, pochodzących z zanieczyszczonej wody, na powierzchniach przewodów rurowych, zbiorników i zanurzonych w nich elementach, zawiera zatem urządzenie do uzdatniania wody polem magnetycznym działające na przepływającą wodę.

Istota układu według wynalazku polega na tym, że ma on usytuowany poza magnetycznym uzdatniaczem strumieniowy zespół, wytwarzający dodatkowe strumienie udarowe, usytuowany bezpośrednio przy powierzchniach wystawionych na powstawanie osadów.

Układ ma ponadto obiegową pompę kierującą wodę z powrotem do magnetycznego uzdatniacza, którego ujście połączone jest z zespołem strumieniowym.

Zespół strumieniowy może stanowić spiralna kierownica usytuowana bezpośrednio w rurowym przewodzie.

W innej odmianie zespół strumieniowy może stanowić wylotowa dysza kierująca strumień wody na i ponad powierzchnię przeznaczoną do redukowania osadów a ponadto w takim przypadku układ ma ssącą dyszę połączoną z pompą.

W kolejnej odmianie zespół strumieniowy może stanowić układ wielu dysz umieszczonych stycznie do wewnętrznej ściany zbiornika na całej jego wysokości.

W innej odmianie zespół strumieniowy może stanowić co najmniej jedna spiralna rura otaczająca zespół elementów, zwłaszcza grzejnych, umieszczonych w zbiorniku. Każda spiralna rura jest zamknięta na swym dolnym końcu i ma otwory, stanowiące dysze, umieszczone na całej jej długości, usytuowane od strony wewnętrznej średnicy.

Zalety rozwiązania według wynalazku polegają na skutecznym redukowaniu osadów korozyjnych i wapniowych. Zostało to osiągnięte na skutek udarowego działania- strumieni wcześniej uzdatnionej magnetycznie wody na powierzchnie wystawione na powstawanie osadów, przy zapewnieniu ciągłej cyrkulacji wody w zbiorniku poprzez włączenie w obwód magnetycznego uzdatniacza wody pompy obiegowej, która kieruje wcześniej uzdatnioną ale nie wykorzystaną wodę do ponownego uzdatniania oraz poprzez stosowanie elementów odchylających w postaci dysz i rurowych spirali z otworami, których wyloty ukierunkowane są na opłukiwane powierzchnie wewnętrzne i elementy zanurzone w zbiorniku.

Liczne badania wykazały bowiem, że jeżeli aktywowana woda przez pewien czas nie przemieszcza się, na przykład w rurach lub w zbiorniku, to w stosunkowo krótkim czasie co najmniej częściowo traci swoją skuteczność i nie przynosi oczekiwanego efektu w procesie redukowania osadów korozyjnych i wapniowych. Również kierowanie udarowego strumienia magnetycznie uzdatnionej wody na określone powierzchnie zbiornika i elementy w nim zanurzone w znacznie większym stopniu zapobiega gromadzeniu się osadów na tych powierzchniach niż przy tradycyjnym sposobie opłukiwania tych elementów wodą. Ponadto, przy stosowaniu sposobu i układu według wynalazku, zamiast niepożądanych osadów na elementach grzewczych, uzyskuje się drobne, łatwo usuwalne cząstki osadu zawieszone w wodzie.

Sposób według wynalazku jest objaśniony w odniesieniu do przykładów wykonania układu, przedstawionym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia układ według wynalazku w najprostszym wykonaniu zamontowany w rurze, fig. 2 przedstawia układ w domowym systemie rozdziału wody, fig. 3 przedstawia zbiornik zimnej wody mający układ według wynalazku, w przekroju wzdłużnym, fig. 4 przedstawia zbiornik pokazany

174 658 na fig. 3 w przekroju poprzecznym, fig. 5 przedstawia schematycznie kocioł gorącej wody, mający odchylające elementy układu według wynalazku, fig. 6 przedstawia maty kocioł gorącej wody, mający odchylające elementy układu według wynalazku, fig. 7 przedstawia wytwornicę pary wodnej, mającą odchylające elementy układu według wynalazku, fig. 8 przedstawia spirale wytwornicy pary wodnej pokazanej na fig. 7.

Przykład 1. Na figurze 1 przedstawiono zastosowanie wynalazku w systemie rur do wody zimnej lub gorącej. Najpierw wodę uzdatnia się w magnetycznym uzdatniaczu 1, o znanej konstrukcji, przykładowo według niemieckiego wzoru użytkowego nr 89 13 274. W celu prostszego objaśnienia, magnetyczny uzdatniacz 1 pokazano osobno względem wodnej rury 2, mającej szczelne połączenie z magnetycznym uzdatniaczem 1 zwykłym sposobem, na przykład gwintowaną tuleją łączącą. W wodnej rurze 2 umieszczony jest strumieniowy zespół, korzystnie w postaci spiralnej kierownicy 3, wykonanej z materiału arkuszowego, przykładowo blachy, której zewnętrzna średnica jest nieco mniejsza niż wewnętrzna średnica rury 2, a która ma takie wymiary, że występuje możliwie mała utrata ciśnienia w rurze 2. Kierownica 3 wymusza składową promieniową przepływu wody w rurze 2; na skutek zwężenia przepływu i działania odśrodkowego woda bardziej intensywnie przemieszcza się do wewnętrznej ściany rury 2, uderza w jej ściankę i kontaktuje się z nią na większej długości, niż w przypadku przepływu jedynie wzdłuż osi. W wyniku uformowania dodatkowych udarowych strumieni na spiralnych drogach zwiększa się skuteczność działania magnetycznie uzdatnianej wody przy zapobieganiu osadom wapniowym. W przypadku gdy rura 2 jest wykonana z metalu, na wewnętrznej powierzchni wodnej rury 2 wytwarza się korzystna warstwa antykorozyjna. Pożądany spiralny przepływ wody utrzymuje się nawet po opuszczeniu przez nią kierownicy 3 o długości około 20 cm tak, aby korzystny skutek miał miejsce również w dołączonym kolejnym odcinku rury 2. Za pewnym odcinkiem rury 2, około 20 cm, zakłada się w rurze 2 dodatkowy drugi strumieniowy zespół w postaci kierownicy 3, aby dodatkowo zwiększyć skuteczność działania magnetycznie uzdatnionej wody.

Przykład 2. Na figurze 2 przedstawiono układ według wynalazku w domowym systemie rozdziału wody. Woda dopływa zasilającą rurą 4, przepływa przez magnetyczny uzdatniacz 1 i wodną rurę 2, w której umieszcza się strumieniowy zespół w postaci kierownicy 3, a następnie jest rozdzielana na rury 5 dochodzące do czerpalnych miejsc 6. Każda z rur 5 może mieć dowolną długość, na przykład w wielopiętrowym budynku mieszkalnym, ale zasadniczo woda nie jest z niej pobierana w sposób ciągły. Jeśli woda nie przemieszcza się w rurach 5 w sposób ciągły lub przepływa jedynie z niewielką prędkością, to na wewnętrznych ściankach rur 5 mogą tworzyć się' ' osady wapniowe, ponieważ skuteczność wcześniej uzdatnionej magnetycznie wody nie jest wystarczająca, aby temu zapobiegać. Skuteczność tę zwiększa się, zgodnie z wynalazkiem, poprzez zamontowanie rury 7, która odgałęzia się od wodnych rur 5 obok czerpalnych miejsc 6. Odgałęzieniowa rura 7 w postaci głównego rurociągu zbiorczego doprowadza wodę do wlotu obiegowej pompy 8, która dostarcza wodę ponownie do magnetycznego uzdatniacza 1. W ten sposób poprzez zawracanie wody do obiegu w całym systemie rurowym utrzymuje się ciągły przepływ magnetycznie uzdatnionej wody, co zapobiega tworzeniu się osadów wapniowych. Jeśli przejściowo odbierana jest większa ilość wody, niż to występuje normalnie, automatycznie włącza się drugi magnetyczny uzdatniacz la, połączony równolegle z pierwszym.

Przykład 3. Na figurze 3 przedstawiono wzdłużny przekrój przez zbiornik wody, zimnej lub gorącej, wyposażony w układ według wynalazku. Zbiornik 9 ma zasilającą rurę 4 i odpływową rurę 6. Powstawanie osadów wapniowych w zbiorniku 9 jest redukowane poprzez zastosowanie obwodu pomocniczego, zawierającego magnetyczny uzdatniacz 1, od którego magnetycznie uzdatniona woda przepływa rurą do strumieniowego zespołu w postaci dysz 10, które są rozmieszczone równolegle względem siebie, jedna nad drugą, na całej wysokości i obwodzie zbiornika 9. Przez każdą dyszę 10 przepływa magnetycznie uzdatniona woda o składowej przepływu skierowanej na

174 658 ścianki zbiornika 9, tak aby w zbiorniku 9 wytworzony został kołowy udarowy przepływ wody, jak pokazano na fig. 4. Obiegowa pompa 8 pomocniczą rurą 7 odprowadza wodę ze zbiornika 9 do magnetycznego uzdatniacza 1, tak by zapewnić zawracanie wody do obiegu i ciągły jej dopływ do uzdatniacza 1.

Przykład 4. Na figurze 5 przedstawiono kocioł wody gorącej w postaci zbiornika 9, mający zasilającą rurę 4 i odpływową rurę 6, a ponadto grupę grzejnych elementów 11, których połączenia elektryczne nie są pokazane. Podobnie jak w przypadku zbiornika 9 wody zimnej pokazanego na fig. 3, obiegowa pompa 8 wytwarza pomocniczy obieg recyrkulowanej uzdatnionej magnetycznie wody, w którym to obiegu woda pobudzona pompą 8 przepływa poprzez magnetyczny uzdatniacz 1 i rurą 2 płynie do strumieniowego zespołu, który stanowią odchylające elementy w postaci dyszy 10 i rurowej spirali 12, przy czym dysze 10, tak jak w przypadku zbiornika 9 wody zimnej na fig. 3, są zbiorem równoległych dysz 10, które tworzą równoległe odpływy, odsunięte na pewien odstęp jeden od drugiego na wewnętrznej ścianie zbiornika 9, na której wytwarzają przepływ kołowy, jak pokazano na fig. 4. Rurowa spirala 12 służy jako strumieniowy zespół dla przepływu wody oraz otacza grupę grzejnych elementów 11. Rurowa spirala 12 jest zamknięta na swoim zakończeniu i ma otwory 12a, rozmieszczone na całej jej długości, od których magnetycznie uzdatniona woda przepływa w kierunku grzejnych elementów 11, aby uwalniać te elementy od osadów wapniowych. Ponieważ osady wapniowe tworzą się głównie w grzejnych elementach 11 i są redukowane strumieniami magnetycznie uzdatnionej wody, pod zespołem grzejnych elementów 11 usytuowany jest przechwytujący otwarty zbiornik 13, służący do zbierania usuniętych osadów wapniowych. Zbiornik 13 może być oczyszczany i usuwany, na przykład poprzez otwór nie pokazany na rysunku, który jest normalnie zamknięty.

Przykład 5. Na figurze 6 przedstawiono mały kocioł wody gorącej, taki jakiego używa się na przykład w kuchniach. Układ ma zasilającą rurę 4 i odpływową rurę 6, jak również obudowę 15 i szklany okap 16. Szklany okap 16 tworzy zbiornik wody gorącej, w którym zamontowana jest poziomo grzejna cewka 17. Połączenia elektryczne i wewnętrzne połączenia rurowe zasilania i odpływu zbiornika wody gorącej nie są pokazane. Ponadto w obudowie 15 umieszczony jest magnetyczny uzdatniacz 1, połączony rurą 2 ze szczelinową płuczącą dyszą 18a, która działa jako strumieniowy zespół i od której magnetycznie uzdatniona woda przepływa poziomo poprzez grzejną cewkę 17 do ssącej szczeliny 18b, poprzez którą obiegowa pompa 8 zawraca wodę do obiegu, tak by przepłynęła ponownie poprzez magnetyczny uzdatniacz 1. W ten sposób powierzchnie, które mają być uwalniane od osadów wapniowych, są poddawane udarowemu działaniu strumienia wody i opłukiwane przez magnetycznie uzdatnioną wodę w sposób ciągły.

Przykład 6. Na figurze 7 przedstawiono, w dużym uproszczeniu, przemysłową wytwornicę pary wodnej, zawierającą grzejne elementy 11, które znajdują się w zbiorniku 20, wykonanym z dwóch korpusów osłonowych, przy czym ich połączenia elektryczne nie są pokazane. Grzejne elementy 11 są zanurzone w wodzie znajdującej się w dolnej części zbiornika 20 i powodują odparowywanie tej wody. Para wodna jest odprowadzana górną rurą 21. Wodę doprowadza się do wytwornicy pary wodnej rurą 4, poprzez magnetyczny uzdatniacz 1 i rurą 2. Rurowe spirale 12 otaczające elementy grzejne 11 pełnią rolę strumieniowego zespołu dla wody, która jest doprowadzana rurą 4. Podobnie jak w przypadku kotła wody gorącej pokazanego na fig. 5, rurowe spirale 12 są zamknięte na ich nie połączonych końcach i mają na całej swej długości otwory 12a (fig. 8), skąd magnetycznie uzdatniona woda wypływa w kierunku ścian elementów grzejnych 11, aby opłukiwać wokół, odpowiednio intensywnie, z wykorzystaniem efektu udarowego, elementy grzejne 11 i zapobiegać tworzeniu się na nich osadów wapniowych. Dysze 10, rozmieszczone w górnym odcinku wytwornicy pary wodnej, łączy się do zasilającej wodnej rury 2 za pomocą środków, których nie pokazano; pełnią one taką samą rolę, co dysze 10 w kotle gorącej wody pokazanym na fig. 5. Przekazują one magnetycznie uzdatnioną

174 658 wodę bezpośrednio do wewnętrznej ściany zbiornika 20. Aby utrzymać cyrkulację magnetycznie uzdatnionej wody, pewna ilość wody w zbiorniku 20 jest ciągle pobierana obiegową pompą 8 i zawracana do obiegu rurą 7, dalej do magnetycznego uzdatniacza 1, od którego woda powraca rurą 2 do wytwornicy pary wodnej, a określając dokładniej, do rurowych spiral 12 i dyszy 10.

Sposób i układ według wynalazku można wykorzystać w celu zapobiegania powstawaniu osadów tlenków wapnia, pochodzących z wody, nie tylko na powierzchniach metalowych, ale także na powierzchniach ceramicznych lub z tworzyw sztucznych.

174 658

Fig . 7

Fig. 8

Fig . 5

Fig .6

174 658

Fig . 1

4^ ⁸ύΧ7 ę . Ό I 1 !
I i 10 , L- <—' i
j. i c! c ! 1
c 1 i: ¹
1 l 1

τ 2

I_ί 5 F i g . 2 ί

ί ί


1 3
^{1 3}
1 3
1 3

¹ 3
9

ί

θ

-4Θ)

Fig .3

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 90 egz. Cena 2,00 zł

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Sposób redukowania osadów korozyjnych i wapniowych pochodzących z zanieczyszczonej wody na przyległych do niej powierzchniach, z wykorzystaniem wody uzdatnionej polem magnetycznym, znamienny tym, że wodę uzdatnioną polem magnetycznym formuje się dodatkowo w strumienie uderzające bezpośrednio w powierzchnie wystawione na powstawanie osadów.

2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że strumienie formuje się na spiralnych drogach.

3. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że strumienie formuje się poprzez zwężanie przepływu płynącej wody.

4. Sposób według zastrz. 2 albo 3, znamienny tym, że uzdatnioną polem magnetycznym wodę zawraca się do obiegu i kieruje ponownie do strefy oddziaływania pola magnetycznego a następnie kieruje się ją do strefy redukowania osadów.

5. Układ do redukowania osadów korozyjnych i wapniowych, pochodzących z zanieczyszczonej wody, na powierzchniach przewodów rurowych, zbiorników i zanurzonych w nich elementach, zawierający urządzenie do uzdatniania wody polem magnetycznym działające na przepływającą wodę, znamienny tym, że ma usytuowany poza magnetycznym uzdatniaczem (1) strumieniowy zespół, wytwarzający dodatkowe strumienie udarowe, usytuowany bezpośrednio przy powierzchniach wystawionych na powstawanie osadów.

6. Układ według zastrz. 5, znamienny tym, że ma obiegową pompę (8) kierującą wodę z powrotem do magnetycznego uzdatniacza (1), którego ujście połączone jest ze strumieniowym zespołem.

7. Układ według zastrz. 6, znamienny tym, że strumieniowy zespół stanowi spiralna kierownica (3) usytuowana bezpośrednio w rurowym przewodzie (2).

8. Układ według zastrz. 6, znamienny tym, że strumieniowy zespół stanowi wylotowa dysza (18a) kierująca strumień wody na i ponad powierzchnię przeznaczoną do redukowania osadów a ponadto układ ma ssącą dyszę (18b) połączoną z obiegową pompą (8).

9. Układ według zastrz. 6, znamienny tym, że strumieniowy zespół stanowi układ wielu dysz (10) umieszczonych stycznie do wewnętrznej ściany zbiornika (9) na całej jego wysokości.

10. Układ według zastrz. 6, znamienny tym, że strumieniowy zespół stanowi co najmniej jedna spiralna rura (12) otaczająca zespół elementów, zwłaszcza grzejnych, umieszczonych w zbiorniku (9).

11. Układ według zastrz. 10, znamienny tym, że każda spiralna rura (12) jest zamknięta na swym dolnym końcu i ma otwory (12a), stanowiące dysze, umieszczone na całej jej długości, usytuowane od strony wewnętrznej średnicy.