PL172946B1

PL172946B1 - Pocisk mysliwski PL PL

Info

Publication number: PL172946B1
Application number: PL94311305A
Authority: PL
Inventors: Alan J Corzine; Gerald E Eberhart
Original assignee: Olin Corp
Priority date: 1993-04-30
Filing date: 1994-04-11
Publication date: 1997-12-31
Also published as: FI955183L; EP0696343A4; ATE181768T1; NO954324D0; CN1040795C; DE69419317T2; FI955183A0; KR960702096A; CZ289744B6; NO308271B1; CN1122160A; CA2161238C; DE69419317D1; RU2125705C1; AU676053B2; AU6767794A; PL311305A1; JPH08509801A; NO954324L; DK0696343T3

Abstract

1. Pocisk mysliwski posiadajacy jednolity metalowy korpus o przekroju osiowym w ksztalcie litery "H" o ostrolukowej czesci wierzcholkowej, cylindryczna czesc tylna za wymieniona czescia wierzcholkowa oraz integralna przegrode pomiedzy nimi wzdluz srodkowej osi przebiegajacej przez nie. przy czym wymieniona czesc wierzcholkowa ma wydrazony wierzcholek utworzony przez przebiegajacy do tylu, otwarty z przodu, nie- przelotowy otwór srodkowy, a wymieniona czesc tylna ma przebiegajaca w niej zwróco- na do tylu otwarta wneke oraz gesty rdzen wypelniajacy wneke czesci tylnej, znamien- ny tym, ze posiada co najmniej pierwsza rurowa metalowa wkladke (20, 88) o wie- kszej wytrzymalosci na rozciaganie niz me- talowy korpus (32, 72), usytuowana w tylnej wnece (36, 86). FIG . 1 PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest pocisk myśliwski, a zwłaszcza pocisk z wydrążonym wierzchołkiem.

Pociski myśliwskie są zwykle małego kalibru, to znaczy kalibru mniejszego niż 0,50. Mają one zwykle wydrążony wierzchołek lub część wierzchołkową z miękkiego metalu, co ma na celu zwiększenie rozszerzania się pocisku przy uderzeniu w tkankę zwierzęcia, i uzyskanie większego pochłaniania energii w ciele trafionego zwierzęcia. Ołowiane pociski z wydrążonym wierzchołkiem mają znaczną wadę w zastosowaniach myśliwskich. Mają one tendencję do znacznego rozszerzania się na krótkim odcinku penetracji i dlatego nie nadają się do głębokiej penetracji. Ma to szczególne znaczenie tam, gdzie pocisk wchodząc w zwierzę trafia w kość. Myśliwi często celują w łopatkę zwierzęcia, aby zmniejszyć szansę zwierzęcia na ucieczkę po trafieniu i ponieważ żywotne organy zwierzęcia znajdują się na tym samym kierunku co łopatka.

Rozszerzanie się pocisku jest pożądane dla zmniejszenia prędkości pocisku i przekazania większej ilości energii do celu podczas przechodzenia przez miękką tkankę zwierzęcia. Jeżeli pocisk nie rozszerzy się znacznie i nie trafi w kość lub żywotny organ, wówczas może przejść przez zwierzę nie zabijając go i nie zatrzymując zwierzęcia. Aby pocisk z powodzeniem przeszedł przez kość zwierzęcia i jeszcze uszkodził żywotne organy, konieczne jest by pocisk miał odpowiednią gęstość, wystarczającą integralność strukturalną i zachował ciężar.

Pociskiem myśliwskim spełniającym niektóre z powyższych wymagań jest pocisk ujawniony w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 5 127 332, w którym opisano jednolitą metalową bryłę o przekroju wzdłużnym zasadniczo w kształcie litery H z wydrążonym, pustym wierzchołkiem z przodu i z tylną wnęką wypełnioną gęstym materiałem, takim jak ołów. Ta tylna wnęka jest zamknięta płytką w celu uszczelnienia ołowiu względem otoczenia. Pocisk ten ma kilka zalet i wad. Jedną zaletą jest to, że ma on dobre zachowanie ciężaru ponieważ ołów jest zamknięty w tylnej wnęce, a więc pocisk nie traci znacznej części swego ciężaru, jeżeli płatki z przodu odłamią się podczas penetracji celu, gdyż przednia wydrążona część wierzchołkowa pocisku jest stosunkowo lekka w porównaniu z gęstą litą częścią tylną pocisku. Inną zaletą jest to, że przednia część ścianek bocznych tylnej wnęki poci sku ma tendencję do spęczania na skutek skierowanej do przodu bezwładności i energii kinetycznej ciężkiego ołowianego rdzenia podczas gwałtownego opóźniania po uderzeniu. Spęczanie takie przyczynia się do utworzenia kanału rany o większej średnicy, ale zmniejsza głębokość penetracji. Wadą takiego pocisku jest to, że rozpada się z pękaniem inicjowanym przy spęczaniu, kiedy uderzy w twardą kość z prędkością bliską prędkości wylotu z lufy.

Istnieje potrzeba takiego ulepszonego pocisku, który posiadałby zalety pocisku ujawnionego w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 5 127 332, przy jednoczesnym braku wyżej wymienionej wady.

Problem ten został rozwiązany przez pocisk według wynalazku.

Wynalazek wynika z dokładnego rozeznania sposobu wytwarzania i używania pocisków myśliwskich. W szczególności należało rozpoznać fakt występującego czasami braku penetracji pocisku. Następnie ten brak penetracji trzeba było przypisać rozrywaniu się pocisku. Następnie trzeba było poznać przyczynę rozrywania się pocisku według opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 5 127 332 i znaleźć rozwiązanie, które byłoby opłacalne w produkcji z zachowaniem jednak zalet znanego pocisku (zwiększona gęstość i dobra penetracja w miękkiej tkance oraz rozsądne ciśnienia w komorze po strzale). Metal bryły pocisku jest bardziej wytrzymały niż kość, stwierdzono więc, że sam pocisk musi być wzmocniony w miejscu

172 946 osłabienia, ale usytuowanie tego osłabienia nie było oczywiste. Rozpoznano, ze opóźnienie pocisku po uderzeniu w kość było tak nagłe, że tylny rdzeń rozrywał boczne ścianki wnęki. Jednakże stwierdzono też, że pogrubienie bocznych ścianek nie zmniejszało spęczania i/lub przebijania pocisku płatkami. Podczas jednego z testów nieoczekiwanie stwierdzono, że płatek wydrążonego wierzchołka przebił boczną ściankę w części przedniej w miejscu 56 pokazanym na fig. 4. Spróbowano zatem po prostu włożyć pozbawioną kołnierza 209 miskę spłonkową w tylną wnękę i niespodziewanie okazało się, że pocisk wytrzymał uszkodzenie zachowując prawie 90% swego ciężaru. Powtórne badania wykazały, że przy tej wydawałoby się prostej modyfikacji, pocisk zadziwiająco i niespodziewanie osiągał żądaną większą penetrację poprzez kość lub poprzez miękką tkankę. Pocisk ten zamierza sięwkrótce produkować w centralnie odpalanym naboju karabinowym Winchester® Black Talon®.

Według wynalazku pocisk myśliwski posiada jednolity metalowy korpus o przekroju osiowym w kształcie litery H o ostrołukowej części wierzchołkowej, cylindryczną część tylną za wymienioną częścią wierzchołkową oraz integralną przegrodę usytuowaną pomiędzy nimi wzdłuż środkowej osi przebiegającej przez nie, przy czym wymieniona część wierzchołkowa ma wydrążony wierzchołek utworzony przez przebiegający do tyłu, otwarty z przodu, nieprzelotowy otwór środkowy, a wymieniona część tylna ma przebiegającą w niej zwróconą do tyłu otwartą wnękę, gęsty rdzeń wypełniający wnękę części tylnej, oraz co najmniej pierwszą rurową metalową wkładkę o większej wytrzymałości na rozciąganie niż metalowy korpus usytuowaną w tylnej wnęce. Pierwsza rurowa wkładka jest koncentryczna wokół środkowej osi i zamknięta przy jednym końcu, który jest usytuowany pomiędzy gęstym rdzeniem, a integralną przegrodą. Pierwsza rurowa wkładka przylega do metalowego korpusu, a druga rurowa wkładka korzystnie jest usytuowana pomiędzy pierwszą rurową wkładką, a gęstym rdzeniem. Korzystnie długość pierwszej rurowej wkładki jest większa niż długość drugiej rurowej wkładki. Pierwsza rurowa wkładka ma długość skutecznie zapobiegającą powstawaniu drugiego wybrzuszenia, przy czym pierwsza rurowa wkładka ma długość skutecznie zapobiegającą powstawaniu głównego wybrzuszenia, gdy pocisk uderza w twardy cel. Korzystnie otwarty koniec pierwszej rurowej wkładki ma grubość mniejszą niż grubość zamkniętego końca. Korzystnie grubość ścianki metalowego korpusu za pierwszą rurową wkładką jest mniejsza niż grubość wymienionej ścianki przy zamkniętym końcu pierwszej rurowej wkładki. Promień krzywizny zamkniętego końca pierwszej rurowej wkładki skutecznie zapobiega powstawaniu punktu naprężeń, gdy pocisk trafia ukośnie w cel. Korzystnie wymieniony promień krzywizny wynosi 0,51 - 3,8 mm.

Według drugiego aspektu wynalazku pocisk myśliwski posiadajednolity metalowy korpus o ostrołukowej części wierzchołkowej, cylindryczną część tylną za wymienioną częścią wierzchołkową oraz integralną przegrodę pomiędzy nimi wzdłuż środkowej osi przebiegającej przez nie, przy czym wymieniona część tylna ma zwróconą do tyłu otwartą wnękę, a w niej gęsty rdzeń wypełniający wnękę części tylnej, oraz co najmniej pierwszą rurową metalową wkładkę o większej wytrzymałości na rozciąganie niż metalowy korpus, usytuowaną w tylnej wnęce, przy czym rurowa metalowa wkładka ma zamknięty koniec i otwarty koniec, a grubość otwartego końca jest mniejsza niż grubość zamkniętego końca. Pierwsza rurowa wkładka jest koncentryczna wokół środkowej osi, a zamknięty koniec jest usytuowany pomiędzy gęstym rdzeniem a integralną przegrodą. Korzystnie grubość ścianki metalowego korpusu za iurową wkładką jest mniejsza niż grubość wymienionej ścianki przy zamkniętym końcu rurowej wkładki. Promień krzywizny zamkniętego końca wymienionej rurowej wkładki skutecznie zapobiega powstawaniu punktu naprężeń, gdy pocisk trafia ukośnie w cel. Pierwsza rurowa wkładka przylega do metalowego korpusu, a druga rurowa wkładka jest usytuowana pomiędzy pierwszą rurową wkładką, a gęstym rdzeniem.

W pocisku według wynalazku, w przedniej części tylnej wnęki, umieszczona jest cienka okładzina o dużej wytrzymałości na rozciąganie, w celu zapobieżenia rozrywaniu ścianki bocznej. W korzystnej postaci wynalazku przegroda ta ma grubość wystarczającą, by uniemożliwić przebijanie przez tylny rdzeń przegrody po gwałtownym opóźnieniu, przy czym stwierdzono, że wkładka ta powinna mieć długość wystarczającą do zabezpieczenia przed przebijaniem ścianki bocznej przez płatki utworzone na skutek płatkowego rozkładania się wierzchołka do tyłu.

172 946

Wynalazek zostanie bliżej omówiony w nawiązaniu do załączonego rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój osiowy korzystnej bryły ukształtowanej wstępnie dla pocisku z fig. 3;

r· i_ ' · _ t___- u__...luju. o. o __,~^i,..<: .....

lig. 2 - przekrój osiowy korzystnej wklddki pocisku z fig. 3; ug. 3 - pizckiój osiowy pocisku skonstruowanego według wynalazku; fig. 4 - widok z boku w częściowym przekroju pocisku z fig. 3 po uderzeniu w miękką tkankę zwierzęcą; fig. 5 - przekrój osiowy pocisku z fig. 3 zawierającego ponadto tarczę zamykającą; fig. 6 - widok z boku w częściowym przekroju pocisku z fig. 3 po uderzeniu w twardy cel; fig. 7 - przekrój osiowy pocisku skonstruowanego według wynalazku, posiadającego wkładkę o zwiększonej grubości; fig. 8 - przekrój osiowy innego pocisku skonstruowanego według wynalazku z wieloma wkładkami; fig. 9 - przekrój osiowy jeszcze innego pocisku skonstruowanego według wynalazku ze stożkowym płaszczem; fig. 10 - przekrój osiowy pocisku z przegrodą miedź/ołów z zastosowaniem wkładek według wynalazku.

Małokalibrowy pocisk myśliwski z kontrolowanym rozszerzaniem się lub grzybkowaniem skonstruowany według wynalazku przedstawiono na fig. 1-10. Jak pokazano najpierw na fig. 1, przedstawiono tu cylindryczną, rurową przedkuwkę 10 bryły pocisku z otwartym do przodu, zwężającym się do tyłu przednim zagłębieniem 12 i z otwartym ku tyłowi, cylindrycznym tylnym zagłębieniem lub wnęką 14 z zasadniczo zaokrągloną poprzeczną ścianką lub przegrodą 16. Przedkuwka 10 jest korzystnie wykonana ze stopu miedzi. Zagłębienie 12, wnęka 14 i przegroda 16 są wspólnie rozmieszczone wzdłuż środkowej osi rurowej przedkuwki. Na fig. 2 pokazano miskowo ukształtowaną rurową wkładkę 20 posiadającą cylindryczną ściankę boczną 22 i wklęsłą podstawę 24. Zewnętrzna średnica wkładki 20 jest nieco mniejsza niż wewnętrzna średnica wnęki 14 przedkuwki 10, a podstawa 24 pasuje do tylnej powierzchni przegrody 16.

Figura 3 przedstawia przykdad wykonania pocisku myśliwskiego według wynalazku w konfiguracją jaką zwykle posiada on w pocisku karabinowym z centralną spłonką 0,300 Winchester® Magnum 0,72 g (180 gran). Niewielkie zmiany wymiarów byłyby wprowadzane dla innych kalibrów pocisków. Pocisk 30 przedstawiony na fig. 3 ma jednolity metalowy korpus 32 o przekroju osiowym zasadniczo w kształcie litery H, z ostrołukową częścią wierzchołkową 33, z cylindryczną częścią tylną 35, oraz z przegrodą 37 usytuowaną pomiędzy nimi. Termin przegroda odnosi się tylko do materiału, który leży pomiędzy tylnym końcem lub dnem zagłębienia 34 a przednim końcem lub dnem tylnej wnęki 36. Pocisk 30 posiada wydrążony w. wierzchołku, otwarty z przodu, środkowy, nieprzelotowy otwór 34 stanowiący przednie zagłębienie, oraz umieszczoną w części tylnej 35 otwartą wnęką 36 zwróconą do tyłu. Tylna wnęka 36 wymienionej części tylnej 35 wypełniona jest gęstym ołowianym rdzeniem 38. W tylnej wnęce 36 umieszczona jest również rurowa metalowa wkładka 20, wykonana z materiału, którego wytrzymałość na rozciąganie jest większa niż metalowego korpusu 32 pocisku 30. Wymieniona rurowa wkładka 20 jest zamknięta przy jednym końcu usytuowanym pomiędzy gęstym ołowianym rdzeniem 38 a przegrodą 37, przy przeciwległym końcu wkładka ta jest otwarta.

Pocisk 30 tworzy się przez wprowadzenie wkładki 20 całkowicie w tylną wnękę 14 przedkuwki 10 i następnie wprowadzenie ołowianego rdzenia 38 w tylną wnękę 14 przedkuwki 10 oraz we wkładkę 20 (lub wprowadzenie tego rdzenia we najpierw wkładkę 20 i następnie wprowadzenie rdzenia 38 wraz z wkładkę 20 w tylną wnękę 14 przedkuwki), po czym odkształca się tę połączoną przedkuwkę, wkładkę i rdzeń, by powstał pocisk 30.

Pocisk ten montuje się jak opisano powyżej i następnie wprowadza się go w wyposażoną w «płonkę łuskę nabojową wraz z potrzebną ilością materiału miotającego, by wytworzyć nabój, taki jak nabój karabinowy ze środkowym zapłonem gatunku Winchester Black Talon Fail Safe Supreme kalibru 0,300 Winchester Magnum. Nabój ten jest następnie ładowany do odpowiedniego karabinu i odpalany do celu takiego jak jeleń lub łoś. Jeżeli pocisk przechodzi przez miękką tkankę zwierzęcia, płatki 46 mają tendencję do składania się do tyłu wzdłuż drogi 44, aż zetkną się w pewnym punkcie 48 z zewnętrzną ścianką pocisku otaczającą tylną wnękę 36. Konfiguracja rozbitego pocisku 50 po typowym uderzeniu w miękką tkankę zwierzęcia pokazana jest na fig. 4, chociaż płatki będą normalnie leżały pod pewnym kątem w stosunku do osi pocisku ze względu na siły obrotu powstające przy hamowaniu wirującego pocisku po takim trafieniu. Rozbity pocisk 50 ma zgrubienie 52, rozbite płatki 54 z końcówkami 56, a rdzeń 38 przemieścił się do przodu do

172 946 linii 58 na skutek zwróconego do przodu pędu gęstego rdzenia i skierowany do tyłu zewnętrzny opór działający na korpus 32. Pokazane na fig. 3 i 4, zgrubienie 52 jest potencjalnym źródłem pęknięcia pocisku, MUiemu óapuuitiga się uzięki większej wyuzymaiosei na iozeić|gaiiic wkiauki zo niż korpusu 32. Miękkość i podatność na grawerowanie korpusu ze stopu miedzi są korzystne dla unikania nadmiernych ciśnień w komorze, które byłyby oczekiwane, gdyby korpus był zrobiony ze stali lub litej miedzi. Końcówki 56 płatków mogą również być źródłem pękania pocisku, jeżeli płatki te leżą w konfiguracji z fig. 4 i jeśli ścianka boczna korpusu i wkładka mają niewystarczającą wytrzymałość. Pęknięcie w takiej sytuacji byłoby spowodowane przez przebijanie przez płatki 54 korpusu i umożliwienie wytłaczania ołowianego rdzenia. Wkładka 20 służy do znacznego zmniejszenia prawdopodobieństwa nastąpienia tego, ponieważ wkładka jest wytrzymalsza niż płatki 54. tak że płatki mają tendencję do dalszego odkształcania się lub odrywania, a nie do przechodzenia przez wkładkę. Stwierdzono, że odpowiednim materiałem na wkładkę 20jest stal SAE 1008. Ponieważ na przedni koniec pocisku 30 mogą być wywierane duże siły osiowe, jeżeli pocisk trafi w kość lub inny twardy przedmiot, pożądane jest, by wkładka ta zabezpieczała przed pęknięciem ściankę wnęki 36. Rozkładanie się płatkowo przedniej części pocisku 30, by utworzyć przedni koniec o znacznie większej średnicy, potrzebne jest dla zmniejszania prędkości pocisku, jeżeli nie trafi on w kość lub inny twardy obiekt w celu. Hamowanie w miękkiej tkance zwierzęcia powodowane jest przez zwiększone opory na skutek znacznie zwiększonej średnicy. Płatki hamują pocisk w żądanym stopniu w miękkiej tkance zwierzęcia, by osiągnąć żądaną głębokość penetracji. Żądana głębokość penetracji jest zwykle pełną grubością zwierzęcia, a nawet trochę więcej, tak ze pocisk wyjdzie po drugiej stronie z tylko minimalną prędkością (ze względów bezpieczeństwa i ponieważ energia kinetyczna pozostająca po wyjściu nie jest przenoszona na zwierzę, a więc jest po prostu tracona).

W tym przykładzie realizacji wynalazku osiowa długość przegrody 37 jest większa niż grubość wkładki 20.

W innym przykładzie realizacji wynalazku, jak przedstawiono na fig. 5, za rdzeniem 38 umieszczona jest tarcza zamykająca 60, aby uszczelnić rdzeń względem otoczenia. Rdzeń 38 może być wykonany z ołowiu lub z sproszkowanego wolframu z odpowiednim spoiwem, na przykład żywicą syntetyczną. Obrzeże 61 korpusu 32 pocisku jest obciśnięte na promieniowo wystającej na zewnątrz części kołnierzowej 62 tarczy zamykającej 60, aby zamknąć rdzeń 38 Tarcza 60 jest korzystnie wykonana z tego samego materiału co metalowy korpus 32, aby zmniejszyć ryzyko powstania ogniwa galwanicznego, które mogłoby przyspieszać korozję korpusu 32 pocisku i/lub materiału rdzenia 38 i wpływać szkodliwie na materiał miotający w łusce naboju. Alternatywnie tarcza 60 może być wykonana z nie przewodzącego materiału, takiego jak tworzywo sztuczne.

W innym przykładzie realizacji wynalazku długość osiowa ślepego otworu 34 jest większa niż średnica pocisku, ale mniejsza niż 1,5 razy suma długości osiowych przegrody 37 i wkładki 20.

W jeszcze innym przykładzie realizacji średnica tylnej wnęki 36 jest ponad 4 razy większa niż średnica ślepego otworu 34.

Na figurze 6 przedstawiono w przekroju rozbity pocisk 50 z fig. 3 po uderzeniu w twardy cel, taki jak kość. Rozbity w ten sposób pocisk 50 wytwarza drugie zgrubienie 63 za głównym zgrubieniem 52. Korzystnie unika się głównego zgrubienia 52 i drugiego zgrubienia 63 lub zmniejsza się je do minimum, ponieważ są one prawdopodobnym miejscem pęknięcia płaszcza i zmniejszają penetrację. Chociaż wkładka 20 z fig. 2 skutecznie zmniejsza do minimum powstawanie zgrubienia, zwłaszcza gdy trafienie następuje w tkankę miękką, przykłady realizacji pokazane na fig. 7 - 10 są skuteczniejsze, jeśli trafienie następuje w twardy cel.

Na figurze 7 przedstawiono przekrój osiowy korzystnego przykładu wykonania pocisku myśliwskiego według wynalazku, przy czym pocisk 70 ma jednolity metalowy korpus 72 o przekroju osiowym zasadniczo w kształcie litery H z ostrołukową częścią wierzchołkową 74, zasadniczo cylindryczną częścią tylną 76 za częścią wierzchołkową 74 i z integralną przegrodą 78 pomiędzy częścią wierzchołkową 74 a częścią tylną 76. Środkowa oś 80 przechodzi przez część wierzchołkową 74, część tylną 761 przegrodę 78 dzieląc symetrycznie te części składowe. Część wierzchołkowa 74 ma wydrążony wierzchołek 82 utworzony przez przebiegający do tyłu, otwarty ku przodowi środkowy nieprzelotowy otwór 84. Część tylna 76 jest wypełniona gęstym

172 946 rdzeniem 86, takim jak ołów lub stop na bazie ołowiu. Odpowiednie są również inne gęste materiały, które mogą być pozbawione ołowiu.

Jedna lub więcej rurowych wkładek metalowych 88 wykonanych z materiału posiadającego wytrzymałość na rozciąganie większą niz metalowy korpus 72 jest również usytuowanych w tylnej wnęce 76. Te rurowe wkładki są umieszczone mimośrodowo wokół środkowej osi 80 i mają taką samą symetrię jak inne części składowe pocisku. Korzystnie ta rurowa wkładka 88 jest zamknięta przy jednym końcu i otwarta przy przeciwległym końcu, przy czym zamknięty koniec jest usytuowany pomiędzy gęstym rdzeniem 86 a przegrodą 78.

Pocisk 7θ jest odporny na wybrzuszanie dzięki zastosowaniu wkładek 88. Łączna grubość wkładek lub grubość pojedynczej wkładki 88 jak w przykładzie z fig. 6 jest rzędu od około 0,13 do około 2,54 mm (0,005 - 0,100 cal), a korzystniej od około 0,38 do około 2,03 mm (0,015 - 0,080 cal).

Korpus 72 pocisku 70 jest wykonany ze stopu miedzi, takiego jak CDA 210 (oznaczenie Copper Development Association na stop zawierający wagowo 95% miedzi i 5% cynku) jak również z innych stopów miedź/cynk na bazie miedzi. Wkładka 88 jest wykonana z dowolnego materiału mającego wytrzymałość na rozciąganie większą niż miedziany korpus 72. Typowo wkładka 88 jest metalowa, a korzystnie jest wykonana ze stali, takiej jak stal oznaczona jako 1008 przez S.A.E. (Society of Automotive Engineers) (nominalny skład wagowy 0,10% węgla, 0,30% krzemu, 0,50% manganu, 0,070% forsforu, 0,060% siarki i reszta żelaza).

Stalowa wkładka 88 zapewnia wiele zalet w porównaniu z konwencjonalnym pociskiem bez wkładki. Stalowa wkładka 88 zapewnia dodatkową wytrzymałość, zmniejszając wybrzuszanie się bezpośrednio za przegrodą 78. Po rozbiciu pocisku zapewnione jest dodatkowe podparcie konstrukcyjne w obszarze cylindrycznej części tylnej 76, gdzie płatki utworzone z części wierzchołkowej 74 stykają się z korpusem 72 w punkcie zetknięcia 89, kiedy zawijają się do tyłu po uderzeniu w cel. Przy braku stalowych wkładek 88 obszar części tylnej 76 jest przebijany przez zawijające się płatki, które mogą spowodować pęknięcie części tylnej i wypłynięcie gęstego rdzenia 86, typowo ołowiu. Stalowa wkładka 88 jest usytuowana w pobliżu środka ciężkości pocisku 70 i nie ma znacznego wpływu na właściwości aerodynamiczne pocisku. Inaczej niż w przypadku litych pocisków miedzianych pociski według wynalazku nic powodują szkodliwego wzrostu ciśnienia w lufie, kiedy dodana jest stalowa wkładka. Gęsty rdzeń 86 jest ciągliwy i amortyzuje tylną część 76 pocisku 70, zmniejszając siły grawerujące, przez co unika się lub ogranicza wzrost ciśnienia.

Odporność pocisku 70 na wybrzuszenie jest ponadto zwiększona przez zwiększenie grubości miedzianego korpusu 72 w obszarze 89 tuż za przegrodą 78. Dodatkowa grubość zapewnia dodatkową wytrzymałość na wybrzuszenie i przebicie. Dodatkowo zwiększona objętość ciągliwej miedzi w porównaniu z ciągliwością stalowej wkładki 88 zapewnia amortyzowanie lufy, zmniejszając siły grawerujące, przy zachowaniu kontroli nad ciśnieniem zapłonu. Grubość korpusu 72 w obszarze 89 tuż za przegrodą 78 wynosi od około 0,25 do około 2,03 mm (0,010 - 0,080 cal), a korzystniej od około 0,38 do około 1,27 mm (0,015 - 0,050 cal).

Stalowa wkładka 88 jest korzystnie wykonana z dużym promieniem 91. Duży promień 91 umożliwia zastosowanie dodatkowej ciągliwej miedzi na przejściu pomiędzy wkładką 88 a tylną częścią 76, co zapewnia lepsze właściwości przy trafieniu w twardy cel. Jeżeli ten promień jest za mały, powstaje punkt naprężeń, który może spowodować pęknięcie płaszcza nawet z wkładką stalową.

Obecność tej dodatkowej miedzi jest korzystna, ponieważ erozja powodowana przez cząstki celu przy dużej prędkości jest w tym miejscu nadmierna. Promień 91 skutecznie zapobiega powstawaniu punktu naprężeń, kiedy pocisk trafia w cel ukośnie, przy czym jest to typowo promień około 0,51 - 3,81 mm (0,020 - 0,150 cal). Korzystnie promień 91 wynosi 1,00 - 2,54 mm (0,040 - 0,100 cal).

Chociaż wkładka 88 z fig. 7 skutecznie zapobiega przebijaniu płaszcza, nadal może wystąpić pewne wybrzuszenie, ponieważ pojedyncza wkładka stalowa 88 skutecznie chroniąca przed przebiciem ma taką grubość, ze sztywność jej jest taka, iż wkładka ta nie jest dopasowana do miedzianego korpusu 72 podczas spęczania. W wyniku tego gęsty materiał rdzenia, taki jak ołów, w tylnej części pocisku może być wytłaczany w powierzchnię międzyfazową 93 pomiędzy wkładką 88 a korpusem 72 Wytłaczany ołów może tworzyć wybrzuszenie w obszarze tylnym 76, s

172 946 które może spowodować pęknięcie korpusu i wyciek ołowiu, na skutek czego stalowa wkładka me spełnia swego zadania.

Jednym sposobem uniknięcia przecieku ołowiu jest takie zwężenie otwartego końca 95 stalowej wkładki, ze grubość przy otwartym końcu jest mniejsza niz grubość przy zamkniętym końcu. Zamknięty koniec stalowej wkładki 88 ma korzystnie grubość 0,25 - 2,54 mm (0,010 0,100 cal), a grubość otwartego końca 86 wynosi 0,13 -1,52 mm (0,005 - 0,060 cal), a korzystniej 0,13 - 0,64 mm (0,005 - 0,025 cal).

Zwężenie pojedynczej stalowej wkładki 88 tak, że jest ona cieńsza przy otwartym końcu wkładki, rozwiązuje problem zabezpieczenia gęstego rdzenia. Jednakże gruba pojedyncza wkładka 88 jest sztywna. Kiedy pocisk 70 uderza w twardy cel ukośnie pod pewnym kątem, pęd stalowej wkładki skupia wystarczającą siłę na krawędzi korpusu, przez co może nastąpić erozja przez przegrodę 78, powodująca pęknięcie pocisku.

Na figurze 8 pokazano w przekroju osiowym pocisk 90, który ma wiele stalowych wkładek. Chociaż można zastosować dowolną liczbę stalowych wkładek, dwie wystarczają dla zapewnienia zwiększonej elastyczności pocisku. Pierwsza wkładka 92 sąsiaduje z metalowym korpusem 72. Druga i każda dodatkowa (jeśli są) wkładka 94 jest umieszczona pomiędzy pierwszą wkładką 92 a gęstym rdzeniem 86. Pierwsza wkładka 92 i druga wkładka 94 mogą być wykonane z dowolnego materiału mającego wytrzymałość na rozciąganie większą niż miedź lub stop miedzi użyty do wykonania korpusu 72. Jak omówiono powyżej, korzystny jest materiał metaliczny, taki jak stal SAE 1008.

Pierwsza wkładka 92 i druga wkładka 94 mogą mieć taką samą grubość lub różne grubości Jeżeli grubości są różne, korzystne jest, aby druga wkładka 94, czyli wkładka usytuowana bardziej wewnątrz, była grubsza. Suma grubości wielu wkładek jest w przybliżeniu równa grubości pojedynczej wkładki 88 z fig. 7.

Pierwsza rurowa wkładka 92 może mieć zwężające się nóżki 102, aby zmniejszyć do minimum osłanianie ołowiu, jak omówiono powyżej. Grubość otwartego końca jest wtedy mniejsza niż grubość zamkniętego końca wkładki. Korzystnie grubość otwartego końca wynosi wtedy od. 100% do 75% grubości zamkniętego końca. Wkładki mogą być jednakowej długości, ale lepsze działanie dzięki większej elastyczności uzyskuje się wtedy, gdy długość pierwszej wkładki 92 jest większa niż długość drugiej wkładki 94. Przy wielu wkładkach długość ta zwiększa się, gdy wkładki są usytuowane stopniowo coraz bliżej metalowego korpusu. Długość nóżek 96 drugiej wkładki 94 jest wystarczająca, by sięgały one poniżej obszaru 98, w którym powstaje główne wybrzuszenie (oznaczenie 63 na fig. 6). Jest ona zwykle rzędu od około 1,27 do około 6,35 mm (0,050 - 0,250 cal) od promienia 100 pierwszej wkładki 92. Długość nóżek 102 pierwszej wkładki jest taka, aby skutecznie zabezpieczała przed powstawaniem drugiego wybrzuszenia. Długość ta wynosi 1 - 2,5 długości nóżek 96 drugiej wkładki 94, korzystnie 1,2 - 2,0 długości nóżek 96. Długość ta wynosi zwykle 2,54 - 12,7 mm (0,100 - 0,500 cal), a korzystnie 5,1-10,2 mm (0.200 - 0,400 cal) od promienia 100.

Pierwsza wkładka 92 i druga wkładka 94 działają niezależnie od siebie;, gdy pocisk 90 ugina się pod wpływem uderzenia w twardy cel.Gały pęd stalowej wkładki nie jest przekazywany do jednego punktu jak w przypadku pojedynczej wkładki z poprzedniego przykładu wykonania W rezultacie pocisk 90 charakteryzuje się zwiększoną elastycznością i zmniejszoną tendencją do przebijania płaszcza 72.

Druga wkładka 94 ma krótsze nóżki 96 niż pierwsza wkładka 92, aby zapewnić dodatkową elastyczność zginania i umożliwić lepsze zabezpieczenie przed wyciekiem ołowiu pomiędzy kombinacją wkładek a miedzianym płaszczem podczas spęczania następującego po uderzeniu w cel.

Dodanie stalowych wkładek powoduje zwiększenie długości pocisku. Zmniejszenie grubości ścianki metalowego korpusu 104 do tyłu od pierwszej rurowej wkładki 106, jak przedstawiono w przekroju osiowym na fig. 9, zmniejsza do minimum wzrost długości pocisku. Zmniejszona grubość korpusu 104 zapewnia również lepsze uszczelnienie płaszcza w lufie broni palnej i ułatwia montaż pocisku. Korzystnie grubość płaszcza w regionie za najbardziej zewnętrzną wkładką 106 wynosi 60 - 90% grubości płaszcza 108 w regionie pizy nóżkach wkładek. Korzystnie zmniejszenie grubości jest 10 - 40% grubości obszaru płaszcza przy wkładkach 108.

172 946

Oprócz pocisków z miedzianym wierzchołkiem z fig. 3, 7, 8 i 9 wkładki można stosować w innego typu pociskach, takich jak pocisk 120 z przegrodą przedstawiony w przekroju osiowym na fig. 10. W pocisku 120 pęknięcie tylnej części i22 jest powodowane głównie przez działanie ołowiu a nie przez płatkowe przebijanie, ponieważ część 124 płaszcza jest cieńsza i mniej sztywna. Z tego powodu pocisk 120 z przegrodą spęcza się lepiej przy mniejszych prędkościach i jest użyteczny w nabojach zapewniających małą prędkość, takich jak nabój 30 - 30 Winchester Cartridge.

Metalowy korpus 124 jest wykonany z miedzi lub odpowiedniego stopu miedzi, takiego jak CDA 210. Tylna część 1261 przednia część 128 są niezależnie wypełnione gęstym ciągliwym materiałem, takim jak ołów lub stop ołowiu. Wkładki 130 mogą mieć dowolną z opisanych powyżej konfiguracji.

Chociaż wynalazek opisano w zastosowaniu do pocisków z wydrążonym wierzchołkiem, nadaje się on również do zastosowania w innych typach pocisków. Każdy z pocisków opisanych powyżej moze dodatkowo zawierać tarczę zamykającą, jeśli jest to odpowiednie.

Zalety przedmiotowego wynalazku staną się lepiej widoczne w przedstawionych poniżej przykładach. Przykłady te są ilustracyjne i nie mają ograniczać zakresu wynalazku.

PRZYKŁAD

Różne pociski wystrzeliwano do różnych celów, aby określić parametry spęczania. Pociski te miały standardowe wymiary: długość 35,56 mm (1,4 cal), średnica 7,82 mm (0,308 cal) i ciężar 9,72 g (180 gram), a wystrzeliwane były z naboju 300 Winchester magnum cartridge. Jak pokazano w tabeli 1 podwójne wkładki według wynalazku zapewniały najlepszą odporność zarówno na wybrzuszanie jak i na przebijanie płaszcza przez płatki po trafieniu w wiele różnych celów z prędkością uderzenia 45,7 m (50 jardów).

Tabela I

Typ próbki	Cel	Wyniki
Bez wkładki	Żelatyna Kość/żelatyna	W’ybizuszeine części tylnej 100% fragmentacji
Pojedyncza wkładka	Żelatyna Kość/zelatyna	Zmniejszone wybrzuszenie części tylnej Wybrzuszenie części tylnej, 20 - 50% rozerwania części tylnej
Podwójna wkładka	Żelatyna Kość/zelatyna	Prawie bez wybrzuszenia Niewielkie wybrzuszenie, 0% rozerwania części tylnej

172 946

FIG.5

172 946

FIG. 8 FIG. 9

FIG. 7

172 946

120

FIG. 10

172 946

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 90 egz. Cena 4,00 zł

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Pocisk myśliwski posiadający jednolity metalowy korpus o przekroju osiowym w kształcie litery H o ostrołukowej części wierzchołkowej, cylindryczną część tylną za wymienioną częścią wierzchołkową oraz integralną przegrodę pomiędzy nimi wzdłuż środkowej osi przebiegającej przez nie, przy czym wymieniona część wierzchołkowa ma wydrążony wierzchołek utworzony przez przebiegający do tyłu, otwarty z przodu, nieprzelotowy otwór środkowy, a wymieniona część tylna ma przebiegającą w niej zwróconą do tyłu otwartą wnękę oraz gęsty rdzeń wypełniający wnękę części tylnej, znamienny tym, że posiada co najmniej pierwszą rurową metalową wkładkę (20, 88) o większej wytrzymałości na rozciąganie niż metalowy korpus (32, 72), usytuowaną w tylnej wnęce (36, 86).
2. Pocisk według zastrz. 1, znamienny tym, że pierwsza rurowa wkładka (20,88,92,106) jest koncentryczna wokół środkowej osi (80) i zamknięta przy jednym końcu (24).
3. Pocisk według zastrz. 2, znamienny tym, że zamknięty koniec (24) jest usytuowany pomiędzy gęstym rdzeniem (38, 86), a integralną przegrodą (37, 78).
4. Pocisk według zastrz. 3, znamienny tym, że pierwsza rurowa wkładka (92) przylega do metalowego korpusu (72), a druga rurowa wkładka (94) jest usytuowana pomiędzy pierwszą rurową wkładką (92), a gęstym rdzeniem (86).
5. Pocisk według zastrz. 4, znamienny tym, że długość pierwszej rurowej wkładki (92) jest większa niż długość drugiej rurowej wkładki (94).
6. Pocisk według zastrz. 5, znamienny tym, ze pierwsza rurowa wkładka (92) ma długość skutecznie zapobiegającą powstawaniu drugiego wybrzuszenia (60), i pierwsza rurowa wkładka (92) ma długość skutecznie zapobiegającą powstawaniu głównego wybrzuszenia (52), gdy pocisk uderza w twardy cel.
7. Pocisk według zastrz. 2 albo 5, znamienny tym, że otwarty koniec pierwszej rurowej wkładki (20, 88, 92, 106) ma grubość mniejszą niż grubość zamkniętego końca (24).
8. Pocisk według zastrz. 2 albo 5, znamienny tym, ze grubość ścianki (104) metalowego korpusu (72) za pierwszą rurową wkładką (92, 106) jest mniejsza niż grubość wymienionej ścianki (98) przy zamkniętym końcu (100) pierwszej rurowej wkładki (92,106).
9. Pocisk według zastrz. 2 albo 5, znamienny tym, że posiada promień krzywizny zamkniętego końca (100) pierwszej rurowej wkładki (92) skutecznie zapobiegający powstawaniu punktu naprężeń (98), gdy pocisk trafia ukośnie w cel.
10. Pocisk według zastrz. 9, znamienny tym, że wymieniony promień krzywizny wynosi 0,51 - 3.8 mm.
11. Pocisk myśliwski posiadający jednolity metalowy korpus o ostrołukowej części wierzchołkowej, cylindryczną część tylną za wymienioną częścią wierzchołkową oraz integralną przegrodę pomiędzy nimi wzdłuż środkowej osi przebiegającej przez nic, przy czym wymieniona część tylna ma zwróconą do tyłu otwartą wnękę, a w niej gęsty rdzeń wypełniający wnękę części tylnej, znamienny tym, że posiada co najmniej pierwszą rurową metalową wkładkę (130) o większej wytrzymałości na rozciąganie niż metalowy korpus (124), usytuowaną w tylnej wnęce (126), przy czym wymieniona rurowa metalowa wkładka (130) ma zamknięty koniec i otwarty koniec, a grubość otwartego końca jest mniejsza niż grubość zamkniętego końca.
12. Pocisk według zastrz. 11, znamienny tym, że pierwsza rurowa wkładka (130) jest koncentryczna wokół środkowej osi, a zamknięty koniec jest usytuowany pomiędzy gęstym rdzeniem, a integralną przegrodą..
13. Pocisk według zastrz. 12, znamienny tym, że grubość ścianki metalowego korpusu (124) za rurową wkładką (130) jest mniejsza niż grubość wymienionej ścianki przy zamkniętym końcu rurowej wkładki (130).

172 946
14. Pocisk według zastrz. 12, znamienny tym, że posiada promień krzywizny zamkniętego końca rurowej wkładki (130) skutecznie zapobiegający powstawaniu punktu naprężeń, gdy pocisk trafia ukośnie w cel.
15. Pocisk według zastrz. 11, znamienny tym, że pierwsza rurowa wkładka (130) przylega do metalowego korpusu (124), a druga rurowa wkładka jest usytuowana pomiędzy pierwszą rurową wkładką (130), a gęstym rdzeniem.