* £ Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu wydzielania stalych czastek z cieczy i urza¬ dzenia sluzacego do przeprowadzania tego sposobu.Praca wedlug niniejszego wynalazku od¬ bywa sie bez przerwy, a urzadzenie sklada sie z komory, w której czastki osadzaja sie i która zaopatrzona jest w przyrzady slu¬ zace do odprowadzania osadzonych mate- rjalów do drugiej komory. Urzadzenie to nadaje sie zwlaszcza do wydzielania ciez¬ szych czesci materjalów stalych, zawar¬ tych w plynacej cieczy, w pierwszej komo¬ rze, podczas gdy czastki, osadzajace sie z niniejsza szybkoscia, odplywaja do drugiej komory, w której osadzaja sie i zostaja przeprowadzane zpowrotem do komory pierwszej. Umozliwia to dokladne sortowa¬ nie stalych materjalów.Proponowano juz polaczenie komory, w której osadzaja sie stale materjaly, z urza¬ dzeniem sortuj aceni. Urzadzenia sluzace do osadzania pozostaja jednak w takim zwiazku z urzadzeniami sortujacemi, ze naj¬ mniejsza zmiana budowy lub . dzialania jednego z urzadzen -wplywa szkodliwie.Oprócz tego urzadzenia te nie nadaja sie dla wielu celów np. do oczyszczania wielr kich ilosci cieczy i wydzielania z nich sto¬ sunkowo malych ilosci ciezszych materja¬ lów, 00 wymaga komory o -wielkich wymiar rach, odpowiadajacych szybkosci przeply-Vii i istosunkowo malego urzadzenia do sortowania.* Wedlug Wynalazku dzialalnosc komory, w której osadzaja sie stale materjaly, po¬ lega na zasadzie wydzielania stalych cze¬ sci droga mokra, a sama komora wykona¬ na jest z dowolnego odpowiedniego mate- rjalu np. z betonu, podczas gdy komora, w której odbywa sie sortowanie, jest nieza¬ lezna od komory pierwszej.Wynalazek nadaje sie zwlaszcza do wy¬ dzielania piasku z wody odplywajacej z kanalów. Wode te przeprowadzano dotych¬ czas przez dlugie równolegle kanaly, w któ¬ rych osadzal sie piasek, a po osadzeniu sie pewnej ilosci piasku zamykano doplyw wo¬ dy i usuwano ten materjal. Poniewaz jed¬ nak zawiera on znaczne ilosci materjalów organicznych, (koniecznem jest jego oczy¬ szczanie.Dotychczas nie bylo mozliwe wydziela¬ nie piasku z wody, odplywajacej z kana¬ lów, zapomoca urzadzen sortujacych, pra¬ cujacych skadinad zadowalniajaoo. Powo¬ dem tego sa male ilosci piasku w takiej wodzie, znaczne wahania poziomu wody podczas suszy i podczas deszczów, a zwla¬ szcza trudnosc usuwania z piasku rozmai¬ tych materjalów, jak szmat, papierów lub podobnych.Stosownie do wynalazku piasek osadza sie w wielkiej i stosunkowo plytkiej komo¬ rze, poczem materjaly organiczne dopro¬ wadza sie zapomoca zgrzebel do drugiej komory. Urzadzenie sortujace, umieszczo¬ ne w tej komorze, wydziela piasek, nada¬ jac mu takie ruchy, ze materjaly organicz¬ ne unosza sie i zostaja przeprowadzone zpowrotem do pierwszej komory. W komo¬ rze pozostaje wiec czysty piasek; Urzadzenie sortujace posiada zgrzebla przesuwane wprzód i wstecz, dzieki1 czemu ciecz w tej komorze otrzymuje ruchy, po¬ wodujace unoszenie sie czastek organicz¬ nych.Dno drugiej komory jest ukosne, a pia¬ sek odprowadza sie na górny koniec tego dna wystajacego ponad poziomem wody.Usuwanie materjalów organicznych w urza¬ dzeniach dotychczas stosowanych bylo nie¬ mozliwe, jezeli piasek znajdowal sie na po¬ wierzchni wody. Wynalazek zas umozliwia usuwanie calkowitej ilosci materjalów or¬ ganicznych.Spad dna komory drugiej zalezy od ro¬ dzaju piasku, a poniewaz najkorzystniej jest doprowadzac materjaly z komory pierwszej do nizszego konca tego dna, je¬ go wyzszy koniec moze byc nieco wiecej oddalony od pierwszej komory. Materjaly organiczne odplywaja zpowrotem do pierw¬ szej komory pod dzialaniem wlasnego cie¬ zaru, niezaleznie od zmian poziomu cie¬ czy. Oprócz tego urzadzenie zapobiega -od¬ plywowi piasku z komory drugiej do komo¬ ry pierwszej.Na rysunku fig. 1 uwidocznia urzadze¬ nie w rzucie poziomym, fig. 2 — w przekro¬ ju pionowym wzdluz linji 2—2 na fig. 1, fig. 3 —w przekroju wzdluz linji 3—3 na fig. 1, fig, 4 — w zwiekszonej podzialce w widoku czesc urzadzenia, na którem sa u- mieiszczone zgrzebla komory pierwszej, a fig. 5 —- urzadzenie wedlug fig. 1 w przekroju wzdluz linji 5—5 na tej fig. Fig. 6, 7 i 8 przedstawiaja w przekrojach pionowych zgrzebla komory drugiej, a fig. 9 i 10 — w perspektywie kanal, który sluzy do odpro¬ wadzania lekkich materjalów z drugiej ko¬ mory, w miejscu pozostajacem poza pierw¬ sza komora, a wzglednie do odprowadzania ich bezposrednio do pierwszej komory.Komora 20 posiada ksztalt dowolny, najkorzystniejszy jednak jest on wówczas, gdy dlugosc komory jest wieksza niz szero¬ kosc, odpowiednio do ksztaltu stosowanych obecnie komór do osadzania piasku. Urza¬ dzenie do odprowadzania osadzonych ma¬ terjalów, umieszczone w tej komorze, po¬ zwala pracowac z przerwami lub bez przerw, a w ostatnim wypadku wymiary komory moga byc mniejsze. Do odprowa- — 2 —tkania nadaje sie urzadzenie dowolnego ro¬ dzaju, zaleznie od ksztaltu komory. Urza¬ dzenia takie, posiadajac obracajace sie ze¬ bra, umozliwiaja przesuwanie materjalu ku scianom komory, ulatwiaja wiec równiez u- mieszczenie drugiej komory, do której ma¬ terjaly te zostaja przeprowadzane. Komo¬ ra przedstawiona na rysunku nadaje sie najstosowniej i posiada w przekroju po¬ przecznym ksztalt czworokatny, który wy¬ maga najmniej miejsca i umozliwia latwe wykonanie komory z betonu. Przeplyw cie¬ czy przez takie komory jest równomierny, dzieki czemu osiaga sie równomierna szyb¬ kosc we wszelkich czesciach komory, a wiec dokladne osadzanie sie materjalów stalych na malej powierzchni.Urzadzenie, przedstawione na rysunku, sluzy do wydzielania piasku z wody, od¬ plywajacej z kanalów. Woda doplywa z kanalu 21 przez kanal 22 i otwory 23 do komory 20. Otwory 23 zastosowane sa wzdluz calej dlugosci jednej sciany komo¬ ry w takich oddaleniach jeden od drugiego, ze we wszelkich czesciach komory powstaje równomierny prad wody. W tym kierunku dziala równiez zwezenie kanalu 22, jak tez zastosowanie plyt 24, które przeprowadza¬ ja odpowiednia czesc wody z kanalu 22 do komory 20. Plyty te sa wykonane z betonu, ustawione pionowo i posiadaja w przekroju poprzecznym ksztalt odpowiadajacy stru¬ mieniowi. Ilosc doprowadzanej wody regu¬ luje sie zapomoca przestawiania plyt 24 na trzpieniach 25, które umieszczone sa w otworach 23 (fig. 5 i 9).Woda plynie równomiernie przez ko¬ more 20 z szybkoscia znacznie mniejsza niz szybkosc jej w kanale 23, a wymiary komory 20 sa takie, iz woda pozostaje w niej az do zupelnego osadzenia sie stalych czastek z szybkoscia wieksza niz pewna oznaczona szybkosc, konieczna normalnie do osadizajnia stalych czastek. Z komory 20 woda, zawierajaca ewentualnie nieosadzo- ne materjaly, odplywa przez zastawe 26, do kanalu: 27, polaczonego z kanalem 28.Kanaly 21 i 28 polaczone sa ze soba kana¬ lem 29, przeprowadzonym naokolo komory 20 i zamknietym zwykle drzwiczkami 30.Celem uniemchomienia urzadzenia osadza¬ jacego otwiera sie drzwiczki 30 i wsuwa sie w otwory 31 zapory, zamykajace przeplyw z kanalów 21, wzglednie 27, do kanalów 22, a wzglednie 28.W srodkowej czesci komory, mianowi¬ cie ponad poziomem cieczy, obraca sie na filarze 34 os 33 (fig. 3 i 5), na której umo¬ cowane sa ramiona 32. Ramiona te posia¬ daja pionowe zgrzebla 35, siegajace wdól i umocowane pod takim katem, ze przy obro^ cie ramion 32 zgrzebla przesuwaja stale materjaly ku scianom komory 20. Kazde ramie 32 zaopatrzone jest na koncu ze¬ wnetrznym w lopate 36, wykonana z tasmy metalowej, wypuklej w kierunku piono¬ wym. Lopaty przymocowane sa do dolnych powierzchni ramion, a ich wewnetrzne scia¬ ny sa w przyblizeniu równolegle do zgrze¬ bel, podczas gdy sciany wewnetrzne sa nie¬ co ukosne, zapobiegaja wiec zaciskaniu sie piasku pomiedzy sciana lopaty a sciana ko¬ mory 20. Ramiona 32 nagromadzaja mate¬ rjaly stale w przestrzeni kolistej, siegajac od slupa 34 do drogi, na której przesuwaja sie lopaty 36, i doprowadzaja je do tych lopat.Na osi 33 ulozyskowana jest rama 37, na której zewnetrznym koncu umieszczone jest kolo 39, opierajace sie o szyne 38, za¬ stosowana wzdluz obwodu komory 20. Sil* nik 40 ustawiony na ramie 37 napedza za* pomoca pasa 41 i krazka 42, przenoszacego ruchy na slimak 43, kolo slimakowe 44, a wzglednie kolo stozkowe 45, zazebiajace sie z kolem stozkowem 46, które osadzone jest na wspólnym wale z kolem 39. Krazki 47 utrzymuja kolo 39 w jego polozeniu na szynie 38- Wewnetrzny koniec ramy 37 opiera sie na obracajacej sie osi 33, a rama 37 odpo¬ wiednio sie przesuwa podluznie, skoro kolo - 3 -39 zbliza sie do rogów komory 20 lub od¬ dala od nich, W tym celu os 33 osadzona jest na slupie 34 zapomoca krazków 47, jak równiez zaopatrzona ]est w krazki 49, na których opieraja sie ramiona 48 ramy 37. Krazki poziome 50 umocowane do osi 33 stykaja sie z wewnetrznemi powierzch¬ niami ramion 48 i zapobiegaja przesuwaniu sie ramy 37, oraz obracaja sama os 33.Przesuwaniu sie osi w kierunku poziomym zapobiega sworzen 51, przechodzacy przez os i ulozyskowany w slupie 34.Odprowadzanie materjalów, osadzonych w rogach komory 20, uskutecznia sie zapo¬ moca lopaty 52, której ksztalt odpowiada ksztaltowi, lopat 36, a szerokosc oddaleniu rogu komory 20 od przestrzeni, na której przesuwaja sie lopaty 36. Ramie 32, znaj¬ dujace sie pod rama 37, jest krótsze i nie posiada lopaty 36. Lopata 52 polaczona jest z rama 37 zapomoca zerdzi 53, 54, z któ¬ rych zerdz 54 przymocowana jest na jed¬ nym koncu do plyty 52a lopaty 52, a na drugim do ramienia 48. Komore, do której odprowadza sie piasek, umieszcza sie tak, iz dostaje sie on do niej latwo, a woda za¬ wierajaca czastki, osadzajace sie powoli, moze byc przeprowadzana zpowrotem do pierwszej komory. Przy wykonaniu uwi- docznionem na rysunku, komora 55, sluza¬ ca do powolnego osadzania, posiada dno ukosne, przyczem dolny jego koniec znaj¬ duje sie tuz przy obwodzie komory 20, dzieki czemu piasek dostaje sie latwo do komory 55. Górny koniec dna znajduje sie powyzej najwyzszego poziomu wody (H. W). Materjaly osadzone zostaja prze¬ prowadzane wzdluz tego dna wgóre, a mia¬ nowicie zostaja one odprowadzane z ko¬ mory 55 calkowicie lub tez otrzymuja one takie ruchy, ze czastki lekkie unosza sie i plyna zpowrotem do komory 20. Stosuje sie to przy osadzaniu piasku z wody kanalów, a mianowicie celem wydzielania materja¬ lów organicznych tak, iz otrzynjuje sie czy¬ sty piasek.Mozna stosowac dla1 tego celu urzadze¬ nia rozmaicie wykonane, pracuj cyce zarówno bez przerwy, jak tez z przerwami, najko¬ rzystniejsze jednak okazaly sie urzadzenia, posiadajace zgrzebla ruchome, które umoz¬ liwiaja odpowiednie regulowanie wydziela¬ nia, Komora 55 jest równolegla do jednej ze scian komory 20, a dolny koniec jej dna 56 polaczony jest 'zapomoca pochylni 57 z dnem komory 20. Pochylnia ta zastosowa¬ na jest w srodkowej czesci na jednej stro¬ nie komory 20 i konczy sie w tej komorze tak, iz materjal osadzony dostaje sie z lo¬ pat 36 na pochylnie 57. W komorze 55 u- mieszczone sa zgrzebla 58 przymocowane do korytek 59, które polaczone sa zapomoca zerdzi 60 i wodzików 61 z dolnemi ramio¬ nami drazków 62, 63. Górne ramiona tych drazków, polaczone ze soba zerdziami 64, posiadaja ramiona 65 uruchomiane kciu¬ kiem 66 walu 67 tak, iz zgrzebla 58 przesu¬ waja sie z przerwami w kierunku pozio¬ mym, a wiec oddalaja sie od dna 56 i zbli¬ zaja sie do tego dna. Do przesuwania zgrzebel wzdluz dna 56 sluzy korbowód 69, przymocowany do plyty 70 z korytkami 59 i polaczony z korba 68, umieszczona na, wale 67.Jezeli woda oczyszczana zawiera wiel¬ kie ilosci materjalów wlóknistych, papieru i podobnych, moga one przylegac do czesci urzadzenia znajdujacych sie ponad pozio¬ mem wody. Jest to nieestetyczne i daje po¬ wód do zlej woni, jak tez do przeszkód w ruchu, skoro materjaly te opadaja na po¬ wierzchnie, na której przesuwaja sie zgrze¬ bla. Przy wykonaniu, przedstawionem na fig. 2, korytka 59 umieszczone sa w takiej wysokosci ponad dnem 56, ze w kazdym wypadku znajduja sie one ponad pozio¬ mem cieczy, podczas gdy zgrzebla 58 sa odpowiednio szersze i polaczone zapomo¬ ca pionowych laczników z korytkami 59.Wszelkie czesci, przesuwajace sie wpoprzek kierunku przeplywu wody, posiadaja wiec ^ 4 ^powierzchnie w przyblizeniu pionowe, dzie¬ ki czemu zapobiega sie nagromadzeniu ma- terjalów wzdluz tych powierzchni.Dolny drazek 63 polaczony jest prze¬ gubowo z ramieniem drazka 71, który ob¬ raca sie na zerdzi, umieszczonej na bocznej scianie komory 55. Lina, umocowana do górnego ramienia drazka 71, owinieta jest o krazek 73 tak, iz przy obrocie tego ostat¬ niego drazek 63 podnosi sie wraz z dolnym koncem korytek 59. Przez rure 74, przecho¬ dzaca wpoprzek komory 55 i zaopatrzona w otwory, doplywa woda na piasek w miej¬ scu, w którem znajduje sie on ponad pozio¬ mem cieczy. Poniewaz poziom ten zmienia sie, rura 74 obraca sie w lozyskach 75, a poniewaz posiada rekojescie 76, to stru¬ mien wody moze byc skierowany doklad¬ nie na piasek oplakiwany.Jezeli woda z kanalów doplywa do dwóch komór 20 umieszczonych obok sie¬ bie (fig, 1), gdy stosuje sie wiec dwie ko¬ mory 55, urzadzenia zastosowane w tej ko¬ morze sa ze wzgledu na wal 67 przestawio¬ ne o 180a tak, iz ciag, powstajacy przy ru¬ chu wstecz jednego urzadzenia, ulatwia ruch drugiego urzadzenia wprzód, co u- mozliwia równomierne obciazanie .silni¬ ka.Jak wymieniono, urzadzenie wedlug wy¬ nalazku umozliwia równiez przeprowadza¬ nie cieczy, w której unosza sie czastki lek¬ kie, zpowroiem do komory 20. W tym celu komory 55 i 20 musza byc ze soba w odpo¬ wiedni sposób polaczone tak, iz woda prze¬ plywa bez przeszkody z jednej komory do drugiej. Przy wykonaniu wedlug fig. 2 po¬ laczenie to przerwane jest filarem 77, pod¬ pierajacym sciane, na której umieszczona jest szyna 38.Spadek dna 56 komory 55 zalezy od ro¬ dzaju osadzanych materjalów, jak tez szyb¬ kosci przeplywu cieczy. Dolny koniec dna powinien byc tak umieszczony, aby mate- rjaly dostawaly sie latwo z komory 20 do tego konca, podczas gdy drugi koniec mo¬ ze wystawac ponad najwyzszy poziom wody, a pomimo to znajdowac si^ blisko komory 20. Wobec tego krawedz górna o- tworu laczacego obie komory odpowiada w przyblizeniu najwyzszemu poziomowi wo¬ dy (woda wysoka H. W.), podczas gdy dol¬ na krawedz znajduje sie pod najnizszym poziomem wody (L. W, Fig. 10).W innych warunkach przestrzen komo¬ ry 55 pomiedzy oboma poziomami wody znajduje sie w wiekszem oddaleniu od ko¬ mory 20, a mianowicie z powodu dlugosci komory 55, ksztaltu komory 20 i umieszcze* nia jej wzgledem komory 55. W tym przy¬ padku koniecznem jest umozliwic przeplyw wody z komory 20 do przestrzeni komory 55, niepolaczonej z komora 20, przyczem woda nie powinna zawierac wielkich ilosci piasku. W tym celu .zastosowany jest w ko¬ morze 55, obok czesci dna 56, pomiedzy o- znaczeniami poziomu najwyzszego wody (H. W.) a jej poziomu najnizszego (L. W.), odplyw równolegly w przyblizeniu do dna, lecz umieszczony nieco wyzej tak, iz po¬ wstaje scianka 78, zatrzymujaca piasek.Odplyw wody umozliwiony jest przez ply¬ te 79 tworzaca dno, z którego woda splywa i dostaje sie do przestrzeni 80, posiadaja¬ cej ukosne dno 81, a nastepnie przez kanal 82 do komory 20* Urzadzenie umieszczone w komorze 55 posiada wielkie zalety dla oczyszczania piasku i odprowadzania wody, jezeli pola¬ czenie pomiedzy kanalami wykonane jest wedlug fig, 9. Przy ruchu zgrzebel wprzód pewna ilosc wody dostaje sie do przestrze¬ ni komory 20. Woda podnoszona zgrzeblami ponad normalny jej poziom (fig. 6) odply* wa z odpowiednia szybkoscia przez plyte 79, unoszac ze soba lekkie czastki, które nie osadzaja sie juz ponownie w piasku.Przy tern wykonaniu trudno jest zapo¬ biec zawartosci wielkiej ilosci piasku w wo¬ dzie odplywajacej wraz z organicznymi materjalami ^powrotem do kanalu 20.Scianka 78 zatrzymuje pewna ilosc piasku. — 5 —lecz równoczesnie tez pewna ilosc wody, Ptóby wykazaly jednak, ze zgrzebla przy koncu ich ruchu wprzód powoduja nagle opadanie wody, która wymywa materjaly organiczne z piasku. Materjaly te dostaja sie nastepnie do przestrzeni, z której od¬ plywaja przy nastepnym ruchu zgrzebel szybko do komory 20.Sposób umieszczenia przestrzeni odply¬ wowej 83, jak tez jej wymiary sa bardzo wazne, a mianowicie wielkosc jej musi od¬ powiadac wahaniom poziomu wody. Dolny koniec musi wiec znajdowac sie ponizej naj¬ nizszego poziomu wody tak, iz woda moze równiez w* tym przypadku przeplywac.Przy zastosowaniu plyty 79 zbednem jest jednak umieszczenie górnego konca odply¬ wu 83 w poziomie, osiaganym przez wode podnoszona zgrzeblem, podczas przeplywu wysokiej wody, poniewaz woda plynie w tym wypadku zpowrotem na pewnej prze¬ strzeni wzdluz plyty 79, az do zetkniecia sSe z fala wody, powstajaca przy nastep¬ nym ruchu zgrzebel wprzód. Górny koniec przestrzeni odplywowej 83 moze wiec znaj¬ dowac sie o te przestrzen ponizej górnego konca plyty 79.Jezeli poziom wody zmienia sie znacz¬ nie, pewna ilosc piasku moglaby odplywac przez plyte 79 wraz z woda. Ma to miejsce zwlaszcza przy wysokiej wodzie na dolnym koncu plyty, Zapobiega sie temu jezeli dno przestrzeni odplywowej 83 znajduje sie na wyzszym poziomie, w którym to celu umie¬ szcza sie w rowkach 86 zapory tamujace 85 lub stosuje sie wieksza ilosc malych o- tworów odplywowych 88 w sciance 87 (fig. 8), wsunietej w rowki 86. Otwory te sa za¬ stosowane obok plyty 79, równolegle do niej, i umozliwiaja odplyw cieczy z mniej¬ sza szybkoscia, zwlaszcza przy dolnym kon¬ cu plyty 79. Zmniejszanie szybkosci jest bardzo wazne, poniewaz podczas wysokiej wody poziom jej w kanale poza sciana 87 osiaga w przyblizeniu poziom wody beda¬ cej po stronie przeciwnej tej sciany. Szyb¬ kosc wody w miejscach ponizej jej poziomu nie moze wiec byc zanadto wielka. PL