Wynalazek dotyczy sadzenia nasion, szczególnie do celów lesnictwa. Znany jest sposób hodowania sadzonek, wedlug któ¬ rego zasiewa sie nasiona w doniczkach lub brylach, utworzonych z materjalu, który po rozwinieciu sie nasienia w mala sadzon¬ ke i wetknieciu jej wraz ze skrzynka do ziemi rozpada sie lub rozdziela dostatecz¬ nie, aby umozliwic korzeniom sadzonki przenikniecie przez bryle i dalszy rozrost w otaczajacej ja ziemi. Ten sposób zasie¬ wania ma ogromna donioslosc w gospodar¬ ce lesnej. Aby go jednak uczynic korzyst¬ nym w tern zastosowaniu, trzeba go uczy¬ nic tanim i latwo wykonalnym.Wynalazek niniejszy ma na celu zada¬ nie to rozwiazac tak, aby calkowity prze¬ bieg czynnosci, skladajacych sie na spo¬ sób powyzszy, od wytworzenia bryl lub ce¬ gielek az do ich wykonczenia odbywal sie calkowicie mechanicznie i zupelnie lub pra¬ wie zupelnie samoczynnie, przyczem nasio¬ na zostaja zasiane w brylach w odpowied¬ niej ziemi, wypelniajacej te bryly. Wyna¬ lazek obejmuje sposób wyrobu cegielek z ziemi z zasadizonemi w nich nasionami oraz srodki do mechanicznego jego urzeczywist¬ niania na wielka skale droga praktyczna i korzystna. Wynalazek dotyczy równiez spe¬ cjalnych materjalów, uzywanych do wyro-*fou cegielek, czyli bryl, oraz sposobu ta¬ kiego traktowania tych bryl po ich wytwo- szen\^ by ?br^ty Ibfpozostawaly twarde i odporne zarówno podczas ich wytwarzania, jak i po ich wykonczeniu, a kielkowanie nasienia oraz rozwój sadzonki przed osta- tecznem jej przesadzeniem byly zapew¬ nione. Jako materjal na wyzej wspomnia¬ ne bryly uzyty jest torf lub tworzywa tor- fiaste lub tez tworzywa tego rodzaju, zmieszane z innemi odpowiedniemi srod¬ kami, np. ziemia lub materjalami, podno- szacemi urodzajnosc gleby. Okazalo sie jednak korzystmem uzywanie mieszaniny rozdrobnionego wegla drzewnego z glinia¬ sta ziemia. W pewnych przypadkach mate¬ rjal ten jest mieszamy ze sloma, wlosiem liib wiórami dowolnego rodzaju.Ceche znamienna wynalazku stanowi warstwa ochronna, wytwarzana na ze¬ wnetrznej powierzchni bryly. Do wytwa¬ rzania warstwy takiej moze byc uzyty wosk, parafina lub papier parafinowany.W ogólnosci wykonywanie sposobu wedlug wynalazku ma przebieg "nastepujacy.Materjal, z którego maja byc wykony¬ wane bryly, zostaje doprowadzony na pla¬ ski stól roboczy maszyny zapomoca odpo¬ wiedniego urzadzenia przenoszacego, np. przenosnika tasmowego lub rury. Stól ten jest polaczony ze stolem prasy lub jest za¬ opatrzony w formy. Nad tym stolem, moga¬ cym przesuwac sie prostolinijnie lub wy¬ konywac ruch obrotowy, ustawiona jest prasa. Korzystne jest, aby czynnosc pra¬ sowania cegielek odbywala sie stopniowo tak, ze forma zostaje najpierw napelniona materjalem czesciowo, poczem tloiczak prasy zaglebia sie w forme, wyciskajac z niej czesc materjaluj nastepnie forma zo¬ staje przesunieta dalej, doprowadza sie na¬ stepna porcje materjalu, poczem nastepuje dalsze prasowanie. Moze sie to powtórzyc dwa lub kilka razy. Po ukonczeniu bryla zawiera wglebienie, przeznaczone do uttnie- szczenia w niej ziemi wraz z nasieniem.Na fig. 1 rysunku przedstawione jest "schematycznie urzadzenie, zawierajace pra¬ se 1 oraz przenosnik tasmowy 1, na któ¬ rym zostaje umieszczona bryla 2 w swej postaci ostatecznej. W miejscu 4 zaopatru¬ je sie bryle w pewna ilosc ziemi, w która ma byc zasadzone nasienie. Po ukonczeniu nastepnego przesuwu w bryle zostaja w miejscu 5 wproWadzone nasiona. Wreszcie w miejscu 6 nasienie zoistaje przykryte warstwa ziemi. Jest wiec widoczne, ze nim bryla zostaje usunieta z maszyny i uniesio¬ na dalej zapomoca przenosnika taismowe- go lub innego urzadzenia przenoszacego, milsi ona zostac ubita. Równiez wskazane jest przepojenie bryl odpowiednim mate- rjalem, aby je uczynic trwalszemi i bar¬ dziej odpornemi. iDaje sie to osiagnac przez zanurzenie ich w wosku, parafinie lub po¬ dobnych substancjach, które musza posia¬ dac te wlaisnosc, ze po umieszczeniu bryl w ziemi warstwa tego materjalu, otacza¬ jaca bryle z zewnatrz, nie stoi na prze¬ szkodzie przenikaniu korzeni przez nia i ich przeniknieciu do otaczajacej bryle ziemi.Na rysunku, fig. 1 przedstawia schema¬ tycznie urzadzenie do wyrobu cegielek lub bryl wedlug wynalazku, fig. 2 przedstawia przekrój poprzeczny bryly ze znajduj acem sie w niej nasieniem; fig. 3 przedstawia w przekroju pionowym jedna z odmian wy¬ konania maszyny do wyrobu cegielek, fig. 4 przedstawia przekrój pionowy innej po¬ staci wykonania maszyny, fig. 5 — widok tejze maszyny zgóry, czesciowo w prze¬ kroju poprzecznym, fig. 6 — widok zprzo- du tej maszyny, fig. 7 — widok zboku tej¬ ze maszyny, fig. 8 — widok zgóry zbior¬ nika do ziemi, która napelniane sa wgle¬ bienia w brylach, a fig. 9 — widok piono¬ wy maszyny, czesciowo w przekroju.Na fig. 3 litera A oznacza formy, two¬ rzace poszczególne ogniwa lancucha. Lite¬ ra B oznacza sworznie, zapomoca których polaczone sa formy ze soba, przez co wy-twarza sie lancuch bez konca. Sworznie te po obu stronach wchodza koncami w row¬ ki C. Kazdy rowek C sklada sie z dwóch czesci poziomych, 'polaczonych ze soba na koncach czesciami pólkolisbemi. W ten sposób szesc (lub wiecej) form, przezna¬ czonych do wytwarzania bryl, porusza sie podczas przebiegu roboczego w plaszczyz¬ nie poziomej. Formy te w czasie odbywa^ nia tej czesci tswej drogi posuwaja sie po plycie D, stanowiacej stól roboczy prasy.Plyta D jest umocowana na ramie lub tworzy sama czesc ramy E maszyny, dzwi¬ gajacej w górze walek napedowy F. Wa¬ lek ten napedza okresowo lancuch, utwo¬ rzony z form, zapomoca czopa korbowego F1 i drazka G, polaczonego z ramieniem H, które zapomoca zapadki I oraz kola za¬ padkowego J, osadzonego na walku K, ob¬ raca krzyzak L o 90° za 'kazdym obrotem walka napedowego, tak ze lancuch form, z którym sprzegaja sie okresowo ramiona krzyzaka* posuwany jest kazdorazowo na odleglosc równa dlugosci jednego ogniwa tego lancucha, Kazde z ogniw lancucha po¬ siada wglebienie M, dostosowane do ksztal¬ tu wytwarzanych bryl, czyli cegielek. Pod wglebieniami temi umieszczone sa w ogni¬ wach lancucha trzpienie N, które moga po¬ suwac sie w kierunku podluznym. Walek napedowy posiada wykorbienie O1, O2, O3, polaczone z itloczakamii P1, P2, P3 prasy.Literami Rl1 R2, i?3, i?4 oznaczone sa otwo¬ ry w pionowej plycie ramy, przez które wsuwany jest ze stolu roboczego, umie¬ szczonego poza plyta pionowa ramy, ma- terjal, przeznaczony do umieszczenia w formach, gdy nastepujace kolejno po sobie formy lub ogniwa lancucha zostaja odpo¬ wiednio posuniete naprzód. Szesc form znajduje sie stale na plycie D odpowied¬ nio do liczby przystanków lancucha form; przystanki te sa oznaczone cyframi /, //, ///, IV, V, VI Na przystanku / tloczak P1 ubija pewna ilosc materjalu, aby zapelnic dolna czesc formy. Na przystanku // tlo¬ czak P8 ubija nastepna ilosc materjatltL Na przystanku /// zostaje bryla ubita zapo¬ moca tloczaka P3 z nadaniem jej ostatecz¬ nej wielkosci i ksztaltu, Tloczak P3 jest uksztaltowany takt ze jednoczesnie z osta- tecznem ubiciem wyciska w bryle wglebie¬ nie, sluzace do umieszczenia w niem ziemi zyznej i nasion. Na przystanku IV do wglebienia zostaje nasypana pewna ilosc ziemi, niewypelniajaca go jednak calkowi¬ cie. Nastepnie na przystanku V wprowa¬ dzane sa przez rure S nasiona, a na przy¬ stanku VI przez rure T dodana zostaje ziemia w celu przykrycia nasion. Zawar¬ tosc wglebienia moze wówczas byc podda¬ na stloczeniu, co moze byc wykonane na przystanku VII, a mianowicie zapomoca jednej lub kilku sprezyn, oddzialywaja¬ cych na forme, gdy ta mija w swej drodze ostatni przystanek, przyczem bryla zostaje wysunieta ze swej formy.Na rysunku, sluzacym jedynie do wy¬ jasnienia nastepujacych kolejno przebie¬ gów, lecz nieprzeostawiajacego jakiejs o- kreslonej maszyny, ostatnie te dwa przy¬ stanki ogniw lancucha z form sa przedsta¬ wione tak, ze formy znajduja sie w tych polozeniach podczas swego ruchu nadól.W rzeczywistosci lepiej jest, gdy wszyst¬ kie przystanki znajduja sie na jednym po¬ ziomie, to znaczy, ze zabiegi odbywaja sie wtedy, gdy ogniwa posuwaja sie poziomo.Wypychanie gotowej formy odbywa sie zapomoca drazka U, który jest polaczony z widelkami V, osadzonemi na walku W.Ten ostatni dzwiga ponadto ramie X, po¬ laczone z dolnym koncem dzwigni Y, któ¬ rej górny koniec posuwa sie w obwodowym rowku prowadniczym tarczy kciukowej Z, osadzonej na wale napedowym. Gdy dra- (zelk U popycha trzpien N, to trzpien ten wystrwa bryle z formy i dociska ja do jed¬ nego z uchwytów cl Uchwyty te sa umie¬ szczone na koncach ramion krzyzaka c, o- sadzonego na walku b, który jest wprawia¬ ny w okresowy ruch obrotowy zapomoca — 3 —mechanizmu zapadkowego, przyczem me¬ chanizm ten sklada sie z kola zapadkowe¬ go d, znajdujacego sie na wspomnianym walku, i zapadki e, osadzonej na ramieniu /. Drazek g laczy to ramie z ramieniem h, umocowanem na wspomnianym walku W.Poniewaz walek W jest wprawiany okre¬ sowo w ruch wahadlowo-obrotowy zapo- moca dzwigni Y, to /ruch ten zostaje prze¬ noszony na drazek g. Litera / oznaczony jest zbiornik, zawierajacy materjal do przesycania bryl, czyli cegielek. Gdy bry¬ la, jak to jest przedstawione, uchwycona zostaje zapomoca uchwytu, to zostaje ona przeniesiona wdól i zanurzona w zbiorni¬ ku (przystanek 7X),-a nastepnie podnie¬ siona podczas dalszego ruchu ramienia c krzyzaka do przystanku X, poczem zostaje zdjeta z uchwytu w jakikolwiek odpowied¬ ni sposób, np. zapomoca widelek sprezy¬ nowych m, skladajacych ja, po dokonaniu odchylenia o 90°, na przenosniku pasowym lub innym dowolnym podkladzie. Widelki te najlepiej jest zaopatrzyc w wystajace ku przodowi czopy, które tak oddzialywa¬ ja na bryly, ze w materjale przesycajacym zostaja wykonane otwory, umozliwiajace, dostep powietrza do wnetrza bryl.Na fig. 4—9 przedstawiony jest przy¬ klad wykonania maszyny, sluzacej do wy¬ konywania sposobu wedlug wynalazku ni¬ niejszego, to znaczy samoczynnej maszyny roboczej ze stolem roboczym, wykonywu- jacym ruch obrotowy. Maszyna ta wykony¬ wa w ogólnosci swa prace zasadniczo w ten sam sposób, co i maszyna, przedstawiona schematycznie na fig. 3. Dzialanie maszyny, o ile dotyczy wykonywania sposobu wedlug wynalazku, zostalo wyzej opisane. W ma¬ szynie tej obrotowy stól prasy jest zaopa¬ trzony w formy 12 i gwiazde 13, która o- braca sie okresowo dookola swego punktu srodkowego. Gwiazda 13 jest napedzana zapomoca czopa 14, umieszczonego mimo- srodowo na zebatem kole stozkowem 15, które jest napedzane zapomoca kola paso¬ wego 16 za posrednictwem kola stozkowe¬ go 17, walka 18, kola zebatego 19, ko¬ la zebatego 20 i walka 21. Formy 12 sa rozmieszczone kolisto dookola srod¬ kowego punktu stolu. W danelj od¬ mianie wykonania maszyny stosowane sa dwie przylegajace do siebie formy, u- ctawione jedna za druga w kierunku pro¬ mienia stolu, przez co osiaga sie jednoczes¬ ny wyrób dwóch sztuk cegielek lub bryl i zwieksza sie ogromnie wydajnosc maszy¬ ny. Mozna w ten sposób np. w ciagu osmio¬ godzinnego okresu czasu wykonac okolo 24000 bryl. Nad stolem prasy, osadzonym obrotowo w ramie maszyny, znajduja sie dwa tloczaki przygotowawcze 22 i 23, tlo- czak 24 (fig. 7) oraz dwa tloczaki 25 i 26 (fig. 4 i 6). Tloczaki 22, 23 i 24 sluza do wytwarzania sprasowanych bryl i do wy¬ konywania w nich wglebien, sluzacych do umieszczania w nich ziemi oraz nasion, podczas gdy tloczaki 25 i 26 kolejno ugnia¬ taja nieco ziemie i nasiona, ulozone w tych wglebieniach. Tloczak 25 jest poruszany walem 21 zapomoca mechanizmu korbowe¬ go 27, 28. Korbowód 28 jest polaczony z ramieniem 29, osadzonem przesuwnie na nieruchomym drazku 30. Tloczaki 22, 23, 24 sa napedzane w podobny sposób zapo¬ moca mechanizmu korbowego 31, 32. Tlo¬ czak 24 jesft zaopatrzony na dolnej po¬ wierzchni w wystepy 33, które podczas o- statecznego ugniatania materjalu w formie wytlaczaja jednoczesnie wglebienia w spra¬ sowanej juz bryle. Tloczak 26 jest nape¬ dzany zapomoca mechanizmu korbowego 35, 36 (fig. 6). Tarcze korbowe 32 i 36 sa umieszczone na koncach walu 37 i sa sprzezone z walkiem 18 zapomoca pary kól stozkowych 38, walka 39 i pary kól stozkowych 40. Stól prasy 11 i tloczaki sa napedzane zapomoca wspólnego mecha¬ nizmu napedowego, to znaczy, ze ruchy tych czesci maszyny sa uzaleznione wza¬ jemnie. Formy 12 sa u dolu zamkniete za¬ pomoca nurników 41, dajacych sie przesta-wiac w formach w kierunku pionowym: dzieki czemu golowe juz cegielki rcioga byc wysuwane z form zapomoca tych nur¬ ników i moga byc nastepnie usuniete ze stolu przez .robotnika. Ruch odwrotny nur¬ ników jest uskuteczniany zapomoca kciuka 42, umieszczonego pod stolem 11 prasy i wspóldzialajacego z krazkami 43, umoco- wanemi obrotowo na dolnych czesciach nurników 41. Kciuk 42 posiada taki ksztalt, ze przy pewnem polozeniu' stolu 11 w sto¬ sunku do ramy maszyny powoduje posuwa¬ nie sie nurnika 41 do góry (linja a, fig. 5).Podniesiony nurnik pozostaje w tern polo¬ zeniu podczas czesci obrotu stolu az do odpowiedniej zmiany ksztaltu powierzchni roboczej obracajacego sie kciuka, umozli¬ wiajacej posuw nurnika zpowrotem ku do¬ lowi. Nurniki 41 sa prowadzone nietylko w formach, lecz równiez i zapomoca draz¬ ków 44, przymocowanych do stolu prasy.Bezposrednio nad plyta 45 znajduja sie plytki prowadnicze, oznaczone na fig. 5 liczba 46, przymocowane do ramy i pozo¬ stajace w spoczynku. Plytki te kieruja ma- terjal, znajdujacy sie na stole bocznym, do form. Plytki te znajduja sie miedzy tlo- czakiem przygotowawczym a tloczakiem wykonczajacym, tak iz znajduja sie miedzy formami, gdy stól nie obraca sie. Plytki 46 zapewniaja nalezyte napelnianie form podczas obracania sie stolu prasy. Dostar¬ czanie ziemi i nasion do wglebien uskutecz¬ nia sie zapomoca specjalnych urzadzen: za¬ silajacego i rozdzielczego, z których pierw¬ sze dziala tak, ze doprowadzane sa ilosci ziemi, odpowiadajace wielkosci tych wgle¬ bien. Urzadzenie rozdzielcze jest zaopa¬ trzone w stól okragly 48 (fig. 8 i 9), który jest obracany krok za krokiem zapomoca krzyza szescioramiennego 49. Krzyz ten jest napedizany zapomoca karby 50 i pary kól stozkowych 51, polaczonych lancuchem 52 z glównym walem 21. W dnie stolu 48 wykonana jest pewna liczba otworów 53.Wielkosc ich odpowiada ilosci ziemi, która one maja byc napelniane. Otwory 53 sa przykrywane kolejno nieruchomym pier¬ scieniem kolowym 54, na którym obraca sie stól 48. Pierscien 54 posiada dwa otwory 55 i jest umieszczony wzgledem stolu tak, ze otwory te pokrywaja sie w kazdem po¬ lozeniu spoczynku stolu 48 z otworami 53, wskutek czego zawartosc otworów 53 w chwili pokrycia sie ich z otworami 55 moze wypasc i przez rure 62 zostac doprowadzo¬ na do stolu wzglednie do form 12. Dla za¬ pewnienia calkowitego opróznienia otwo¬ rów 53 sluza nurniki 57, umieszczone nad otworami 55, uruchomiane samoczynnie przez maszyne i wpychane do otworów 53, gdy stól znajduje sie w spoczynku. W ten sposób ziemia, która przywarla do krawe¬ dzi otworów, zostaje usunieta i wypchnie¬ ta przez otwory 55 do rury 62. Napelnia¬ nie otworów 53 uskuteczniaja samoczynnie, podobnie jak i napelnianie form 12, plyty kierownicze 58 (fig. 8 i 9), umocowane na odcinku pierscieniowym 59 i wystajace w kierunku dna stolu 48. Odcinek pierscie¬ niowy 59 jest nieruchomy i umocowany na ramie maszyny zapomoca pionowych sworz¬ ni 60. Stól 48 jest zasilany ziemia odrecz¬ nie lub zapomoca urzadzenia przenoszace¬ go tak, iz jest on zawsze pokryty warstwa o pewnej grubosci. Powyzsze osiaga sie w ten sposób, ze otwory 53, oprózniane przez otwory 55^ zostaja przy kazdym nastepnym obrocie stolu napelnione ponownie, Przy kazdorazowym obrocie stolu ziemia, nagro¬ madzona przy plytach kierowniczych 58 (fig. 8 i 9), spada wdól do otworów 53.Urzadzenie 48 jest napedzane zapomoca lancucha 61 (fig. 4) i kól stozkowych. Urza¬ dzenie stolu 47 do nasion dziala dokladnie tak samo, jak urzadzenie stolu 48 do ziemi.Nasiona sa doprowadzane do form wzgled¬ nie bryl przez rure 56. Maszyna dziala w sposób nastepujacy.Materjal na bryly doprowadzany fest do stolu prasy // zapomoca urzadzenia przenoszacego lub recznie, a mianowicie w — 5 —sposób, podobny do sposobu zasilania zie¬ mia urzadzenia 48. Doprowadzanie ziemi odbywa sie w takich ilosciach, ze stól pra¬ sy jest pokryty zawsze warstwa o grubosci 3—4 cm. Podczas obracania sie krok za krokiem stolu prasy material, np. pyl tor¬ fowy, zostaje podsuniety do pierwszych plytek prowadniczych 46 i zostaje przez nie zmieciony do pierwszych form 12'. Po pierwszym obrocie czesciowym stól zosta¬ je zatrzymany, poczem tloczaki 22 opu¬ szczaja sie do form, stlaczajac w nich szybko pyl torfowy. Podczas dalszego czesciowego obrotu istolu podsuwaja sie poprzednio czesciowo napelnione juz for¬ my do drugiej plytki prowadnicze]', poczem formy te zostaja dopelnione pylem torfo¬ wym po raz drugi. Ta druga porcja pylu torfowego zostaje ugnieciona zapomoca drugiego tloczaka 23. Forma ustawia sie w polozenie 12". Podczas nastepnego czescio¬ wego obrotu stolu // formy zostaja dopel¬ nione zapomoca trzeciej plytki prowadni- czej i trzecia poraja zostaje ugnieciona tlo- czakiem 24 w polozeniu 12'" formy. W cza¬ sie tego ugniatania tworzy sie jednoczesnie wglebienie 63 (fig. 2) na zieimie i nasiona.Gdy stól 11 zostaje zatrzymany nastepnym razem, wglebienie to zostaje wypelnione czesciowo iziemia, doprowadzana zapomoca urzadzenia 48 i ugniatana nastepnie tlocza- kiem 64. Przy nastepnem polozeniu stolu nasiona 45 (fig. 2) wypadaja z urzadzenia 47 nadól do wglebienia, napelnionego cze¬ sciowo ziemia. Podczas dalszego obrotu stolu nasiona zostaja pokryte ziemia.Ta druga porcja ziemi, dostarczana rów¬ niez samoczynnie przez urzadzenie 48, zo¬ staje w chwili ponownego zatrzymania sto¬ lu ugnieciona lekkim naciskiem tloczaka 26, aby wytworzyc w ten sposób scislejsze zetkniecie sie nasion z otaczajaca je zie¬ mia. Przez dalszy obrót stolu uruchomione zostaja nurniki 41 tak, ze wchodza one w zetkniecie z kciukiem 42 i wykonczone bry¬ ly zostaja wysuniete z form. Po opuszcze¬ niu sie nurników 41 wdól i ponownem o- siagnieciu ich najnizszego polozenia powta¬ rza sie wyzej opisany przebieg ponownie.Podczas stosowania sposobu wedlug wy¬ nalazku okazalo sie korzystnem uzywanie tloczaków o specjalnym ksztalcie, w celu otrzymywania jednolitej i dobrze ugniecio¬ nej bryly. W tym celu tloczak zostaje zao¬ patrzony w leb o mniejszej srednicy niz forma, przyczem leb ten posiada krztalt stozka o zaokraglonych koncach. Przez to materjal zostaje scisniety w formie nietyl¬ ko w kierunku osiowym, lecz równiez i w kierunku poprzecznym. Na fig. 2 oznaczo¬ ny jest liczba 64 podobny ksztalt lba tlo¬ czaka, uwidoczniony linja przerywana, wzglednie ksztalt wglebienia w bryle, utwo¬ rzonego zapomoca niego. Przez odpowied¬ nie wypelnienie materjalem i przez zasto¬ sowanie lba tloczaka o mniejszych od wy¬ drazenia formy wymiarach otrzymuje sie jednolicie ugnieciona bryle o wielkiej wytrzymalosci. PL