PL153173B2 - Sposób otrzymywania czarnego barwnika chromokompleksowego typu 1:2 - Google Patents

Sposób otrzymywania czarnego barwnika chromokompleksowego typu 1:2

Info

Publication number
PL153173B2
PL153173B2 PL27109288A PL27109288A PL153173B2 PL 153173 B2 PL153173 B2 PL 153173B2 PL 27109288 A PL27109288 A PL 27109288A PL 27109288 A PL27109288 A PL 27109288A PL 153173 B2 PL153173 B2 PL 153173B2
Authority
PL
Poland
Prior art keywords
dye
parts
agents
formula
acid
Prior art date
Application number
PL27109288A
Other languages
English (en)
Other versions
PL271092A2 (en
Inventor
Waldemar Szymanski
Lucjan Szuster
Andrzej Pawlowski
Jan Gmaj
Tadeusz Szczesniak
Kasper Fabrowski
Andrzej Nowacki
Original Assignee
Os Bad Rozwojowy Przem Barwni
Priority date (The priority date is an assumption and is not a legal conclusion. Google has not performed a legal analysis and makes no representation as to the accuracy of the date listed.)
Filing date
Publication date
Application filed by Os Bad Rozwojowy Przem Barwni filed Critical Os Bad Rozwojowy Przem Barwni
Priority to PL27109288A priority Critical patent/PL153173B2/pl
Publication of PL271092A2 publication Critical patent/PL271092A2/xx
Publication of PL153173B2 publication Critical patent/PL153173B2/pl

Links

Landscapes

  • Coloring (AREA)

Description

RZECZPOSPOLITA POLSKA OPIS PATENTOWY 153173
Patent dodatkowy | do patentu nr- Zgłoszono: 88 03 07 /P. 271092/ Pierwszeństwo ----- Int. Cl.5 C09B 45/16 C09B 29/15
Zgłoszenie ogłoszono: 88 12 oś nnn iii
URZĄD 0 G Ó L fc ft
PATENTOWY RP Opis patentowy opublikowano: 1991 07 31
Twórcy wynalazku: Waldemar Szymański, Lucjan Szuster, Andrzej Gawłowski, Jan Gmaj, Tadeusz Szczęśniak, Kasper Fabrowski, Andrzej Nowacki, Igor Prokopowicz
Uprawniony z patentu: Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Przemysłu Barwników ORGANIKA,
Zgierz /Polska/
SPOSÓB OTRZYMYWANIA CZARNEGO BARWNIKA CHROMOKOMPLEKSOWEGO TYPU 1:2
Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania czarnego barwnika chromokompleksowego typu 1:2 o ogólnym wzorze 1, w którym Y oznacza atom wodoru, sodu, potasu lub grupę amonową, barwiącego wełnę, poliamid i skórę. Barwnik ten jest znany. Sposób jego otrzymywania, opisany w polskim opisie patentowym nr 136.771, polega na chromowaniu barwnika monoazowego o ogólnym wzorze 2, w którym Y ma wyżej podane znaczenie, za pomocą soli chromu trójwartościowego, korzystnie zasadowego octanu chromu. Barwnik monoazowy o wzorze 2 otrzymuje się, jak wiadomo, przez sprzęganie kwasu l-azo-2-oksy-6-nitronaftalenosulfonowego-4 z 2-naftolem.
Ogólnie wiadomo ponadto, że jako środki chromujące przy wytwarzaniu barwników chromokompleksowych stosuje się zarówno sole chromu trójwartościowego, jak i sole chromu sześciowartościowego wobec środków redukujących. Według dotychczasowego stanu wiedzy z zakresu chemii i technologii wytwarzania omawianego barwnika azowego całkowite rozpuszczenie 2-naftolu w środowisku silnie alkalicznym przed procesem sprzęgania było uważane za niezbędny warunek prawidłowego przebiegu sprzęgania. W związku z tym w dotychczas znanych sposobach sprzęgania z 2-naftolem przygotowywano zawsze oddzielnie silnie alkaliczny roztwór 2-naftolanu, który używano do reakcji sprzęgania w tej postaci, ewentualnie poddawano przed sprzęganiem wykwaszaniu. We wskazanym wyżej opisie patentowym nr 136.771 podano sposób wykonania syntezy barwnika o,o*-dihydroksymonoazowego o wzorze 2, polegający na dodawaniu do roztworu kwasu 1-azo-2-oksy-6-nitro-naftalenosulfonowego-4 silnie alkalicznego roztworu 2-naftolanu sodowego, otrzymanego przez rozpuszczenie 2-naftolu w wodzie z nadmiarem ługu sodowego.
Znany jest również sposób otrzymywania barwnika monoazowego o wzorze 2, w którym 2-naftol stosowany do reakcji sprzęgania rozpuszcza się w wodzie z nadmiarem alkaliów w postaci ługu 153 173
153 173 i węglanu sodowego /BIOS nr 961, str. 168/. Znany jest także sposób otrzymywania barwników i pigmentów azowych podany w opisie patentowym USA nr 4.395.264. W sposobie tym stosuje się jako składniki bierne 2-naftol lub jego podstawione pochodne, a jako składniki czynne - różne aminy aromatyczne lub alifatyczne, ewentualnie podstawione w pierścieniu jednym lub kilkoma podstawnikami takimi, jak np. atomy chloru lub bromu albo grupy nitrowa, alkilowa, alko ksylowa, cyjanowa, karboksylowa, ketonowa, aryloazowa, acyloaminowa, sulfonowa lub grupy oniowe. Sposób ten nie obrazuje otrzymywania barwników o,o*-dihydroksyazowych, zdolnych do tworzenia kompleksów z metalami. Sposobem tym rozpuszcza się 2-naftol oddzielnie na gorąco pomocą silnej zasady /przy pH 10-12/, wytrąca mocnym kwasem /przy pH 0,5-2/, a następnie chłodzi masę, zawierającą zawiesinę 2-naftolu, do temperatury 0-15°C. Masę zawierającą diazozwiązek składnika czynnego wprowadza się do masy zawierającej uzyskaną opisanym wyżej sposobem zawiesinę składnika biernego, po czym doprowadza się pH środowiska reakcji najpierw za pomocą silnej zasady do wielkości 1-4, a następnie, za pomocą słabej zasady, do wielkości 5-10. Proces alkalizowania mieszaniny składników czynnego i biernego jest w tym sposobie procesem dwuetapowym. Nieoczekiwanie stwierdzono, że reakcję sprzęgania kwasu l-azo-2-oksy-6-nitronaftalenosulfonowego-4 z 2-naftolem można prowadzić, stosując 2-naftol w jego formie kwasowej, bez jego wstępnego rozpuszczania w silnie alkalicznym środowisku i poddając mieszaninę zawiesin składników czynnego i biernego przed sprzęganiem wstępnej obróbce w środowisku kwaśnym, dzięki czemu uzyskuje się szereg określonych niżej korzyści technologicznych. Sposobem według wynalazku otrzymuje się czarny barwnik chromokompleksowy typu 1:2 o wzorze 1 na drodze sprzęgania kwasu l-azo-2-oksy-6-nitronaftalenosulfonowego-4 z 2-naftolem w środowisku wodnym i chromowania barwnika monoazowego o wzorze 2 w środowisku wodnym za pomocą soli chromu trójwartościowego lub za pomocą soli chromu sześciowartościowego wobec środków redukujących, przy użyciu ilości chromu nie mniejszej, niż 0,5 gramoatomu na 1 mol barwnika monoazowego. Sposobem tym poddaje się mieszaninę zawierającą zawiesiny kwasu l-azo-2-oksy-6-nitronaftalenosulfonowego-4 i kwasowej formy 2-naftolu, ewentualnie w obecności środków hydrotropowych, jak np. mocznik, tiomocznik, kaprolaktam itp i/lub środków powierzchniowo-czynnych, jak środki anionowe, jak np. sulfobursztynian 2-etyloheksylowy, znany pod nazwą Zwilżacza SBO lub sól sodowa skondensowanych wielordzeniowych aromatycznych kwasów sulfonowych, znana pod nazwą Dyspergatora NNO, środki kationowe, jak np. ester trójetanoloaminy 1 kwasu stearynowego, znany pod nazwą Zmiękczacza IW względnie środki niejonowe, jak np. produkty polikondensacji tlenku etylenu, znane pod nazwą Polikoli lub produkty kondensacji tlenku etylenu z pochodnymi fenolu, znane pod nazwą Rokafenoli lub produkty kondensacji tlenku etylenu z pochodnymi alkoholu oleilowego, znane pod nazwą Rokanoli bądź mieszaniny tych środków, jak np. kompozycja produktu kondensacji kaprolaktamu z trójetanoloaminą i oksyetylowanego alkilofenolu, znana pod nazwą Lodegalu KLN, wstępnej obróbce przez mieszanie przy pH poniżej 2. Podczas wstępnej obróbki powstaje nieoczekiwanie w środowisku reakcji czerwony osad produktu addycji składników czynnego i biernego. Następnie alkalizuje się stopniowo środowisko i prowadzi reakcję sprzęgania przy pH 5-9. Otrzymany barwnik monoazowy o wzorze2 poddaje się, ewentualnie po jego wydzieleniu ze środowiska reakcji sprzęgania chromowaniu za pomocą soli chromu trójwartościowego lub za pomocą soli chromu sześciowartościowego wobec środków redukujących i wyodrębnia otrzymany barwnik o wzorze 1 przez wysolenle, odfiltrowanie i wysuszenie lub przez wysuszenie w suszarni rozpyłowej bądź granulacyjnej, po ewentualnym dodaniu środków dyspergujących, wypełniających, przeciwpylnych i/lub przeciwpiennych. Prowadzenie procesu syntezy barwnika chromokompleksowego o wzorze 1 sposobem według wynalazku stwarza, w porównaniu ze znanymi sposobami postępowania, możliwość wykonywania operacji otrzymywania barwnika monoazowego o wzorze 2 w jednym aparacie, dzięki czemu eliminuje się procesy rozpuszczania i alkalizowania oddzielnie każdego ze związków wyjściowych - kwasu l-azo-2-oksy-6-nitronaftalenosulfonowego-4 i 2-naftolu, powodując obniżenie kosztów robocizny. Ponadto ciepło reakcji zobojętniania i sprzęgania zostaje w
153 173 omawianym sposobie wykorzystane do uzyskania optymalnej temperatury sprzęgania. W przypadku stosowania w sposobie według wynalazku środków hydrotropowych i/lub środków powierzchniowo-czynnych uzyskuje się poprawę właściwości Teologicznych masy reakcyjnej podczas procesu sprzęgania, co pozwala na zwiększenie stosowanych stężeń reagentów, dzięki czemu uzyskuje się zwiększoną wydajność aparaturową i chemiczną. Sposób według wynalazku umożliwia ponadto otrzymywanie past barwnika monoazowego o wzorze 2 wysokiej jakości, o małej zawartości wody, niezależnie od pH procesu wydzielania barwnika. Ułatwia to prowadzenie procesu chromowania i umożliwia otrzymywanie stężonych roztworów i zawiesin barwnika chromokompleksowego o wzorze 1, co prowadzi do poprawy bilansu energetycznego procesu suszenia w suszarni rozpyłowej lub granulacyjnej. Wynalazek ilustrują następujące przykłady, w których części i procenty oznaczają części i procenty wagowe, a stopnie temperatury podano w stopniach Celsjusza:
Przykład I. Do 200 części wody o temperaturze 65° dodaje się 59 części kwasu l-azo-2-oksy-6-nitronaftalenosulfonowego-4 w postaci kwaśnej pasty, 3 części mocznika oraz 1,5 części Zwilżacza SBO, a po wymieszaniu - 32 części zmielonego 2-naftolu. Otrzymaną zawiesinę o pH poniżej 2 miesza się w temperaturze 40-45° w ciągu 30 minut, przy czym w mieszaninie reakcyjnej pojawiają się czerwone kryształy produktu addycji składników czynnego biernego. Do wytworzonej masy dodaje się 16,4 części octanu sodowego i stopniowo alkalizuje całość w ciągu 30 minut za pomocą 52 części 30% ługu sodowego do pH w granicach 6-6,5. Temperatura mieszaniny reakcyjnej wzrasta samorzutnie do około 60°. W tych warunkach miesza się wytworzoną masę do zaniku obecności związku diazoniowego, co trwa około godzin. Do otrzymanej zawiesiny barwnika monoazowego dodaje się następnie 31 części zasadowego ałunu chromowo-sodowego znanego pod nazwą handlową Chromał J-33, ogrzewa całość do temperatury powyżej 90° i utrzymuje w tych warunkach w ciągu 1 godziny. Do otrzymanego roztworu barwnika chromokompleksowego dodaje się 2 części mieszaniny oleju wrzecionowego i niejonowego emulgatora, znanej pod nazwą handlową Olan SA i poddaje całość suszeniu w suszarni rozpyłowej, otrzymując 160 części barwnika barwiącego wełnę, poliamid i skórę na kolor czarny.
Przykład II. Do 200 części wody o temperaturze 95° dodaje się 2 części Rokanolu 0-30 i 5 części kaprolaktamu oraz 32 części 2-naftolu w postaci łusek. Po dokładnym wymieszaniu zawiesinę chłodzi się do temperatury 80° i dodaje do niej 59 części kwasu
1- azo-2-oksy-6-nitronaftalenosulfonowego-4 w postaci kwaśnej pasty. Uzyskaną zawiesinę o pH poniżej 2 miesza się w temperaturze około 60° w ciągu 15 minut, przy czym w mieszaninie reakcyjnej pojawiają się czerwone kryształy produktu addycji składników czynnego i biernego. Wytworzoną masę alkalizuje się stopniowo, w ciągu 30 minut za pomocą 56 części 30% ługu sodowego do pH w granicach 6,5-7. Temperatura środowiska reakcji wzrasta samorzutnie do 80°. Do mieszaniny reakcyjnej dodaje się następnie 10 części węglanu sodowego i miesza w temperaturze około 80° w ciągu 30 minut, do zaniku związku diazoniowego. pH reakcji sprzęgania wynosi 7,5-8,5. Po zakończeniu sprzęgania barwnik monoazowy odsącza się. Pastę tego barwnika załadowuje się do roztworu wodnego zawierającego 5,2 części gramoatomu chromu trójwartościowego, otrzymanego przez redukcję 15 części dwuchromianu sodowego rozpuszczonego w 50 częściach wody i 12 częściach kwasu octowego za pomocą 5 części glukozy w temperaturze powyżej 80° i rozcieńczonego za pomocą 50 części wody. Otrzymaną zawiesinę ogrzewa się w temperaturze powyżej 90° przez 2 godziny, utrzymując pH w granicach 4,5-5,5 za pomocą 10 części 30% ługu sodowego. Do otrzymanego roztworu barwnika chromokompleksowego dodaje się 30 części chlorku amonu i całość chłodzi do temperatury 20°, a następnie sączy, suszy i miele. Otrzymuje się 150 części barwnika barwiącego wełnę, poliamid i skórę na kolor czarny.
Przykład III. Do 200 części wody o temperaturze 50° dodaje się 32 części
2- naftolu i 59 części kwasu l-azo-2-oksy-6-nitronaftalenosulfonowego-4. Uzyskaną masę miesza się w ciągu 1 godziny w temperaturze 30° przy pH poniżej 2, a następnie alkalizu4
153 173 je stopniowo uzyskaną zawiesinę zawierającą czerwone kryształy produktu addycji składników czynnego i biernego za pomocą 78 części 30% ługu potasowego do pH w granicach 7-8. Temperatura środowiska reakcji wzrasta samorzutnie do 50°. Otrzymaną zawiesinę miesza się w tych warunkach do zaniku związku diazoniowego, co trwa około 2 godzin. Do otrzymanej zawiesiny barwnika monoazowego dodaje się 6 części etanoloaminy, ogrzewa do 80° i dodaje roztwór 14,7 części dwuchromianu potasu w 50 częściach wody, a następnie miesza całość w ciągu 30 minut. Uzyskaną zawiesinę barwnika chromokompleksowego chłodzi się do 20°, sączy, suszy i miele. Otrzymuje się 160 części barwnika barwiącego wełnę, poliamid i skórę na kolor czarny.
Przykład IV. Postępuje się sposobem opisanym w przykładzie III, dodając do wody przed wprowadzeniem 2-naftolu i kwasu l-azo-2-oksy-6-nitronaftalenosulfonowego-4 2,5 części estru trójetanoloaminy i kwasu stearynowego. Otrzymuje się 165 części barwnika barwiącego wełnę, poliamid i skórę na kolor czarny.

Claims (1)

  1. Zastrzeżenie patentowe
    Sposób otrzymywania czarnego barwnika chromokompleksowego typu 1:2 o ogólnym wzorze 1, w którym Y oznacza atom wodoru, sodu, potasu lub grupę amonową, na drodze sprzęgania kwasu l-azo-2-oksy-6-nitronaftalenosulfonowego-4 z 2-naftolem w środowisku wodnym i chromowania uzyskanego barwnika monoazowego o ogólnym wzorze 2, w którym Y ma wyżej podane znaczenie w środowisku wodnym za pomocą soli chromu trójwartościowego lub za pomocą soli chromu sześciowartościowego wobec środków redukujących, przy użyciu ilości chromu nie mniejszej, niż 0,5 gramoatomu na 1 mol barwnika monoazowego, znamienny tyra, że mieszaninę zawierającą zawiesiny kwasu l-azo-2-oksy- 6-nitronaftalenosulfonowego-4 i kwasowej formy 2-naftolu poddaje się, ewentualnie w obecności środków hydrotropowych, jak np. mocznik, tiomocznik, kaprolaktam itp i/lub środków powierzchniowo-czynnych, jak środki anionowe, jak np. sulfobursztynian 2-etyloheksylowy lub sól sodowa skondensowanych wielordzeniowych aromatycznych kwasów sulfonowych, środki kationowe, jak np. ester trójetanoloaminy i kwasu stearynowego względnie środki niejonowe, jak np. produkty polikondensacji tlenku etylenu lub produkty kondensacji tlenku etylenu z pochodnymi fenolu lub z pochodnymi alkoholu oleilowego kondensacji kaprolaktamu z trójetanoloaminą i oksyetylowanego alkilofenolu, wstępnej obróbce przez mieszanie przy pH poniżej 2, po czym alkalizuje się stopniowo środowisko i prowadzi reakcję sprzęgania przy pH 5-9, a otrzymany barwnik monoazowy o wzorze 2 poddaje się, ewentualnie po jego wydzieleniu ze środowiska reakcji sprzęgania chromowaniu i wyodrębnia otrzymany barwnik przez wysolenie, odfiltrowanie i wysuszenie lub przez wysuszenie w suszarni rozpyłowej bądź granulacyjnej, po ewentualnym dodaniu środków dyspergujących, wypełniających, przeciwpylnych i/lub przeciwpiennych.
    o ^C)\n=N~Q wzór 7 y+ .OH HO, Λρ o wzór 2
    Zakład Wydawnictw UP RP. Nakład 100 egz. Cena 3000 zł
PL27109288A 1988-03-07 1988-03-07 Sposób otrzymywania czarnego barwnika chromokompleksowego typu 1:2 PL153173B2 (pl)

Priority Applications (1)

Application Number Priority Date Filing Date Title
PL27109288A PL153173B2 (pl) 1988-03-07 1988-03-07 Sposób otrzymywania czarnego barwnika chromokompleksowego typu 1:2

Applications Claiming Priority (1)

Application Number Priority Date Filing Date Title
PL27109288A PL153173B2 (pl) 1988-03-07 1988-03-07 Sposób otrzymywania czarnego barwnika chromokompleksowego typu 1:2

Publications (2)

Publication Number Publication Date
PL271092A2 PL271092A2 (en) 1988-12-08
PL153173B2 true PL153173B2 (pl) 1991-03-29

Family

ID=20040989

Family Applications (1)

Application Number Title Priority Date Filing Date
PL27109288A PL153173B2 (pl) 1988-03-07 1988-03-07 Sposób otrzymywania czarnego barwnika chromokompleksowego typu 1:2

Country Status (1)

Country Link
PL (1) PL153173B2 (pl)

Also Published As

Publication number Publication date
PL271092A2 (en) 1988-12-08

Similar Documents

Publication Publication Date Title
DE2560422C2 (de) Reaktivfarbstoffe, deren Herstellung und Verwendung
JPS6221025B2 (pl)
JPH04241174A (ja) 皮革の染色方法
JPS6239179B2 (pl)
JPH08259831A (ja) 水溶性の繊維反応性アゾ染料の染料混合物、それら混合物を製造および使用する方法
US4150021A (en) Esters of cellulose with phosphonic acid dyes having a sulfonamide bridge
EP0256650B1 (en) Reactive dyes
PL153173B2 (pl) Sposób otrzymywania czarnego barwnika chromokompleksowego typu 1:2
JPS61231053A (ja) 水不溶性赤色モノアゾ染料
JPH0798909B2 (ja) 水溶性ジスアゾ化合物、その製法及び該化合物を染料として使用する方法
EP1179034B1 (en) Mixtures of symmetrical and unsymmetrical red reactive dyes
JPH0798910B2 (ja) 水溶性ジスアゾ化合物、その製法及び該化合物を染料として使用する方法
PL153172B2 (en) Method for producing navy blue chromium complex dye type 1:2
PL153170B2 (pl) Sposób otrzymywania granatowego barwnika chrojckompleksowego typu 1:2 w postaci roztworu wodno-rozpuszczalnikowego
PL153175B2 (en) Method for producing an acid-chromium dye
HK47991A (en) Process for the preparation of 1:2 chromium complex dyes
PL153174B2 (en) Method for producing black chromium complex dye type 1:2 in the form of a water and solvent solution
JPS6090265A (ja) ジスアゾ化合物の製造法
PL153577B2 (en) Method for producing chromium complex dyes type 1:1
PL153576B2 (en) Method for producing chromium complex dyes type 1:2
JP2001019731A (ja) オリゴマー、それを含む染料組成物及び該組成物を用いる染色又は捺染方法
JPH0441184B2 (pl)
JPS6214585B2 (pl)
US4370268A (en) Reactive dyestuffs
PL136766B1 (pl)