, Wynalazek niniejszy dotyczy kurków wielodroznych, zwlaszcza kurków laczonych z dajacemi sie regenerowac urzadzeniami do filtrowania cieczy.Glówna ceche znamienna wynalazku stanowi takie uksztaltowanie kurka wielo¬ droznego, przy którem kurek ten pod dzia¬ laniem przeplywajacego przezen czynnika ustawia sie samoczynnie w rozmaite poloze¬ nia, w których laczy odpowiednie przewody.Przyrzad powyzszy jest pirzytem uksztal¬ towany tak, ze ruchoma czesc skladowa kurka wykonywa czesciowo ruch obrotowy, a czesciowo ruch w kierunku swej osi.Na rysunku przedstawiono kilka przy¬ kladów wykonania wynalazku. Fig, 1 przed¬ stawia przekrój podluzny jednej z odknian kurka wedlug wynalazku; fig. 2 — widok czolowy kurka, uwidocznionego na fig. 1; fig. 3 — jeden ze szczególów kurka, uwi- dbcznionego na fig. 1, w przekroju po linji 3—3 fig. 2; fig. 4 — przekrój podluzny tego kurka w nieco odmiennem wykonaniu; fig. 5 — widok tegoz sgóry, czesciowo w prze¬ kroju; fig. 6 — widok zboku oraz czesciowy przekrój kurka, uwidocznionego na fig. 4; fig. 7 —¦ przekrój po linji 7—7 fig. 6, a fig* 8 — przekrój po linji 8—S fig. 6; fig. 9 — widok zboku oraz czesciowy przekrój na¬ stepnej odmiany kurka wedlug wynalazku, a filg. 10—12 — rozmaite widoki kurka we¬ dlug wynalazku, polaczolneigo z dzialajacemisamoczynnie urzadzeniami, odryglowujace- jr . " ¦ ipi kurek; " * \ " * Na fig:"5'!—3 oslona kurka jest oznaczo¬ na cyfra 1, a znajdujaca sie w niej komora podluzna — cyfra 2. Kolmora 2 posiada w jednym ze swych konców czesc rozszerzona 3, wyposazona w siodelko zaworowe 4. Ko¬ mora 2 jest zamknieta pokrywami 5, 6, przyczem pokrywy te sa polaczone w odpo¬ wiedni sposób z oslona 1.W oslonie / jest osadzony przesuwnie i pokretnie czop 7 kurka, wykonany w po¬ staci suwaka tlokowego. Jeden z konców siuwaka tlokowego jest zwezony i posiada ksztalt trzonu 8, przesunietego przez dlaw- nice 9, umieszczona w pokrywie 6. Oslona 1 jest wyposazona w liczne otwory, w które sa wstawiane przewody przylaczane, przy¬ czem otwory powyzsze sa polaczone z ko¬ mora 2. W przedstawionym na rysunku przykladzie wykonania jest piec takich o- tworów przylacznych, mianowicie otwory 10 i 11 z jednej strony oraz otwory 12, 13 i 14 z drugiej strony kurka.Ciecz tloczona jest doprowadzana prze¬ wodem 15 do otworu, wzglednie kanalu 10, a kanal 14 jest polaczony z przewodem od¬ prowadzajacym 16.Liczba i specjalne rozmieszczenie po¬ szczególnych otworów przylacznych lub ka¬ nalów posiadaja wedlug wynalazku niniej¬ szego znaczenie podrzedne i moga byc zmie¬ niane wedlug potrzeby w pozadany sposób.Suwak tlokowy 7 jest wyposazony w wydrazenia 17 i 18, z których pierwsze wy¬ twarza przy ustawieniu suwaka w pewne polozenie polaczenia miedzy kanalami 10 i 11, a drugie — miedzy kanalami 12 i 13.Rozmaite kanaly powyzsze sa laczone ze soba w rozmaity sposób przy rozmaitych polozeniach suwaka tlokowego zapomoca odpowiednich kanalów pomocniczych oraz wydrazen 19, 20 i 52.W jednym z konców suwaka tlokowego znajduje sie przestrzen 21, laczaca sie z wydrazeniem 17 zapomoca kanalu 22, wy¬ konanego w suwaku tlokowym 7. W czesci rozszerzonej 3 oslony jest umieszczony tlok 23, dajacy sie przesuwac wzdluz tej czesci.Tlok 23 jest wyposazony z jednej strony w odjpowiednio uksztaltowany mankiet uszczel¬ niajacy 24, a z 'drugiej strony — w plyte uszczelniajaca 25, która przylega przy usta¬ wieniu suwaka tlokowego w pewne poloze¬ nie do siodelka 4.Rozmiary czesci rozszerzonej 3 oslony sa dobrane tak, aby przez ustawienie tloka w polozenie, uwidocznione na fig. 1, miedzy tlokiem 23 i pokrywa 5 pozostawala wolna przestrzen 26. Przestrzen 26 jest polaczona z przewodem 15, doprowadzajacym ciecz tloczona, zapomoca przewodu 27 oraz ka¬ nalu 28, wykonanego w pokrywie 5.Pokrywa 5 jest wyposazona w nasade 29, posiadajaca ksztalt tulei i otaczajaca komore 30, zamknieta za posrednictwem wkretki 31. Komora 30 jest polaczona z przestrzenia 26 kanalem 32.Przeplyw cieczy kanalem 32 reguluje zawór 33, przyczem trzon zaworu 33 posia¬ da skrzydelka 34, dotykajace scianek kana¬ lu 32. Wolny przeswit kanalu 32 jest wiek¬ szy od przeswitu kanalu 28. Komora 30 la¬ czy sie z przewodem odprowadzajacym 16 zapomoca przewodu 35.W komorze 30 znajduje sie tarcza kciu¬ kowa 36, umocowana na walku pokretnym.Tarcza kciukowa 36 moze byc pokrecana zapomoca umocowanego na wzmiankowa¬ nym walku pokretnym ramienia 37 i! jest umieszczona w stosunku do trzonu zaworu 33 tak, ze w razie pokrecania ramienia 37 w kierunku odwrotnym do kierunku ruchu wskazówki zegara otwiera zawór 33. IW ra¬ zie pokrecania ramienia 37 w kierunku ru¬ chu wskazówki zegara zawór 33 zostaje za¬ mkniety przez cisnienie cieczy, panujace w przestrzeni 26.Trzon 8 jest polaczony sztywno naze- wtnairz oslony 1 z tarcza 38, która to tarcza jest wyposazona na swej stronie, zwróconej ku oslonie, w wieniec zebaty 39. Ponadto - 2 -tarcza 38 jest zaopatrzona na swym obwo¬ dzie w wykrój 40 (fig. 2).Na odjpowiedlnio uksztaltowanych czo¬ pach 42-sa osadzone obrotowo dwie zapad¬ ki 41 (zaznaczone na fig. 1 i 2 linjaml prze- rywanemi). Czopy 42 moga byc wykonane wraz z Oslona kurl^a w jednym odlewie. Za¬ padki 41 przylegaja do zebów 39 Wienca pod naciskiem sprezyn 43, których jedynem zadaniem jest zapobieganie odlaczaniu sie zapadek od zebów 39.W uchach 45 jest osadzony przesuwnie drazek 44. Jeden z konców drazka jest w miejscu 47 polaczony z ramieniem 37 i za¬ opatrzony w guzik naciskowy 48.Drugi koniec drazka 44 jest wyposazony w nasade walcowa 491 która na swym kon¬ cu, skierowanym ku wewnatrz, jest zkolei zaopatrzona w kolnierz 50. Obok kolnierza 50 nasada 49 posiada wykrój 51. Jak to wy¬ nika z fig. 2, drazek 44 jest umieszczony tak, ze nasada 49 moze sie przesuwac przez wykrój 40 tarczy 38, a wykrój 51 nasady 49 jest uksztaltowany tak, iz gdy drazek jest przesuwany z polozenia, uwidocznione¬ go na fig. 1, w polozenie, przedstawione na fig. 3, wówczas tarcza 38 wsuwa sie w wy¬ krój 51 w ten sposób, iz tarcza 38 i drazek 44 moga byc przesuwane w obu kierunkach jako jednolita calosc.Urzadzenie dziala w sposób nastepuja¬ cy: ciecz, znajdujaca sie pod cisnieniem, doplywa do kurka przewodem 15. Przy u- stawieniu suwaka kurka w polozenie, uwi¬ docznione na fig. 1, ciecz przeplywa kana¬ lami 10 i 22 do przestrzeni 21. Ciecz ta do¬ plywa jednoczesnie przewodem 27 i kana¬ lem 28 do przestrzeni 26. Poniewaz zas le¬ wa powierzchnia robocza zespolu tlokowe¬ go 7, 23 jest wieksza od prawej, przeto caly zespól posuwa sie w prawo, t. j. w poloze¬ nie, przedstawiane na fig. 1. Jak to juz wzmiankowano powyzej, tlok 23 przylega szczelnie do siodelka 4 i polaczenie z prze¬ wodem odprowadzajacym 14 jest przez to zamkniete.W tern polozeniu nasada 49 znajduje sie w wykroju 40 i zapobiega przez to obra¬ caniu sie tarczy 38 i suwaka tlokowego 7.Skoro nastepnie guzik naciskowy 48 i drazek 44 zostana przesuniete w prawo, za¬ wór 33 otwiera sie pod1 dzialaniem tarczy kciukowej 36, a wykrój 51 nasady 49 zwal¬ nia tarcze38. r Poniewaz zas, jak to juz wzmiankowano powyzej, wolny przeswit kanalu 32 jest wiekszy od przeswitu kanalu 28, przeto ci¬ snienie w przestrzeni 26 zmniejsza sie i ze^ $pól tlokowy 7, 23 przesuwa sie pod dzia¬ laniem cisnienia, panujacego w przestrzeni 21, z prawa na lewio (fig. 1). Podczas tego ostatniego ruchu suwak tlokowy 7 zostaje nieznacznie pokrecony przez sprzezone z ze¬ bami 39 zapadki 41, mianiowicie o jeden zab. Powyzsze przekrecanie suwaka tloko¬ wego jest umozliwione przez to, ze wykrój 51 znajduje sie przed tarcza 38, a obwód tarczy przesuwa sie w wykrojiu 51 i zapo¬ biega przez to przesuwaniu sie suwaka tlo¬ kowego 7 wzgledem drazka 44.Podczas spowodowanego przez zespól tlokowy przesuwania sie drazka 44 z prawa na lewo tarcza kciukowa zostaje pokreco¬ na w kierunku ruchu wskazówki zegara, wskutek czego zawór 33 zamyka sie. Zespól powyzszy posuwa sie nastepnie ponownie z lewa na prawo.Podczas zas tego ostatniego ruchu suwak tlokowy 7 nie jest pokrecony i zapadki 41 zahaczaja o nastepna zkolei pare zebów.Gdy zespól tlokowy i drazek 44 osiagna swe prawe polozenie skrajne, wówczas za¬ wór 33 zostaje ponownie otwarty zapomo- ca tarczy kciukowej 36, cisnienie w prze-^ strzeni 26 znowu sie zmniejsza i zachodzi ponowne przesuniecie sie zespolu z prawa na lewo.Podczas ostatnio wymienionego przesu¬ niecia tarcza 38, a przez to i suwak tlokowy 7, zostaja przekrecone o dalszy jeden zab.Opisany powyzej paczebieg, powtarza sie ponownie az do-chwili, w której suwak tlo- — 3 —kowy zakonczy calkowity swój obrót, wsku¬ tek czego wykrój 40 przy ostatniem prze¬ suwaniu sie z prawa na lewo znowu ustawia sie przed nasada walcowa 49. W ciagu te¬ go ostatniego ruchu wykrój 40 slizga sie po nasadzie 49 i drazek 44 wskutek tego nie zostaje przesuniety.Wobec telgo zawór 33 pozostaje za¬ mkniety i urzadzenie znajduje sie ponownie w swem poczatfcowem polozeniu, t. j. w po¬ lozeniu, uwidocznionem na fig. 1, przyczem kurek pozostaje w tern polozeniu tak dlugo, az drazek 44 nie zostanie przesuniety, po¬ nownie w wyze') opisany sposób.W opisie przykladów wykonania, -uwi¬ docznionych na fig. 4-^9, czesci kurka, od¬ powiadajace czesciom, przedstawionym na fig. 1—3, posiadaja te samie oznaczenia.Jako zalozenie przyjeto, ze kurek jest po¬ laczony z urzadzeniem do zmiekczania wo¬ dy, posiadaj acem znana budowe.W odmianie kurka, uwidocznionej na fig. 4—8, ciecz tloczona jest doprowadzana do kanalu 10 przewodem 15 i plynie wy¬ drazeniem 17 oraz kanalem 11 dk górnej czesci zbiornika filtru (nieuwidocznionego na rysunku).Woda zmiekczona doplywa ponownie do kurka przez kanal 13, plynie wydraze¬ niem 18 i uchodzi przewodem, przylaczonym do kanalu 12. Jak to opisano powyzej w zwiazku z fig. 1, suwak tlokowy 7 przekre¬ ca sie, po odiryglowaniu mechanizmu uru¬ chomiajacego go, przy jednoczesnem wy¬ konywaniu ruchu zwrotnego w oslonie 1, przez co zostaja osiagniete rozmaite pola¬ czenia przewodów, przylaczonych do oslo¬ ny kurka. Zapomoca kanalu 52, wykonanego na obwodzie suwaka tlokowego 7, osiaga sie bezposrednie polaczenie kanalu 10 z ka¬ nalem 12 we wszystkich polozeniach suwa¬ ka tlokowego, z wyjatkiem polozenia, uwi¬ docznionego na fig. 4, t. j. polaczenia kurka z urzadzeniem do filtrowania. Z tego wyni¬ ka, ze filtr jest odlaczony od kurka we wszystkich polozeniach suwaka kurka, z wy¬ jatkiem wzmiankowanego powyzej poloze¬ nia.Zanim ciecz tloczona wplynie do prze¬ strzeni 26, musi ona przeplynac czesciowo przez sito 53, a czesciowo przez nasadke 54, która to nasadka okresla szybkosc prze¬ suwania sie zespolu tlokowego 7, 23. Na tloku 23 jest umocowana przegubowo jed¬ nym koncem iglica 55, której koniec prze¬ ciwlegly moze posuwac sie ruchem zwrot¬ nym w otworze nasadki 54. Iglica 55 poru¬ sza sie wraz z zespolem tlokowym 7, 23 i sluzy do utrzymywania otworu nasadki 54 w czystosci tak, ze zadne osadzanie sie soli i zanieczyszczen, jakie moga znajdo¬ wac sie w wodzie, nie moze zachodzic w o- tworze nasadki. Przdurój poprzeczny ijglicy 55 musi oczywiscie byc mniejszy od prze¬ switu otworu nasadki, aby ciecz mogla przedostawac sie do przestrzeni 26. Prze¬ strzen 26 jest polaczona kanalami 56 i 57 (fig. 5 i 7) z komora zaworowa 58 (fig. 6 i 7). W komorze tej znajduje sie zawór 33, otwierajacy, wzglednie zamykajacy pod •dzialaniem tarczy kciukowej 36 polaczenie kanalu 35 z komora 58. Tarcza kciukowa jest umocowana na osi 59, której wystaja¬ cy nazewnatrz koniec 59 jest polaczony z ramieniem 37. Gdy^ grzybek zaworu 33 zo¬ staje podczas obracania sie tarczy kciuko¬ wej 36 podniesiony wbrew dzialaniu spre¬ zyny 60, wtedy wytwarza sie polaczenie przestrzeni 26 z kanalem 35 przez komore zaworowa 58.Kanal 35 uchodzi do przewodu odpro¬ wadzajacego 16. Jednoczesnie zmniejsza sie cisnienie w komorze 26% poniewaz otwór wylotowy komory zaworowej 58 posiada wiekszy przeswit, niz otwór nasadki 54.Wskutek tego cisnienie w przestrzeni 21 wzrasta powyzej cisnienia w przestrzeni 26 i narzady 7, 23 przesuwaja sie w prawo (fig. 4). Skoro wymienione powyzej narza¬ dy zajma swe prawe polozenie skrajne, wówczas ramie 37 zostaje przestawione za¬ pomoca specjalnego urzadzenia przelacza- — 4 —i3£ego, które jest opisane wiecej szczególo¬ wo ponizej, przyczem tarcza kciukowa 36 zostaje przekrecona, a grzybek 35 zostaje pod dzialaniem sprezyny 60 docisniety do swego siodelka 61, przez co przerywa sie polaczenie komory zaworowej 58 z kanalem 35. Skoro ramie 37 zostanie przestawione ponownie, narzady 7, 23 przesuwaja sie po¬ nownie w lewo.W celu zapewnienia przekrecania sie suwaka tlokowego 7 w pozadanym kierunku w kazdem polozeniu, zastosowany jest na¬ rzad zatrzymujacy 62, znajdujacy sie pod dzialaniem sprezyny i wyposazony w wy¬ step 63, zapobiegajacy obracaniu sie tarczy 38 w kierunku niewlasciwym.Urzadzenie przelaczajace zostaje uru¬ chomione przez przesuniecie raczki 48 w lewo w polozenie, uwidocznione na fig. 5.Podczas tego przesuniecia zostaje równiez przesuttiiety w tyimze kierunku wraz z draz¬ kiem 44 narzad 64 w ksztalcie litery T, po¬ laczony sztywno z raczka 48. Drazek 44 jest zkólei polaczony sruba 65 z narzadem 64.Prawy koniec narzadu 64 posiada na swej stronie wewnetrznej czworokatny kciuk 66, wyposazony w górna i dolna plaskie po¬ wierzchnie slizgowe, po których moze sli¬ zgac sie podczas posuwania sie narzadu 64 ruchem zwrotnym trzpien 67. Trzpien 67 jest umocowany na zewnetrznej stronie konca ramienia 37.Podczas przesuwania sie narzadu 64 w lewo trzpien 67 slizga sie po górnej po¬ wierzchni slizgowej kciuka 66, przyczem ra¬ mie 37 utrzymuje zawór 33 w stanie za¬ mkniecia.Skoro kciuk 66 przesunie sie w lewo na dostateczna odleglosc, trzpien 67 zsuwa sie z górnej powierzchni slizgowej kciuka 66.Ramie 68, osadzone obrotowo na czopie 69, umocowanym w lewym koncu narzadu 64, i znajdujace sie pod dzialaniem sprezyny 70, styka sie prawym swym, zagietym pod pewnym katem koncem 71 z trzpieniem 72, umocowanym na wewnetrznej stro¬ nie ramienia 37/ £ przyciska tfrfcry ta¬ niec ramienia 37 ku dolowiwteew dfcSi^ laniu sprezyny 73, przez co zostaje otwarty zawór 33. ^Cisnienie, ip^iiujace w przestrzeni 21, powoduje przesuwanie sie narzadów 7, 23 w prawo, przyczem suwak tlokowy 7 obraca sie, jak to opi¬ sano powyzej. Tarcza 38 sprzega sie przy- tem z drazkiem 44, który posuwa sie w prawo wraz z narzadem 64. Podczas zas tego ruchu trzpien 67 slizga sie po dolnej powierzchni slizgowej kciuka 66.Jednoczesnie pochyla powierzchnia sli¬ zgowa 74 (fig. 6) ramienia 68 nasuwa sie na trzpien 75, umocowany sztywno w oslonie 1 kurka, wskutek czego prawy koniec ra¬ mienia 68 zostaje podniesiony do góry.Skoro kciuk 66 zajmie swe polozenie nor¬ malne, trzpien 67 zostaje zwolniony, a ra¬ mie 37 pod dzialaniem sprezyny 73 zostaje przekrecone tak, ze zawór 33 zamyka sie ponownie. Nastepnie narzady 7, 23 posu¬ waja sie ponownie w lewo i cale dzialanie powtarza sie od poczatku.Opisane wyzej urzadzenie przelaczajace jest osloniete plyta 76, a tarcza 38 oraz wspóldzialajace z nia narzady — oslona 77.Na fig. 6 plyta 76 jest usunieta.W przykladzie wykonania, uwidocznio- ¦ nym na fig. 9, tlok 23 jest zastapiony przez przepone 78, aby uniknac mozliwego zuzy¬ wania sie uszczelnienia. Poza tern ta od¬ miana kudka jest wykonana w taki sam spo¬ sób, co i odmiana, opisana w zwiazku z fig. 4^-8.Wedlug fig. 10—12 kurek jest polaczo¬ ny ze zwyklym wodomierzem 79. Wodo¬ mierz 79 jest zaopatrzony w tarcze kciuko¬ wa 80, obracana przez jego mechanizm.Ponadto wodomierz 79 jest wyposazony w ramie 81, osadzone obrotowo na czopie 82.Ramie 81 jest zaopatrzone w trzpien 83, który slizga sie po powierzchni obwodowej tarczy kciukowej 80. Tarcza kciukowa po¬ siada wykrój 84, ramie zas 81 jest sprze¬ zone z wodomierzem zapomoca sprezyny — 5 —85- Skierowany nazewnatrz koniec ramie¬ nia 81 jest wyposazony w dzwignie dwura- mienna 86, osadzona obrotowo na czopie 87. Skierowane ku wewnatrz ramie dzwigni 86 jest dociskane zapomoca sprezyny 88 do trzpienia 89. Wobec tego dzwignia dwu- ramiennia 86 moze pokrecac sie w jednym tylko kierunku, mianowicie odwrotnym do kierunku ruchu wskazówki zegara, przytem wbrew dzialaniu sprezyny 88 (fig- 11).Dzwignia dwuramienna 86 przylega zwy¬ kle do dzwigni katowej 90 (fig. 12), osa¬ dzonej obrotowo na sworzniu 91 i wyposa¬ zonej w koniec rozwidlony 92, obejmujacy raczke 48. Skierowane ku zewnatrz ramie dzwigni katowej 90 posiada haczykowaty koniec 93.Skoro przez kurek i wodomierz 79 prze¬ plynie pewna zgóry ustalona ilosc wody, wówczas tarcza kciukowa 80 ustawia sie w polozenie, uwidocznione na fig. lii. Przy¬ tem wykrój 84 umozliwia pociaganie ramie¬ nia 81 ku dolowi przez Sjprezyne 85. Przez to zostaje pokrecona dzwignia katowa 90 i raczka 48 zostaje przesunieta w lewo.Podczas dalszego przeplywu wody przez wodomierz 79 tarcza kciukowa 80 kreci sie w dalszym ciagu, wskutek czego ramie 81 zostaje podniesione ponownie wbrew dzialaniu sprezyny 85. Zanim jednak ramie 81 osiagnie polozenie, uwidocznione na fig. 11, dzwignia dwuramienna 86 zostaje przez siprezyne 88 przerzucona za haczyko¬ waty koniec 93 dzwigni 90 i znajduje sie ponownie ponad tym koncem.Z powyzszego opisu wynika, ze ten ku¬ rek wielodrozny moze byc stosowany w polaczeniu z rozmaitemi urzadzeniami, przyczem urzadzenia te moga posiadac licz¬ ne, przylaczone do nich przewody. Równiez i urzadzenie, poruszajace czesci skladowe kurka, moze byc zmieniane w rozmaity spo¬ sób, nie wykraczajac poza obreb zasady wy¬ nalazku. Tarcza kciukowa 38 moze naprzy- klad posiadac wieksza liczbe wykrojów 40, wobec czego dzialanie kurka moze byc przerywane w rozmaity sposób; poimitto tarcza kciukowa 38 moze byc poruszana tak, iz tarcza ta i suwak tlokowy moga byc pokrecane z niejednakowemi szybkosciami. PL