PL15511B1 - Sposób traktowania metali i stopów. - Google Patents

Description

Przedmiotem niniejszego wynalazku jest sposób traktowania metali i stopów, a zwlaszcza stali i innych stopów zelaza, pozwalajacy uzyskac zmiane stanu krysta¬ licznego metalu, polaczona w razie potrze¬ by z powierzchowneni utwardzeniem, skut¬ kiem tworzenia sie w zewnetrznej warstwie jakiegokolwiek badz twardego polaczenia zelaza (azotek zelaza, weglik zelaza, mie¬ szanina azotku i weglika i t. d.).Zaobserwowano znamienne zjawisko, ze jesli metale i stopy, a zwlaszcza stale i in¬ ne stopy zelaza, w temperaturze okreslonej i bliskiej zazwyczaj 500°, która zreszta w szczególnosci dla zwykle uzywanych gatun¬ ków stali jest nizsza od ich punktu przemia¬ ny, poddac dzialaniu drgan elektromagne¬ tycznych lub mechanicznych o czestotliwo¬ sci fal pozadzwiekowych, przyczem drgania te moga byc wywolane jednoczesnie lub od¬ dzielnie, wówczas nastepuje zmiana budo¬ wy metalu lub stopu.Z drugiej strony, jesli traktowanie ciepl¬ ne uskuteczniac w obecnosci czynnika u- twardzajacego (wegiel, azot i t d.) wówczas czynnik utwardzajacy przenika do metalu, wywolujac utwardzenie zewnetrznej war¬ stwy. ......;...-Cetfmaferzjpi*ma aa stali bardzo IwAr- dej zewnetrznej warstwy obecnie stosuje sie badz ceofceiitowajate, badz azotowanie.Cementowanie przeprowadza sie w wy¬ sokiej temperaturze, poc#ei» koniecznem jest utwardzanie cementowanego przed*fl tu. Skutkiem tego moze nastapic odksztal- cenie, które wymaga po cementowaniu spe¬ cjalnego traktowania takiego przedniictu bardzo trudnego do obróbki na skutek twar^ dosci jego powierzchni. Prócz tego materjal przedmiotu p$i<*staj$ yy nj£rczen4v* gdy tymczasem waznem jest, by stal zachowy¬ wala swe charakterystyki, }frk*% fK*lada po odopuszczaniu (mniej %za fyn&hasL) , W przypadku azotowania sposób ten wymaga obecnie stosowania specjalnych doac faeCjtch gatunków stali, przyczem pro¬ ces trwa dosc dlugo.Jedna z zalet sjQ$oku yw&m% wya&alaz^ ku jest, gdy chodzi o stal, mozliwosc trak¬ towania jej w temperaturze nizszej od tem¬ peratury najwiekszejgo odpuszczania po utwardzeniu, przyczem temperatura ta po¬ zostawia stali jej wlasnosci ^chanicz^e najbardziej odpowiednie do zwyklych wa¬ runków pracy w, maszynach.Pr^e^kxty njepcl^gaiace \m odksztal¬ ceniu moga byc ghfuMane przed ze^netrz- nem utwardzeniem.Poza tern wegiel wprowadzony sposo¬ bem wedlug wynalazku moze przenikac stopniowo od $owieFzekni w^ab, dzieki czemu unika sie powstawania luski, tworza¬ cej sie zazwyczaj przy obecnym sposobie cementowania.Niftiejszy sposób pozwala równiez prze- prewadzsó powieszchewne utwardzanie w dosc krótkim okpeiie eaasu.Z drugiej strony dzialanie drgan wywo* lttje zmiane w budowie m-etalu, a zmiana ta powoduje naogól polepszenie charaktery¬ styk. Zjfcwlsko to wystepuje zwlaszcza w przypadku stali austenitycznych.Skoro utwardzeni© nastepuje przez wyprowadzenie azotu, wówczas sposób ten pozwala uzyskac powierzchowna warstwe bardzo twarda, w stosunkowo krótkim o- kresie czasu.W tea sposób wprowadzane czynniki utwardzajace moga byc cialami stalemi, cie¬ kiem! lub gazowemi. Sposób ten pozwala równiez bezposrednio wprowadzac razem lub oddzielnie ciala stale, takie jak bor, jjlin, krzem oraz naogól metale, polaczenia metaloidów lub stopy, które moga nadawac traktowanemu materjalowi specjalne wla¬ snosci, ap, nie|itJefli34pQS.C..W wyzej opisanych przykladach pod dzialaniem d^an nastepuje przenikanie jednego lub wielu caypników, takich jak we¬ giel azot, i t. d., od czynnika utwardzajace- x go wiglab traktowanego przedmiotu. Jesli natomiast poddaje sie dzialaniu drgan przedmiot bardzo naweglony, np. z zelaza lancio,, uniieszczony w srodowisku niena- weglwem, takiem jak wióry zelaza miek¬ kiego lub poprostu w strumieniu powietrza, wówczas wegiel przenika od wewnatrz przedmiotu z zelaza lanego, który w ten §BQSÓb 40$tai$- fldweglony na powierzchni i moze byc nastepnie, w razie potrzeby u- twardzony zapomoca jakiegokolwiek badz czynnika utwardzajacego. W tych rozmai¬ tych przypadkach przenoszenie sie czaste¬ czek pod wplywem dzialania drgan odbywa sie w kierunku odpowiadajacym pewnej fizykochemicznej równowadze pomiedzy traktowanym przedmiotem a otaozaiacem go srodowiskiem. \ Dogania moga bye wywolane przez pole elektryczne, drgajace miedzy naetalowym przedmiotem a przedmiotem traktowanym, i przyczeim dielektrykiem jest srodowisko lub atmosfera naweglona, azotowana lub po¬ dobna. Topote elektryczne sprzyja równiez przenikaniu czynnika utwardzajacego do traktowanego przedmioty, a wiec wynala¬ zek polega na wykorzystaniu skutków drga¬ jacego pola elektrycznego i drgan o czesto¬ tliwosci fal pozadz\viekowych, powstalych przez zastosowanie czynnika utwardzajace- - 2 —go, jako dielektryka kondensatora, którego jedna z opfrAwek jest traktdtfany przed¬ miot.Niniejszy wynalazek dotyczy równiez instalacji umozliwiajacych zastosowanie pOWyzszegó spo&óbU Oraz pft&fcdftiibtów traktow&fiysh tym sposobem.Na rysunku uwidocznione sa tytulem przykladu urzadzenia do stosowania ni¬ niejszego wynalazku.Fig/ 1 pfzedataWia ®diematyczaiie ptze- krój ukradzenia sluzacego sposobil wedlug wynalazku, przyczyn me- chanicEne drgania 6 czestotliwosci fal po- zadswiekowysh wywolaftte sa przfez samo- indidtcyjna cewke* pr£ez która przebiega drgajacy prad, wytwarzany w oScylfctorfee elektrycznym. Temperature pifocfesti lifcy- skuje sie pi*fcy pomocy pieca etektrycanegd; fig* 2 — uwidocznia odiftiane, w której fa¬ le pOzadzwiekoWe Wywoluje kondensator, przez który praeplywa drgajacy pfad, i fig* 3 — pionowy przekrój urzadzenia po- przedniego typu, w któi~ym jedfta z opra¬ wek kondensatora tworzy traktowany przedmiot.Wedlug postaci wykonania przedstawio¬ nej na fig, 1 urzadzenie sklada sie z pieca /, dowolnego typu (piec gazowy( laznik me¬ talowa i t. d.). W niniejszej postaci wyko¬ nania piecem tyita jest piec elektryczny, Ogrzewany przy pomocy opornic 2. W ptó* cu tym znajduje sie cokól 3 z materjalu i- zolacyjliego, który sluzy za podstawe skrzynki metalowej 4, zawierajacej trakto¬ wany przedmiot 5. Ten ostatni o dowoliiym ksztalcie, wykonany ze stali lub innego ga¬ tunku zelaza, unieruchomiony jest w tej skrzynce przy pomocy drazka podtrzymtt- jacesgo 6t który podtrzymywaily jfest przez cfcesc dielektryczna 7, spoczywajaca na skrzynce 4. Do dna skrzynki 4 doprowa¬ dzona jest rtira 8, przez która wchodzi gafc* uchodzacy nastepnie przez i^ure 9, znajdu¬ jaca sie w górhej czesci tfej skrzynki. Naj¬ korzystniej w skrzynce 4 umieszcza sie wspólrodkttwo t traktdW^ym pftjfeAtttetem 5 mte lub metalowy pittszieA tQ stytajV cy si^ bfezpogffedftte z metrowa Ssiafcka skrzynki 4. Pierscien ten prowstóri |azy dookola tfftktowan^go pfaedlfliotta 5, Ui54ipelnicniem t^gt ufz4dzeni^ j'est u- rzad^ente iluzs^e do Wywolywania w tofck* towtóiym pri^dnliocie 5 drgan tl t^estotH- wosd fal pb^adiwiekowych. Te ostatnie m&ga byt* wywolane w jakifesrfwifek b^dz dow&lny sposób, iqfr. Jwzy pwAocy tóasycz- nego tt&eylatora Hatftleya 24 (jak to przed¬ stawiono na rysUUku) hub tei oscylatoitm *r stalym okresie, dzialajacego na urzadiónia powodtijafce powstawania fal pofeadfcwhgko- wych, takie jak krysztaly piezo^elekttyee- ne, uri^dzenia elektf^mcLsnetyczce hifi #&- la elektryczne 1 t. d. Drgania fid poza* dzwiekowych moga byc wywola¬ ne mechanicznie.Wedliig postaci wykorifin&a, przedsta¬ wionej ula fig. 1, traktowany ps*zed polaczdhy jest przy pomocy podtrzymuja¬ cego drazka 6 z krazkiem 1U Ten ostatni przytwierdzony jest dd doliiej ez^sei (prze¬ wodu 12, wylozonego wewnatrz iaaterfc* leta izolujacym (drzewo lub nia*erj*l o- gniotrwaly), i na osi którego tafnieszciona jest Btofeokidukcyjna cfcwka 13.Tk cewka sanioindukeyjna 13 polAczcl- na jest z jcdiiej strony z pfzewodnikieni 14 któl-y prxy potnócy przelacznika 15 m&- ze byc lozony bAdz z przewodnikiem 16, idacym do ziemi, badz z fwzewodnikiefe 17, polaczonym z traktowanym przeffof*to* tein 5. W tym przypadki* powrót do zifemi odbywa sie pOjtotzez priediitiot S tWorsJiey jednA z pojemnych powierzchni kondensa¬ tora, przez przestrzen 18 pomiedzy tyjH przedmioteln a przewodeln tQ tWór*4c^ dielektryk, przez przewód 1Q4 bedacy cfaru* ga pojemna powierzchnia kondensatora, skrzyiik^ 4, rure 9 i jJrzewodfrtk 19* Z drtgiej strony Gewkst sartio&id«kcyj* na 13 polaczona jest przy porttocy przer¬ wodnika 29 z elektrycznym twcylatorwn. - 3 -^t^ljrza^dzenie dziala w nastepujacy spo¬ sób. Po ogrzaniu traktowanego przedmio¬ tu do odpowieciej temipetfatury^ni]! okolo 4809C puszcza, sie w ruch oscylator. Prady o duzej?czestotliwosci przeplywaja przez samoindukcyjAa oewke 13 i" pcrzfez prze- wodnik, upi 7^,'dochodza do ziemi. Cew¬ ka samoindukcyjiia 13, pod wplywem dzia¬ lania tych pradów, zkólei oddzialywa na krazek 1T, który otrzymuje drgania me¬ chanicznie o bardzo duzej czestotliwosci, tak zwane- pozadzwiekowe. Drgania te przenosza sie na -traktowany przed¬ miot 5.Mechaniczne drgania o czestotliwosci pozadzwiekowej w temperaturze okolo 480°C dzialaja na traktowany przedmiot w ten sposób, iz zmieniaja jego budowe kry¬ staliczna, powodujac tern samem polepsze¬ nie charakterystyk stali.By utwardzic powierzchnie nalezy, za¬ chowujac to samo dzialanie reszty urza¬ dzenia, przez skrzynke 4 przepuscic prad czynnego gazu (azot, amonjak, gaz swietl¬ ny, tlenek wegla i t. d.) lub mieszaniny tych gazów.Stwierdzono, ze utwardzanie przebiega bardzo szybko.Dzieki przelacznikowi 15 oraz polacze¬ niu 17 mozna przez traktowany przedmiot 5 jednoczesnie przepuszczac fale poza¬ dzwiekowe oraz ifale elektromagnetyczne, przyezem prad o wysokiej czestotliwosci, plynacy z oscylatora, przebiega przez prze¬ wód 9 i polaczenie 19 do ziemi.Celem lepszego wyjasnienia sposobu, bedacego przedmiotem niniejszego wyna¬ lazku, ponizej podane sa wyniki uzyskane podczas procesu przeprowadzonego w in¬ stalacji powyzej opisanego typu oraz przedstawionej na fig, 1.Przyklad I. Traktowany przedmiot 5 stanowi walcowy drazek o srednicy 10 mm ze stali niklowo-chromowo-molibdeno- wej o nastepujacym przyblizonym, okre¬ slonym przy pomocy analizy, skladzie: Wegiel. ;/ , 0,35 Chrom 2,9 Nikiel 3,5 Molibden 0,5 Pierscien 10 umieszczony jest w ten sposób, iz przestrzen 18 zawarta pomiedzy nim, a drazkiem 5 wynosi 5 mim. Czynne gazy skladajace sie z pieciu czesci acetyle-- nu oraz jednej czesci gazu swietlnego, przebiegaja te przestrzen od dolu ku gó¬ rze. Cisnienie w obwodzie wynosi od 3 do 5 mm slupa wody, a jego sprawnosc przez przewód o wewnetrznej srednicy 10 min wynosi okolo 30 litrogodzin. Temperatura pieca podczas trwania procesu wynosi o- kolo480°C.Krazek U polaczony z drazkiem 5, ma 210 mm srednicy i 10 mm grubosci. Sa- moindukcyjna cewka 13 umieszczona jest w odleglosci 1 mm nad krazkiem 11 i skla¬ da sie z 9 zwojów drutu o grubosci 5 mm.Srednica zwojów wynosi osiem cm, a od¬ step — jeden cm. Dlugosc fali, wysylanej przez oscylator, wynosi 38 m. Oscylator posiada nastepujace cechy znamienne: Wysokie napiecie 2.900 v Niskie napiecie 8 v Po szesciu i pól godzinach dzialania, utwardzona warstwa posiada grubosc 0,3 mm, podczas gdy warstwa stali, utwardza¬ nej w tych samych warunkach lecz ibez za¬ stosowania fal, posiada po siedmiu godzi¬ nach dzialania 0,08 mm grubosci. Poza tern wzrasta wytrzymalosc srodka traktowane¬ go przedmiotu. W rzeczywistosci przed¬ miot taki posiadal po utwardzeniu go i od¬ puszczeniu, lecz bez zastosowania trakto¬ wania go falami, twardosc wynoszaca 26 wedlug skali Reckweira pod cisnieniem 150 kg, zas po traktowaniu go falami twar¬ dosc wzrasta do 33.W przedstawionym przykladzie drga¬ jacy prad wywoluje fale pozadzwiekowe — 4 —przy pomocy samoindukcyjriej cewki 13, lecz taki sam wynik mozna uzyskac ina¬ czej, np, zapomoca kondensatora, jak to przedstawiono na fig. 2. W tej postaci wy¬ konania przewodnik 20, polaczony z oscy¬ latorem dochodzi do plyty 31a kondensa¬ tora; Druga plyta 31b kondensatora pola¬ czona jest mechanicznie, np. przy pomocy podtrzymujacego drazka 6, z traktowanym przedmiotem 5. Wiadomo, ze oprawki 31a oraz 31b y pod wplywem dzialania pradu o wysokiej czestotliwosci, staja sie siedli¬ skiem drgan mechanicznych o czestotliwo¬ sci fal pozadzwiekowych. Drgania te, jak i w poprzednim przypadku, przenosza sie na traktowany przedmiot, przez który prze¬ plywa, lub tez nie przeplywa, prad o wy¬ sokiej czestotliwosci dzieki (przerywaczom 32 i 33.Nalezy jednak zaznaczyc, ze w przy¬ padku, gdy przez traktowany przedmiot przeplywaja fale elektromagnetyczne, kon¬ densator 31 staje sie zbyteczny, gdyz traktowany przedmiot 5 sam stanowi jedna z pojemnych powierzchni kondensatora, którego druga pojemna powierzchnia jest przewód 10, polaczony ze skrzynka, przy- czem dielektrykiem jest przestrzen 18, przez która przebiega czynny gaz.W tym przypadku wiec mozna zastoso¬ wac prostsze urzadzenie przedstawione na fig. 3. W urzadzeniu tern 51 jest to cokól z cegiel, na którym umieszczona jest miska 53 ze stopionym olowiem. Miske te ogrze¬ wa sie w jakikolwiek badz odpowiedni spo¬ sób, np. przy pomocy gazowego palnika 54, aby utrzymac olowiana kapiel w tempera¬ turze, odpowiadajacej temperaturze utwar¬ dzania.W misce 52 pograzona jest skrzynka 55, podtrzymywana przez jakiekolwiek badz uchwyty 56. W srodku skrzynki 55 znajduje sie utwardzany przedmiot meta¬ lowy 57. Przedmiot ten jest izolowany e- lektrycznie od skrzynki przy pomocy pod¬ stawki z materjalu izolacyjnego i ognio¬ trwalego 58, umieszczonej na dnie skrzyn¬ ki oraz przy pomocy plytki 59 z takiegoz materjalu, tworzacej pokrywke.Gaz lub mieszanina gazowa, która ma wytworzyc twarda warstwe na stali, do¬ chodzi przez przewód 60, a uchodzi przez przewód 61.Jakikolwiek badz oscylator laczy sie przy pomocy lacznika 62 z przedmiotem 57. Miska 52 polaczona jest z ziemia przy pomocy lacznika 63. (Przedmiot 57 tworzy wiec wraz ze skrzynka 55 rodzaj konden¬ satora, przez który przeplywa drgajacy prad, przyczem dielektrykiem jest gaz.Rozumie sie samo przez sie, ze czas trwania traktowania oraz natezenie drgaja¬ cego pradu okresla sie w zaleznosci od wy¬ miarów przedmiotu.Zamiast takiego sposobu wytwarzania drgan pozadzwiekowych, mozna uzyc inny sposób, np. stosujac urzadzenia czysto me¬ chaniczne.Poprzednio zaznaczono, ze sposób be¬ dacy przedmiotem niniejszego wynalazku moze byc stosowany do wprowadzania do metali i ich stopów, a zwlaszcza do stali i innych stopów zelaza, innych metali lub metaloidów albo ich stopów. Wprowadza¬ ny czynnik moze w tym przypadku byc u- mieszczony dookola traktowanego przed¬ miotu badz pod postacia subtelnego pylu, badz tez w innej postaci, a zwlaszcza jako osad galwaniczny.Ponizej podano trzy przyklady wyko¬ nania przedmiotu niniejszego wynalazku.Przyklad II, Przedmiot ze stali wy¬ jatkowo miekkiej umieszcza sie w pyle, np. borowym i poddaje dzialaniu drgan poza¬ dzwiekowych. Pyl, pomimo swej bardzo wysokiej temperatury topliwosci, (o wiele wyzszej od temperatury stosowanej w da¬ nym przypadku i wynoszacej okolo 520°), przenika do metalu, przyczem grubosc war¬ stwy przenikania wynosi okolo 0,7 mm, w ciagu 10 godzin.Przyklad III. Przedmiot ze stali po- — b —krywa sie powloka chromu przez wytwo* nenk galwanicznego osadu* Przedmiot ten nastepnie poddaje de w temperfctutae 530° dzialaniu drgan pozadzwiekowych. Po 9 godzinach grubosc warstwy przenikania chromu w stalowym przedmiocie wynosi o- kolo 0,35 mm.Przyklad IV. Przedmiot z wyjatkowo miekkiej, stali otacza sie cynkiem i poddaje dzialaniu drgan w ciagu 5 godzin w tempe¬ raturze 330°, Grubosc warstwy przenikania cynku w przedmiocie wynosi 0,7 mm. Na tym przykladzie stwierdzono, ze tempera¬ tura tego procesu moze byc stosunkowo bar* dzo niska i wynosi zaledwie 330°.Odnosnie do temperatur procesów, do¬ swiadczenie wykazalo, ze o ile umiarkowa¬ ne .temperatury (nizsze w wypadku stoso¬ wania zwyklych gatunków stali od ich tem¬ peratury przemiany lub tez nizsze od tem¬ peratury topnienia wprowadzanego czynni¬ ka) sa korzystne, gdyz dzieki nim unika sie odksztalcania traktowanych przedmiotów oraz zmniejsza sie koszta procesu, to jed¬ nak nie sa one niczem ograniczone i sposób mozna równiez zastosowac do wyzszych temperatur, np. do temperatur, w jakich zwykle traktuje sie cieplnie stale, lub tez do temperatur, wyzszych od punktu topli¬ wosci, wprowadzanych do traktowanego przedmiotu cial, Ponizej opisany jest przebieg doswiad¬ czenia.Przykad V. Stosuje sie próbke stali o sredniej twardosci i 6 nastepujacym we¬ dlug analizy skladzie: C ; . V . 0,7% Si ... . 0,25% Mn , . . 0,5% P . . .' . 0,04% S . . , , 0,04% i otacza ja mieszanina boru, grafitu i mie¬ dzi, a nastepnie poddaje sie ja dzialaniu drgan pozadzwickowych i elektromagne¬ tycznych przy temperaturze 075° w miesza¬ ninie, skladajacej sie z jednej czesci gazo¬ wego amonjaku oraz t czterech czesci gazu swietlnego. Po traktowaniu w ciagu 9 ]$o* dzin wystepuje twarda warstwa o grubo¬ sci 0,15 mm, zawierajaca iglównie wegiel i bor. Po traktowaniu tego samego praedmio* tu jeszcze w ciagu 10 godzin przy tempera¬ turze 750°, twarda warstwa przenika Re¬ beko w mase.Powyzej podany jest przyklad przeni¬ kania cynku przy temperaturze zaledwie 330°* Takie wyniki mozna równiez uzyskac w o wiele nizszych temperaturach* Przyklad VI. Przedmiot ze stali niklo- wo-chromowo-molibdenowej o nastepuja¬ cym skladzie: C . . . . 0,35% Ni ... . %% Cr . . -, - 3% Mo . . . 1% zanurza sie w oleju, po uprzedniem ogrza* niu do 925° i odpuszczeniu w temperaturze 500°, przyczem twardosc jego Wyrtosi wów¬ czas 506 wedlug skali Brinella. Przedmiot ten poddaje sie nastepnie dzialaniu drgan pozadzwiekowych i elektromagnetycznych w ciagu 10 godzin bez ogrzewania w atmo-< sferze gazowej, zawierajacej 1/5 gazu swietlnego i 4/s gazowego amonjaku. Tem¬ peratura przedmiotu podczas traktowania równa jest temperaturze otoczenia i wyno¬ si 17 do 20°. Po tern traktowaniu twardosc osiaga 556 wedlug skali Brinella, a mikro- graficzne badanie wykazuje powstanie war¬ stwy cementu o grubosci 0,1 mm.Ponizej podano, jak niniejszy sposób mozna zastosowac do usuwania jednego ze skladników z warstwy powierzchniowej przedmiotu, np. wegla z powierzchniowej warstwy przedmiotu z lanego zelaza, a to przez otoczenie go osrodkiem o innym skla¬ dzie, do którego przenika usuwany sklad¬ nik. -^ 6 ^j^rfykfod V1L fW*pwwa4?wmo naale- pwaoa doswiadczenia Uzyto dfai^k a. la- aietfQ zelaza a srednicy 15 mm i o nastepu¬ jacym sife|ad«ie? Calkowita ikisc wegla 340% (Ml ....... 2,39% Krw» . ,*,... 1.40& Przedmiot ten traktowano w ciagu 10 gadzia pray tempStaturss 53CP w opisanem pawyzaj wzadseniUi stosowanym do utwar¬ dzania pr^dmiotów ze stali, proyezem kra¬ zacym gazass byt tylko aUumten wolno ply- a&cag© pewteteta.Pa dokaaaaiu piwesu stwierdzono, ze przedmiot pokryl «ie ntespejona z nim war¬ stwa waih o grubasoii 0,3 lnm. Z drugiej strony badania mkro&wlicane wykapaly, m podmiot tan odwegUl sie aa glebokosci 0,8 jam, przyczem odwegkna warstwa wy¬ rabie $ie odr&tóte, &tiikiem-tijk&bm&fci skupien oemmifo PL

Claims (5)

1. Zastrzezenia patentowe. ¦ ' li .- Spa&ófr tfaktow&iaia metali i ich sto- paw, a uwlaszcza ata-U oraz innych stopów zelaza, znamienny tern, ze traktowane przedmioty w temperaturze bliskiej 500°, która, zwlaszcza dla zazwyczaj uzywanych gatunków stali, jest nizsza od ich punktu przemiany, poddaje sie drganiom elektro¬ magnetycznym i mechanicznym o czestotli¬ wosci fal pozadzwiekowych, przyczem drgania te stosuje sie razem lub oddzielnie.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tern, ze traktowany przedmiot, poddany dzialaniu drgan elektromagnetycznych lub mechanicznych o czestotliwosci fal poza¬ dzwiekowych, umieszcza sie w obecnosci czynnika utwardzajacego (wegiel, azot i t. d.) samego, w mieszaninie lub w pola¬ czeniu, celem spowodowania powierzchow¬ nego utwardzenia.

3. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tern, ze czynnik utwardzajacy wraz z trak¬ towanym przedmiotem -poddaje aie dziala¬ niu zmiennego pola elektroraagnetyoBnfcgo o wysokiej czeatotliwaccrl.

4. Sposób wedlug zastrz. 3, znamienny tern, ze czynnikiem utwardzajacymi jeat krazacy gaz, np. gaz, który moi© oddawac wegiel lub a«rt albo oba powyzsze pier¬ wiastki razem.

5. Sposób wedlug zaata, .1, znamienny tern, ze traktowany przedmiot umteszeaa sie w obecaofci matarjalu atalago, lub niaata- lago (naetal, matalerid, polaczenia lub stopy nawet o wysokim punkcie topliwosci}, ap. baru, niklu, glinui t*. d., który maze jpnmir kac do traktowanego przadmiolu celem po¬ lepszenia jego wlasnosci mtehankznycb, fi- zyaznych lub «h©miozayali, npf celem nada¬ nia mu ntetttleaialnoscd, 6. Spoaób wedlug zaatrz. 2 i 5, zna* mieaay tern, ze ^prowadzany czynnik (me¬ tal, metaloid, ich polaczenia i itopy) umW- szcza sie dokola traktowanego przedmiotu pod postacia pyluf utworzonego n tagQ czyn¬ nika, polacjtonego lub tez niepolaczonego z innemi skladnikami. 7. Sposób wedlug zastrz. 3 i 5* unamiaa- ny tem, zg wprowadzany do traktowanego przedmiotu czynrók (metal, metaWd, palar ozenie Wb stop) uwieszwa sie aa nim w po¬ staci uprzednio wytraconego galwanicznego osadu. 8. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tern, ze traktowany przedmiot otacza sie o- srodkiem o skladzie rózniacym sie od skla¬ du tego przedmiotu tak, aby pod dzialaniem drgan pomiedzy traktowanym przedmiotem a otaczajacem go srodowiskiem nastapilo przejscie czasteczek, zaleznie od przypad¬ ku, badz w kierunku traktowanego przed¬ miotu, badz w kierunku przeciwnym, zgod¬ nie z kierunkiem, odpowiadajacym pewnej fizyko-chemicznej równowadze pomiedzy o- wym przedmiotem, a otaczajacym go osrod¬ kiem. 9. Sposób wfedlug zastrz. 1, 2 lub 5, - 7 —znamienny tern, ze stosuje sie bardzo wyso¬ kie temperatury, odpowiadajace zwyklemu cieplnemu traktowaniu stali. 10. Sposób wedlug zastrz. 1, 2 lub 5, znamienny tern, ze stosuje sie bardzo umiar¬ kowane temperatury, nizsze od zwyklych temperatur, stosowanych zazwyczaj w wiek¬ szosci procesów metalurgicznych, np. tem¬ perature zwykla. li* Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug zastrz. 1 — 10, znamienne tern, ze sklada sie z naczynia ogrzewanego (4, fig. 1 i 2 i 55, fig. 3), w którem znajduje sie trak¬ towany przedmiot (5, fig. li 57, fig. 3) oraz przyrzad (21) wytwarzajacy drgania poza- dzwiekowe i przenoszacy je nastepnie na traktowany przedmiot. 12. Urzadzenie wedlug zastrz. 11, zna¬ mienne tern, ze przez traktowany przed¬ miot przeplywaja fale. elektromagnetyczne, pochodzace z oscylatora, przyczem trakto¬ wany przedmiot wraz z naczyniem (4, 10, fig. 1 i 55, fig. 3), w którem sie znajduje, tworzy kondensator, którego dielektrykiem jest utwardzajacy czynnik, otaczajacy trak¬ towany przedmiot, przyczem samo naczynie polaczone jest z ziemia. 13. Urzadzenie wedlug zastrz. 12, zna¬ mienne tern, ze w przestrzeni, zawartej po¬ miedzy traktowanym przedmiotem a naczy¬ niem, znajduja sie przewody doprowadza¬ jace (9, fig. 1 i 60, fig. 3) i odprowadzajace (61, fig. 3) gaz, stanowiacy dielektryk (18). 14. Urzadzenie wedlug zastrz. 11, zna¬ mienne tern, ze drgania spowodowane sa przez przeplywajacy pomiedzy plytami (31 ay 31b fig. 2) kondensatora prad o du¬ zej czestotliwosci, przyczem jedna z tych plytek polaczona jest z traktowanym przed¬ miotem (5). 16. Urzadzenie wedlug zastrz. 11, zna¬ mienne tern, ze prad o wysokiej czestotliwo¬ sci przeplywa przez cewke samoindukcyjna (13, fig. 1), która dziala na krazek (11, fig. 1) polaczony z traktowanym przedmiotem. 16. Urzadzenie wedlug zastrz. 11, zna¬ mienne tern, ze mechaniczne drgania o cze¬ stotliwosci pozadzwiekowej spowodowane sa mechanicznie, np. zapomoca uzebionego kola obracajacego sie z duza szybkoscia, którego zeby przesuwaja sie przed zespo¬ lem nieruchomyoh rur umieszczonych na lu¬ ku, podczas gdy z rur tych wyplywa gaz pod cisnieniem. S o c i e t e d'E x p 1 o i t a t i o n d es Proc e des M a h o u x. Zastepca: Inz. J. Wyganowski, rzecznik patentowy.n$A / to t)o opisu "patentowego Nr 15511. fig. 2 26 /imiT) 61 N 61 werm 62 P?f777r7n ^\v\w^vy—¦• ^^w^?^^^ Druk L. Boguslawskiego i Ski. Warszawa, PL