Nowoczesna praktyka budownictwa drogowego odróznia dwa odrebne typy bi¬ tumicznych mieszanin do brukowania, zna¬ nych ogólnie pod nazwa typu skladnika grubego lub drobnego w zaleznosci od naj¬ wiekszego rozmiaru mineralnych czaste¬ czek, uzytych w charakterze domieszki.W typie drobnego skladnika prawie wszystkie czasteczki przechodza przez sito o dziesieciu oczkach na 25 mm biezacych, podczas gdy w typie skladnika grubego przewazaja czasteczki o srednicy 6,25 mm, a czesto nawet wieksze niz 37 mm.Grube czasteczki moga sie skladac ze zwiru, mielonego lub lamanego kamienia, zuzla lub z materjalu podobnego rodzaju lub z mieszanin niektórych z nich lub wszystkich tych materjalów. Drobny ma- terjal lub skladnik zaprawy zwykle'sklada sie z piasku oraz z drobnych odsianych ka¬ mieni, badz tez dowolnej ich mieszaniny.JakikolWiek jest maksymalny rozmiar czasteczek uzytych, wymaga sie aby mniej¬ sze czasteczki wypelnialy przestrzen po¬ miedzy wiekszemi i przez to zmniejszaly mozliwie jaknajbardiej wolna przestrzen, w celu zapobiezenia absorbcji wody. i Osiaga! sie to (najlepiej przez odpo¬ wiedni rozdzial skladników i dodanie pew¬ nej ilosci bardzo drobnego materjalu mi¬ neralnego lub pylu, który wypelnia male wolne przestrzenie pomiedzy drobniej sze- mi czasteczkami agregatu. Zasadniczo wszystkie czasteczki materjalu wypelnia¬ jacego winny przejsc przez sito o 32 ocz¬ kach na 10 cm biez. zas 60% lub wiecej'powinno przejsc przez sito o 128 oczkach SftJ^OTrfSl ilosft drobnego rozdzielonego materjalu wypelniajacego za\ezy oczywi¬ scie od liczby malych przestrzeni wolnych.W mieszaninach drobnego skladnika, licz¬ ba takich malych przestrzeni jest znacznie wieksza, niz w mieszaninach o grubym skladniku, gdyz w tym ostatnim przypad¬ ku przestrzenie pomiedzy wiekszemi czast¬ kami moga byc wypelnione czastkami pia¬ sku o wymiarze równym czastkom o naj¬ wiekszym wymiarze, uzywanym w zespo¬ lach o drobnym skladniku.W obu rodzajach mieszanin zachodzi znaczne wahanie w rzeczywistym rozmia¬ rze czastek, wchodzacych w sklad miesza¬ niny, lecz w mieszaninach z drobnemi skladnikami granice odchylen sa znacznie tainiejsze niz w mieszaninach o grubych skladnikach.Ze wzgledu na swe wlasciwosci fizycz¬ ne stosunek cementujacego srodka, który moze byc korzystnie uzyty do rozmaitych skladników, jest ograniczony, lecz ponie¬ waz stanowi on jedyny czynnik laczacy pomiedzy mineralnemi czastkami, jest nar xler wazne aby srodek wiazacy byl uzywa¬ ny w dostatecznej ilosci! oraz w sposób naj¬ bardziej skuteczny do osiagniecia celu.Drobnoziarniste mieszaniny, zawieraja Wiecej (bitumicznego srodka wiazacego niz mieszaniny gruboziarniste, poniewaz po¬ wierzchnia, która ma byc pokryta powlo¬ ka, jest znacznie zwiekszona przez znacz- inie wieksza liczbe czastek, podlegajacych wzajemnemu spojeniu.Aczkolwiek znaczenie pylu lub mate¬ rjalu wypelniajacego bylo juz oddawna znane, zachodzi wielka rozbieznosc opinji co do wlasciwej ogólnej ilosci materjalu Wypelniajacego. Niektóre powazne sily fa¬ chowe staja w obronie stalego odsetka czyll standartowej ilosci, podczas gdy inni wola przyjac ogólna sume okreslana do¬ swiadczalnie.Przy zwyklym sposobie laczenia mate¬ rjal ów, skladniki i materjal wypelniajacy umieszcza sie w przyrzadzie do mieszania i porusza sie przez krótki czas, poczem do¬ daje sie bitumicznego srodka wiazacego i starannie miesza sie cala mase.Gdy bardzo drobny materjal lub pyl dodaje sie w ten sposób, to staje sie on poprostu czescia skladowa, która przytem nie osiaga nigdy istotnej skutecznosci jako materjal wypelniajacy ani pelnej wartosci bitumicznego srodka wiazacego.Okazalo sie, iz powyzsze postepowanie »nie daje najlepszych wyników, gdyz obec¬ nosc bardzo drobnego materjalu przeszka¬ dza wlasciwemu pokryciu grubych czastek powloka i wymaga rzeczywistego nadmia¬ ru bitumicznego srodka wiazacego.Jest wiadome, ze masa drobnych cza¬ stek zabiera czyli pochlania daleko wiecej plynu niz równa objetosc grubych czastek, wskutek czego, gdy do mieszaniny, zawie¬ rajacej taki drobny materjal, zostanie do¬ dany bitumiczny srodek wiazacy to zosta¬ je on odrazu pochloniety przez drobno¬ ziarnisty materjal, a grube czastki nie mo¬ ga byc nalezycie pokryte powloka dopóki nie doda sie dostatecznej ilosci bitumu, tak aby dokladnie nasycic drobny mate¬ rjal i pozostawic pewien nadmiar dla gru¬ bego skladnika.W ponizej opisanym sposobie niezbed¬ nosc dodawania nadmiaru bitumu jest u- sunieta, przyczem otrzymuje sie produkt, w którym srodek wiazacy jest odpowied¬ nio rozdzielony w calej masie. Materjal otrzymany w ten sposób posiada duza wy¬ trzymalosc na zginanie i nie wykazuje daznosci do wydzielania zaprawy bitu¬ micznej.Wyniki te otrzymuje sie przez podzie¬ lenie skladników mieszaniny, na dwie gru¬ py: 'na skladnik przyjmujacy obciazenie i skladajacy sie z materjalu o srednicy 6,25 mm lub wiekszej oraz na skladnik zapra¬ wy skladajacy sie z czastek, rozmiary któ- — 2 —rych znajduja sie pomiedzy rozmiarami skladnika przyjmujacego obciazenie i roz¬ miarami drobno podzielonego materjalu wypelniajacego lub czastek pylu.Skla'dnik przyjmujacy obciazenie moze byc, na zyczenie, podzielony na kilka roz¬ miarów i ponownie polaczony w okreslo¬ nych stosunkach na wage w celu umozli¬ wienia lepszej kontroli nad mieszanina.Postepowanie to, aczkolwiek pozadane, nie jest istotne i moze byc pominiete. Sklad¬ nik zaprawy z powodów praktycznych nie podlega dalszemu podzialowi; moze byc jednak kontrolowany do pewnego stopnia przez mieszanie piasku, przesiewanie ka¬ mieni i t. d. w rozlicznych stosunkach.Sposób przygotowywania mieszaniny zgodnie z wynalazkiem niniejszym jest na¬ stepujacy: Doprowadza sie do mieszarki okreslo¬ na ilosc grubego materjalu przyjmujacego obciazenie i dodaje sie bitumicznego srod¬ ka wiazacego w stanie plynnym, w ilosci wystarczajacej do calkowitego pokrycia powloka wszystkich czastek, poczem ma¬ se miesza sie bez przerwy. Po dostatecz- nem wymieszaniu tej masy dodaje sie po¬ trzebna ilosc skladnika zaprawy i w razie potrzeby dodatkowo bitumicznego srodka wiazacego, poczem cala mase miesza sie starannie. Gdy masa zostanie dobrze wy¬ mieszana dodaje sie drobnego materjalu mineralnego lub pylu i prowadzi sie nadal mieszanie dopóki materjal mieszalny lub pyl nie zostanie dobrze rozdzielony pomie¬ dzy cala masa.Wzgledne ilosci grubego skladnika przyjmujacego obciazenie oraz drobnego skladnika zaprawy najbardziej odpowied¬ nie do uzytku z materjalami bedacemi w rozporzadzeniu imotga byc oznaczone zapo- moca sposobów obecnie dobrze znanych.Ilosc bitumicznego srodka wiazacego nale¬ zy oznaczyc przy pomocy prób. W prak¬ tyce znaleziono, iz najlepsze wyniki otrzy¬ muja sie ze skladnikiem przyjmujacym obciazenie, zlozonym z dobrze oddzielonej mieszaniny czastek o srednicy od 6,25 mm lub wiecej az do najwiekszego pozadanego wymiaru, w zwiazku ze skladnikiem za¬ prawy, zlozonym z mieszaniny czastek o wymiarze od 3,12 mm wdól az do pylu, Po pokryciu grubych czastek bitumicznym srodkiem wiazacym, jak to opisano powy¬ zej, i po dodaniu do nich skladnika zapra¬ wy, nalezy dodac jeszcze dostateczna ilosc bitumicznego srodka wiazacego, azeby pod¬ niesc ogólna zawartosc bitumicznej sub¬ stancji w mieszaninie do granic od 4 do 9%. Nastepnie dodaje sie materjal wy¬ pelniajacy we wlasciwym stosunku, przy- czem ilosc jego zalezna jest od ilosci uzy¬ tego bitumicznego srodka wiazacego.Ilosc materjalu wypelniajacego moze sie wahac od trzech ósmych objetosci bi¬ tumicznego srodka wiazacego do ilosci równej jego objetosci, lecz przewaznie ilosc materjalu wypelniajacego równa sie co do objetosci polowie objetosci bitumicz¬ nego srodka wiazacego, co stanowi przy¬ blizona wystarczajaca ilosc zwiazana ze skladnikiem zaprawy.Bitumiczny srodek wiazacy uzywa sie w mieszaninach do brukowania pod posta¬ cia plynu i, w celu osiagniecia wlasciwego dzialania wiazacego, konieczne jest aby powierzchnia stalych czastek byla dosko¬ nale zwilzona plynem.Dodanie skladnika zaprawy zaraz po pokryciu powloka bitumowa grubych cza¬ stek przyjmujacych obciazenie i nastepne dodanie materjalu wypelniajacego zaraz po pokryciu powloka czastek skladnika zaprawy nie wywiera zadnego wplywu na wlasciwe pokrycie powloka grubych cza¬ stek lub czastek skladnika zaprawy z po¬ wodu obecnosci drobniejszego materjalu.Pyl czyli materjal wypelniajacy jest równiez bardzo skuteczny, gdyz nie stano¬ wi jedynie czesci skladowej mieszaniny, lecz drobne jego czastki rzeczywiscie dosto¬ sowuja sie i mieszcza pomiedzy ozastecz- - 3 -kami, pokrytemi powloka materjalu bitu¬ micznego, skladnika zaprawy, która z ko¬ lei zapelnia miejsca pomiedzy grubemi cxas tikami, pokrytemi powloka materjalu bitumicznego, lub pomiedzy czastkami przyljmujacemi obciazenie.Ilosc dodanego materialu wypelniaja¬ cego zalezy od ilosci zuzytego bitumiczne¬ go srodka wiazacego, lecz w mieszaninach tego rodzaju czesc bitumicznego srodka po¬ krywa powloka grtfbe czastki, przyczem skladnik zaprawy stanowi w rzeczywisto¬ sci materjal wypelniajacy dla tego grube¬ go mater jalu, a zatem wymagana ilosc py¬ lu lub drobnego materialu wypelniajacego powinna byc uzalezniona od ilosci bitu¬ micznego srodka, zwiazanego &e skladni¬ kiem zaprawy.W zwyklych warunkach wynosiloby to w przyblizeniu polowe objetosci bitumicz¬ nego srodka wiazacego, zuzytego w calko¬ witej mieszaninie.Zachodza jednakze okolicznosci, zwla¬ szcza gdy uzywa sie zwiru w charakterze grubego skladnika zamiast mielonego ka¬ mienia i gdy uzywa sie mater falu bitumicz¬ nego o rzadkiej (konsystencji, ze stosunek materjalu wypelniajacego moze byc zwiek¬ szony od okolo 50% do 75% lub nawet 100% objetosci bitumicznego srodka wia¬ zacego uzytego do wyrobu. Wywolane to jest faktem, iz wraz ze zwirem zuzywa sie stosunkowo wieksza ilosc zaprawy niz przy uzywaniu mielonego kamienia, tak iz wiek¬ sza ilosc bitumu zawartego w mieszaninie zuzyta zostaje przez zaprawe. Tam gdzie uzywa sie miekkiego materjalu bitumicz¬ nego, zwieksza rfe równiez ilosc materja¬ lu wypelniajacego ze wzgledu na wieksza zdolnosc miekkiego bitumu do wytwarza¬ nia powloki. PL