Elektryczne wyciagarki, zwlaszcza w u- kladzie rozruchowym, sa zwykle rozrza¬ dzane w taki sposób, ze maja przewidzia¬ ne przesuwy po krzywej, oporki lub f. p,, ograniczajace odchylenie dzwigni rozrzad- czej w zaleznosci od wykonanej drogi wy¬ ciagania i, w danym razie, od predkosci ro¬ boczej maszyny przy puszczeniu w ruch na poczatku wyciagania i przy ponownem puszczeniu w ruch przed ukonczeniem wy¬ ciagania. Dotad byfo wymagane, aby dra¬ zek rozrzadczy byl przez maszyniste moc¬ no przyciskany reka do oporników lub przesuwów po krzywej w celu osiagniecia podczas jazdy pozadanego prawa szybko¬ sci. W razie przerywania przez maszyni¬ ste przez nieuwage przyciskania rozrzad- czego drazka, przy pózniejszem dalszem przyciskaniu do dalej przesunietych pod¬ czas tego krzywych przesuwów lub t. p. mogly powstac szkodliwe uderzenia pradu i w kazdym razie ustawala ciaglosc maja¬ cego byc osiagnietem prawa szybkosci, co powodowalo zawsze zwolnienie jazdy. Z drugiej strony wymagana reczna obsluga dzwigni rozrzadczej absorbowala calko¬ wicie maszyniste i wskutek tego nie mógl on wykonywac, ewentualnie, potrzebnego obslugiwania innych czesci. O ile obsluga nastepowala na skutek zarzadzenia z odpo¬ wiedniego miejsca, np. z wylotu szybu, maszyniscie musial byc zawsze dawany sygnal przed rozpoczeciem jego dzialania i od szybkosci przysylania zawiadomienia zalezala takze predkosc wykonywania ru¬ chu wyciagania. Zatem we wszystkich wypadkach przewaznie miarodajna byla uwaga osoby obslugujacej.Wynalazek daje urzadzenie do puszcza¬ nia w ruch tego rodzaju maszyn roboczych, które zmniejsza wymagania odnosnie do uwagi obslugujacego. Mysl wynalazku po¬ lega przedewszystkiem na tern, ze po od¬ chyleniu drazka do pierwszego polozenia ruchu dalszy ruch jego odbywa sie jedno- bieznie; w tym celu drazek rozrzadczy u- lega, np. sprzegnieciu z przesuwem po krzywej lub z odpowiedniem urzadzeniem maszynowem.Jednobiezne polaczenie z przesuwem po krzywej moze, np. polegac na zastoso¬ waniu przesuwu po krzywej z wewnetrzna i zewnetrzna plaszczyzna biegowa; ze¬ wnetrzna plaszczyzna ogranicza odchyle¬ nie rozrzadczego drazka przy przyklada¬ niu, plaszczyzna wewnetrzna porusza mo¬ gacy byc sprzeganym, np. przy pomocy elektromagnetycznego sprzegla, drazek zabieracza. Sprzeglo wlacza sie samoczyn¬ nie w pierwszem polozeniu ruchu rozrzad¬ czego drazka, samoczynnie porusza go dalej i ponownie wylacza go w najbardziej krancowem polozeniu. Prawo ruchu draz¬ ka rozrzadczego, a zatem szybkosci wy¬ ciagania, zostaje przytem przepisane przez krzywy przesuw, a zatem uskutecznia sie automatycznie, przyczem przy rozrusza¬ niu nie wymaga ono innej obslugi, jak tylko przylozenia rozrzadczego drazka do prze¬ suwu po krzywej na poczatku jazdy. Sto¬ sownie do uksztaltowania przesuwu po krzywej moze byc osiagniety kazdy poza¬ dany przebieg szybkosci.Jednak takie urzadzenie, pracujace z przesuwem po krzywej, jest szczególnie niekorzystne przy recznem lub automa- tycznem przerywaniu z jakichkolwiek po¬ wodów przebiegu rozruchu lub tez w razie koniecznosci zwolnienia lub zatrzymania maszyny podczas rozruchu, lub podczas jazdy. Dla dalszego rozrzadu, wzglednie ponownego rozruchu, przykladanie do przesunietego podczas tego przesuwu po krzywej pociaga za soba wspomniane na wstepie szkodliwe uderzenia pradu, wzglednie maszynista musi rozrzadzac bez luku rozruchowego, a zatem jest sie po¬ nownie uzaleznionym od jego uwagi.Na skutek tego, stosownie do dalszego wynalazku zostaje przedstawione inne ma¬ szynowe urzadzenie napedne dla rozrzad¬ czego drazka, przy którem luki rozrucho¬ we sa niepotrzebne, jednakze pomimo tego, przy zastosowaniu dalszego stosowanego urzadzenia moze byc osiagniete kazde po¬ zadane prawo ruchu. Urzadzenie to moze szczególnie polegac na stale biegnacym silniku, z którym urzadzenie rozrzadcze maszyny roboczej zostaje sprzegniete przy pomocy nawrotnych przystawek. Moze byc równiez przewidziany silnik rozlacza¬ ny w zerowem polozeniu urzadzenia roz¬ rzadczego i przelaczany dla kazdego kie¬ runku ruchu tego organu. Równiez me¬ chanizm zegarowy, ciezar lub inna sila na- pedna moze byc stosowana do poruszania urzadzenia rozrzadczego, którego moment napedny moze byc ograniczany lub za¬ trzymywany przez mechanizmy hamujace, zawory przydlawiajace lub t. p.Fig. 1 rysunku przedstawia takie urza¬ dzenie w przykladzie wykonania. W nim h oznacza organ rozrzadczy, napedzany sta¬ le biegnacym silnikiem v przez zmienne sprzeglo k. Srodkowa czesc sprzegla jest osadzona na wale w tak, ze jest ona zabez¬ pieczona przeciw skreceniu. Wal ten moze poruszac przy pomocy przystawki zeba¬ tych kól g rozrzadczy organ h. Z sa to kola zebate, wytwarzajace niezbedna prze¬ kladnie pomiedzy napednym silnikiem v i sprzeglem. Lewa czesc sprzegla, polaczo¬ na z przystawka zebatych kól, obiegnie przytem w przeciwnym kierunku, anizeli polaczona z zebatemi kolami prawa czesc sprzegla. Zestawiony z drazkiem rozrzad- czym bezposrednio lub przez posrednie wlaczenie ciagadel lacznikowych przy- — 2 —rzad rozrzadczy / reguluje w przyjetym dla przykladu ukladzie Leonarda napiecie rozruchowej maszyny AD. FM jest to sil¬ nik wyciagowy, T—napedzany przez niego, wzglednie przez wyciagarke, wskaznik gle¬ bokosci. Do zródla q stalego pradu sa przylaczone obwody wzbudzenia maszyn AD i FM, silnik bocznikowy v, cewki ai i m do uruchamiania dzwigni do wlaczania dla sprzegla k i przekaznika fe, który sluzy do rozrzadu naciazonej zapadki i dla polaczo¬ nego z h kola zapadkowego p.Urzadzenie dziala w sposób nastepujacy.Jezeli robocza maszyna ma byc puszczona w ruch w jednym kierunku, drazek roz¬ rzadczy zostaje przez maszyniste dopro¬ wadzony do polozenia ruchu. Przytem rucn rozrzadczej dzwigni jest ograniczony przez luke w zebach zapadkowego kola p.Teraz maszynista nie moze dalej odchylic reka dzwigni. Jednakze przy naciskaniu urzadzonego celowo przy rozrzadczej dzwigni przycisku n. zostaje zamkniety obwód pradu od +, przewodu /, przycisku n, koncowego wylacznika e*, przewodu 3, koncowego wylacznika e«, przewodu 4, wylacznika e, przewodu 5, przekaznika au przewodu 6, stykowych szyn ri przy wskazniku glebokosci, którego cel be¬ dzie objasniony pózniej, przewodu 7, stykowych odcinków o, przewodu 8 zpo- wrotem do zródla q pradu. Lewy przekaz¬ nik a-i przyciaga swój rdzen i wywoluje przesuniecie stykania sie srodkowej czesci sprzegla z prawa jego polowa. Jednocze¬ snie zamyka sie bocznicowy obwód pradu od przewodu 5 przez przekaznik b i prze¬ wód 9 tak, ze cewka przekaznika b wycia- g azapadke i z kola /;. Stale biegnacy sil¬ nik v moze teraz poruszac dalej dzwignie h z jej /polozenia do ruchu.Uzwojenie magnesnicy silnika v jest przylaczone bezposrednio do dodatkowego bieguna sieci, a do bieguna ujemnego przez przewód 10, stykowe szyny r4, r?, i oporniki rfi przy wskazniku T glebokosci, opornik di przewód //, oporniki t, przewód 12, o- porniki m i w. Oporniki t moga, np. byc wbudowane w rozrzadczym przyrzadzie / (fig. 1) i bezposrednio obslugiwane przez rozrzadczy drazek przy jego poruszaniu lub tez moga byc regulowane przez specjal¬ ny sprzegniety z walem, regulujacy wy¬ lacznik ti przy zastosowaniu wylaczalne- go drazka s, przedstawionego, np. na fig. 2. Na skutek tego ilosc obrotów silnika v, a zatem szybkosc odchylania rozrzadczej dzwigni jest zalezna od jej odchylenia; prawo ruchu jest dane przez stopniowanie oporu. Naprzyklad, jesli szybkosc wycia¬ gania jest proporcjonalna do odchylenia rozrzadczego drazka, przy stopniowem wylaczaniu oporów t i wzrastajacem od¬ chyleniu rozrzadczego drazka mozna o- siagnac to, ze, podczas opuszczania, przy¬ spieszenie zmniejsza sie z wzrastaniem szybkosci, wskutek czego, przy zwyklem rozrzadzeniu Leonarda, zostaje zapobiezo- ne przeciazenie napednego silnika i stacji centralnej.Przy pewnych okolicznosciach moze byc pozadana zmiana szybkosci odchylenia rozrzadczego drazka, przy zmianie sposo¬ bu ruchu, np. przy przechodzeniu z jazdy ciezarowej do jazdy linowej, lub jesli szyb¬ kosc wyciagania nie znajdzie sie w jedno¬ znacznej zaleznosci od polozenia drazka rozrzadczego lub takze od warunków pra¬ cy maszyny (jak obciazenie, ilosc obrotów rozruchowej maszyny i t. p.). W tych wy¬ padkach moga byc przewidziane specjalne urzadzenia zwierajace dla oddzielnych stopni opornika t, które moga byc rozrza¬ dzane recznie lub automatycznie. Jednak ilosc obrotów silnika v moze byc takze zmieniana recznie przez wlaczone do jego wzbudzajacego obwodu oporniki, lub tez w zaleznosci od jakiejkolwiek wielkosci lub stanu ruchu wyciagarki.Naprzyklad, m jest to wylacznik regula-cyjny, nastawiany recznie przy przejscio¬ wej lub dlugotrwalej zmianie ruchu, np. przy wyciaganiu z innej glebokosci lub je¬ sli ma byc uskutecznionych kilka jazd li¬ nowych, lub tez jezeli przy maszynach z wyrównaniem obciazenia wyciaganie ma sie jednorazowo odbywac bez wyrównania obciazenia. Przy tego rodzaju ruchu jest zwykle wymagane lagodniejsze opuszcza¬ nie, co zostaje osiagniete przez wylaczenie opornika m. Stosowne wlaczenie moze, naturalnie, odbyc sie jednoczesnie przez wylacznik jazdy linowej lub przez dzwi¬ gnie rozlaczna sprzegla kola rozpedowego i t. d.Uruchamiany przez przekaznik x drazek wylaczalny y wylacza oporniki u przy przekroczeniu przez twornikowy prad o- kreslonej wartosci i zatem zmniejsza on ilosc obrotów silnika v, a tern samem i przy¬ spieszenie. Przytem moze byc osiagniete to, ze prad przyspieszony pozostaje staly, za¬ tem ze prawo szybkosci sie reguluje auto¬ matycznie stosownie do obciazenia wycia¬ gowego silnika. Przebieg rozruchowy ule¬ ga, w danym razie, przerwaniu przez o- twarcie wylacznika c, poniewaz na skutek tego zostaje wylaczona lacznikowa cewka w, wzglednie a*. Zamiast oddzialywania na przekaznik x przez prad wyciagowego silnika moze byc zastosowane do regulo¬ wania opornika u znane urzadzenie do mierzenia statycznego obciazenia wycia¬ garki lub tez dalsze urzadzenie dodatkowe u, x, y moze byc rozrzadzone przez prad napednego silnika maszyny rozruchowej lub przez prad sieci. Moze byc równiez wykonane odpowiednie skombinowanie rozmaitych przekazników x z jednym i tym samym wylacznikiem u, y.Dalej silnik v moze byc regulowany w zaleznosci od rzeczywistej szybkosci wy¬ ciagowej. Do tego celu sluzy przedstawio¬ ny na fig. 1 dodatkowy wylacznik regu¬ lujacy S, przestawiany napedzanym wy¬ ciagowym silnikiem odsrodkowym regula¬ torem R. O ile zalezy takze na zmianie ilosci obrotów silnika v przy bardzo nie¬ znacznej szybkosci wyciagowej, nalezy za¬ stosowac zamiast regulatora R pradnica z regulacja szybkosci. W podobny sposób silnik v móglby byc regulowany w zalezno¬ sci od rzeczywistego przyspieszenia, np., jezeli, przy urzadzeniach wyciagowych z napednemi tarczami, nie chce sie przekra¬ czac pewnego przyspieszenia ze wzgledu na niebezpieczenstwo slizgania sie lin. Za¬ miast R powstaje wtedy znany przyrzad na mierzenia przyspieszenia.Przez rozrzadzane przez nakretke /v wzglednie h, wskaznika glebokosci dodat¬ kowe urzadzenie -di, wzglednie tf2, wlacza¬ nia prawo szybkosci jest postawione w za¬ leznosci od polozenia wyciagowego naczy¬ nia w szybie. Naprzyklad, w ten sposób moze byc osiagniete to, ze opuszczanie sie w srodku szybu odbywa sie wolniej, anizeli opuszczanie sie z podszybia.Opisane urzadzenia dodatkowe moga, naturalnie, byc stosowane kazde oddzielnie lub w dowolnej kombinacji z innemi i z o- pornikami t.Wlaczanie moze dalej odbywac sie takf ze wplywa ono na urzadzenie rozrzadcze takze przy jezdzie ze stala szybkoscia lub podczas zwalniania. Naprzyklad, mogloby miec miejsce cofniecie rozrzadczego draz¬ ka, zatem zmniejszenie szybkosci jazdy przy nastapieniu przeciazenia sieci i t. d.Takze jest mozliwe stosowanie opisanych urzadzen dodatkowych przy innych przy¬ rzadach rozruchowych dla wywierania wplywu na szybkosc rozpedowa.Jezeli maszynista wypuszcza przycisk n podczas przebiegu rozruchu, cewka a± staje sie bezpradna i srodkowa czesc sprzegla przechodzi pod wplywem sprezyny lub t. p. do swojego polozenia srodkowego. Rów¬ noczesnie staje sie bezpradna takze cewka 6, zapadka i zapada w kolo zapadkowe pi stoi na przeszkodzie kazdemu dalszemu poruszaniu drazka rozrzadczego, podczas kiedy, na skutek odpowiedniego odksztal- towania zatrzymowych zebów, nic nie przeszkadza cofnieciu jego do polozenia zerowego. Ponowne odchylenie, wzgled¬ nie dalszy rozrzad jest mozliwy dopiero po ponownem nacisnieciu przycisku n.Szybkosc odchylenia jest znowu uwarun¬ kowana szybkoscia pilnika, odpowiadajaca kazdorazowemu polozeniu rozrzadczego drazka, na skutek czego jest zabezpieczone zachowanie prawa szybkosci takze przy o- puszczaniu w srodku szybu.Po przesunieciu rozrzadczego drazka przez silnik v do jego najbardziej kranco¬ wego polozenia, otwiera on koncowy wy¬ lacznik 0i, cewki ai i b staja sie bezpradne, zatem silnik zostaje odlaczony od rozrzad¬ czego drazka h, a zapadka i zapada. Przy zblizeniu sie kosza wyciagowego do wlotu szybu, rozrzadczy drazek ulega powrotne¬ mu pociagnieciu do zerowego polozenia w zwykly sposób przez przesuw po krzywej.Zamiast tego zwalniania przez przesuw po krzywej, zatem przez sama wyciagarke, moze przy pewnych warunkach nastapic cofniecie rozrzadczego drazka przez silnik v, np. przez wlaczenie cewki a- z wskazni¬ ka glebokosci, przy dotad przyjetym kie¬ runku odchylenia. Prawo szybkosci dla cofniecia byloby znowu dane przez stop¬ niowanie oporników t; przy pomocy szcze¬ gólnych srodków, np., dodatkowego wla¬ czenia oporów z wskaznika glebokosci, mogloby ono byc uksztaltowane z odchy¬ leniem od przebiegu rozruchu.W celu zapobiezenia napedu drazka roz¬ rzadczego podczas normalnego okresu zwalniania w kierunku zwiekszenia szyb¬ kosci dla pierwotnego kierunku jazdy, je¬ zeli odchylenie tego drazka bylo z jakich¬ kolwiek powodów niezupelne, obwód pradu cewek aA bulega przerwaniu przez wskaz¬ nik glebokosci przed samem nastapieniem zwolnienia. Do tego sluza stykowe szyny ri, przerzucone przez stykowe ramie, u- mieszczone przy nakretce U wskaznika glebokosci lub tez wylaczniki koncowe, dzialajace podobnie, jak przedstawione na fig. 2 wylaczniki j?i i ;&. Przez przerwy w szynach r± moze byc wywolana przerwa w przebiegu rozruchowym i w tych miejscach szybu, w których jest pozadane zachowa¬ nie okreslonej nieznacznej szybkosci wy¬ ciagowej. Jezeli, np. przy rozruchu, pod¬ noszacy sie kosz ma przejezdzac zgóry o- kreslona szybkoscia w bliskosci podszybia, wzglednie opuszczajacy sie w bliskosci wlotu obok wiszacego pomostu, zezwala sie na odchylenie rozrzadczego drazka przez silnik v tylko do tego stopnia szybkosci w sposób taki, ze w miejscu, odpowiadaja- cem podstawowemu prawu szybkosci, przerywa sie obwód pradu cewki w i celo¬ wo takze b i wlacza sie je dopiero po prze¬ jechaniu wiszacego pomostu. Na fig. 1 jest pokazana tego rodzaju przerwa w szynach a. Zamiast osobnego urzadzenia zwalnia¬ jacego z przesuwami po krzywej mogloby ewentualnie miec miejsce samoczynne u- rzadzenie przelaczajace dla silnika v, u- skuteczniajacego w taki sposób cofniecie rozrzadczego drazka do polozenia zero¬ wego.Urzadzenie rozrzadcze, przedstawione na fig. 1, zamiast przez drazek h i przycisk n, moze byc takze rozrzadzane z odleglego miejsca, np. z wlotu szybu. Dla kazdego kierunku jazdy musza, np. byc tylko prze¬ widziane specjalne wylaczniki lub przyci¬ ski, któremi zostaja wlaczone cewki a^ wzglednie a2 tak, ze przyrzad rozrzadczy zostaje poruszany przez silnik v juz z polo¬ zenia zerowego. Przez specjalny przycisk przebieg rozruchowy moze ulec przerwaniu w kazdem dowolnem miejscu. Wreszcie przez dalszy przycisk moze, ewentualnie, nastapic przelaczenie, a zatem cofniecie drazka rozrzadczego. — 5 —Fig. 2 przedstawia inny rodzaj wykona¬ nia tego rozrzadu z oddalenia. Czesci zgodne z fig. 1 sa oznaczone jednakowo.Wylacznik A przedstawia wylacznik, dzia¬ lajacy na odleglosci, obslugiwany przez nakladacza, u wiotu szybu, podczas kiedy jest niepotrzebny maszynista przy roz¬ rzadzajacej sie samoczynnie maszynie.Rozrzadczy drazek h jest tylko potrzebny na wypadek, jezeliby rozrzad na odleglo¬ sci nie- dzialal. B przedstawia posredni przekaznik dla rozrzadu cewek ai, w i 6.Jezeli wylacznik A ulega doprowadzeniu do jednego lub drugiego najbardziej kran¬ cowego polozenia ///, zostaja wlaczone jed¬ na z cewek a i cewka b w sposób taki, ze, mianowicie, jedno lub drugie uzwojenie po¬ sredniego przekaznika 2?i, wzglednie B* zostaje poddane dzialaniu napiecia przez wylacznik A poprzez krancowy wylacznik £i, wzglednie e2 i wlacza odpowiedni prze¬ kaznikowy wylacznik /. Stosownie do te¬ go zostaje sprzegniete zmienne sprzeglo z prawa lub z lewa przystawka zebatych kól i zniesione zamkniecie p, i. Organ rorzad- czy zostaje odchylony z polozenia zerowe¬ go przez silnik v w jednym lub drugim kie¬ runku, przyczem ono sobie samo przepisuje prawo szybkosci: przez oswobodzenie zmiennego sprzegla k ono samo wylacza ten naped przy zetknieciu sie w krancowem polozeniu zprawa lub zlewa z koncowemi wylacznikami ei i e-. Wyciagarka biegnie potem dalej z pelna szybkoscia az do roz¬ poczecia zwalniania. O ile jazda ma sie odbywac z mniejsza szybkoscia, trzeba tyl¬ ko postawic drazek przyrzadu A do wla¬ czania w polozenie //, przy osiagnieciu pod¬ czas opuszczania sie pozadanej szybkosci.Na skutek tego zostaje wylaczony naped przyrzadu rozrzadczego i maszyna biegnie z istniejaca kazdorazowo szybkoscia. O ile bieg wyciagarki ma byc zwolniony lub ma byc ona zatrzymana, nalezy tylko przelo¬ zyc zpowrotem dzialajacy na odleglosci wylacznik A do polozenia /. Aparat roz¬ rzadczy zostanie wtenczas cofniety do po¬ lozenia zerowego, niezaleznie od polozenia, w które od byl odchylony. O ile jest poza¬ dane tylko zmniejszenie szybkosci do o- kreslonej szybkosci wyciagania, nalezy, przy osiagnieciu tej szybkosci, przestawic wlaczajacy drazek A z polozenia I-w po¬ lozenie //.Zamiast jednego polozenia /// dla ma¬ ksymalnej szybkosci dzialajacy na odleglo¬ sci wylacznik A na wzór znanych przy¬ rzadów rozrzadzajacych moze posiadac tyle pozycji, na ile polozen maja byc usta¬ wione drazki rozrzadcze, a zatem szyb¬ kosci wyciagania. Zwykle wystarczy jed¬ no polozenie dla wyciagania ciezarów i jedno dla jazdy linowej. Wtedy organ rozrzadczy bedzie musial sie sam wyla¬ czyc, jak tylko polozenie jegd bedzie od¬ powiadalo polozeniu dzialajacego na od¬ leglosci wylacznika A. To moze byc o- siagniete w znany sposób przez polaczenie w rodzaju mostka Wheatstone'a.Kiedy ma nastapic zwalnianie, moga znalezc zastosowanie zwykle urzadzenia zwalniajace, cofajace rozrzadczy organ h do polozenia zerowego. W tym wypadku jest konieczne przerwanie polaczenia sil¬ nika v z rozrzadczym organem /*, o ile mialoby ono jeszcze istniec w chwili roz¬ poczecia dzialania urzadzenia zwalniaja¬ cego. Do tego celu, jak jest schematycznie pokazane, moze byc przewidziane takie mechaniczne polaczenie napedu silnika z drazkiem rozrzadczym, ze drazek ten bez przeszkody ze strony urzadzenia naped- nego moze byc zaciagniety przez (nie na¬ kreslone) urzadzenie zwalniajace do po¬ lozenia zerowego, zebaty odcinek g sie¬ dzi przytem luzno na osi rozrzadczego drazka i zabiera ja z soba przy pomocy zatrzymowych kól zebatych, wlaczanych równoczesnie z sprzeglem fe, zezwalaja¬ cych jednakze w kazdym kierunku odchy- — 6 —lenia na calkowite lub czesciowe cofniecie odchylonego rozrzadczego drazka, takze przy wlaczonem sprzegle k.Zwalnianie, jak jest schematycznie przedstawione na figurze, moze miec miej¬ sce takze na skutek tego, ze wylacznik A ulega cofnieciu do polozenia /, nastep¬ stwem czego jest, jak bylo wyzej opisane cofniecie rozrzadczego organu h przez sil¬ nik v. Do tego celu sluza dwa magnesy /m, z których jeden dziala przy jednem, dru¬ gi zas przy przeciwleglem urzadzeniu do odchylania, mianowicie, obwód pradu ma¬ gnesujacego ulega przerwaniu przez wy¬ lacznik 21, wzglednie z-i na poczatku zwal¬ niania i utrzymywania w stanie wylaczo¬ nym podczas drogi z zwalnianiem, przy- czem kazdorazowo wylaczony magnes m przesuwa drazek A do polozenia / i prze¬ szkadza jego ponownemu odchyleniu dla tego samego kierunku jazdy. Odchylenie dla odwrotnego kierunku jazdy jest mozli¬ we bez dalszych trudnosci. Zatem magne¬ sy nti zamykaja jednoczesnie drazek A przeciw odchyleniu jego w nieprawidlo¬ wym kierunku jazdy. W celu wprowa¬ dzenia koszy wyciagowych do wlotu szy¬ bu sa przewidziane okrezne wylaczniki u dla wylaczników Zu z*; przy pomocy tych wylaczników u magnesy m^ moga byc wlaczone w obrebie zwalniania, zatem przy otwartych wylacznikach z«, z-± i w ta¬ ki sposób drazek A moze byc odchylony w kierunku jazdy dopiero co ukonczonego ruchu i wskutek tego moze byc nawet wy- Avolane nieznaczne zwiekszenie rozpedu.Wylaczniki 2«, z* sa obslugiwane w przedstawionym przykladzie przez nakret¬ ki m wskazników glebokosci przy pomocy oporków lu b. One moga równiez byc uruchamiane zamiast wskaznika gleboko¬ sci takze koszem wyciagowym lub linowe- mi tarczami.Zaguastcofniecia drazka A do jego polo¬ zenia zerowego (polozenie /) moglaby tez byc cofnieta do zerowego polozenia tylko elektryczna czesc wylacznika, która mu¬ sialaby byc wtedy polaczona z drazkiem rozlaczalnie, np., w taki sposób, ze bylaby przewidziana tarcza rozrzadzajaca, sprze¬ gnieta elektrycznie z wylacznikiem A do zniesienia przez urzadzenie zwalniajace sprzegu elektrycznego i odchylenia sie tarczy rozrzadzajacej do zerowego poloze¬ nia w rodzaju wolnego wychwytu, nieza¬ leznie od polozenia wlaczajacego drazka A. To ma te zalete, ze, nawet przy przy¬ trzymywaniu drazka A, zatem przy nie¬ prawidlowej osbludze, zwolnienie moze byc przeprowadzone bez niebezpieczenstwa i prawidlowo. Naturalnie, wlaczajacy dra¬ zek A musi przedewszystkiem byc dopro¬ wadzony zpowrotem do polozenia zerowe¬ go dla ponownego zabrania z soba przy¬ naleznej elektrycznej czesci do wlaczania w celu ponownego puszczenia w ruch ma¬ szyny.O ile jest przewidziane cofniecie roz¬ rzadczego drazka h przez przesuw po krzywej, jak i przez silnik v, wywrze dzia¬ lanie zwolnienie, najpredzej doprowadzaja¬ ce drazek rozrzadczy do jego polozenia zerowego.Jezeli, jak juz bylo wspomniane, wylacz¬ nik A ma byc cofniety przez naczynie wy¬ ciagowe lub przez sama line przed ustano¬ wieniem zwolnienia, ma miejsce szczegól¬ na dogodnosc, ze przy nieprawidlowem polozeniu wskaznika glebokosci, wlasciwe zwalnianie nastepuje nawet wtedy, kiedy nieprawidlowe polozenie wskaznika glebo¬ kosci nie zostaje zauwazone i mechanicz¬ ne zwolnienie organu rozrzadczego mialo¬ by nawet pracowac nieprawidlowo.Rozrzad na odleglosci, podlug wynalaz¬ ku, moze byc w zupelnosci osiagniety tern, ze dzialajacy na odleglosci wylacznik A jest zbudowany w rodzaju rozrzadu uni¬ wersalnego tak, ze jego ruch w jednej pla¬ szczyznie sluzy do rozrzadzania wycia-garki, a w drugiej plaszczyznie do obslugi¬ wania hamulca manewrowego, jednakze obslugiwanie hamulca moze tez odbyc sie przez osobny hamulec.Zamiast dzialajacego na odleglosci wy¬ lacznika moze byc, oczywiscie, tez przewi¬ dziany przyrzad wlaczajacy z rozrzadza¬ niem przy pomocy przycisku. Uzywane dotad urzadzenia zabezpieczajace moga byc stosowane takze przy nowem urzadze¬ niu, zeby obslugiwanie moglo odbywac sie z miejsca ustawienia wlaczajacego przy¬ rzadu A i zeby byly zabezpieczone dogod¬ nosci, dotyczace oszczednosci w personelu.Objasnione powyzej wlaczenie na odleglo¬ sci moze, naturalnie, byc stosowane takze przy innych przyrzadach rozrzadczych. PL