26 pazdziernika 1932 r. 0 PAT^ CiO^Jta/aP » A BIBLIOTEKA 1 ' f-a-)I RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ OPIS PATENTOWY Nr 16586.KI. 23 b i.Clarence Jackson Frankforter (Lincoln, Nebraska, Stany Zjednoczone Ameryki).Sposób obróbki weglowodorów.Zgloszono 25 wrzesnia 1930 r.Udaieloiió 20 czerwca 1932 r.Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu obróbki cieklych olejów weglowodorowych i destylatów zawierajacych siarke lub zwiazki siarkowe, wodorem lub gazem, za¬ wierajacym wodór, w obecnosci substancji kontaktowej lub katalizatora, Wynalazek ma przedewszystkiem na celu zwiekszenie szybkosci oraz wydajno¬ sci i wytwarzania lzejszych frakcji w zwy¬ klych procesach destylacyjnych i proce¬ sach ^odczepiania przy jednoczesnej prze¬ mianie siarki i zwiazków siarkowych na zwiazki nienagryzajace aparatów.Wynalazek polega na tern, ze wodór albo igaz, zawierajacy wodór, zaktywowany uprzednio lub dopiero w obecnosci oleju lub jednym i drugim sposobem prowadzi sie w zetknieciu z ograniczona czescia ole¬ ju wyplywajacego z glównej raiasy oleju, albo w zetknieciu z ta ograniczona czescia oraz z masa glówna, w celu wytworzenia lotnych zwiazków siarkowych.W celu blizszego wyjasnienia wynalazku opisano go na kilku przykladach w zwiazku z zalaczonemi rysunkami, na których fig. 1 wyobraza schematyczny widok aparatu stosowanego przy wykonaniu niniejszego wynalazku, fig. 2 przedstawia podobny wi¬ dok innego typu aparatu, fig. 3 wyobraza kombinacje urzadzen wedlug fig. 1 i 2, fig. 4 przedstawia podobny do fig. 1 i 2 i 3 widok retorty rurowej, fig. 5 wyobraza szczegól.Na fig. 1 liczba 1 oznaczono przewód odpowiedniego ksztaltu i rodzaju, do któ¬ rego wprowadza sie wodór Itib ziawiei-aia-cy go gaz, jak np. handlowy gaz wodny. Z przewodem tym komunikuje sie rozszerzo¬ na rura czyli komdra 2, zawierajaca mial¬ ko rozdrobniony ogniotrwaly materjal o komóikowatelj budowie, zwykle pumeks, pokryty lub nasycony lub odpowiednio zmieszany z katalizatorem np. platyna.Wielkosc materjalu moze sie zmieniac od stosunkowo drobnego proszku do ziaren o srednicy 1 dala lub wiecej, aby mozliwie jaknajwieksza powierzchnia platyny lezala nazewnatrz. Pod rura 2 umieszczone jest urzadzenie grzejne 3, którem moze byc pal¬ nik gazowy, elektryczna spinala grzejna lub jakikolwiek inny odpowiedni aparat. Z komora 2 na drugim jej koncu komunikuje sie przewód 4. Przewód ten przedluzony jest do wnetrza zwyklej retorty 5 stosowa¬ nej powszechnie do destylacji lub rozszcze¬ piania olejów mineralnych i destylatów.Zgodnie z rysunkiem przewód 4 wcho¬ dzi do retorty ponad poziomem oleju, wy¬ obrazonym linjami kredkowanemu i opu¬ szcza sie nadól, a konczy rura 6. Ta rura moze stanowic jedna cialosc z przewodem albo tez moze stanowic czesc oddzielna przymocowana do ramienia skierowanego nadól. Rura 6 od spodu zaopatrzoma jest w wiele otworów, szczelin lub dziur 7.Pod retorta 5 umieszczony jest odpo¬ wiedni piec lub inne urzadzenie grzejne 8 laczone zwykle z takim apiaratem. Retorta jak zwykle jest zaopatrzona we wpust 9 dla materjalu przeznaczonego do obróbki, wypust 10 dla produktów lotnych oraz kró- ciec spustowy 11.Przy wykonaniu niniejszego sposobu gaz pod odpowiedniem cisnieniem wprowa- dzia sie do przewodu 1, a stamtad do rury 2, gdzie ogrzany dzialaniem ciepla z pal¬ nika 3 styka sie scisle z czynnikiem kata¬ litycznym umieszczonym we wspomnianej komorze 2. Wodór lub gaz, ziawierajacy wodór, nabiera wysokiej aktywnosci, a przeprowadzony przez przewód 4 do rury 6 wywiera bardzo korzystny wplyw na de¬ stylacje lub proces rozszczepiania olejów, dzieki czemu otrzymuje sie wieksza wydaj¬ nosc frakcyj lekkich oraz oslabia sie dzia¬ lanie siarki, Olej w przewodzie 4 dazy do zrówna¬ nia swego poziomu z poziomem w retorcie 5, lecz jesli doplywajace gazy sa pod ci¬ snieniem, to oilej ten zostaje wytloczony.Olej ten oczywiscie bedzie mieszany poniewaz pecherzyki gazu przechodza na¬ dól przez olej w przewodzie 4 i rurze 6, a nastepnie przez otwory 7 w rurze 6 i przez glówna porcje oleju. To przechodzenie ga¬ zu przez olej czyli bulgotanie powoduje dobre mieszianie i wprowadza swiezy olej w zetkniecie z doplywajacym gazem. Po wprowadzeniu do oleju aktywowanego wo¬ doru obrobionego katalitycznie i ogrzanego, poszczególne frakcje oleju szybko i calko¬ wicie sie rozdzielaja, la wieksza czesc roz¬ puszczonej i chemicznie zwiazanej siarki, zawartej w oleju przetwarza sie na siarko¬ wodór, podczas gdy inne1 zwiazki siarki przetwarzaja sie na zwiazki nienagryzaja- ce urzadzen i dajace sie latwo usunac zjia- neimi sposobami.Obróbke aktywowanym wodorem opisa¬ na powyzej prowadzi sie jednoczesnie z destylacja lub rozszczepianiem, przyczem ogrzany olej, poddaay dzialaniu chemicz¬ nemu wodoru oraz dzialaniu jego tempe¬ ratury, szybko sie ulatnia, dzieki czemu lzejsze frakcje i destylaty szybko sie u- suwa.W zwiazku z zastosowianiem materjalu ogniotrwalego nalezy zaznaczyc, ze jako taki stosuje sie wszelki materjal szybko osiagajacy i zachowujacy wysoka tempera¬ ture i chociaz, jako przyklad, podano pu¬ meks, to jednak mozna stosowac wszelkie inne podobne materjaly, powleczone lub zmieszane z katalizatorem. Jako kataliza¬ tor dobrze nadaje sie platyna, lecz oczywi¬ scie istnieje wiele innych katalizatorów równie skutecznych.W opisanej obróbce wodór aktywuje sie — 2 -nazewnatrz retorty destylacyjnej i dopro¬ wadza sie do niej w sitanie ogrzanym. Tem¬ peratura wodoru stykajacego sie z katali¬ zatorem moze sie zmieniac, zaleznie od ja¬ kosci obrabianego oleju, od zadanych pro¬ duktów koncowych, a zatem temperatura jego podczas wprowadzania do oleju moze sie zmieniac w szerokich granicach.Waznem jest jednak, zeby temperatura ta ulatwiala destylacje lub odczepianie lzejszych fnakcyj olejowych i zeby jedno*- czesnie pozwalala na wiazanie sie wodoru z isiarka i zwiazkami siaiflcowemi, w celu wytworzenia gazów siarkowych, jiak siar¬ kowodoru i prostszych zwiazków menadze¬ rajacych urzadzenia.Zgodnie z fig. 2 stosuje sie retorte de¬ stylacyjna podobna do opisanej poprzed¬ nio.Do przewodu 2 doprowadza sie gaz, za¬ wierajacy wodór, albo saim wodór. Prze¬ wód ten wchodzi do retorty ponad pozio¬ mem oleju i, jak opisano poprzednio, opu¬ szcza sie nadól, stanowiac jedna calosc z rura 6 podobna do poprzednio opisanej al¬ bo tez jest z nia polaczony.Rura 6 wykonana jest korzystnie z ma- terj alu nieprzewodzacego elektrycznosci, chociaz na fig. 1 jest oiuai dobrym przewod¬ nikiem.Rura 6 moze byc z zelaza, stali lub in¬ nego stopu, odpowiednio pokrytego mate- rjalem nieprzewodzacym, jak np. szklem, porcelana lub podobnym materj,alem.Rura 6 na fig. 2 i ramie przewodu, z któ¬ rym on sie komunikuje, zaopatrzone sa w opornice elektryczna 12. Nalezy zazna¬ czyc, ze opornica siega ponad poziom oleju po stronie wpustowej przewodu gazowego, a odpowiednio izolowane przewodniki 13, 14 przylaczone sa do przeciwleglych kon¬ ców opornicy elektrycznej. Reostat 15 slu¬ zy do regulowania temperatury grzejni¬ ka 12.Rura, jak wyobrazono na fig. 2, za¬ opatrzona jest w podobne otwory szczeli¬ ny lub szpary, jak na fig. 1, i umieszczona jest w dostatecznej odleglosci ponad dnem retorty, aby umozliwic doplyw i wyplyw oleju z rury i do rury. Koniec tej rury jest zamkniety, oprócz niewielkiagp otworu, sluzacego do wypuszczenia nazewnatrz przewodnika 14 prowadzacego do opornicy.Wezownica oporowa ma ksztalt spirali na wiekszej czesci swej dlugosci, jak to wy¬ obrazono na fig. 2, i ciagnie sie wewnatrz rury 6. jMoze ona zajmowac cala dlugosc tej rury lub tez moze miec dlugosc tylko ta¬ ka, jak wyobrazono na rysunku.Pozadane jest umozliwienie dostatecz- negp zetkniecia gazu z drutem w celu ziakty- wowiania tego gazu przed jego zetknieciem z olejem.Wodór gazowy, przechodzacy przez przewód, styka sie z ogrzanym opornikiem, wykonanym najlepiej z drutu niklowo-chro- 'mowego, przyczem wskultek katalizy wodór ulega aktywacji w znacznym stopniu i sku¬ teczniej dziala, przyspieszajac calkowite odczepienie lzejszych frakcyj oleju oraz wiazac siarke i jefj zwiazki w celu zniesie¬ nia ich zdolnosci nagryzania urzadzen.Rozumie sie, ze wodór lub gaz zawiera¬ jacy wodór, styka sie najpierw z samym goracym drutem, a nastepnie wchodzi do oleju, podczas gdy zarówno olej jak i drut podlegaja dzialaniu wysoko - oporowego grzejnika; jednoczesnie olej wchodzi przez otwory do rury 6 i usiluje wzniesc sie w tej rurze do poziomu oleju w retorcie.Przy uzyciu katalitycznego drutu elek¬ trycznego olej podobniez usiluje osiagnac swój poziom w przewodzie. Jednak gaz wchodzacy do przewodu 2 wytlacza ciecz i oczywiscie zaczyna bulgotac przechodzac nadól przez olej w rurze 6, a potem przez otwory wydostaje sie bulgocac do góry przez glówna porcje oleju. Bulgotanie ga¬ zu w oleju powoduje dobre mieszanie i wprowadza swiezy oleij w zetkniecie z drutem.Chociaz wyobrazono tylko jedna rure 6, — 3 —to jednak rozumie sie, ze mozna ich zasto¬ sowac kilka i polaczyc z odpowiednim przewodem zbiorczym w celu selektywne¬ go doprowadzania gazów do poszczegól¬ nych rur albo do wszystkich, jak to wyobra¬ zono na fig. 5.Gdy wodór zaktywowac w obecnosci grzejników wysoko-oporowych, jak to wy¬ obrazono na fig. 2, ta dla pewnej danej temperatury wydajnosc frakcyj lekkich i szybkosc destylacji jest znacznie wyzsza niz w przypadku wprowadzenia do1 oleju wodoru przeprowadzonego tylko ponad 'pu¬ meksem impregnowanym platyna. Inaczej mówiac obróbka elektryczna jest bardziej skuteczna, chociaz obie obróbki wplywaja bardzo korzystnie na zjawiska katalityczne.Fig. 3 wyobraza urzadzenie, w którem sie stosuje oba rodzaje dzialan katalitycz¬ nych.W wielu przypadkach moze byc ko- rzystnem stosowanie obu dzialan katali¬ tycznych, natomiast w innych korzystniej¬ sze jest jedno tylko z tych dzialan. Prócz tego moze byc pozadanem poczatkowe sto¬ sowanie obu tych dzialan jednoczesnie lub naprzemian, albo tez stosowanie z poczat¬ ku tylko jednego dzialania, a w dalszej czesci procesu równiez i drugiego.W zwiazku z fig. 3 nalezy zaznaczyc, ze katalizator ziarnisty ogrzewa sie zapo- moca tego samego zródla co i retorte de¬ stylacyjna, co znacznie wplywa na za¬ oszczedzenie paliwa. Jesli ziarnisty katali¬ zator nie jest umieszczony w piecu lub w sasiedztwie palnika, jak to wyobrazono n,a fig- 3, i gdy pozadane jest ogrzewanie go cieplem gazów piecowych, to do komory mozna wprowadzac pewna ich ilosc przez odpowiednie odgalezienie tak, iz komora ta i zawarty w niej materjal beda podobnie ogrzewane. Moze byc równiez pozadane stosowanie obu srodków do katalitycznej obróbki wodoru, polaczonych z retorta za- pomoca osobnych przewodów dl: wprowa¬ dzania wodoru do oleju.Fig. 4 wyobraza zastosowanie wynalaz¬ ku do znanego typu retorty rurowej. Moz¬ na tu stosowac jedno lub oba dzialania ka¬ talityczne w sposób opisany powyzej, przy- czem pozadane jest wprowadzanie gazów do retorty w dwóch lub wiecej punktach.Innemi islowy stosuje sie dwie lub wiecej rur 6 rozgalezionych w retorcie i pograzo¬ nych w oleju.Dobrze jest wprowadzac zaktywowany wodór wiecej niz w jednym punkcie obwo¬ du w retorcie destylacyjnej. Nieprzewodza- ce elektrycznosci rury lub przewody 6, za¬ wierajace druty oporowe, umieszcza sie wspólsrodkowo w jednym lub kilku odcin¬ kach rurowych. Polaczenia sa umieszczone w retorcie rurowej korzystnie w punktach gdzie olej jest starannie podgrzany. Dzia¬ lanie wynalazku lacznie z tego rodzaju re¬ torta jest podobne do dzialania retorty ty¬ pu kotlowego lub retorty dzialajacej z przerwami lub nawpól ciagle.Rury lub przewody, sluzace do prowa¬ dzenia zaktywowanego gazu, moga miec rozmaite ksztalty i jak wyobrazono na fig. 5 mozna kilka takich przewodów polaczyc ze wspólnym przewodem zbiorczym. Przewo¬ dy takie moga zawierac opornik elekttrycz- ny albo tez moga byc wykonane podobnie jak na fig. 1. W razie potrzeby kazda z rur moze byc zaopatrzona w zawór tak, iz ilosc gazu, stykajaca sie z olejem moze byc sta¬ rannie kontrolowana.Poniewaz ponad poziomem oleju rury nie posiadaja otworu, wiec caly zaktywo¬ wany gaz wchodzi do olejiu i przechodzi przez ten olej bez wzgledu na to, czy sie stosuje drut elektryczny czy sie go nie sto- sulje.Srednica drutu oporowego moze sie zmieniac w szerokich granicach.I chociaz w przypadku niniejszym za¬ stosowano wzorcowy drult niklowo-chro¬ mowy, to jednak czynnikami regulujacemi grubosc drutu sa natezenia mechaniczne oraz zuzycie pradu potrzebne do podtrzy- — 4 -mania odpowiedniej temperatury w danych warunkach, jak np. dla danego typu oleju i retorty, w której sie go obrabia.Dlugosc drutu i jego srednica zaleza od nastepujacych warunków: 1) od ksztaltu i pojemnosci retorty danego typu, 2) od: tem¬ peratury potrzebnej do obróbki danego oleju i otrzymywania zadanych produktów.Oczywiscie drut, dostatecznie ciezki dla temperatury 815°C, doskonale bedzie slu¬ zyl dla temperatur ponizej tego punktu, lecz drut wystarczajacy dla 538°C nie moze sluzyc w temperaturach iwyzszych, 3) od elektrycznych wlasciwosci drutu, od jego oporu i i d., co znowu decyduje o pradzie i otrzymywanych temperaturach.Aparat do skraplania i odzyskiwania cial ulotnioliych moze byc jakiegokolwiek znanego typu.Gaz trwaly wytwarza sie w procesie niniejszym w ilosci niewiele wiekszej od ilosci wytwarzanej w zwyklych procesach destylacji i w znacznie mniejszej niz w procesach rozszczepiania. Gaz trwaly na¬ lezy sprezyc i oziebic w celu odzyskania zen weglowodorów, dajacych sie skroplic i sluzacych do wyrobu lekkiej gazoliny, da¬ jacej sie porównac z gazollina z gazu natu¬ ralnego lub z tak zwana gazolina kopalna.Gazy, nie dajace sie skroplic, zdatne sa ja¬ ko paliwo, oraz do utleniania, przyczem wytwarzaja sie alkohole, aldehydy i t. d., albo tez mozna je chlorowac, wytwarzajac rozmaite weglowodory chlorowane, które zkdlei czeistokroc sie hydrolizuje w celu o- trzymania rozmaitych alkoholi, jak to jesit dobrze znane w praktyce dotychczasowej.Czas trwania obróbki to jest czias prze¬ plywu zaktywowanego gazu przez destylo¬ wana mieszanine weglowodorów zalezy od nastepujacych czynników: 1) od chemicz¬ nej natury weglowodorów, zawartych w o- leju surowym, lub od rodzaju innych mie¬ szanin obrabianych weglowodorów, 2) od wlasciwosci fizycznych oleju surowego lub innych mieszanin weglowodorowych, a za¬ tem od wlasciwosci gazolitty, niafty, desty¬ latów, frakcyj smarowych, oleju uzywajnego jako paliwo i t. d-, wystepujacych natural¬ nie w obrabianym ladunku, 3) od zadanych produktów jakie ma sie otrzymac po oczy¬ szczeniu, A zatem moze byc pozadane trak¬ towanie oleju przez czas dluzszy, az do rozszczepienia i odsiarkowania calego la¬ dunku w retorcie. Z drugiej strony moze byc pozadane stosowanie tylko krótkiej obróbki, jesli tylko lzejsze frakcje ladun¬ ku sa potrzebne, W retorcie rurowej, pracujacej pod ci¬ snieniem stalem, a zatem stalem w calym ladunku, czynnik czasu nie da sie latwo kontrolowac. W tym przypadku ilosc wo¬ doru nalezaloby regulowac, stosujac jeden lub wiecej przewodów do wprowadzania gazu. Temperature doplywajacego ziakty- wowanego gazu nalezaloby regulowac, zmieniajac temperature pumeksu albo go¬ racego drutu lalbo jednego i drugiego. Te zmiany w ilosci i temperaturze doplywaja¬ cego gazu powinny oczywiscie zmieniac wy¬ dajnosc rozszczepiania i odsiarkowania, 4) od ilosci siarki lub zwiazków siarkowych, zawartych w obrabianym ladunku, od cze¬ go równiez zalezy temperatura, do jakiej ogrzewa sie zaktywowany gaz. Podobniez od zawartosci siarki lub jej zwiazków zale¬ zy temperatura pumeksu lub jakiejkolwiek jego namiastki a takze temperatura gora¬ cego drutu. Tak samo czas wystawienia o- leju na dzialanie zaktywowanego gazu za¬ lezy od ilosci siarki i zwiazków siarkowych zawartych w obrabianym oleju. Jesli za¬ wartosc ta jest duza, to obróbka powinna trwac dluzej, jesli zas jest niewielka to sto¬ suje sie obróbke krótsza.Ogólnie biorac, obróbke prowadzi sie dopóty, az próbka wywiazanych gazów i par wykaze zaledwie slady siarkowodoru.W niektórych przypadkach otrzymywano niewielkie ilosci tlustej koksowatej pozo¬ stalosci, jesli proces prowadzono az do praktycznie calkowitego oddestylowania po- — 5 —czatkowego ladunku ropym West Texas, zawierajacej duzo siarki. W pewnych przy¬ padkach pozadianem byloby raczej pomi¬ niecie surowca, o którym wiadomo, ze daje stosunkowo mala ilosc gazoliny i duza po¬ zostalosc zdatna jedynie jako paliwo.Objetosc potrzebnego gazu zalezy od kilku czynników, a mianowicie: 1) od che¬ micznych wlasciwosci weglowodorów, wy¬ stepujacych w naturalnych ladunkach ole¬ ju, 2) od chemicznych wlasciwosci siarki i Ijej zwiazków w obrabianym ladunku, 3) od ilosci wodoru w zaktywowanym gazie, 4) od wymagan rafinerji, co do zawartosci siarki w wytwarzanych produktach.Ilosc gazu, potrzebnego w procesie ni¬ niejszym jest stosunkowo mala. Wynosi ona w przyblizeniu 8*49 m3 = 8490 1 han¬ dlowego gazu wodnego na beczke ropy z West Texas, zawierajacej duzo siarki.Pewne aleje wymagaja tylko niewielkiej ilosci gazu1 inne zas moga wymagac sto¬ sunkowo wiekszych ilosci. Okolicznosc, ze wszystkie gazy pochodzace z retorty moz¬ na zastosowac jako paliwo lub w proce¬ sach chemicznych, nie pqzwala na stosowa¬ nie zbyt wielkiej ilosci gazu, stanowiacej niepotrzebny naklad.Im wyzsza jest temperatura gazu, bio¬ rac praktycznie (bez ograniczenia teore¬ tycznego), tern szybsze ject usuwanie siar¬ ki i destylacja. W temperaturach od 232 do 260°C zaczyna sie dzialanie gazu przy¬ najmniej na niektóre ropy. W 421 do 538°C dzialanie to jest szybkie. A w temperatu¬ rach jeszcze wyzszych dzialanie to jest znacznie spotegowane. Niewatpliwie wyz¬ sze temperatury pumeksu oraz katalizato¬ ra obrobionego pumeksem znacznie zwiek¬ szaja reaktywnosc gazu. Ujawnia sie to nie- tylko przez zwiekszenie temperatury gazu, lecz i przez to, ze im goretszy jest katali¬ zator, tem wieksza jest aktywacja gazu po¬ za teoretyczna 100% -owa aktywacja. Che¬ miczny mechanizm aktywacji gazu jest o- czywiscie znany bardzo niedokladnie.Wkracza* to w dziedzine zaburzen czastecz¬ kowych i atomowych podlegajacych rów¬ nowadze niestalej. Ta równowaga niestala jest odwracalna i to wlasnie nazywamy stanem zaktywowanym ciala.Goracy drut czyli elektryczny element katalizacyjny moze byc ogrzany od tempe¬ ratury 393—426°C do 815—871°C Dzia¬ lanie jego jest slabe w temperaturze 421°C, a nadzwyczaj energiczne w 815QC. Drut mozna doprowadzic do temperatury powy¬ zej 1037°C, lecz temperatura ta ogólnie biorac jest niepozadana, poniewaz powo¬ duje zbyt silne rozszczepianie. Doskonale wyniki otrzymuje sie utrzymujac drut w temperaturze 815°C.Aktywacje gazu i rozszczepianie oleju w zetknieciu jego z drutem powoduje zja¬ wisko, zmane jako termojonowe. Dzialanie to towarzyszy dzialaniu, któreby mozna na¬ zwac reakcja czysto cieplna lub rozkladem termo-chemicznym. Wiadomo dobrze, ze atomy pewnych pierwiastków ulegaja „dy- sturf)acjiM pod dzialaniem- jonów uwolnio¬ nych z goracych metali. Naogól metale te musza byc rozgrzane przynajmniej do wi¬ docznego czerwonego zaru w celu wzmo¬ zenia efektu i niewszystkie anetale zacho¬ wuja sie podobnie w podobnych warun¬ kach. A zatem energja elektryczna bierze równiez pewien udzial przy aktywowaniu gazu.W zwiazku z ziarnista budowa uzytego materjialu, pokrytego katalizatorem nalezy zaznaczyc, ze materjal ten nie powinien byc zbyt drobny, poniewaz zbytnie jego rozdrobnienie utrudnialoby przeplyw gazu.Pozadane jest, zeby czesci roztartego pu¬ meksu lub innego ziarnistego miaterjalu by¬ ly równej wielkosci, zeby nie istnialo zbyt wiele miejsc próznych, a jednoczesnie po¬ zadana jest najwieksza powierzchnia po¬ kryta katalizatorem.Zamiast ziarnistego pumeksu pokryte¬ go, impregnowanego lub zmieszanego z ka¬ talizatorem, moznja stosowac jakikolwiek — 6 —inny porowaty ogniotrwaly materjal ziem¬ ny; do tego celu moze sluzyc glinka albo tez cegla ogniotrwala. Porowatosc tych materjalów jest konieczna. Dzieki niej bo¬ wiem platyna lub inny metal mozna roz¬ miescic na bardzo duzej powierzchni. Im wieksza jest powierzchnia wystawiona na dzialanie gazu, tern silniejsza jest jego ak¬ tywacja. Oczywiscie nalezy stosowac sub¬ stancje niereagujaca chemicznie z katali¬ zatorem i nierozkladajaca go.Nalezy stosowac katalizator o wysokiej temperaturze topnienia, o niewielkiem po¬ winowactwie do tlenu, tlenków wegla lub azotu, albo tez azotu pierwiastkowego, znajdujacych sie w handlowym gazie wod¬ nym. Pozadane jest stosowanie zlota, iry¬ du lub jakiegokolwiek metalu szlachetne¬ go, a w razie potrzeby zamiast platyny mozna stosowac srebro. Platyna i metale z grupy platynowców daja sie latwo roz¬ prowadzac w postaci dobrze rozmieszczonej cienkiej i porowatej blonki ma powierzchni pumeksu lub innego materjalu. Mozna równiez stosowac chrom pod warunkiem Usuniecia w sposób ekonomiczny trudno¬ sci jeigo rozmieszczenia na pumeksie. Po¬ mimo swej kosztownosci platyna jest jed¬ nym z najlepszych metali, sluzacych do tego celu. Trwalosc katalizatora w proce¬ sie jest nieograniczona, poniewaz nie po¬ trzeba stale zastepowac kosztownego ma¬ terjalu. A nawet po jego zniszczeniu, co moze sie zdarzyc po dlugotrwalem uzyciu, mozna go odzyskac bez specjalnych ko¬ sztów.Zgodnie z wynalazkiem stosuje sie drut metalowy, wykazujacy zadane wlasciwosci katalityczne oraz dostateczny qpór elek¬ tryczny, ogrzewajacy sie dobrze podczas przeplywu pradu oraz nieutleniajacy sie la¬ two ani tez niereagujacy z olejem, siarka lub zwiakami siarki, zawartemi w gazie.Oczywiscie drut ten nie powinien sie topic nawet w wysokiej temperaturze. Odpo¬ wiednim jest wiec drut platynowy albo platynowo-irydcwy, który moze sluzyc tak samo jak 'stop platyno-rodowy. Druty te sa mniejsze od drutów z nichromu lub chro- melu i sa mniej odporne mechanicznie.Cisnienie potrzebne do pedzenia zakty- wowanego wodoru do retorty oraz przez olej jest w wielu przypadkach niezbyt du¬ ze, lecz w razie potrzeby w celu sprzeze¬ nia gazu do dostatecznego cisnienia ula¬ twiajacego scisle jego zetkniecie z olejem, mozna zastosowac urzadzenia stlaczajace zwyklego typu.Chociaz opisany proces wykonany jest niepodobnie do przewaznej ilosci procesów rozszczepiania, bo bez cisnienia, to jednak¬ ze nadaje sie on równiez i do takiego roz¬ szczepiania i destylacji, gdzie wchodzi w 'gre równiez i cisnienie. W pewnych przy¬ padkach rozszczepianie i destylacje usku¬ tecznia sie w obecnosci elementów katali¬ tycznych o wysokim oporze oraz w obec¬ nosci zaktywowanego gazu. Próby porów¬ nawcze wykazaly, ze pracujac w tempera¬ turze zwyklych procesów destylacji przy powolnym odpedzaniu frakcyj lzejszych oraz stosujac zaktywowany gaz lacznie z opornikiem elektrycznym i nie zwiekszajac temperatury pieca, mozna znacznie szyb¬ ciej odpedzic lzejsze frakcje i znacznie zwiekszyc ich wydajnosc.Przy wykonaniu prób wedlug sposobu niniejszego olej surowy i ciezki destylat, z których kazdy zawieral okolo 2,5 do 3% siarki, poddano obróbce, i okazalo sie, ze zasadniczo % czesci siarki zostalo usunie¬ te w postaci siarkowodoru.W innej próbie surowca o wysokiej za¬ wartosci siarki udalo sie usunac % calej ilosci siarki w postaci siarkowodoru, Chemiczna przemiana silnie nagryza¬ jacej siarki i jej zwiazków na postac me¬ nadzera jaca czesci metalowych urzadzenia rafinacyjnego, nastepuje zarówno w roz¬ maitych frakcjach oddestylowanych, jak i w pozostalosciach, pozostalych w retorcie i usuwanych przez rure z retorty albo z — 7 —dna wiez skraplajacych lub bulgotkowych.Dzieki temu, a takze ze wzgledu na' zwiek¬ szona wydajnosc frakcyj i destylatów spo¬ sób niniejszy jest bardzo ekonomiczny i doskonale zdatny do handlowej rafmacji weglowodorów bez wzgledu na to, czy za¬ wieraja one czesci frakcyj ciezkich czy nie.Sposobem opisanym w zwiazku z fig. 1 rozszczepia sie slabiej niz sposobem opi¬ sanym w zwiazku z fig. 2 i 3. Goracy zakty- wowany wodór lub inny uzyty gaz dziala do pewnego stopnia rozszczepiajaco, po¬ niewaz dziala tutaj cieplo na duze cza¬ steczki weglowodorów, lecz cieplo to jest niedostateczne do wywolania temperatury, powodujacej rozklad termo - chemiczny, czyli wlasciwe rozszczepianie. Cieplo to powoduje raczej reakcje wodoru z siarka.Goracy drut lub katalitycznie zenergi- zowany element elektryczny stanowi waz¬ ny czynnik podczas zabiegu rozszczepiania.Stykajac sie z nim i z olejem zaktywowa- ny wodór powoduje natychmiastowy roz¬ klad termo-chemiczny i zwiazanie siarki. PL