Jak wiadomo, opanowywanie poteznych pradów zwarcia w duzych centralach elek¬ trycznych nastrecza znaczne trudnosci.Do ograniczania tych pradów uzywano dotychczas cewek indukcyjnych (dlawi¬ ków), których wlaczanie do urzadzen wy¬ sokiego napiecia moze byc uwazane przy obecnym stanie techniki z& jedynie skutecz¬ ny srodek pomocniczy, lecz które posiada¬ ja te wady, ze sa bardzo kosztowne i wy¬ magaja wiele miej/sca, przy normalnym zas ruchu powoduja dosc znaczny spadek na¬ piecia oraz pogorszenie spólczynnika mocy.W ukladach niskiego napiecia, np. 500 wolt, cewki dlawiace wskutek znacznych pradów nominalnych poszczególnych odga¬ lezien sa tak kosztowne, ze wbudowywanie ich staje sie wogóle niemozliwe. Prady zwarcia sa jednak wlasnie przy tych napie¬ ciach, np. w duzych centralach przemyslo¬ wych, szczególnie duze, wskutek czego naj¬ mniejsze nawet odgalezienia nalezy zao¬ patrywac w nieproporcjonalnie duze i wskutek tego kosztowne przyrzady raz* dzielcze. Poniewaz jednak przyrzady te nie sa obliczone na prad zwarcia, wiec bez¬ pieczenstwo urzadzenia elektrycznego jest w znacznym stopniu zagrozone.Wiszystkie wady, które pociaga za soba stosowanie cawek dlawiacych, usuwa sie wedlug wynalazku w taki sposób, ze za¬ miast cewek dlawiacych w obwód pfradu,^ który nalezy zabezpieczyc, wlacza sie je- dea lub kSlka oporników bezindukcyjnych, a;QwJ zwieksza sde znacznie ze wzrostem tempe¬ ratury, i posiadajacych takie wymiary, ze przy pracy normalnej wykazuja niska tem¬ perature, przy powstaniu zas pradów nadmiernych ogrzewaja sie w ciagu krót¬ kiego czasu do tego stopnia, ze opornosc ich wielokrotnie wzrasta.Znane jest stosowanie oporników o wy¬ sokich spolczynnikach temperatury do ograniczania pradu i do zapobiezenia pred¬ kiemu jego wzrastaniu. Tego rodzaju zmienne pod wzgledem temperatury opor¬ niki .spelniaja wedlug wynalazku zadanie cew^nffawiacych, uzywanych wylacznie dotychczas do ograniczania duzych pradów zwarcia. Oczywiscie opory te musza miec takie wymiary, by przy normalnym pradzie i dlugotrwalej pracy wywolywaly bardzo imaly spadek napiecia, a zatem by normal¬ na praca, nawet przy pewnych wahaniach, nie doznawala przeszkód. Np. przy uzyciu Oporników o takich wymiarach, ze przy normalnej -sile pradu odpowiedniego odga¬ lezienia daja one spadek napiecia 0,6% i przy zwarciu o tyle sie nagrzewaja, ze ich opór wzrasta 8-krotnie w stosunku do nor¬ malnego, prad krótkiego zwarcia ogranicza sie do 20-krotnej wartosci pradu normal¬ nego, co, biorac praktycznie, odpowiada dzialaniu, osiaganemu przy zastosowaniu cewki dlawiacej z 5% spadkiem napiecia przy pradzie normalnym.Dzieki zastosowaniu urzadzenia, wyko¬ nanego w mysl wynalazku, utrzymuje sie w prosty sposób prady zwarcia w dopu¬ szczalnych granicach. Jednoczesnie przed¬ miot wynalazku posiada w stosunku do ce¬ wek dlawiacych nastepujace zalety.Spadek napiecia przy pracy normalnej wynosi w oporniku bezindukcyjnytm wedlug wynalazku zaledwie ulamek spadku napie¬ cia, Jaki by mial miejsce przy zastosowaniu cewek dlawiacych o takiem .samem dziala¬ niu zabezpieczajacem; unika sie zmniejsze¬ nia spólczynnika mocy przy pracy normal¬ nej» w przypadku zas zwarcia wspólczyn¬ nik mocy jest znacznie wiekszy, niz przy •zastosowaniu cewek dlawiacych, co, jak wiadomo, ma bardzo korzystny wplyw na moc wylaczania zastosowanego lacznika, gdyz wybitnie ulatwia, gaszenie luku swietl¬ nego. Datezemi zaletami opornika bezin- dukcyjnego wedlug wynalazku sa: znacznie nizcza cena i mniejsze wymiary, niz cewek dlawiacych o takiem samem dzialaniu za¬ bezpieczajacem.Optomik bezindufccyjny moze byc wyko¬ nany np. z zelaza, przyczem mozna osia¬ gnac z latwoscia sziescio lub siedmiokrotne, jak równiez i wieksze zwiekszenie oporu.Jesli zachodzi pbtrzeba jeszcze wiekszego zwielokrotnienia, wówczas druty oporowe, które moga byc wykonywane nietylko z ze¬ laza, lecz równiez z niklu, wolframu lub podobnego materjalu, umieszcza sie w przestrzeniach, pozbawionych powietrza lub napelnionych gazami obojetnemi, aby bezpiecznie osiagnac wyzsze temperatury.Mozna przytem otrzymac przeszlo 12-krot- ne zwiekszenie oporu w stosunku do oporu, jaki posiada opornik w] stanie zimnym.O ile przy pracy normalnej nie wystar¬ cza chlodzenie naturalne do utrzymania oporników przy niskiej temperaturze, na¬ lezy zasiolsoiwac jeden ze znanych sposo¬ bów chlodzenia sztucznego, aby wzrost tem¬ peratury pod wplywem nadmiernych pra¬ dów zwarcia wywolal mozliwie znaczne zwielokrotnienie oporu.Poaiiewaz cewki dlawiace nadaja sie szczególnie do obnizania impuków pradów zwarcia, oporniki zas wedlug wynalazku ograniczaja glównie trwale prady zwarcia, jest niekiedy wskazane laczyc szeregowo cewki dlawiace z opornikami, ograniczaja- oemi zwarcie.Prócz tego mozna korzystnie wykony¬ wac cewki dlawiace z tworzywa o zmien¬ nej opornosci i nadawac im takie wymiary, - i -by przy powistaniu zwarcia zwielokrotnialy swój opór bezindukcyjny wskutek szybkie¬ go wzrostu temperatury. PL